རཱུ་པ་པ་ཝ་ཏྟི་ཀྐ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༢. ཨི་དཱ་ནི ནེ་སཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཝ་སེ་ན, པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན, ཡོ་ནི་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ས་བྦཱ་ནི་པི པ་ནེ་ཏཱ་ནཱི’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ་ར་ཧནྟི ས་བྷཱ་ཝ་ཀ་པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ.
༥༣. ཀ་མ་ལ་ཀུ་ཧ་ར་ག་བྦྷ་མ་ལཱ་དི་སཾ་སེ་ད་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཛཱ་ཏཱ སཾ་སེ་ད་ཛཱ. ཨུ་པ་པཱ་ཏོ ནེ་སཾ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨུ་ཀྐཾ་ས་ག་ཏི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ཙེ་ཏྠ ཝི་སི་ཊྛ་ཨུ་པ་པཱ་ཏོ ག་ཧི་ཏོ ཡ་ཐཱ ‘‘ཨ་བྷི་རཱུ་པ་སྶ ཀ་ཉྙཱ དཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ས་ཏྟ ད་ས་ཀཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ཀ་དཱ་ཙི ན ལ་བྦྷ་ནྟི ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་ཛ་ཙྩ་བ་དྷི་ར་ཛ་ཙྩཱ་གྷཱ་ན་ན་པུཾ་ས་ཀ་ཨཱ་དི་ཀ་པྤི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏྠ སུ་ག་ཏི་ཡཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ནི་བྦ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝེ་ཀ་ལླཱ་ཡོ་ག་ཏོ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ནཱ་ལཱ་བྷོ སཾ་སེ་ད་ཛཱ་ནཾ, བྷཱ་ཝཱ་ལཱ་བྷོ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤི་ཀ་ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན་པི. དུ་གྒ་ཏི་ཡཾ པ་ན ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་ལཱ་བྷོ དྭི་ནྣ་མྤི ཝ་སེ་ན, གྷཱ་ནཱ་ལཱ་བྷོ སཾ་སེ་ད་ཛཱ་ན་མེ་ཝ ཝ་སེ་ན, ན ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏ་ཐཱ ཧི དྷ་མྨ་ཧ་ད་ཡ་ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ ཀ་སྶ་ཙི ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཀ་སྶ་ཙི ད་ས, ཀ་སྶ་ཙི ཨ་པ་རཱ་ནི་པི ད་ས, ཀ་སྶ་ཙི ན་ཝ, ཀ་སྶ་ཙི ས་ཏྟཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༡༠༠༧) ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་རི་པུ་ཎྞི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་སྶ ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨ་ནྡྷ་སྶ ཙ་ཀྑཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི ད་ས, ཏ་ཐཱ བ་དྷི་ར་སྶ སོ་ཏཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི, ཨ་ནྡྷ་བ་དྷི་ར་སྶ ཏ་དུ་བྷ་ཡ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི ན་ཝ, ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་སྶ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ས་དྡཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི་ས་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཡ་དི པ་ན ཨ་གྷཱ་ན་ཀོ་པི ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ སི་ཡཱ, ཨ་ནྡྷ་བ་དྷི་རཱ་གྷཱ་ན་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ད་ས, ཨ་ནྡྷ་བ་དྷི་ར་ཨ་ནྡྷཱ་གྷཱ་ན་ཀ་བ་དྷི་རཱ་གྷཱ་ན་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ན་ཝ, ཨ་ནྡྷ་བ་དྷི་རཱ་གྷཱ་ན་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙ ཨ་ཊྛ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝ་ཏྟ་བྦཱ་ནི སི་ཡུཾ, ན པ་ནེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་སྶ གྷཱ་ན་ཝེ་ཀ་ལླ་ནྟི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ཡ་མ་ཀ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་གྷཱ་ན་ཀོ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ན་ཏྠི. ཡ་དི བྷ་ཝེ་ཡྻ, ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཊྛཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི་ཏི ཝ་དེ་ཡྻཱ’’ཏི (ཡ་མ. ཨ་ཊྛ. ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་ཡ་མ་ཀ. ༡༨-༢༡).
སཾ་སེ་ད་ཛཱ་ནཾ པ་ན གྷཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ན ས་ཀྐཱ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ ‘‘ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ཎེ’’ཏྱཱ་དི་པཱ་ལི༹་ཡཱ (ཝི་བྷ. ༡༠༠༧) ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ཡོ་ནི་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ, ས་ཏྟཱ་ཡ་ཏ་ན་གྒ་ཧ་ཎ་སྶ ཙ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཡཾ པ་ན ‘‘སཾ་སེ་ད་ཛ་ཡོ་ནི་ཀཱ པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀ་ས་ངྒ་ཧཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཱ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་མྤི པ་རི་པུ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ་ཡེ་ཝ སཾ་སེ་ད་ཛཱ་ནཾ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀེ་སུ ས་ངྒ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རེ པ་ན ཡ་མ་ཀེ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ནཾ ས་ཧ་ཙཱ་རི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཛི་ཝ྄ཧ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་གྷཱ་ན་ཀ་སྶ་པི ཨ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ཝ་ཎྞེ་ནྟི, ཏ་ཏྠཱ་པི ཡ་ཐཱ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏཱ་ནི རཱུ་པ་བྷ་ཝེ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཧི ཝི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན ཨེ་ཝཾ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་ནཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི དྭི་ནྣ་མྤི རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ ས་ཧ་ཙཱ་རི་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཏི ན ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི.
༥༤. ག་བྦྷེ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ སེ་ནྟཱི་ཏི ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀཱ, ཏེ་ཡེ་ཝ རཱུ་པཱ་དཱི་སུ ས་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ་ཏི ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་ས་ཏྟཱ. ཨེ་ཏེ ཨ་ཎྜ་ཛ་ཛ་ལཱ་བུ་ཛཱ. ཏཱི་ཎི ད་ས་ཀཱ་ནི པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཡཱ་ནི ‘‘ཀ་ལ་ལ་རཱུ་པ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, པ་རི་པི་ཎྜི་ཏཱ་ནི ཙ ཏཱ་ནི ཛཱ་ཏི་ཨུ་ཎྞཱ་ཡ ཨེ་ཀ་སྶ ཨཾ་སུ་ནོ པ་ས་ནྣ་ཏི་ལ་ཏེ་ལེ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨུ་དྡྷ་ཊ་སྶ པ་གྒྷ་རི་ཏྭཱ ཨ་གྒེ ཋི་ཏ་བི་ནྡུ་མ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་ནི ཝི་པྤ་ས་ནྣཱ་ནི. ཀ་དཱ་ཙི ན ལ་བྦྷ་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝ་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན. ཏ་ཏོ པ་རནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་རཾ. པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེཏི ས་ཏྟ་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ, ཊཱི་ཀཱ་ཀཱ་རམ་ཏེ་ན ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མེ ས་ཏྟཱ་ཧེ ཝཱ. ཀ་མེ་ནཱཏི ཙ་ཀྑུ་ད་ས་ཀ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན སོ་ཏ་ད་ས་ཀཾ, ཏ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན གྷཱ་ན་ད་ས་ཀཾ, ཏ་ཏོ ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་ན ཛི་ཝ྄ཧཱ་ད་ས་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡ་མྤི ཧི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ་ཝ.
༥༥. ཋི་ཏི་ཀཱ་ལནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཋི་ཏི་ཀཱ་ལཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙི་ཏྟ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཧི ཨུ་ཏུ ཋཱ་ན་པྤ་ཏྟཱ ཏ་སྶ ཋི་ཏི་ཀྑ་ཎེ སུ་དྡྷ་ཊྛ་ཀཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཏ་དཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ བྷ་ངྒ་ཀྑ་ཎེ་ཏྱཱ་དི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨུ་ཏུ རཱུ་པཾ ཛ་ནེ་ཏི. ཨོ་ཛཱ་ཕ་ར་ཎ་མུ་པཱ་དཱ་ཡཱཏི ག་བྦྷ་སེ་ཡྻ་ཀ་སྶ མཱ་ཏུ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ཊཱ་ཧཱ་ར་ཏོ སཾ་སེ་ད་ཛོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ་ན་ཉྩ མུ་ཁ་ག་ཏ་སེ་མྷཱ་དི་ཏོ ཨོ་ཛཱ་ཡ ར་ས་ཧ་ར་ཎཱི་ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན ས་རཱི་རེ ཕ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ.
༥༦. ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་རི་མཾ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟོ་པ་རི. ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པཱ་ནི ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཏ་དུ་པྤ་ཏྟི་ཡཾ མ་ར་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀ་མྨ་ཛ་རཱུ་པ་ཝི་ཙྪེ་དེ ཧི ‘‘མ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཨཱ་ཡུ ཨུ་སྨཱ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཡ་དཱ ཀཱ་ཡཾ ཛ་ཧ་ནྟི་མཾ;
ཨ་པ་ཝི་དྡྷོ ཏ་དཱ སེ་ཏི, ནི་ར་ཏྠཾ་ཝ ཀ་ལི་ངྒ་ར’’ནྟི. (སཾ. ནི. ༣.༩༥ ཐོ་ཀཾ ཝི་ས་དི་སཾ);
པུ་རེ་ཏ་རནྟི ས་ཏྟ་ར་ས་མ་སྶ ཨུ་པྤཱ་ད་ཀྑ་ཎེ. ཏ་ཏོ་པ་རཾ ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཧཱ་ར་ཛ་རཱུ་པ་ཉྩ ཝོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ཛཱི་ཝ་ཀ་ས་ནྟཱ་ནེ ཏེ་སཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ཛཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛ་ཉྩ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཀི་ཉྩི ཀཱ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་པ་རེ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘ཙི་ཏྟ་ཛ་རཱུ་པཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་ཏོ པུ་རེ་ཏ་ར་མེ་ཝ ཝོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝ་ཎྞེ་ནྟི.
༥༨. རཱུ་པ་ལོ་ཀེ གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་མེ་ཝ. བྷཱ་ཝ་དྭ་ཡཾ པ་ན བ་ཧ་ལ་ཀཱ་མ་རཱ་གཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་ཏྟཱ བྲ་ཧྨཱ་ན་ཉྩ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏྠ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨཱ་ཧཱ་ར་ཛ་ཀ་ལཱ་པཱ་ནི ཙ ན ལ་བྦྷ་ནྟི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ཊཱ་ཧཱ་རཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ས་རཱི་ར་ག་ཏ་སྶ་པི ཨཱ་ཧཱ་ར་སྶ རཱུ་པ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བཱ་ཧི་ར་ཉྷི ཨུ་ཏུཾ, ཨཱ་ཧཱ་ར་ཉྩ ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨུ་ཏུ་ཨཱ་ཧཱ་རཱ རཱུ་པཾ ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. ཛཱི་ཝི་ཏ་ན་ཝ་ཀནྟི ཀཱ་ཡཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་ཡ་ད་ས་ཀ་ཊྛཱ་ནི་ཡཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་ན་ཝ་ཀཾ.
༥༩. ཨ་ཏི་རི་ཙྪ་ཏི སེ་ས་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཾ, པ་ཝ་ཏྟེ ཙ ཨུ་པ་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་རཱུ་པ་ཏོ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཾ ཧོ་ཏི, མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ པ་ན བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་རཱི་ར་ནི་ཀྑེ་པཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་བྦེ་ས་མྤི ཏི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི, དྭི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཙ ས་ཧེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
༦༡. རཱུ་པེ་སུ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་དྭ་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘ལ་ཧུ་ཏཱ་དི་ཏྟ་ཡ་མྤི ཏེ་སུ ན་ཏྠི ད་ནྡྷ་ཏྟ་ཀ་རཱ་དི་དྷཱ་ཏུ་ཀྑོ་བྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཨ་ཀཱ་ར་ཎཾ. ན ཧི ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦཱ་པེ་ཀྑཱ ཏ་བྦི་རོ་དྷི་དྷ་མྨ་པྤ་ཝ་ཏྟི ཏ་ཐཱ ས་ཏི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟེ་སུ ལ་ཧུ་ཏཱ་དཱི་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ས་ངྒ་ཏོ. ‘‘ས་དྡོ ཝི་ཀཱ་རོ’’ཏྱཱ་དི ས་བྦེ་ས་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
རཱུ་པ་པ་ཝ་ཏྟི་ཀྐ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.