ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ
ཝི་སུ་དྡྷི་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༣. ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ཝི་དྷཱ་ཀཱ་རེ་ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཀཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙཱ. ཏ་སྶཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ, སཱ་ཡེ་ཝ ཝཱ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནཾ. ཏ་སྨིཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཏྟ་ཝི་དྷེ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་ས་ངྒ་ཧོ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༤༤. ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎཾ ལ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ, ལ་ཀྑཱི་ཡ་ཏི ཨ་ནེ་ནཱ་ཏི ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. ཨུ་ད་ཡ་ཝ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ས་ངྑཱ་ཏ་དུ་ཀྑ་བྷཱ་ཝོ ཝ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི དུ་ཀྑ་ལ་ཀྑ་ཎཾ. པ་ར་པ་རི་ཀ་པྤི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏཱ, ཏ་དེ་ཝ ལ་ཀྑ་ཎ་ནྟི ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཾ.
༤༥. ཏི་ཎྞཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནཾ ཨ་ནུ ཨ་ནུ པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱདི་ཀཱ.
༤༦. ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཀ་ལཱ་པ་ཏོ ས་མྨ་ས་ན་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎཾ. ཨུ་པྤཱ་ད་བྷ་ངྒཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ. ཨུ་ད་ཡཾ མུ་ཙྩི་ཏྭཱ ཝ་ཡེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ བྷ་ངྒ་ཉཱ་ཎཾ. ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ བྷ་ཡ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ བྷ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ, དི་ཊྛ་བྷ་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཏོ པེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉཱ་ཎཾ, དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ ནི་བྦི་དཱ་ཉཱ་ཎཾ. ནི་བྦི་ནྡི་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ. མུ་ཙྩ་ན་སྶ ཨུ་པཱ་ཡ་ས་མྤ་ཊི་པཱ་ད་ན་ཏྠཾ པུ་ན ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ པ་རི་གྒ་ཧ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཉཱ་ཎཾ. པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཏ་དྷ་མྨེ་སུ བྷ་ཡ་ན་ནྡཱི་ཝི་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཾ ཉཱ་ཎཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ. པུ་རི་མཱ་ནཾ ན་ཝ་ནྣཾ ཀི་ཙྩ་ནི་པྥ་ཏྟི་ཡཱ, ཨུ་པ་རི ཙ ས་ཏྟ་ཏིཾ་སཱ་ཡ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལཾ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཾ.
༤༧. ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཡ སུ་ཉྙ་ཏོ. སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་དཱི་ཧི ཝི་མུ་ཙྩ་ན་ཊྛེ་ན ཝི་མོ་ཀྑོ. ནི་ཙྩ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ནོ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ. པ་ཎི་ཧི་ཏ་སྶ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཎི་དྷི་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏོ.
༤༩. ཡོ ནཾ པཱ་ཏི, ཏཾ མོ་ཀྑེ་ཏི ཨ་པཱ་ཡཱ་དཱི་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧཱི་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཾ, ཏ་དེ་ཝ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དཱི་ཧི སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཏོ སཾ་ཝ་རོ, ས་མཱ་དྷཱ་ནོ་པ་དྷཱ་ར་ཎ་ཊྛེ་ན སཱི་ལ་ཉྩཱ་ཏི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ. མ་ན་ཙྪ་ཊྛཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ སཾ་ཝ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ སཱི་ལཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་སཱི་ལཾ. མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝ ཝི་ཝ་ཛྫ་ནེ་ན ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷི་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ. པ་ཙྩ་ཡེ ས་ནྣི་སྶི་ཏཾ ཏེ་སཾ ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཀ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་སཱི་ལཾ པ་ཙྩ་ཡ་ས་ནྣི་སྶི་ཏ་སཱི་ལཾ. ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཏྟཱ དེ་ས་ནཱ་སཾ་ཝ་ར་པ་རི་ཡེ་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཝ་སེ་ན, པ་རི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙ ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ ནཱ་མ.
༥༠. ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ནཱི་ཝ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏོ, ཙི་ཏྟ་སཱི་སེ་ན ནི་དྡི་ཊྛ་ཏྟཱ, ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙཱ་ཏི ཝཱ ཀ་ཏྭཱ.
༥༡. ‘‘དྷ་མྨཱ་ནཾ སཱ་མ་ཉྙ་ས་བྷཱ་ཝོ ལ་ཀྑ་ཎཾ, ཀི་ཙྩ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡོ ར་སོ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ཀཱ་རོ, ཕ་ལ་ཉྩ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་ན’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནཾ ལ་ཀྑ་ཎཱ་དཱི་ནཾ ‘‘ཕུ་ས་ན་ལ་ཀྑ་ཎོ ཕ་སྶོ, ཀ་ཀྑ་ལ༹་ལ་ཀྑ་ཎཱ པ་ཐ་ཝཱི’’ཏྱཱ་དི་ནཱ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ, ‘‘ན་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ ནཱ་མཾ, རུ་པྤ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ རཱུ་པ’’ནྟྱཱ་དི་ནཱ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཙ པ་རི་གྒ་ཧོ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ག་ཧ་ཎཾ དུ་ཀྑ་ས་ཙྩ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཏྟཱ ན་ཏྠཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་ཏོ དི་ཊྛི ཙ ཨ་ཏྟ་དི་ཊྛི་མ་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི ཙཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ.
༥༢. པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧོཏི ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ཧེ་ཏུ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. པ་ཝ་ཏྟི་ཡ་ཉྩ རཱུ་པཾ ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ནཱ་མ་ཉྩ ཙ་ཀྑུ་རཱུ་པཱ་དི་ནི་སྶ་ཡཱ་ར་མྨ་ཎཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཙ་ཀྐ་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཀུ་ས་ལཾ, ཏ་བྦི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན ཝི་པཱ་ཀོ བྷ་ཝ་ངྒཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཾ, ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཾ, ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཉྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཏཱི་སུ ཨ་དྡྷཱ་སུ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་དི་སི་དྡྷ་སྶ ཀ་མྨཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་སྶ པ་རི་གྒ་ཎྷ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡ་ས་ཙྩ་སྶ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ ‘‘ཨ་ཧོ་སིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧ་མ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ན’’ནྟྱཱ་དི་ཀཱ་ཡ (མ. ནི. ༡.༡༨; སཾ. ནི. ༢.༢༠) སོ་ལ༹་ས་ཝི་དྷཱ་ཡ, ‘‘ས་ཏྠ་རི་ཀ་ངྑ་ཏཱི’’ཏྱཱ་དི་ཀཱ་ཡ (དྷ. ས. ༡༡༢༣; ཝི་བྷ. ༩༡༥) ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཱ་ཡ ཙ ཀ་ངྑཱ་ཡ ཝི་ཏ་ར་ཎ་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཏོ ཀ་ངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་ས་མ་ཧེ་ཏུ་དི་ཊྛི་མ་ལ་ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷི ཙཱ་ཏི ཀ་ཏྭཱ.
༥༣. ཏ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡ་པ་རི་གྒ་ཧ་ཏོ པ་རཾ ཏ་ཐཱ་པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ པ་ཙྩ་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན, པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ པ་རི་གྒ་ཧི་ཏེ་སུ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཝ་ཛྫེ་སུ ཏི་བྷཱུ་མི་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣེ་སུ ནཱ་མ་རཱུ་པེ་སུ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་བྷེ་ད་བྷི་ནྣེ་སུ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ན་ཡ་མཱ་ར་བྦྷ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷ་ཚ་དྭཱ་ར་ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎ་ཚ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་དྷ་མྨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ག་ཏཾ ཁ་ནྡྷཱ་དི་ན་ཡཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཀ་ལཱ་པ་ཝ་སེ་ན པི་ཎྜ་ཝ་སེ་ན ས་ངྑི་པི་ཏྭཱ ཡཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ ཛཱ་ཏཾ རཱུ་པཾ, ཏཾ ཨ་ཏཱི་ཏེ་ཝ ནི་རུ་དྡྷཾ. ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏེ བྷཱ་ཝི རཱུ་པཾ, ཏ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ཏི. ཡཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ, ཏཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་བ་ཧི་དྡྷ་སུ་ཁུ་མ་ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་རཱུ་པཱ་ད་ཡོ. ཏ་སྨཱ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ཨ་ཏྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ན ཨི་ཙྩཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ ཁ་ཡ་ཊྛེ་ན ཁ་ཡ་ག་མ་ན་ཏོ, དུ་ཀྑཾ བྷ་ཡ་ཊྛེ་ན བྷ་ཡ་ཀ་ར་ཏྟཱ, ཨ་ན་ཏྟཱ ཨ་སཱ་ར་ཀ་ཊྛེ་ན ཨ་ཏྟ་སཱ་རཱ་དི་ཨ་བྷཱ་ཝེ་ནཱ’’ཏི ཙ ‘‘ཙ་ཀྑུཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ…པེ… མ་ནོ. རཱུ་པཾ…པེ… དྷ་མྨཱ. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏྱཱ་དི་ནཱ (པ་ཊི. མ. ༡.༤༨) ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཨ་དྡྷཱ་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ས་ནྟཱ་ན་ཝ་སེ་ན, ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དི་ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎེ་ན ཧུ་ཏྭཱ་ཨ་བྷཱ་ཝ་ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ན་ཨ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟ་ནཱ་ཀཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡ་ས་མྨ་ས་ན་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན ཀ་ལཱ་པ་ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎེ་ན ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟ་ཡཾ ས་མྨ་ས་ནྟ་སྶ པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟ་སྶ.
ས་མྨ་ས་ན་ཉཱ་ཎེ པ་ན ཨུ་པྤ་ནྣེ པུ་ན ཏེ་སྭེ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མུ་ད་ཡཱ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ, ཏ་ཎྷཱ་ཀ་མྨ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ, ཏ་ཎྷཱ་ཀ་མྨ་ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༥༠) ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ཝེ་ད་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ་པི ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ‘‘ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི ཙ ཨེ་ཝཾ ཕ་སྶཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷེ ‘‘ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ’’ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་ཝ་སེ་ན, པ་ཙྩ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་ཝ་སེ་ན ཙ, པ་ཙྩ་ཡེ ཨ་ནཱ་མ་སི་ཏྭཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟི་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་སྶ, ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ་མ་ཏྟ་སྶ ཙ ད་སྶ་ནེ་ན ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙཱ་ཏི ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ཁ་ནྡྷེ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་དྷཱ, ཁ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨེ་ཀ་དྷཱ ཙཱ་ཏི པ་ཉྩ་དྷཱ ཨུ་ད་ཡཾ, པ་ཉྩ་དྷཱ ཝ་ཡ་ནྟི ད་ས་ད་ས་ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མ་པ་ཉྙཱ་སཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎེ་ན ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝི་པ་སྶ་ཀ་སྶ ཡོ་གི་ནོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནོ ས་རཱི་ར་ཏོ ནི་ཙྪ་ར་ཎ་ཀ་ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨོ་བྷཱ་སོ, ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཁུ་དྡི་ཀཱ་དི་པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡ དྷ་མྨུ་དྡེ་ས་ཝཱ་ར ཛྷཱ་ན་ངྒ་རཱ་སི་ཝ་ཎྞ་ནཱ) པཱི་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ད་ར་ཐ་ཝཱུ་པ་ས་མ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན དུ་ཝི་དྷཱ པ་སྶ་དྡྷི, བ་ལ་ཝ་ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏོ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑོ, ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ན་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ཀོ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་ས་ངྑཱ་ཏོ པ་གྒ་ཧོ, ཨ་ཏི་པ་ཎཱི་ཏཾ སུ་ཁཾ, ཨི་ནྡ་ཝི་སྶ་ཊྛ་ཝ་ཛི་ར་ས་དི་སཾ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཉཱ་ཎཾ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏཱ ཙི་ར་ཀ་ཏཱ་དི་ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ས་མ་ཏྠཱ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཱ ས་ཏི, ས་མ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒ་བྷཱུ་ཏཱ ཏ་ཏྲ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟུ་པེ་ཀྑཱ, མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་ཝ་ཛ྄ཛྷ་ནུ་པེ་ཀྑཱ ཙཱ་ཏི དུ་ཝི་དྷཱ་པི ཨུ་པེ་ཀྑཱ, ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ‘‘ན ཝ་ཏ མེ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཨོ་བྷཱ་སོ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦོ’’ཏྱཱ་དི་ནཱ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༣༣) ན་ཡེ་ན ཏ་ཏྠ ཨཱ་ལ་ཡཾ ཀུ་རུ་མཱ་ནཱ སུ་ཁུ་མ་ཏ་ཎྷཱ རཱུ་པནི་ཀ་ནྟིཙཱ་ཏི ཨོ་བྷཱ་སཱ་དཱི་སུ ད་ས་སུ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་སུ ཨུ་པྤ་ནྣེ་སུ ‘‘ན ཝ་ཏ མེ ཨི་ཏོ པུ་བྦེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨོ་བྷཱ་སཱ་ད་ཡོ ཨུ་པྤ་ནྣ་པུ་བྦཱ ཨ་དྡྷཱ མ་གྒ་པྤ་ཏྟོ་སྨི, ཕ་ལ་པྤ་ཏྟོ་སྨཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༣༣) ཨ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ‘‘ཨི་མེ ཨོ་བྷཱ་སཱ་ད་ཡོ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་ཏཱ་ཡ ན མ་གྒོ, ཨ་ཐ ཁོ ཝི་པ་སྶ་ནུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཨེ་ཝ, ཏ་བྦི་ནི་མུ་ཏྟཾ པ་ན ཝཱི་ཐི་པ་ཊི་པ་ནྣཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ མ་གྒོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ལ་ཀྑ་ཎ་སྶ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ནི་ཙྪ་ཡ་ནཾ མ་གྒཱ་མ་གྒ་སྶ ཛཱ་ན་ན་ཏོ, ད་སྶ་ན་ཏོ, ཨ་མ་གྒེ མ་གྒ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་སོ་དྷ་ན་ཏོ ཙ མ་གྒཱ་མ་གྒ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ.
༥༤. ཡཱ་ཝཱ་ནུ་ལོ་མཱཏི ཡཱ་ཝ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎཱ. ན་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནཱིཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༧༣༧ ཨཱ་ད་ཡོ) ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡ་ཉྩ ཝ་ཡ་ཉྩ ཛཱ་ན་ན་ཀཾ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ, ཨུ་ད་ཡཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ བྷ་ངྒ་མ་ཏྟཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཀཾ བྷ་ངྒ་ཉཱ་ཎཾ, བྷ་ངྒ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ སཱི་ཧཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ བྷཱ་ཡི་ཏ་བྦཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཀཾ བྷ་ཡ་ཉཱ་ཎཾ, ཏ་ཐཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ་ནཾ ཨཱ་དི་ཏྟ་གྷ་ར་སྶ ཝི་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཀཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ཉཱ་ཎཾ, དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ནི་བྦི་དཱ་ཉཱ་ཎཾ, ཛཱ་ལཱ་དི་ཏོ མ་ཙྪཱ་དི་ཀཱ ཝི་ཡ ཏེ་ཧི ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་དྷ་མྨེ་ཧི མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཉཱ་ཎཾ, མུ་ཙྩ་ནུ་པཱ་ཡ་ས་མྤཱ་ད་ན་ཏྠཾ དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝེ་སུ་པི ས་མུ་དྡ་ས་ཀུ་ཎཱི ཝི་ཡ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་མྨ་ས་ན་ཝ་ས་པྤ་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཾ, ཙ་ཏྟ་བྷ་རི་ཡོ པུ་རི་སོ ཝི་ཡ དི་ཊྛཱ་དཱི་ན་ཝེ་སུ ཏེ་སུ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་པེ་ཀྑ་ནཱ་ཀཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཾ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ, ཨ་ནི་ཙྩཱ་དི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཝི་པ་སྶ་ན་ཏཱ་ཡ ཧེ་ཊྛཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཉཱ་ཎཱ་ནཾ, ཨུ་དྡྷཾ མ་གྒ་ཀྑ་ཎེ ཨ་དྷི་ག་ནྟ་བྦཱ་ནཾ ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས་བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡ་དྷ་མྨཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཏོ མ་གྒ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ གོ་ཏྲ་བྷུ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟཾ ས་ཙྩཱ་ནུ་ལོ་མི་ཀ་ཉཱ་ཎ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ན་ཝ་མཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎནྟི ཨི་མཱ་ནི ན་ཝ ཉཱ་ཎཱ་ནི ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏི་ལ་ཀྑ་ཎ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཏོ ད་སྶ་ན་ཊྛེ་ན, པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙ པ་ཊི་པ་དཱ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ.
༥༥. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ པ་རི་པཱ་ཀོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་རི་པཱ་ཀོ, ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཉཱ་ཎཾ. ཏཾ ཨཱ་ག་མྨ པ་ཊི་ཙྩ. ཨི་དཱ་ནི ཨ་པྤ་ནཱ་ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་དཱ་ནི ཨ་པྤ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏོ ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒོ ཨུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀྑ་ཎེ. ཡཾ ཀི་ཉྩཱིཏི ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ག་ཧི་ཏེ་སུ ཏཱི་སུ ཨེ་ཀཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི.
༥༦. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ སི་ཁཱ་པྤ་ཏྟཱ. ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཉཱ་ཎ་ས་ཧི་ཏ་ཏཱ་ཡ སཱ་ནུ་ལོ་མཱ. སཱ ཨེ་ཝ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨུ་དཱ་སཱི་ན་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་རུ་པེ་ཀྑཱ. ཡ་ཐཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་པཱ་ཡཱ་དི་ཏོ, ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་ཏོ ཙ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ན་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་ཏཾ མ་གྒཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི.
༥༧. ཨ་བྷི་ས་མྦྷོ་ནྟནྟི པཱ་པུ་ཎ་ནྟཾ.
༥༨. པ་རི་ཛཱ་ན་ནྟོཏི ‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ དུ་ཀྑཾ, ན ཨི་ཏོ ཨཱུ་ནཱ་དྷི་ཀ’’ནྟི པ་རི་ཙྪི་ཛྫ ཛཱ་ན་ནྟོ. ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟོཏི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཀྑཾ ཀ་རོ་ནྟོ. མ་གྒ་ས་ཙྩཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱཏི མ་གྒ་ས་ཙྩ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མ་གྒ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ས་ཙྩ་སྶ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡོ ཧུ་ཏྭཱ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨེ་ཀ་སྶེ་ཝ ཉཱ་ཎ་སྶ ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ནཾ པ་དཱི་པཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཊྚི་དཱ་ཧཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་ད་སྶ་ན་ཏོ, ‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑཾ པ་སྶ་ཏཱི’’ཏྱཱ་དི (སཾ. ནི. ༥.༡༡༠༠; ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༨༣༩) ཨཱ་ག་མ་ཏོ ཙ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ.
༥༩. དྭེ ཏཱི་ཎི ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱཏི མ་གྒུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ དྭེ ཝཱ ཏཱི་ཎི ཝཱ ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨ་པ་ནཱི་ཏ་གྒི་མྷི ཋཱ་ནེ ཨུ་ཎྷ་ཏྟ་ནི་བྦཱ་པ་ན་ཏྠཱ་ཡ གྷ་ཊེ་ཧི ཨ་བྷི་སི་ཉྩ་མཱ་ན་མུ་ད་ཀཾ ཝི་ཡ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་ཀི་ལེ་སེ་པི ས་ནྟཱ་ནེ ད་ར་ཐ་པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ཀཱ་ནི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ, ཏེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནཱིཏི མ་གྒ་ཕ་ལཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཉཱ་ཎཱ་ནི, ཡཱ་ནི ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི (མ་ཧཱ་ཝ. ༢༣) ཝུ་ཏྟཾ.
༦༠. ཨི་དཱ་ནི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཱ་ཡ བྷཱུ་མིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘མ་གྒཾ ཕ་ལ་ཉྩཱ’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཨི་མི་ནཱ་ཝ ཝ་ཏཱ་ཧཾ མ་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ཏོ’’ཏི མ་གྒཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ མེ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ ལ་དྡྷོ’’ཏི ཏ་སྶ ཕ་ལཾ, ཏ་ཏོ ‘‘ཨ་ཡཾ ནཱ་མ མེ དྷ་མྨོ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ’’ཏི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པ་ཎྜི་ཏོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏོ ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ མེ ཀི་ལེ་སཱ པ་ཧཱི་ནཱ’’ཏི པ་ཧཱི་ནེ ཀི་ལེ་སེ, ‘‘ཨི་མེ ནཱ་མ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ’’ཏི ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་སེ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི ཝཱ, ན ཝཱ. ཀོ་ཙི སེ་ཀྑོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི, ཀོ་ཙི ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཀཱ་མ་ཙཱ་རོ་ཏྱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏ་ཐཱ ཧི མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ‘‘ཀོ སུ ནཱ་མ མེ དྷ་མྨོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཧཱི་ནོ’’ཏི (མ. ནི. ༡.༡༧༥; ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༨༡༢) ཨ་པྤ་ཧཱི་ནེ ཀི་ལེ་སེ པུ་ཙྪི. ཨ་ར་ཧ་ཏོ པ་ན ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎཾ ན་ཏྠི ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཏི་ཎྞཾ སེ་ཀྑཱ་ནཾ པ་ནྣ་ར་ས ཨ་ར་ཧ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ཏི ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཉཱ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
ཚ་བྦི་སུ་དྡྷི་ཀ་མེ་ནཱཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༦༢ ཨཱ་ད་ཡོ) སཱི་ལ་ཙི་ཏྟ་ཝི་སུ་དྡྷཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན མཱུ་ལ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ དྭི་ནྣཾ, དི་ཊྛི་ཝི་སུ་དྡྷི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཝ་སེ་ན ས་རཱི་ར་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་སཾ ཚ་ནྣཾ ཝི་སུ་དྡྷཱི་ནཾ ཀ་མེ་ན. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཙྩཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ན་ཏཱ, པ་ཙྩ་ཀྑ་ཀ་ར་ཎ་ཏོ, ཀི་ལེ་ས་མ་ལེ་ཧི ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་སུ་དྡྷི ནཱ་མ.
ཨེ་ཏྠཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ.
ཝི་སུ་དྡྷི་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝི་མོ་ཀྑ་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༡. ཏ་ཏྠ ཏ་སྨིཾ ཨུ་དྡེ་སེ. ས་ངྑཱ་རེ་སུ ‘‘ཡོ ཨ་ཏྟཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ར་ཀོ ཕ་ལ་སྶ ཙ ཝེ་ད་ཀོ ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སོ ད་ལ༹ྷ་གྒཱ་ཧོ, ཏཾ མུ་ཉྩ་ནྟཱི ‘‘ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་སུ་ཉྙ་ཏཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ སུ་ཉྙ་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཾ པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏོ ཝི་མུ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཝི་མོ་ཀྑ་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་སྶ དྭཱ་རཾ ཧོ་ཏི.
༦༢. ས་ངྑཱ་རེ་སུ ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩེ ‘‘ནི་ཙྩ’’ནྟི (ཨ. ནི. ༤.༤༩; པ་ཊི. མ. ༡.༢༣༦; ཝི་བྷ. ༩༣༩) པ་ཝ་ཏྟཾ ས་ཉྙཱ་ཙི་ཏྟ་དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་ས་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཝི་པ་ལླཱ་ས་ནི་མི་ཏྟཾ མུ་ཉྩ་ནྟཱི པ་ཛ་ཧ་ནྟཱི ཝི་པ་ལླཱ་ས་ནི་མི་ཏྟ་ར་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ ཝི་མོ་ཀྑ་མུ་ཁཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༦༣. ‘‘དུ་ཀྑ’’ནྟི པ་ཝ་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ‘‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་ཏཾ སུ་ཁ’’ནྟྱཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན པ་ཝ་ཏྟཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཎི་དྷིཾ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཏྠ་ནཾ མུ་ཉྩ་ནྟཱི དུ་ཀྑཱ་ཀཱ་ར་ད་སྶ་ནེ་ན པ་རི་ཙྩ་ཛ་ནྟཱི པ་ཎི་དྷི་ར་ཧི་ཏཱ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་སྶ་ན་ཏོ ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ནཱ་མ.
༦༤. ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ ཨེ་ཏཱ་སཾ ཏི་སྶ་ནྣཾ ཨེ་ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ནཱ་མཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཡ་དི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ཏི. མ་གྒོ སུ་ཉྙ་ཏོ ནཱ་མ ཝི་མོ་ཀྑོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ལ་དྡྷ་ནཱ་མ་ཏྟཱ.
༦༦. ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན. ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨེ་ཏེ་ན མ་གྒོ, ཕ་ལ་ཉྩཱ་ཏི ཝི་པ་སྶ་ནཱ་མ་གྒོ ཨི་དྷ ཨཱ་ག་མ་ནཾ ནཱ་མ.
༦༧. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནཱཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཨ་ན་ཏྟཱ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན. ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ཕ་ལ་མུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤཱིཏི ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་མ་གྒ་སྶ ཕ་ལ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཕ་ལཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤི མ་གྒཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ག་མ་ན་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཏཱི་ཎི ནཱ་མཱ་ནི ལ་བྷ་ཏི ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ ཏ་དཱ མ་གྒ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏ་སྶ དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝཱ་ཡོ་ག་ཏོ. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་སུ་ཉྙ་ཏ་ཏྟཱ, ས་ངྑཱ་ར་ནི་མི་ཏྟ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ཏ་ཎྷཱ་པ་ཎི་དྷི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཙ སུ་ཉྙ་ཏ་ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཨ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏ་ནཱ་མ་ཝ་ནྟཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཝ་སེ་ན. ས་ར་ས་ཝ་སེ་ནཱཏི རཱ་གཱ་དི་སུ་ཉྙ་ཏ་ཏྟཱ, རཱུ་པ་ནི་མི་ཏྟཱ་དི་ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, ཀི་ལེ་ས་པ་ཎི་དྷི་ར་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨ་ཏྟ་ནོ གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན. ས་བྦ་ཏྠཱཏི མ་གྒ་ཝཱི་ཐི་ཡཾ, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཐི་ཡ་ཉྩ. ས་བྦེ་ས་མྤཱིཏི མ་གྒ་སྶ, ཕ་ལ་སྶ་པི.
ཝི་མོ་ཀྑ་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པུ་གྒ་ལ་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༦༨. ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ ས་ཏྟ་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཀཱ་མ་སུ་ག་ཏི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་གྒ་ཧ་ཎཾ པ་ར་མཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མོ ན པ་ན ཨ་ཊྛ་མཱ་དི་ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་གཱ་མཱི་ཏྱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ན ཏེ བྷ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་མ་མཱ་དི་ཡ་ནྟཱི’’ཏི (ཁུ. པཱ. ༦.༩; སུ. ནི. ༢༣༢; ནེ་ཏྟི. ༡༡༥). རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་སུ་ག་ཏི་བྷ་ཝཾ པ་ན ས་ཏྟ་ཝཱ་ར་ཏོ པ་ར་མྤི ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ.
༦༩. རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནནྟི མོ་ཧ་གྒ་ཧ་ཎཾ རཱ་ག་དོ་སེ་ཀ་ཊྛ་མོ་ཧཾ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༧༠. ཁཱི་ཎཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. ད་ཀྑི་ཎཱ་ར་ཧེ་སུ ཨ་གྒ་ཏྟཱ ཨ་གྒ་ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ.
པུ་གྒ་ལ་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་མཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༢. ས་བྦེ་ས་མྤཱིཏི ཙ་ཏུ་ནྣ་མྤི ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ.
༧༣. ཙི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏ་སྶ ནི་རོ་དྷ་སྶ ས་མཱ་པ་ཏྟི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི, དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཙི་ཏྟ་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཎཾ. ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ན་ཉྩཱཏི ཀཱ་མ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷཱི་ན་མེ་ཝ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ནཾ, ཏ་ཐཱ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྩ. ཏ་ཏྠཱཏི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ. ཡཱ་ཝ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ག་ནྟྭཱཏི ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ནཾ ཡུ་ག་ན་དྡྷ་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཡཱ་ཝ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ, ཏཱ་ཝ ག་ནྟྭཱ. ཨ་དྷི་ཊྛེ་ཡྻཱ་དི་ཀནྟི ཀཱ་ཡ་པ་ཊི་བ་དྡྷཾ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཋ་པི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་པ་རི་ཀྑཱ་ར་གེ་ཧཱ་དཱི་ནཾ ཨ་གྒི་ཨཱ་དི་ནཱ ཨ་ཝི་ནཱ་ས་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ, སཾ་གྷ་པ་ཊི་མཱ་ན་ན་ས་ཏྠུ་པ་ཀྐོ་ས་ནཱ་ནཾ པུ་རེ་ཏ་རཾ ཝུ་ཊྛཱ་ནཾ, ས་ཏྟཱ་ཧ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཨོ་ལོ་ཀ་ན་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་དི་ཀཾ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་ཏྭཱ.
ས་མཱ་པ་ཏྟི་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨུ་ཡྻོ་ཛ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༧༥. པ་ཊི་པ་ཏྟི་ར་ས་སྶཱ་དནྟི ཛྷཱ་ན་སུ་ཁ་ཕ་ལ་སུ་ཁཱ་དི་བྷེ་དཾ ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ར་ས་སྶཱ་དཾ.
ཨི་ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ནི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ
(ཀ) ཙཱ་རི་ཏྟེ་ན ཀུ་ལཱ་ཙཱ་རེ་ན སོ་བྷི་ཏེ ཝི་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཨུ་ད་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟི ཡ་སྶ, ཏེ་ན, ཀ་མྨཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཝུ་དྡྷོ པ་རི་སུ་དྡྷོ ཙ དཱ་ན་སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཡོ ཡ་སྶ, ཏེ་ན, ན་མྤ་ཝ྄ཧ་ཡེ་ན ན་མྤ་ནཱ་མ་ཀེ་ན, པ་རཱ་ནུ་ཀ་མྤཾ སཱ་ས་ནེ སུ་ཁོ་ཏ་ར་ཎ་པ་རི་པཱ་ཙ་ན་ལ་ཀྑ་ཎཾ པ་རཱ་ནུ་གྒ་ཧཾ, པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་ཏྠེ་ཏྭཱ ཡཾ པ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཏྠི་ཏཾ ཨ་བྷི་ཡཱ་ཙི་ཏཾ, ཏཾ ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ནྟི ཡོ་ཛ་ནཱ.
(ཁ) ཏེ་ན པ་ཀ་ར་ཎ་པྤ་སུ་ཏེ་ན ཝི་པུ་ལེ་ན པུ་ཉྙེ་ན པ་ཉྙཱ་ཝ་དཱ་ཏེ་ན ཨ་རི་ཡ་མ་གྒ་པ་ཉྙཱ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན སཱི་ལཱ་དི་གུ་ཎེ་ན སོ་བྷི་ཏཱ. ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ ལ་ཛྫི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ, དྷ་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་བྷཱུ་ཏཾ, ཨུ་དི་ཏོ་དི་ཏཾ ཨ་ཙྩ་ནྟ་པྤ་སི་དྡྷཾ, མཱུ་ལ་སོ་མཾ ནཱ་མ ཝི་ཧཱ་རཾ, པུ་ཉྙ་ཝི་བྷ་ཝ་སྶ ཨུ་ད་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ཡ མ་ངྒ་ལ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཡུ་ཀ་ནྟཾ མ་ཉྙ་ནྟུ, ཏ་ཏྠ ནི་ཝཱ་སི་ནོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱི་དི་སཱ ཧོ་ནྟཱུ་ཏྱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ནི་ག་མ་ན་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ནི་ཊྛི་ཏཱ ཙཱ་ཡཾ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱི ནཱ་མ.
ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧ་ཊཱི་ཀཱ.
ནི་ག་མ་ན་ཀ་ཐཱ
༡. ར་མྨེ པུ་ལ་ཏྠིན་ག་རེ ན་ག་རཱ་དྷི་རཱ་ཛེ,
ར་ཉྙཱ པ་ར་ཀྐ་མབྷུ་ཛེ་ན མ་ཧཱ་བྷུ་ཛེ་ན;
ཀཱ་རཱ་པི་ཏེ ཝ་ས་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཝི་ཧཱ་རེ;
ཡོ ར་མྨ་ཧ་མྨི་ཡ་ཝ་རཱུ་པ་ཝ་ནཱ་བྷི་རཱ་མེ.
༢. ས་མྤ་ནྣ་སཱི་ལ་ད་མ་སཾ་ཡ་མ་ཏོ་སི་ཏེ་ཧི,
ས་མྨཱ་ནི་ཏོ ཝ་སི་ག་ཎེ་ཧི གུ་ཎཱ་ཀ་རེ་ཧི;
པ་ཏྟོ མུ་ནི་ནྡ་ཝ་ཙ་ནཱ་དི་སུ ནེ་ཀ་ག་ནྠ-
ཛཱ་ཏེ་སུ ཙཱ་ཙ་རི་ཡ་ཏཾ མ་ཧི་ཏཾ ཝི་དཱུ་ཧི.
༣. ཉཱ་ཎཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་མི་ཧ ཡ་སྶ ཙ སཱུ་ཙ་ཡ་ནྟཱི,
སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ཙ ཝི་ན་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་དི་ཀཱ་ནཾ;
སཱ་ར་ཏྠ་དཱི་པ་ནི་མུ་ཁཱ མ་དྷུ་ར་ཏྠ་སཱ་ར-
ས་ནྡཱི་པ་ནེ་ན སུ་ཛ་ནཾ པ་རི་ཏོ་ས་ཡ་ནྟཱི.
༤. ཏ་སྶཱ་ནུ་ཀ་མྤ་མ་ཝ་ལ་མྦི་ཡ སཱ་རི་པུ་ཏྟ-
ཏྠེ་ར་སྶ ཐཱ་མ་ག་ཏ་སཱ་ར་གུ་ཎཱ་ཀ་ར་སྶ;
ཡོ ནེ་ཀ་ག་ནྠ་ཝི་ས་ཡཾ པ་ཊུ་ཏཾ ཨ་ལ་ཏྠཾ,
ཏ་སྶེ་ས ཉཱ་ཎ་ཝི་བྷ་ཝོ ཝི་བྷ་ཝེ་ཀ་ཧེ་ཏུ.
༥. སོ་ཧ་མེ་ཏ་སྶ སཾ་སུ་དྡྷ-ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ.
ཨ་དྡྷཱ་སཱ་ས་ན་དཱ་ཡཱ་དོ, ཧེ་སྶཾ མེ་ཏྟེ་ཡྻ་ས་ཏྠུ་ནོ.
༦. ཛོ་ཏ་ཡ་ནྟཾ ཏ་དཱ ཏ་སྶ, སཱ་ས་ནཾ སུ་དྡྷ་མཱ་ན་སཾ.
པ་སྶེ་ཡྻཾ ས་ཀྐ་རེ་ཡྻ་ཉྩ, ག་རུཾ མེ སཱ་རི་ས་མྦྷ་ཝཾ.
༧. དི་ནེ་ཧི ཙ་ཏུ་ཝཱི་སེ་ཧི, ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ ནི་ཊྛི་ཏཱ ཡ་ཐཱ.
ཏ་ཐཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ངྐ་པྤཱ, སཱི་གྷཾ སི་ཛ྄ཛྷ་ནྟུ པཱ་ཎི་ན་ནྟི.
ཨི་ཏི བྷ་ད་ནྟ་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་མ་ཧཱ་ཐེ་ར་སྶ སི་སྶེ་ན ར་ཙི་ཏཱ
ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ནཱི ནཱ་མ
ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧ་ཊཱི་ཀཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.