༥. ཝཱི་ཐི་མུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཝཱི་ཐི་ས་ངྒ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཝཱི་ཐི་མུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧཾ ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ར་བྷ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནེ་ཝ’’ནྟྱཱ་དི. ཨེ་ཝཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ཙུ་ཏི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྒ་ཧོ ནཱ་མ ས་ངྒ་ཧོ ཨུ་དཱི་རི་ཏོ, ཨི་དཱ་ནི ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ས་ནྡྷི་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ་ལེ, ཏ་དཱ་ས་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཏཾ་ག་ཧ་ཎེ་ནེ་ཝ ག་ཧི་ཏ་ཙུ་ཏི་ཀཱ་ལེ ཙ པ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྒ་ཧོ ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
བྷཱུ་མི་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣. པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏཱ ཨ་ཡཱ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་པ་ག་ཏོ་ཏི ཨ་པཱ་ཡོ, སོ་ཡེ་ཝ བྷཱུ་མི བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་ཏྟཱ་ཏི ཨ་པཱ་ཡ་བྷཱུ་མི. ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ས་མྤ་ཏྟི་ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཏཱ་ཡ སོ་བྷ་ནཱ ག་ནྟ་བྦ་ཏོ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ག་ཏཱི་ཏི སུ་ག་ཏི, ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཏཱ སུ་ག་ཏི ཀཱ་མ་སུ་ག་ཏི, སཱ་ཡེ་ཝ བྷཱུ་མཱི་ཏི ཀཱ་མ་སུ་ག་ཏི་བྷཱུ་མི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི.
༤. ཨ་ཡ་ཏོ སུ་ཁ་ཏོ ནི་གྒ་ཏོ་ཏི ནི་ར་ཡོ. ཏི་རོ ཨ་ཉྩི་ཏཱ་ཏི ཏི་ར་ཙྪཱ་ནཱ, ཏེ་སཾ ཡོ་ནི ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི. ཡ་ཝ་ནྟི ཏཱ་ཡ ས་ཏྟཱ ཨ་མི་སྶི་ཏཱ་པི ས་མཱ་ན་ཛཱ་ཏི་ཏཱ་ཡ མི་སྶི་ཏཱ ཝི་ཡ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ནི. སཱ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་སེ་སོ. པ་ཀ་ཊྛེ་ན སུ་ཁ་ཏོ ཨི་ཏཱ ག་ཏཱ་ཏི པེ་ཏཱ, ནི་ཛ྄ཛྷཱ་མ་ཏ་ཎྷི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཱ་ནཾ པེ་ཏཱ་ནཾ ཝི་ས་ཡོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ. ཨེ་ཏྠ པ་ན ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ཏེ་སཾ ཏཱ་དི་ས་སྶ པ་རི་ཙྪི་ནྣོ་ཀཱ་ས་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཏྠ ཝཱ ཏེ ཨ་ར་ཉྙ་པ་བྦ་ཏ་པཱ་དཱ་དི་ཀེ ནི་བ་དྡྷ་ཝཱ་སཾ ཝ་ས་ནྟི, ཏཱ་དི་ས་སྶ ཋཱ་ན་སྶ ཝ་སེ་ན ཨོ་ཀཱ་སོ་པི ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ན སུ་ར་ནྟི ཨི་སྶ་རི་ཡ་ཀཱི་ལཱ༹་དཱི་ཧི ན དི་བྦ་ནྟཱི་ཏི ཨ་སུ་རཱ, པེ་ཏཱ་སུ་རཱ. ཨི་ཏ་རེ པ་ན ན སུ་རཱ སུ་ར་པྤ་ཊི་པ་ཀྑཱ་ཏི ཨ་སུ་རཱ, ཨི་དྷ ཙ པེ་ཏཱ་སུ་རཱ་ན་མེ་ཝ ག་ཧ་ཎཾ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ ག་ཧ་ཎ་སྶ ཨི་ཙྪི་ཏ་ཏྟཱ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན –
‘‘ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ དེ་ཝེ་སུ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟཱ་སུ་རཱ ག་ཏཱ’’ཏི; (ནཱ་མ. པ་རི. ༤༣༨);
༥. ས་ཏི་སཱུ་ར་བྷཱ་ཝ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཡོ་གྱ་ཏཱ་དི་གུ་ཎེ་ཧི ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་མ་ན་ཏཱ་ཡ མ་ནོ ཨུ་སྶ་ནྣཾ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི མ་ནུ་སྶཱ. ཏ་ཐཱ ཧི པ་ར་མ་ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐཱ་དི་པྤ་ཏྟཱ བུ་དྡྷཱ་ད་ཡོ་པི མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏཱ་ཡེ་ཝ. ཛ་མྦུ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ ཙེ་ཏྠ ནི་པྤ་རི་ཡཱ་ཡ་ཏོ མ་ནུ་སྶཱ. ཏེ་ཧི པ་ན ས་མཱ་ན་རཱུ་པཱ་དི་ཏཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ པ་རི་ཏྟ་དཱི་པ་ཝཱ་སཱི་ཧི ཨི་ཏ་ར་མ་ཧཱ་དཱི་པ་ཝཱ་སི་ནོ་པི ‘‘མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. ལོ་ཀི་ཡཱ པ་ན ‘‘མ་ནུ་ནོ ཨཱ་དི་ཁ་ཏྟི་ཡ་སྶ ཨ་པ་ཙྩཾ པུ་ཏྟཱ་ཏི མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་བྷཱུ་ཏཱ བྷཱུ་མི ཨི་དྷ མ་ནུ་སྶཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི.
ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ་སུ བྷ་ཏྟི ཨེ་ཏེ་སཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝཱ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་ས་ཊྛཱ་ན་བྷཱུ་ཏེ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛེ བྷ་ཝཱ་ཏི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ. མཱ་གྷེ་ན མཱ་ཎ་ཝེ་ན ས་དྡྷིཾ ཏེ་ཏྟིཾ་ས ས་ཧ་པུ་ཉྙ་ཀཱ་རི་ནོ ཨེ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ཏི ཏཾ་ས་ཧ་ཙ་རི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ཏེ་ཏྟིཾ་སཾ, ཏ་དེ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཾ, ཏཾ་ནི་ཝཱ་སོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱཏི ཝ་ད་ནྟི. ཡ་སྨཱ པ་ན ‘‘ས་ཧ་སྶཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ས་ཧ་སྶཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ན’’ནྟི (ཨ. ནི. ༣.༨༡) ཝ་ཙ་ན་ཏོ སེ་ས་ཙ་ཀྐ་ཝཱ་ལེ༹་སུ་པི ཚ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དེ་ཝ་ལོ་ཀཱ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ནཱ་མ་མ་ཏྟ་མེ་ཝ ཨེ་ཏཾ ཏ་སྶ དེ་ཝ་ལོ་ཀ་སྶཱ་ཏི ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. དུ་ཀྑ་ཏོ ཡཱ་ཏཱ ཨ་པ་ཡཱ་ཏཱ་ཏི ཡཱ་མཱ. ཨ་ཏྟ་ནོ སི་རི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཏུ་སཾ པཱི་ཏིཾ ཨི་ཏཱ ག་ཏཱ་ཏི ཏུ་སི་ཏཱ. ནི་མྨཱ་ནེ ར་ཏི ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏི་ནོ. པ་ར་ནི་མྨི་ཏེ་སུ བྷོ་གེ་སུ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟཱི་ཏི པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟི་ནོ.
༧. མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ པ་རི་ས་ཏི བྷ་ཝཱ་ཏི བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ. ཏེ་སཾ པུ་རོ་ཧི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ ཋི་ཏ་ཏྟཱ བྲ་ཧྨ་པུ་རོ་ཧི་ཏཱ. ཏེ་ཧི ཏེ་ཧི ཛྷཱ་ནཱ་དཱི་ཧི གུ་ཎ་ཝི་སེ་སེ་ཧི བྲཱུ་ཧི་ཏཱ པ་རི་ཝུ་དྡྷཱ་ཏི བྲ་ཧྨཱ་ནོ, ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཙེ་ཝ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀ་ཏཱ་དཱི་ཧི ཙ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ་དཱི་ཧི མ་ཧ་ནྟཱ བྲ་ཧྨཱ་ནོ་ཏི མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ་ནོ. ཏ་ཡོ་པེ་ཏེ པ་ཎཱི་ཏ་ར་ཏ་ན་པ་བྷཱ་ཝ་བྷཱ་སི་ཏ་ས་མཱ་ན་ཏ་ལ་ཝཱ་སི་ནོ.
༨. ཨུ་པ་རི་མེ་ཧི པ་རི་ཏྟཱ ཨཱ་བྷཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པ་རི་ཏྟཱ་བྷཱ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ ཨཱ་བྷཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ་བྷཱ. ཝ་ལཱ་ཧ་ཀ་ཏོ ཝི་ཛྫུ ཝི་ཡ ཨི་ཏོ ཙི་ཏོ ཙ ཨཱ་བྷཱ ས་ར་ཏི ནི་སྶ་ར་ཏི ཨེ་ཏེ་སཾ ས་པྤཱི་ཏི་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷ་ས་ནྟཱ་ན་ཏྟཱ་ཏི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ. ད་ཎྜ་དཱི་པི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཙྩི ཝི་ཡ ཨེ་ཏེ་སཾ ས་རཱི་ར་ཏོ ཨཱ་བྷཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ ཚི་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཏ་ནྟཱི ཝི་ཡ ས་ར་ཏི ནི་སྶ་ར་ཏཱི་ཏི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ པ་བྷཱ་ཡ ཨཱ་བྷཱ་ས་ན་སཱི་ལཱ་ཏི ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ. ཨེ་ཏེ་པི ཏ་ཡོ པ་ཎཱི་ཏ་ར་ཏ་ན་པ་བྷཱ་ཝ་བྷཱ་སི་ཏེ་ཀ་ཏ་ལ་ཝཱ་སི་ནོ.
༩. སུ་བྷཱ་ཏི ཨེ་ཀ་གྒྷ་ནཱ ཨ་ཙ་ལཱ ས་རཱི་རཱ་བྷཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི, སཱ ཨུ་པ་རི་བྲ་ཧྨེ་ཧི པ་རི་ཏྟཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི པ་རི་ཏྟ་སུ་བྷཱ. ཨ་པྤ་མཱ་ཎཱ སུ་བྷཱ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་སུ་བྷཱ. པ་བྷཱ་ས་མུ་ད་ཡ་ས་ངྑཱ་ཏེ་ཧི སུ་བྷེ་ཧི ཀི་ཎྞཱ ཨཱ་ཀི་ཎྞཱ་ཏི སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ. ‘‘སུ་བྷཱ་ཀི་ཎྞཱ’’ཏི ཙ ཝ་ཏྟ་བྦེ ཨཱ-ས་དྡ་སྶ ར་སྶ་ཏྟཾ, ཨ་ནྟི་མ་ཎ-ཀཱ་ར་སྶ ཙ ཧ-ཀཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ‘‘སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཏེ་པི པ་ཎཱི་ཏ་ར་ཏ་ན་པ་བྷཱ་ཝ་བྷཱ་སི་ཏེ་ཀ་ཏ་ལ་ཝཱ་སི་ནོ.
༡༠. ཛྷཱ་ན་པྤ་བྷཱ་ཝ་ནི་བྦ་ཏྟཾ ཝི་པུ་ལཾ ཕ་ལ་མེ་ཏེ་ས་ནྟི ཝེ་ཧ་པྥ་ལཱ. ས་ཉྙཱ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ནི་བྦ་ཏྟ་རཱུ་པ་ས་ནྟ་ཏི་མ་ཏྟ་ཏྟཱ ན་ཏྠི ས་ཉྙཱ, ཏཾ་མུ་ཁེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཙ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི ཨ་ས་ཉྙཱ. ཏེ་ཡེ་ཝ ས་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ས་ཉྙ་ས་ཏྟཱ. ཨེ་ཏེ་པི པ་ཎཱི་ཏ་ར་ཏ་ན་པ་བྷཱ་ཝ་བྷཱ་སི་ཏེ་ཀ་ཏ་ལ་ཝཱ་སི་ནོ. སུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ན་མེ་ཝ ཨཱ་ཝཱ་སཱ་ཏི སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ. ཨ་ནུ་ན་ཡ་པ་ཊི་གྷཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝཱ སུ་དྡྷོ ཨཱ་ཝཱ་སོ ཨེ་ཏེ་ས་ནྟི སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ, ཏེ་སཾ ནི་ཝཱ་ས་བྷཱུ་མི་པི སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སཱ.
༡༡. ཨི་མེ་སུ པ་ན པ་ཋ་མ་ཏ་ལ་ཝཱ་སི་ནོ ཨ་པྤ་ཀེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཋཱ་ནཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཝི་ཧཱ. དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ལ་ཝཱ་སི་ནོ ན ཀེ་ན་ཙི ཏ་པྤ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏ་པྤཱ. ཏ་ཏི་ཡ་ཏ་ལ་ཝཱ་སི་ནོ པ་ར་མ་སུ་ནྡ་ར་རཱུ་པ་ཏྟཱ སུ་ཁེ་ན དི་སྶ་ནྟཱི་ཏི སུ་ད་སྶཱ. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཏ་ལ་ཝཱ་སི་ནོ སུ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ད་སྶ་ན་ཏྟཱ སུ་ཁེ་ན པ་སྶ་ནྟཱི་ཏི སུ་ད་སྶི་ནོ. པ་ཉྩ་མ་ཏ་ལ་ཝཱ་སི་ནོ པ་ན ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་ས་མྤ་ཏྟི་ཀ་ཏྟཱ ན་ཏྠི ཨེ་ཏེ་སཾ ཀ་ནི་ཊྛ་བྷཱ་ཝོ་ཏི ཨ་ཀ་ནི་ཊྛཱ.
༡༢. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏ་ཙ་ཏུ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཨེ་ཝ, ཏེ་ཧི པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཨོ་ཀཱ་སོ ཝཱ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ན་བྷཱུ་མི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི.
༡༣. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཙ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ ཙཱ་པི པུ་གྒ་ལཱ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སུ ས་བྦ་ཐཱ ན ལ་བྦྷ་ནྟཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་དཱི་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཀྑེ་པེ་ན ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ནྟཱ་ན་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ལཱ་བྷོ ཝུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
༡༤. སེ་ས་ཊྛཱ་ནེ་སཱུཏི སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་ཨ་པཱ་ཡ་ཨ་ས་ཉྙི་ཝ་ཛྫི་ཏེ་སུ སེ་ས་ཊྛཱ་ནེ་སུ ཨ་རི་ཡཱ, ཨ་ན་རི་ཡཱ་པི ཙ ལ་བྦྷ་ནྟི.
བྷཱུ་མི་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༦. ཨོ་ཀྐ་ནྟི་ཀྑ་ཎེཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ.
༡༧. ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཨ་ནྡྷོ ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཎེ ཨ་ཎྜ་ཛ་ཛ་ལཱ་བུ་ཛཱ ས་བྦེ་པི ཨ་ཙ་ཀྑུ་ཀཱ་ཝ. ཏ་ཐཱ་པི ཙ་ཀྑཱ་དི་ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནཱ་ར་ཧ་ཀཱ་ལེ་པི ཙ་ཀྑུ་པྤ་ཏྟི་ཝི་བ་ནྡྷ་ཀ་ཀ་མྨ་པྤ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡེ་ན དི་ནྣ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནཱ, ཨི་ཏ་རེ་ན་པི ཝཱ ཀ་མྨེ་ན ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ་ཏ་བྦ་ཙ་ཀྑུ་ཀོ ས་ཏྟོ ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ ནཱ་མ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཛ་ཙྩ་ནྡྷོ་ཏི པ་སཱུ་ཏི་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ནྡྷོ, མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཨ་ནྡྷོ ཧུ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་ནྟོ་ཏི ཨ་ཏྠོ, ཏེ་ན དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཡཾ ཙ་ཀྑུ་སྶ ཨ་ཝི་པ་ཛྫ་ནཾ སི་དྡྷ’’ནྟི ཝ་ད་ནྟི. ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་དཱི་ནནྟི ཨེ་ཏྠ ཨཱ་དིགྒ་ཧ་ཎེ་ན ཛ་ཙྩ་བ་དྷི་ར་ཛ་ཙྩ་མཱུ་ག་ཛ་ཙྩ་ཛ་ལ༹་ཛ་ཙྩུ་མྨ་ཏྟ་ཀ་པ་ཎྜ་ཀ་ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀ་ན་པུཾ་ས་ཀ་མ་མྨཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀཱ ཨ་ཝི་ཀ་ལི་ནྡྲི་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཐོ་ཀཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎ་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ ཧོ་ནྟི, ཏཱ་དི་སཱ་ན་མྤི ཨཱ་དི་ས་དྡེ་ན ས་ངྒ་ཧོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. བྷུ་མྨ་དེ་ཝེ སི་ཏཱ ནི་སྶི་ཏཱ ཏ་གྒ་ཏི་ཀ་ཏྟཱ་ཏི བྷུ་མྨ་སྶི་ཏཱ. སུ་ཁ་ས་མུ་སྶ་ཡ་ཏོ ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ་ཏི ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ.
༡༨. ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཀཱ་མ་སུ་ག་ཏི་ཡནྟི དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶ་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ཝི་དྷཱ་ཡ་པི ཀཱ་མ་སུ་ག་ཏི་ཡཾ.
༢༡. ཏེ་སཱུཏི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡུ་ཏྟེ་སུ པུ་གྒ་ལེ་སུ, ཨ་པཱ་ཡཱ་དཱི་སུ ཝཱ. ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠི ཀེ་ས་ཉྩི ཙི་རཱ་ཡུ་ཀ་ཏྟཱ, ཀེ་ས་ཉྩི ཙི་ར་ཏ་རཱ་ཡུ་ཀ་ཏྟཱ ཙ. ཏ་ཐཱ་ཙཱ་ཧུ –
‘‘ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡུ-
པ་རི་ཙྪེ་དོ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཏ་ཐཱ ཧི ཀཱ་ལོ མ་ནྡྷཱ་ཏཱ,
ཡ་ཀྑཱ ཀེ་ཙི ཙི་རཱ་ཡུ་ནོ’’ཏི. –
ཨ་པཱ་ཡེ་སུ ཧི ཀ་མྨ་མེ་ཝ པ་མཱ་ཎཾ, ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟཱ་ནཾ ཡཱ་ཝ ཀ་མྨཾ ན་ཁཱི་ཡ་ཏི. ཏཱ་ཝ ཙ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཏ་ཐཱ བྷུ་མྨ་དེ་ཝཱ་ནཾ. ཏེ་སུ་པི ཧི ནི་བྦ་ཏྟཱ ཀེ་ཙི ས་ཏྟཱ་ཧཱ་དི་ཀཱ་ལཾ ཏི་ཊྛ་ནྟི, ཀེ་ཙི ཀ་པྤ་མ་ཏྟ་མྤི, ཏ་ཐཱ མ་ནུ་སྶཱ་ན་མྤི ཀ་དཱ་ཙི ཏེ་ས་མྤི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ཡུ་ཀ་ཏྟཱ ཀ་དཱ་ཙི ད་ས་ཝ་སྶཱ་ཡུ་ཀ་ཏྟཱ. ‘‘ཡོ ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ་ཏི, སོ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཛཱི་ཝ་ཏི, ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷི་ཡྻོ (དཱི. ནི. ༢.༧; སཾ. ནི. ༡.༡༤༥; ཨ. ནི. ༧.༧༤), དུ་ཏི་ཡཾ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ན པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ པ་ན ཨ་ཛྫ་ཏ་ན་ཀཱ་ལི་ཀེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༢. དི་བྦཱ་ནི པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནཱིཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ས ཝ་སྶཱ་ནི ཨེ་ཀ་དི་ནཾ, ཏ་ད་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ མཱ་ས་སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ པ་རི་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ དི་བྦ་པྤ་མཱ་ཎཱ་ནི པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ཡཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ས ཝ་སྶཱ་ནི, མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ དི་ནོ ཏ་ཧིཾ;
ཏིཾ་ས་ར་ཏྟི་དི་ཝོ མཱ་སོ, མཱ་སཱ དྭཱ་ད་ས སཾ་ཝ་ཙྪ་རཾ;
ཏེ་ན སཾ་ཝ་ཙྪ་རེ་ནཱ་ཡུ, དི་བྦཾ པ་ཉྩ་ས་ཏཾ མ་ཏ’’ནྟི.
མ་ནུ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡཱཏི མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་ག་ཎ་ནཱ་ཡ. ཏ་ཏོ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎནྟི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ས་མཱ་ནུ་སྶ་ཀ་ཝ་སྶ་པ་རི་མི་ཏཾ དི་ཝ་སཾ, དི་བྦཱ་ནི ཙ པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི དི་གུ་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ དི་བྦ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ དི་ཝ་ས་སཾ་ཝ་ཙྪ་ར་དི་གུ་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ, ཏཾ པ་ན དི་བྦ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཾ, མ་ནུ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀ་ཏི་ཀོ་ཊི་པྤ་མཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏོ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ཡཱ་མཱ་ནནྟི ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ན་མཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ, དི་བྦ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ དྭི་ས་ཧ་སྶཾ, མ་ནུ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ ཙུ་དྡ་ས ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཧོ་ནྟི. ཏ་ཏོ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ཏུ་སི་ཏཱ་ནནྟི དི་བྦཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, མ་ནུ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ ས་ཏྟ་པ་ཉྙཱ་ས ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ. ཏ་ཏོ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི་ནནྟི དི་བྦཱ་ནི ཨ་ཊྛ་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, མ་ནུ་སྶ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ དྭེ ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ས་ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་དྷི་ཀཱ ཏིཾ་ས ཝ་སྶ་ཀོ་ཊི་ཡོ ཙ. ཏ་ཏོ ཙ་ཏུ་གྒུ་ཎཾ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ནནྟི དི་བྦཱ་ནི སོ་ལ༹་ས ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི.
༢༣. མ་ནུ་སྶ་ག་ཎ་ནཾ པ་ན ས་ཡ་མེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ན་ཝ་ས་ཏ་ཉྩཱ’’ཏྱཱ་དི. ཝ་སྶཱ་ནཾ ས་མྦ་ནྡྷི ན་ཝ་ས་ཏཾ ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས ཀོ་ཊི་ཡོ, ཏ་ཐཱ ས་ཊྛི ཙ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་སུ ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༢༥. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཡནྟི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ན་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏོ པ་རཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ, ཙ་ཝ་ན་ཀཱ་ལེ ཙ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་མེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒ་ཙུ་ཏི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ.
༢༩. ཏེ་སཱུཏི ཏཱ་ཧི ག་ཧི་ཏ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀེ་སུ བྲ་ཧྨེ་སུ. ཀ་པྤ་སྶཱཏི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་སྶ. ན ཧི བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫཱ་དཱི་ནཾ ཏི་ཎྞཾ མ་ཧཱ་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི ཨེ་ཀ་ཀ་པྤེ་པི ཏེ་སཾ ཨ་ཝི་ནཱ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་རི་པུ་ཎྞ་ཀ་པྤེ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཧེ་ས (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༤༠༩) ལོ་ཀོ ས་ཏྟ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་གྒི་ནཱ ཝི་ན་སྶ་ཏི, ཨ་ཊྛ་མེ ཝཱ་རེ ཨུ་ད་ཀེ་ན, པུ་ན ས་ཏྟ་ཝཱ་རེ་སུ ཨ་གྒི་ནཱ, ཨ་ཊྛ་མེ ཝཱ་རེ ཨུ་ད་ཀེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་སུ ཨ་ཊྛ་ཀེ་སུ པ་རི་པུ་ཎྞེ་སུ པ་ཙྪི་མེ ཝཱ་རེ ཝཱ་ཏེ་ན ཝི་ན་སྶ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏ་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨ་གྒི་ནཱ, དུ་ཏི་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏ་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨུ་ད་ཀེ་ན, ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏ་ལཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཝཱ་ཏེ་ན ཝི་ན་སྶ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་མྤི ཙེ་ཏཾ –
‘‘ས་ཏྟ ས་ཏྟ་གྒི་ནཱ ཝཱ་རཱ, ཨ་ཊྛ་མེ ཨ་ཊྛ་མེ ད་ཀཱ;
ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི ཡ་དཱ པུ་ཎྞཱ, ཨེ་ཀོ ཝཱ་ཡུ་ཝ་རོ སི་ཡཱ.
‘‘ཨ་གྒི་ནཱ་བྷ་སྶ་རཱ ཧེ་ཊྛཱ, ཨཱ་པེ་ན སུ་བྷ་ཀི་ཎྷ་ཏོ;
ཝེ་ཧ་པྥ་ལ་ཏོ ཝཱ་ཏེ་ན, ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀོ ཝི་ན་སྶ་ཏཱི’’ཏི. –
ཏ་སྨཱ ཏི་ཎྞ་མྤི པ་ཋ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཏ་ལཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཀ་པྤེ་པི ཨ་ཝི་ནཱ་སཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ས་ཀ་ལ་ཀ་པྤེ ཏེ་སཾ ས་མྦྷ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན ཏེ་སཾ ཨཱ་ཡུ་པ་རི་ཙྪེ་དོ ད་ཊྛ་བྦོ. དུ་ཏི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་དི་ཏ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ པ་ན པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་པྤ་སྶ ཝ་སེ་ན, ན ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻ་ཀ་པྤོཏི ཙ ཡོ་ཛ་ནཱ་ཡཱ་མ་ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ སེ་ཏ་སཱ་ས་པ་རཱ་སི་ཏོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨེ་ཀེ་ཀ་བཱི་ཛ་སྶ ཧ་ར་ཎེ་ན སཱ་ས་པ་རཱ་སི་ནོ པ་རི་ཀྑ་ཡེ་པི ཨ་ཀྑ་ཡ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་པྤ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷཱ་གོ. སོ པ་ན ས་ཏྠ་རོ་ག་དུ་བྦྷི་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སཾ་ཝ་ཊྚེ་ན བ་ཧཱུ་སུ ཝི་ནཱ་ས་མུ་པ་ག་ཏེ་སུ ཨ་ཝ་སི་ཊྛ་ས་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན ད་ས་ཝ་སྶ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན ཨ་ས་ངྑྱེ་ཡྻཱ་ཡུ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎེ་སུ ས་ཏྟེ་སུ པུ་ན ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཀ་མེ་ན པ་རི་ཧཱ་ཡི་ཏྭཱ ད་ས་ཝ་སྶཱ་ཡུ་ཀེ་སུ ཛཱ་ཏེ་སུ རོ་གཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སཾ་ཝ་ཊྚེ་ན ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་ནཱ་ས་པྤ་ཏྟི་ཡཱ་ཝ ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་རི་ཙྪི་ནྣ་སྶ ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤ་སྶ ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི་ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤ་པྤ་མཱ་ཎོ ཧོ་ཏི, ‘‘ཝཱི་ས་ཏི་ཨ་ནྟ་ར་ཀ་པྤ་པྤ་མཱ་ཎོ’’ཏི ཙ ཝ་ད་ནྟི.
༤༥. ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ.
༤༩. ཨེ་ཀ་མེ་ཝཱཏི བྷཱུ་མི་ཏོ, ཛཱ་ཏི་ཏོ, ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་དྷ་མྨ་ཏོ, ས་ངྑཱ་ར་ཏོ ཙ ས་མཱ་ན་མེ་ཝ. ཨེ་ཀ་ཛཱ་ཏི་ཡནྟི ཨེ་ཀ་སྨིཾ བྷ་ཝེ.
པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཀ་མྨ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༥༠. ཨི་དཱ་ནི ཀ་མྨ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཙ་ཏཱུ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཛ་ན་ཀ’’ནྟྱཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ, ཛ་ན་ཡ་ཏཱི་ཏི ཛ་ན་ཀཾ. ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ. ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ པཱི་ལེ༹་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་པཱི་ལ༹་ཀཾ. ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ གྷཱ་ཏེ་ཏཱི་ཏི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ.
ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཝ་ཏྟཱི་སུ ཝི་པཱ་ཀ་ཀ་ཊ་ཏྟཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཛ་ན་ཀཾ ནཱ་མ. ས་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐོ་ནྟ་མྤི ཀ་མྨ་ནྟ་ར་སྶ ཙི་ར་ཏ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ནི་བྦ་ཏྟ་ནེ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ, ཝི་པཱ་ཀ་སྶེ་ཝ ཝཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཝི་ཙྪེ་ད་པ་ཙྩ་ཡཱ་ནུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཨུ་པ་བྲཱུ་ཧ་ན་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཛ་ན་ཀ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཙི་ར་ཏ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱུ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ཀཾ ནཱ་མ. ཀ་མྨ་ནྟ་ར་ཛ་ནི་ཏ་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ བྱཱ་དྷི་དྷཱ་ཏུ་ས་མ་ཏཱ་དི་ནི་མི་ཏྟ་ཝི་བཱ་དྷ་ནེ་ན ཙི་ར་ཏ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་ཀཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་པཱི་ལ༹་ཀཾ ནཱ་མ. དུ་བྦ་ལ་སྶ པ་ན ཀ་མྨ་སྶ ཛ་ན་ཀ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡཾ ཨུ་པ་ཧ་ཙྩ ཝི་ཙྪེ་ད་ཀ་པ་ཙྩ་ཡུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏྭཱ ས་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ ནཱ་མ.
ཛ་ན་ཀོ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་ན་ཉྷི ཨ་ཡཾ ཝི་སེ་སོ – ཛ་ན་ཀཾ ཀ་མྨ་ནྟ་ར་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཾ ཛ་ནེ་ཏི, ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་པུ་བྦ་ཀ་ནྟི ཨི་དཾ ཏཱ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་སུ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༨༧; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༢.༣.༣༤) ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་པ་རེ པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘ཨུ་པ་པཱི་ལ༹་ཀ་ཀ་མྨཾ བ་ཧྭཱ་བཱ་དྷ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡོ་པ་སཾ་ཧཱ་རེ་ན ཀ་མྨ་ནྟ་ར་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝི་བཱ་དྷ་ཏི. ཨུ་པ་གྷཱ་ཏ་ཀཾ པ་ན ཏཾ ས་བྦ་སོ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སཾ དེ་ཏི, ན པ་ན ས་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཛ་ན་ཀ་ཏོ ཨི་མ་སྶ ཝི་སེ་སོ སུ་པཱ་ཀ་ཊོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཛ་ན་ན་ཨུ་པ་ཏྠ་མྦྷ་ན་ཨུ་པ་པཱི་ལ༹་ན་ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ཀི་ཙྩ་ཝ་སེ་ན.
༥༡. ག་རུ་ཀནྟི མ་ཧཱ་སཱ་ཝ་ཛྫཾ, མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཉྩ ཨ་ཉྙེ་ན ཀ་མྨེ་ན པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་མྨཾ. ཨཱ་ས་ནྣནྟི མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཾ, ཏ་དཱ ཀ་ཏ་ཉྩ. ཨཱ་ཙི་ཎྞནྟི ཨ་བྷི་ཎྷ་སོ ཀ་ཏཾ, ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ ཀ་ཏྭཱ་པི ཝཱ ཨ་བྷི་ཎྷ་སོ ས་མཱ་སེ་ཝི་ཏཾ. ཀ་ཊ་ཏྟཱ་ཀ་མྨནྟི ག་རུ་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཾ ཀ་ཏ་མ་ཏྟ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་ནྟི ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨཾ.
ཏ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ ཧོ་ཏུ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཝཱ, ག་རུ་ཀཱ་ག་རུ་ཀེ་སུ ཡཾ ག་རུ་ཀཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ མཱ་ཏུ་གྷཱ་ཏ་ཀཱ་དི་ཀ་མྨཾ, ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཀ་མྨཾ ཝཱ, ཏ་དེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི ས་ཏི་པི ཨཱ་ས་ནྣཱ་དི་ཀ་མྨེ པ་རི་ཏྟཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ མ་ཧོ་གྷོ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ ཧི ཏཾ ‘‘ག་རུ་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཏ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི དཱུ་རཱ་ས་ནྣེ་སུ ཡཾ ཨཱ་ས་ནྣཾ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཾ, ཏ་དེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, ཨཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཀ་ཏེ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ཨཱ་ཙི་ཎྞཱ་ནཱ་ཙི་ཎྞེ་སུ ཙ ཡཾ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ སུ་སཱི་ལྱཾ ཝཱ, དུ་སྶཱི་ལྱཾ ཝཱ, ཏ་དེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཊ་ཏྟཱ་ཀ་མྨཾ པ་ན ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཾ པུ་རི་མཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི ག་རུ་ཀཾ ས་བྦ་པ་ཋ་མཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི. ག་རུ་ཀེ ཨ་ས་ཏི ཨཱ་ས་ནྣཾ, ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ, ཏ་སྨི་མྤི ཨ་ས་ཏི ཀ་ཊ་ཏྟཱ་ཀ་མྨཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པཱ་ཀ་དཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ’’ཏི, ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ནཱ་ཏྱ་ཏྠོ. ཨ་བྷི་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཏཱ་རཱདཱི་སུ པ་ན ཨཱ་ས་ནྣ་ཏོ ཨཱ་ཙི་ཎྞཾ པ་ཋ་མཾ ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ པ་ན གོ་ག་ཎ་པ་རི་པུ་ཎྞ་སྶ ཝ་ཛ་སྶ དྭཱ་རེ ཝི་ཝ་ཊེ ཨ་པ་ར་བྷཱ་གེ ད་མྨ་ག་ཝ་བ་ལ་ཝ་ག་ཝེ་སུ ས་ནྟེ་སུ་པི ཡོ ཝ་ཛ་དྭཱ་ར་སྶ ཨཱ་ས་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཨ་ནྟ་མ་སོ དུ་བྦ་ལ་ཛ་ར་གྒ་ཝོ་པི, སོ་ཡེ་ཝ པ་ཋ་མ་ཏ་རཾ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ག་རུ་ཀ་ཏོ ཨ་ཉྙེ་སུ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ་སུ ས་ནྟེ་སུ་པི མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏྟཱ ཨཱ་ས་ནྣ་མེ་ཝ པ་ཋ་མཾ ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷ ཏཾ པ་ཋ་མཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༥༢. དི་ཊྛ་དྷ་མྨོ པ་ཙྩ་ཀྑ་བྷཱུ་ཏོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝོ, ཏ་ཏྠ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ནཱ་ཏི དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཨ་པ་རེ ཨ་པ་རེ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཏོ ཨ་ཉྙ་སྨིཾ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ. ཨ་ཧོ་སི ཨེ་ཝ ཀ་མྨཾ, ན ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི, ཨ་ཏྠི, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཙཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨཾ.
ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པ་ཀྑེ་ཧི ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏ་ཏཱ་ཡ, པ་ཙྩ་ཡ་ཝི་སེ་སེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་ས་ཏཱ་ཡ ཙ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟཱ ཏཱ་དི་ས་སྶ པུ་བྦཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་སྶ ཝ་སེ་ན སཱ་ཏི་ས་ཡཱ ཧུ་ཏྭཱ ཏ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཕ་ལ་དཱ་ཡི་ནཱི པ་ཋ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ. སཱ ཧི ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན བ་ལ་ཝ་ཛ་ན་ས་ནྟཱ་ནེ གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ཡུ་ཏྟེ་སུ ཨུ་པ་ཀཱ་རཱ་ནུ་པ་ཀཱ་ར་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ, ཨཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ལཱ་བྷེ་ན ཨ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏཱ་ཡ ཙ ཨི་ཏ་ར་དྭ་ཡཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་ས་ནྟཱ་ནུ་པ་ར་མཱ་པེ་ཀྑཾ, ཨོ་ཀཱ་ས་ལཱ་བྷཱ་པེ་ཀྑ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཨི་དྷེ་ཝ པུ་པྥ་མ་ཏྟཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་མ་ཏྟཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཕ་ལཾ དེ་ཏི. ཨ་ཏྠ་སཱ་དྷི་ཀཱ པ་ན ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་ནྣི་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་ལ་དྡྷ་ཝི་སེ་སཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ཡི་ནཱི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ནཱ་མ. སཱ ཙ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ད་ཏྭཱ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ པ་ན ཨ་དི་ནྣཱ་ཡ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏཱི་ཏི ན་ཏྠི. ཙུ་ཏི ཨ་ན་ནྟ་ར་ཉྷི ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡ་སྶ ཨོ་ཀཱ་སོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ པ་ན དི་ནྣཱ་ཡ ཛཱ་ཏི་ས་ཏེ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ དེ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཀ་ཨཱ་ར་ཎ་ཝི་ར་ཧ་ཏོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཱ ཨཱ་དི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཉྩ ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་པ་ཙྪི་ནྣ་ཏྟཱ ཡ་དཱ ཀ་དཱ་ཙི ཨོ་ཀཱ་ས་ལཱ་བྷེ ས་ཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་པ་ཝ་ཏྟཱི་སུ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ནྟཱི ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ ནཱ་མ. ས་ཀ་ས་ཀ་ཀཱ་ལཱ་ཏཱི་ཏཾ པ་ན པུ་རི་མ་ཀ་མྨ་དྭ་ཡཾ, ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཙ སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝོ་ཙྪི་ནྣཱ་ཡ ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ.
པཱ་ཀ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣེ, ཏ་ད་ན་ནྟ་རེ, ཡ་དཱ ཀ་དཱ་ཙཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ པུ་རི་མཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་ཀཱ་ལ་ཝ་སེ་ན, ཨི་ཏ་ར་སྶ ཏཾ་ཀཱ་ལཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་སེ་ན ཙ. ཨ་ཧོ་སི་ཀ་མྨ་སྶ ཧི ཀཱ་ལཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཏོ་ཝ ཏཾ ཝོ་ཧཱ་རོ.
༥༣. པཱ་ཀ་ཋཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཝི་པ་ཙྩ་ན་བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན.
༥༤. ཨི་དཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་དི་ཀ་མྨཱ་ནཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟིཾ, ཏཾ་ནི་དྡེ་ས་མུ་ཁེ་ན ཙ ཏེ་སཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཝ་སེ་ན ད་ས་ཝི་དྷཱ་དི་བྷེ་ད་ཉྩ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠ ཨ་ཀུ་ས་ལ’’ནྟྱཱ་དི ཨཱ་ར་དྡྷཾ. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟཾ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ. ཨེ་ཝཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱདཱི་ནི.
༥༥. པཱ་ཎ་སྶ ས་ཎི་ཀཾ པ་ཏི་ཏུཾ ཨ་ད་ཏྭཱ ཨ་ཏཱི་ཝ པཱ་ཏ་ནཾ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ. ཀཱ་ཡ་ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་དི་ནྣ་སྶ ཨཱ་དཱ་ནཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ. མེ་ཐུ་ན་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཀཱ་མེ་སུ མི་ཙྪཱ ཙ་ར་ཎཾ ཀཱ་མེ་སུ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ.
ཏ་ཏྠ པཱ་ཎོ་ཏི ཝོ་ཧཱ་ར་ཏོ ས་ཏྟོ, པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏ་སྨིཾ པཱ་ཎེ པཱ་ཎ་ས་ཉྙི་ནོ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་པྤ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཝ་དྷ་ཀ་ཙེ་ཏ་ནཱ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏོ. པ་ར་བྷ་ཎྜེ ཏ་ཐཱ་ས་ཉྙི་ནོ ཏ་དཱ་དཱ་ཡ་ཀ་པྤ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཐེ་ཡྻ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ. ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་སེ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ག་ནྟ་བྦ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ. སུ་རཱ་པཱ་ན་མྤི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི ར་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ་སུ ཀཱ་མེ་སུ མི་ཙྪཱ་ཙཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་ཏོ, ས་ཡ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན ཝི་ཉྙེ་ཡྻ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཨ་བྷི་ཀྐ་མཱ་དི་ཛ་ན་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཛ་ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ ས་ནྠ་མྦྷ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ ཙོ་པ་ན་ཀཱ་ཡ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཀ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀ་མྨ་དྭཱ་རེ.
ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཏཾ་ཏཾ་ཀ་མྨ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེ་ནེ་ཝ སཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི ཛ་ནཱི་ཡ་ཏི. ཏ་ཐཱ་པི ཏ་སྶཱ ཏ་ཐཱ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ཡ ཏཾ་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝོ་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི སཱ ཏ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝ་ཏྟུཾ ལ་བྦྷ་ཏི. ‘‘ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཝུ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟེ ‘‘ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན སི་ཡཱ. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ ཧི པ་ཝ་ཏྟཾ ‘ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ཙ པ་ཝ་ཏྟི་མུ་ཁ་བྷཱུ་ཏཾ ‘ཀཱ་ཡ་དྭཱ་ར’ནྟི. པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ་དི་ཀཾ པ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི དྭཱ་རེ་ན ཀ་མྨ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ན སི་ཡཱ, ཏ་ཐཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དིཾ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཀཱ་རེ་ན ཀ་རོ་ནྟ་སྶ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་པི པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཀ་མྨེ་ན དྭཱ་ར་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་མྤི ན སི་ཡཱ’’ཏི ཨ་ཡཾ ཙོ་ད་ནཱ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛེ་ཡྻཱ་ཏི བཱ་ཧུ་ལླ་ཝུ་ཏྟི་ཡཱ ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘བཱ་ཧུ་ལླ་ཝུ་ཏྟི་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་ཉྷི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་ཡེ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་པྤཾ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ་ཡེ་ཝ བ་ཧུ་ལཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ན་ཙ་ར་ཀཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡ. ཏ་ཐཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཨི་ཏ་རཱ་ནི, ཏ་སྨཱ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་སྶ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨེ་ཏྠེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་བྷཱ་ཝོ སི་དྡྷོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མཱ་དཱི་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མཱ་དི་བྷཱ་ཝོ ཝི་ཡཱ་ཏི ན་ཏྠི ཀ་མྨ་དྭཱ་ར་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནེ ཀོ་ཙི ཝི་བ་ནྡྷོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༥༦. མུ་སཱ་ཏི ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུ, ཏཾ ཏ་ཙྪ་ཏོ ཝ་ད་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི མུ་སཱ་ཝཱ་དོ. པི་ས་ཏི སཱ་མ་གྒིཾ ས་ཉྩུ་ཎྞེ་ཏི ཝི་ཀྑི་པ་ཏི, པི་ཡ་བྷཱ་ཝཾ སུ་ཉྙཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཝཱ པི་སུ་ཎཱ. ཨ་ཏྟཱ་ན་མྤི པ་ར་མྤི ཕ་རུ་སཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀ་ཀ་ཙོ ཝི་ཡ ཁ་ར་ས་མྥ་སྶཱ་ཏི ཝཱ ཕ་རུ་སཱ. སཾ སུ་ཁཾ, ཧི་ཏ་ཉྩ ཕ་ལ་ཏི ཝི་ས་ར་ཏི ཝི་ནཱ་སེ་ཏཱི་ཏི ས་མྥཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ, པ་རེ་ས་ཉྩ ཨ་ནུ་པ་ཀཱ་རཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི, ཏཾ པ་ལ་པ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ.
ཏ་ཏྠ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ བྷཱུ་ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏུ་ཀཱ་མ་སྶ ཏ་ཐཱ ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་པྤ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཙེ་ཏ་ནཱ མུ་སཱ་ཝཱ་དོ. སོ པ་ར་སྶ ཨ་ཏྠ་བྷེ་ད་ཀ་རོ་ཝ ཀ་མྨ་པ་ཐོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རོ ཀ་མྨ་མེ་ཝ. པ་རེ་སཾ བྷེ་ད་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ, ཨ་ཏྟ་པྤི་ཡ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཝཱ པ་ར་བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙེ་ཏ་ནཱ པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཱ, སཱ་པི དྭཱི་སུ བྷི་ནྣེ་སུ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་པ་ཐོ. པ་ར་སྶ མ་མྨ་ཙྪེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཙཱི་པ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཕ་རུ་ས་ཙེ་ཏ་ནཱ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ. ན ཧི ཙི་ཏྟ་ས་ཎྷ་ཏཱ་ཡ ས་ཏི ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ ནཱ་མ ཧོ་ཏི. སཱི་ཏཱ་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ཨ་ན་ཏྠ་ཝི་ཉྙཱ་པ་ན་པྤ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པི་ཀཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཙེ་ཏ་ནཱ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པོ, སོ པ་ན པ་རེ་ཧི ཏ་སྨིཾ ཨ་ན་ཏྠེ ག་ཧི་ཏེ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་པ་ཐོ. ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེཏི ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ས་ཡ་ཉྩ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི་ཏི ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་ངྑཱ་ཏེ ཝ་ཙཱི་བྷེ་ད་ཀ་ར་པྤ་ཡོ་ག་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ན་པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ཀ་ལཱ་པ་སྶ ཝི་ཀཱ་ར་བྷཱུ་ཏེ ཙོ་པ་ན་ཝཱ་ཙཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, ཀ་མྨཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟི་མུ་ཁ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་ར་ས་ངྑཱ་ཏེ ཀ་མྨ་དྭཱ་རེ. བཱ་ཧུ་ལླ་ཝུ་ཏྟི་ཏོཏི ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
༥༧. པ་ར་ས་མྤ་ཏྟིཾ ཨ་བྷི་མུ་ཁཾ ཛྷཱ་ཡ་ཏི ལོ་བྷ་ཝ་སེ་ན ཙི་ནྟེ་ཏཱི་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ. བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཧི་ཏ་སུ་ཁཾ ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི བྱཱ་པཱ་དོ. མི་ཙྪཱ ཝི་པ་རཱི་ཏ་ཏོ པ་སྶ་ཏཱི་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི.
ཏ་ཏྠ ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཨི་དཾ མ་མ སི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ པ་ར་བྷ་ཎྜཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ, སཱ པ་ར་བྷ་ཎྜ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ ནཱ་མ་ནེ་ནེ་ཝ ཀ་མྨ་པ་ཐོ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ས་ཏྟོ ཝི་ན་སྶེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ མ་ནོ་པ་དོ་སོ བྱཱ་པཱ་དོ. ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟྱཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. ཨེ་ཏྠ པ་ན ན་ཏྠི་ཀ་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཨ་ཀི་རི་ཡ་དི་ཊྛཱི་ཧི་ཡེ་ཝ ཀ་མྨ་པ་ཐ་བྷེ་དོ. ཨི་མེ་སཾ པ་ན ཨ་ངྒཱ་དི་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ན་ཝ་སེ་ན པ་པ་ཉྩོ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༨; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐ་ཀ་ཐཱ; པཱ་རཱ. ཨ་ཊྛ. ༢.༡༧༢) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཉྙ་ཏྲཱ་པི ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱཏི ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟིཾ ཝི་ནཱ་པི, ཏཾ ཨ་ས་མུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ་པཱི་ཏྱ་ཏྠོ. ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཙེ་ཏྠ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ད་ཡོ ཙེ་ཏ་ནཱ་པ་ཀྑི་ཀཱ་ཝ ཧོ་ནྟི.
༥༨. དོ་ས་མཱུ་ལེ་ན ཛཱ་ཡ་ནྟཱིཏི ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡེ་ན དོ་ས་ས་ངྑཱ་ཏ་མཱུ་ལེ་ན, དོ་ས་མཱུ་ལ་ཀ་ཙི་ཏྟེ་ན ཝཱ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ལོ་བྷ་མཱུ་ལཱ་དཱི་ཧི. ཧ་ས་མཱ་ནཱ་པི ཧི རཱ་ཛཱ་ནོ དོ་ས་ཙི་ཏྟེ་ནེ་ཝ པཱ་ཎ་ཝ་དྷཾ ཨཱ་ཎཱ་པེ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཱ་བྱཱ་པཱ་དེ་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. མི་ཙྪཱ་ད་སྶ་ན་སྶ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སི་ཏ་བྦ་ཝ་ཏྠཱུ་སུ ལོ་བྷ་པུ་བྦ་ངྒ་མ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་ས་ན་ཏོ ཨཱ་ཧ ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཙ ལོ་བྷ་མཱུ་ལེ་ནཱ’’ཏི. སེ་སཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི་པི དྭཱི་ཧི མཱུ་ལེ་ཧི ས་མྦྷ་ཝ་ནྟཱིཏི ཡོ ཏཱ་ཝ ཨ་བྷི་མ་ཏཾ ཝ་ཏྠུཾ, ཨ་ན་བྷི་མ་ཏཾ ཝཱ ཨ་ཏྟ་བ་ནྡྷུ་པ་རི་ཏྟཱ་ཎཱ་དི་པྤ་ཡོ་ཛ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཧ་ར་ཏི, ཏ་སྶ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ ལོ་བྷ་མཱུ་ལེ་ན ཧོ་ཏི. ཝེ་ར་ནི་ཡྻཱ་ཏ་ན་ཏྠཾ ཧ་ར་ནྟ་སྶ དོ་ས་མཱུ་ལེ་ན. ནཱི་ཏི་པཱ་ཋ་ཀ་པྤ་མཱ་ཎ་ཏོ དུ་ཊྛ་ནི་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ར་ས་ནྟ་ཀཾ ཧ་ར་ནྟཱ་ནཾ རཱ་ཛཱུ་ནཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ན་ཉྩ ‘‘ས་བྦ་མི་དཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ རཱ་ཛཱུ་ཧི དི་ནྣཾ, ཏེ་སཾ པ་ན ས་བྦ་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཉྙེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི, ཨ་ཏྟ་ས་ནྟ་ཀ་མེ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟཱི’’ཏྱཱ་དཱི་ནི ཝ་ཏྭཱ ས་ཀ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཧ་ར་ནྟཱ་ནཾ, ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ས་མྦ་ནྡྷཱ་པ་ཝཱ་དཱི་ན་ཉྩ མོ་ཧ་མཱུ་ལེ་ན. ཨེ་ཝཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དཱི་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ.
༦༣. ཚ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མྤེ་ཏཾ ཏི་ཝི་དྷ་ནི་ཡ་མེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ དཱ་ན་སཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ནཱ’’ཏི. ད་ས་དྷཱ ནི་དྡི་སི་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཧི དྭི་ནྣཾ, པུ་ན དྭི་ནྣཾ, ཏི་ཎྞ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཏཱི་སྭེ་ཝ ས་ངྒ་ཧོ. ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ པ་ར་ཏོ ཝ་ཀྑཱ་མ. ཚ་ལཱ༹་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་ན ཏི་ཝི་དྷ་ཀ་མྨ་དྭཱ་རེ་སུ ཙ ནེ་སཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡོ་ཛ་ནཱ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱདཱི་སུ (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༥༦-༡༥༩) ཨཱ་ག་ཏ་ན་ཡེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ.
༦༥. དཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱ་ནཾ, པ་རི་ཙྩཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. སཱི་ལ་ཏཱི་ཏི སཱི་ལཾ, ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཱ་ནི ས་མཱ་ད་ཧ་ཏི, ས་མྨཱ ཋ་པེ་ཏཱི་ཏྱ་ཏྠོ, སཱི་ལ་ཡ་ཏི ཝཱ ཨུ་པ་དྷཱ་རེ་ཏཱི་ཏི སཱི་ལཾ, ཨུ་པ་དྷཱ་ར་ཎཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝོ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སཱི་ལེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡཱ’’ཏྱཱ་དི (སཾ. ནི. ༡.༢༣, ༡༩༢). བྷཱ་ཝེ་ཏི ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཨཱ་སེ་ཝ་ཏི ཝ་ཌྜྷེ་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ཏི པཱུ་ཛཱ་ཝ་སེ་ན སཱ་མཱི་ཙིཾ ཀ་རོ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ནཾ. ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎེ བྱཱ་ཝ་ཊ་སྶ བྷཱ་ཝོ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟཱ པ་ཏྟི དཱི་ཡ་ཏི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི པ་ཏྟི་དཱ་ནཾ. པ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་མོ་ད་ཏི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ནཱ. དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི ཨེ་ཏེ་ནཱ་ཏི དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ. དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི ཨེ་ཏཱ་ཡཱ་ཏི དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ. དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎཾ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨཾ.
ཏ་ཏྠ སཱ་ནུ་ས་ཡ་ས་ནྟཱ་ན་ཝ་ཏོ པ་རེ་སཾ པཱུ་ཛཱ་ནུ་གྒ་ཧ་ཀཱ་མ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་ཛྫ་མཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཙྩ་ཛ་ན་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ དཱ་ནཾ ནཱ་མ, དཱ་ན་ཝ་ཏྠུ་པ་རི་ཡེ་ས་ན་ཝ་སེ་ན, དི་ནྣ་སྶ སོ་མ་ན་སྶ་ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཙ པ་ཝ་ཏྟཱ པུ་བྦ་པ་ཙྪཱ་བྷཱ་ག་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ནི་ཙྩ་སཱི་ལཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ, ཨ་ཊྛ, ད་ས ཝཱ སཱི་ལཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ, པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ, ཨ་ས་མཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ་པི ས་མྤ་ཏྟ་ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་ཏོ ཝི་ར་མ་ནྟ་སྶ, པ་བྦ་ཛ་ནྟ་སྶ, ཨུ་པ་ས་མྤ་ད་མཱ་ལ༹་ཀེ སཾ་ཝ་རཾ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶ, ཙ་ཏུ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་སཱི་ལཾ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟ་སྶ ཙ པ་ཝ་ཏྟ་ཙེ་ཏ་ནཱ སཱི་ལཾ ནཱ་མ. ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཀ་མྨ་ཊྛཱ་ནེ་སུ, ཁ་ནྡྷཱ་དཱི་སུ ཙ བྷཱུ་མཱི་སུ པ་རི་ཀ་མྨ་ས་མྨ་ས་ན་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ནཾ ཨ་པྤ་ཏྟཱ གོ་ཏྲ་བྷུ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ ནཱ་མ, ནི་ར་ཝ་ཛྫ་ཝི་ཛྫཱ་དི་པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ཏི.
ཝ་ཡ་སཱ, གུ་ཎེ་ཧི ཙ ཛེ་ཊྛཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་སུ པ་ཙྩཱ་སཱ་ར་ཧི་ཏེ་ན ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ན་ཨཱ་ས་ནཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རཱ་དི་ཝི་དྷི་ནཱ བ་ཧུ་མཱ་ན་ཀ་ར་ཎ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ནཾ ནཱ་མ. ཏེ་ས་མེ་ཝ, གི་ལཱ་ནཱ་ན་ཉྩ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཀ་ར་ཎ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཾ ནཱ་མ. ཨ་ཏྟ་ནོ ས་ནྟཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟ་སྶ པུ་ཉྙ་སྶ པ་རེ་ཧི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཙྩཱ་སཱི་ས་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ཏྟི་དཱ་ནཾ ནཱ་མ. པ་རེ་ཧི དི་ནྣ་སྶ, ཨ་དི་ནྣ་སྶ་པི ཝཱ པུ་ཉྙ་སྶ མ་ཙྪེ་ར་མ་ལ་ཝི་ནི་སྶ་ཊེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ནུ་མོ་ད་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ཏྟཱ་ནུ་མོ་ད་ནཱ ནཱ་མ. ཨེ་ཝ་མི་མཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན པ་ཊི་པ་ཛྫ་ནྟོ ‘‘ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་སྶ བྷཱ་གཱི བྷ་ཝི་སྶཱ་མི, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ པ་རེ་སཾ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ, པ་རེ་སཾ ཝཱ ཧི་ཏ་ཕ་ར་ཎ་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ན ཨ་སཾ་ཀི་ལི་ཊྛ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡེ་ན ཧི་ཏཱུ་པ་དེ་ས་ས་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ དྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ, ནི་ར་ཝ་ཛྫ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ས་ཝ་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ཏི. ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་རཱ་དི་ནི་ར་པེ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ ཧི་ཏཱུ་པ་དེ་ས་ཙེ་ཏ་ནཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ནཱ་མ, ནི་ར་ཝ་ཛྫ་ཝི་ཛྫཱ་དི་ཨུ་པ་དི་ས་ན་ཙེ་ཏ་ནཱ་པི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟྱཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ས་མྨཱ་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན དི་ཊྛི་ཡཱ ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎཾ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ.
ཡ་དི ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་ད་སྶ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི? ནོ ན ལ་བྦྷ་ཏི པུ་རི་མ་པ་ཙྪི་མ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ན་མྤི ཏཾ་ཏཾ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་སྭེ་ཝ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏོ. ཀི་ཉྩཱ་པི ཧི ཨུ་ཛུ་ཀ་ར་ཎ་ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཧོ་ཏི, པུ་རི་མ་པ་ཙྪཱ་བྷཱ་གེ པ་ན ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་མྤི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི ཏ་སྶ་པི དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨ་བྷཱ་ཝོ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ལ་མ་ཏི་པྤ་པ་ཉྩེ་ན.
ཨི་མེ་སུ པ་ན ད་ས་སུ པ་ཏྟི་དཱ་ནཱ་ནུ་མོ་ད་ནཱ དཱ་ནེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟི ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. དཱ་ན་མྤི ཧི ཨི་སྶཱ་མ་ཙྪེ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ཀྑཾ, ཨེ་ཏེ་པི. ཏ་སྨཱ ས་མཱ་ན་པྤ་ཊི་པ་ཀྑ་ཏཱ་ཡ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ཏེ དཱ་ན་མ་ཡ་པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་མྷི ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི. ཨ་པ་ཙཱ་ཡ་ན་ཝེ་ཡྻཱ་ཝ་ཙྩཱ་སཱི་ལ་མ་ཡ་པུ་ཉྙེ་ཝ ས་ངྒ་ཡ྄ཧ་ནྟི ཙཱ་རི་ཏྟ་སཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. དེ་ས་ནཱ་ས་ཝ་ན་དི་ཊྛི་ཛུ་ཀཱ པ་ན ཀུ་ས་ལ་དྷ་མྨཱ་སེ་ཝ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི་ཏི (དཱི. ནི. ཊཱི. ༣.༣༠༥) ཨཱ་ཙ་རི་ཡདྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘དེ་སེ་ནྟོ, སུ་ཎ་ནྟོ ཙ དེ་ས་ནཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཉཱ་ཎཾ པེ་སེ་ཏྭཱ ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ དེ་སེ་ཏི, སུ་ཎཱ་ཏི ཙ, ཏཱ་ནི ཙ དེ་ས་ནཱ་ས་ཝ་ནཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་མེ་ཝཱ་ཧ་ར་ནྟཱི་ཏི དེ་ས་ནཱ་ས་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. དྷ་མྨ་དཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝ་ཏོ དེ་ས་ནཱ དཱ་ན་མ་ཡེ ས་ངྒ་ཧཾ ག་ཙྪ་ཏཱི་ཏི་པི ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་དཱ་ནཾ དྷ་མྨ་དཱ་ནཾ ཛི་ནཱ་ཏཱི’’ཏི (དྷ. པ. ༣༥༤). ཏ་ཐཱ དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨཾ ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ས་བྦེ་སཾ ནི་ཡ་མ་ན་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ. དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཧི ཡཾ ཀི་ཉྩི ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟྱཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཾ, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (དཱི. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༣༠༥; དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༡༥༦-༡༥༩ པུ་ཉྙཱ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠཱ་དི་ཀ་ཐཱ) ‘‘དི་ཊྛི་ཛུ་ཀ་མྨཾ ས་བྦེ་སཾ ནི་ཡ་མ་ལ་ཀྑ་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ དཱ་ན་སཱི་ལ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན ཏཱི་སུ ཨི་ཏ་རེ་སཾ ས་ངྒ་ཎྷ་ན་ཏོ ས་ངྑེ་པ་ཏོ ཏི་ཝི་དྷ་མེ་ཝ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཏྠུ ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ, ཏ་ཐཱ ཙེ་ཝ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཧེ་ཊྛཱ ད་སྶི་ཏཾ.
༦༧. མ་ནོ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་པ་ཀ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རཱ་དཱི་སུ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏ་ཉྩ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡཾ དཱ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨ་པྤ་ནཱ་པྤ་ཏྟཾ པུ་བྦ་བྷཱ་ག་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷེ་དེ་ནཱཏི པ་ཊི་པ་དཱ་དི་བྷེ་ད་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷ་ཏྟེ་པི ཨ་ངྒཱ་ཏི་ཀྐ་མ་ཝ་སེ་ན ནི་བྦ་ཏྟ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ངྒ་བྷེ་ད་ཏོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཾ ཧོ་ཏི.
༦༨. ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷེ་དེ་ནཱཏི ཀ་སི་ཎུ་གྒྷཱ་ཊི་མཱ་ཀཱ་སཾ, ཨཱ་ཀཱ་ས་ཝི་ས་ཡཾ མ་ནོ, ཏ་ད་བྷཱ་ཝོ, ཏ་དཱ་ལ་མྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ནྟི ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ བྷེ་དེ་ན.
༦༩. ཨེ་ཏྠཱཏི ཨི་མེ་སུ པཱ་ཀ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷེ་སུ ཀ་མྨེ་སུ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ར་ཧི་ཏནྟི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ར་ཧི་ཏཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཝི་དྷཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ. ཀིཾ པ་ནེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ཝི་ར་ཧེ་ན ས་བྦ་དུ་བྦ་ལ་མྤི ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ཨ་དྷི་མོ་ཀྑ་ས་མྤ་ཡོ་གེ་ན ཏ་ཏོ བ་ལ་ཝ་ནྟ་མྤི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ནཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི? པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. བ་ལ་ཝཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, དུ་བྦ་ལཾ ནཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏཱི་ཏི ཧི ཨ་ཡཾ ཝི་ཙཱ་ར་ཎཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝེ་སུ་ཡེ་ཝ. ཡ་སྶ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ་ཡེ་ཝ ན་ཏྠི, ན ཏ་སྶ བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནེ ཀཱ་ར་ཎཾ.
ཀ་ཐཾ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ན་ས་བྷཱ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི? ད་སྶ་ནེ་ན་པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་སུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ཏི་ཝི་དྷཱ ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, སི་ཡཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, སི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ དི་ཊྛི་ས་ཧ་ག་ཏ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ནཱ་མ པ་ཋ་མཾ ནི་བྦཱ་ན་ད་སྶ་ན་ཝ་སེ་ན ‘‘ད་སྶ་ན’’ནྟི ལ་དྡྷ་ནཱ་མེ་ན སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ ནཱ་མ ཨ་གྒ་མ་གྒེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ. ཨུ་པ་རི་མ་གྒ་ཏྟ་ཡ་ཉྷི པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན དི་ཊྛ་ནི་བྦཱ་ནེ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. དི་ཊྛི་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟ་དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ པ་ན སི་ཡཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ, སི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཏེ་སཾ ཨ་པཱ་ཡ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ན, སེ་ས་བ་ཧ་ལཱ་བ་ཧ་ལཱ་ཝ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་པ་རི་མ་གྒེ་ཧི པ་ཧཱི་ཡ་མཱ་ན་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ སི་ཡཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་མྤི ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་སཱ་མ་ཉྙེ་ན ཨི་དྷ ‘‘ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི ཝོ་ཧ་ར་ནྟི.
ཡ་དི ཙ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ད་དེ་ཡྻ, ཏ་དཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ སུ་ག་ཏི་ཡཾ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨ་པཱ་ཡེ་སྭེ་ཝ ད་དེ་ཡྻ. ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡ་ཉྩ ཨ་ཝ་སྶཾ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ སི་ཡཱ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཨ་པཱ་ཡ་ག་མ་ནཱི་ཡ་སྶ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཡུ་པྤ་ཏྟི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན ཙ པ་ནེ་ཏཾ ཡུ་ཏྟཾ ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧ་པཱ་ཡེ་ཧི ཙ ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ (ཁུ. པཱ. ༦.༡༡; སུ. ནི. ༢༣༤), ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ’’ཏི (པཱ་རཱ. ༢༡; སཾ. ནི. ༥.༩༩༨) ཨཱ་དི་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ས་ཧ ཝི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ. ས་ཏི ཙ པ་ནེ་ཏ་སྶ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ ‘‘སི་ཡཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ, ན ཙ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི. ཨ་ཐ སི་ཡཱ ‘‘ཨ་པཱ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡོ རཱ་གོ དོ་སོ མོ་ཧོ ཏ་དེ་ཀ་ཊྛཱ ཙ ཀི་ལེ་སཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧོ ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི. ཏཾ ན, ཏ་སྶ ཨེ་ཀ་ནྟ་ཏོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ – ‘‘ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ? ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དོ’’ཏི (དྷ. ས. ༡༤༠༦), ཏ་སྨཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦེ་སུ ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨི་མ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝཾ སཱ་དྷེ་ཏི. ན་ནུ ཙ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་བྷ་ངྒེ –
‘‘ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ…པེ… དྷ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝཱ, ཡཾ ཡཾ ཝཱ པ་ནཱ་ར་བྦྷ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཀྑེ་པོ ཧོ་ཏི, ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ. ཨི་མེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ, ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ’’ཏི (ཝི་བྷ. ༧༣༠-༧༣༡) –
ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ་པི ཨུ་དྡྷ་ཊོ་ཏི ཀ་ཐ་མ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝོ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི? ནཱ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཨུ་དྡྷ་ཊོ. ཨ་ཐ ཁོ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ. པ་ཊྛཱ་ནེ པ་ན –
‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀཱ ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ, ཀ་ཊ་ཏྟཱ ཙ རཱུ་པཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༨.༨༩) –
ད་སྶ་ནེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨེ་ཝ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ‘‘ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཙི་ཏྟ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༢.༨.༨༩) བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཊོ, ན པ་ན ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ, ན ཙ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝི་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ནཾ ཨ་ཏྠི, ཏ་སྨཱ ན་ཏྠི ཏ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ་པི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་དཱ་ན་ནྟི. ཡཾ པ་ནེ་ཀེ ཝ་ད་ནྟི ‘‘ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཙེ་ཏ་ནཱ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་མྤི ན དེ་ཏི པ་ཊྛཱ་ནེ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ’’ཏི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ན་མྤི པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ, པ་ཊྛཱ་ནེ ཙ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཧི པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ, ཏ་དཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་པཱ་ཀ་མྤི་སྶ མ་ཉྙེ་ཡྻུ་ནྟི ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ་པི པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན ནཱ་ནཱ་ཀྑ་ཎི་ཀ་ཀ་མྨ་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝོ ན ཝུ་ཏྟོ, ཏ་སྨཱ ན ས་ཀྐཱ ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏུཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏྱཱ་དི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བུ་དྡྷ་མི་ཏྟཱད་ཡོ པ་ན ཨ་ཏྠི ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་མྤི. ཨ་ཏྠི ན བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦ་མྤི, ཏེ་སུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ སེ་ཀྑ་ས་ནྟཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟཾ, ཨི་ཏ་རཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ས་ནྟཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟཾ, ཕ་ལ་དཱ་ན་ཉྩ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་ས་ནྟཱ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་སྶེ་ཝ ན ཨི་ཏ་ར་སྶཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ དྭི་དྷཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་སྶ ཨུ་བྷ་ཡ་ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནཾ, ཨེ་ཀ་སྶ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཝི་པཱ་ཀཱ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟི. ཡོ པ་ནེ་ཏྠ ཏེ་སཾ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཡ་ཉྩ ཏ་སྶ ནི་རཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ཡ་ཉྩ ས་བྦ་ཐཱ་པི ཝི་པཱ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཝཱ་དཱི་ནཾ མ་ཏ་པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ནཾ ཨི་དྷ ཨ་ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ ས་བྦཾ པ་ར་མ་ཏྠ་མ་ཉྫཱུ་སཱ་དཱི་སུ, ཝི་སེ་ས་ཏོ ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་སི་ནི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་བྷི་དྷ་མྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཀཱ་མ་ལོ་ཀེཏི སུ་ག་ཏི་དུ་གྒ་ཏི་ཝ་སེ་ན ས་བྦ་སྨི་མྤི ཀཱ་མ་ལོ་ཀེ. ཡ་ཐཱ་ར་ཧནྟི དྭཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཨ་པཱ་ཡེ་སུ་པི ཡཾ ནཱ་ག་སུ་པ་ཎྞཱ་དཱི་ནཾ མ་ཧཱ་ས་མྤ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཡ་ཉྩ ནི་ར་ཡ་ཝཱ་སཱི་ནཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཏྠེ་ར་ད་སྶ་ནཱ་དཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝི་པཱ་ཀ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏཾ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶེ་ཝ ཕ་ལཾ. ན ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨི་ཊྛ་ཝི་པཱ་ཀོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཨི་ཊྛོ ཀ་ནྟོ ཝི་པཱ་ཀོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (མ. ནི. ༣.༡༣༡; ཨ. ནི. ༡.༢༨༤-༢༨༦; ཝི་བྷ. ༨༠༩), ཏ་སྨཱ ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཨ་པཱ་ཡེ་སུ་པི ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཛ་ནེ་ཏི. ཨ་ཉྙ་བྷཱུ་མི་ཀ་སྶ ཙ ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཉྙ་བྷཱུ་མི་ཀ་ཝི་པཱ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཀཱ་མ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ས་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པྤཱ་ད་ནཱ་ཡོ་ག་ཏོ ཨེ་ཀ་ནྟ་ས་དི་ས་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ ཙ མ་ཧ་གྒ་ཏཱ་ནུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ རཱུ་པ་ལོ་ཀེ་པི ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ རཱུ་པཱ་དི་ཝི་ས་ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ཀཱ་མ་ལོ་ཀེ’’ཏྱཱ་དི.
༧༡. ཨེ་ཝཾ པ་ན ཝི་པ་ཙྩ་ནྟཾ ཀ་མྨཾ སོ་ལ༹་ས་ཀ་དྭཱ་ད་ས་ཀ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཏི་དྷཱ ཝི་པ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏ་ཏྠཱ་པི’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྠཱ་པཱིཏི ཨེ་ཝཾ ཝི་པ་ཙྩ་མཱ་ནེ་པི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ. ཨུ་ཀྐ་ཊྛནྟི ཀུ་ས་ལ་པ་རི་ཝཱ་ར་ལཱ་བྷ་ཏོ, པ་ཙྪཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཝི་སི་ཊྛཾ. ཡ་ཉྷི ཀ་མྨཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ པུ་རི་མ་པ་ཙྪཱ་བྷཱ་ག་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཧི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ, པ་ཙྪཱ ཝཱ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ལཱ་བྷེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙི་ཎྞཾ. ཏཾ ཨུ་ཀྐ་ཊྛཾ. ཡཾ པ་ན ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ཧི པ་རི་ཝཱ་རི་ཏཾ, པ་ཙྪཱ ཝཱ ‘‘དུ་ཀྐ་ཊ་མེ་ཏཾ མ་ཡཱ’’ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རུ་པྤཱ་ད་ནེ་ན པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ, ཏཾ ཨོ་མ་ཀནྟི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པ་ཊི་ས་ནྡྷིནྟི ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ. ན ཧི ཨེ་ཀེ་ན ཀ་མྨེ་ན ཨ་ནེ་ཀཱ་སུ ཛཱ་ཏཱི་སུ པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧོ་ཏི, པ་ཝ་ཏྟི་ཝི་པཱ་ཀོ པ་ན ཛཱ་ཏི་ས་ཏེ་པི ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶེ་པི ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ ‘‘ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏེ དཱ་ནཾ ད་ཏྭཱ ས་ཏ་གུ་ཎཱ ད་ཀྑི་ཎཱ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱ’’ཏི (མ. ནི. ༣.༣༧༩). ཡ་སྨཱ པ་ནེ་ཏྠ ཉཱ་ཎཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་དི་ཝི་པ་ཏྟི་ནི་མི་ཏྟ་སྶ མོ་ཧ་སྶ, ས་བྦཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶེ་ཝ ཝཱ པ་ཊི་པ་ཀྑཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཀ་མྨཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷཱ་དི་ཝི་པ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཾ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨ་ཏི་དུ་བྦ་ལ་མྤི ས་མཱ་ནཾ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མེ་ཝ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ནཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ. དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཉྩ ཀ་མྨཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཉཱ་ཎ་ཕ་ལུ་པྤཱ་ད་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠཾ, ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་ལོ་བྷ་ས་མྤ་ཡོ་གཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ལོ་བྷ་ཕ་ལུ་པྤཱ་ད་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ནྟི ཏཾ ཨ་ཏི་ཨུ་ཀྐ་ཊྛ་མྤི ས་མཱ་ནཾ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི, ན ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ནྟི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་མོ་མ་ཀཾ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་མུ་ཀྐ་ཊྛ་ཉྩཱ’’ཏྱཱ་དི.
ཨེ་ཏྠ སི་ཡཱ – ཡ་ཐཱ པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ ‘‘ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༣༡) ཀུ་ས་ལ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ ཏི་ཎྞཾ, ནི་ཀ་ནྟི་ཀྑ་ཎེ དྭི་ནྣཾ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཏི་ཎྞ་ཉྩ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ནྣཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱུ་པ་པ་ཏྟི, ཏ་ཐཱ ‘‘ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ ཚ་ནྣཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊི. མ. ༡.༢༣༣) ཛ་ཝ་ན་ཀྑ་ཎེ དྭི་ནྣཾ, ནི་ཀ་ནྟི་ཀྑ་ཎེ དྭི་ནྣཾ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ དྭི་ནྣ་ཉྩ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཚ་ནྣཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟཱུ་པ་པ་ཏྟི ཝུ་ཏྟཱ, ཨེ་ཝཾ ‘‘ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ཉཱ་ཎ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟེ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀ་མྨེ་ན དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ན་ཏྠི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ན་ནྟི? ན་ཡི་ད་མེ་ཝཾ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀོ་མ་ཀ་ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཝི་ཡ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀོ་མ་ཀ་ཀ་མྨེ་ན སཱ་མ་ཏྠི་ཡཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ་ཝ དཱ་ཏ་བྦ་ཏྟཱ, ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ད་སྶ་ཏྠཾ པ་ན མ་ཧཱ་ཐེ་རེ་ན སཱ་ཝ་སེ་སོ པཱ་ཋོ ཀ་ཏོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀ་མྨེ་ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ་པི་ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ སུ་ག་ཏི་ཡཾ ཛ་ཙྩ་ནྡྷ་བ་དྷི་རཱ་དི་ཝི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ག་ཏི་ས་མྤ་ཏྟི་ཡཱ ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ, ན ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི, ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨ་ས་རི་ཀྑ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀ་མྨེ་ན ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི ཨེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཊཱ, ན དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི, ན པ་ན ཨ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༧༤. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ སོ་ལ༹་ས ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཏྠེ་ཝ དྭཱ་ད་ས་ཀ་མ་གྒོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཊྛ་ཀ་མྤཱི་ཏི པ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཏི་པི་ཊ་ཀ་ཙཱུ་ལ༹་ནཱ་ག་ཏྠེ་རཝཱ་ད་སྶ ཝ་སེ་ན ཝི་པཱ་ཀ་པྤ་ཝ་ཏྟིཾ ད་སྶེ་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཨེ་ཀཱ་ཡ ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ དྭཱ་ད་ས ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཨེ་ཏྠེ་ཝ ད་ས་ཀ་མ་གྒོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཊྛ་ཀ་མྤཱི་ཏི ཨཱ་ག་ཏ་སྶ མོ་ར་ཝཱ་པཱི་ཝཱ་སཱི་མ་ཧཱ་དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏ་ཏྠེ་རཝཱ་ད་སྶ་པི ཝ་སེ་ན ད་སྶེ་ཏུཾ ཨ་ས་ངྑཱ་རཾ ས་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཱི’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཡ་ཐཱ མུ་ཁེ ཙ་ལི་ཏེ ཨཱ་དཱ་ས་ཏ་ལེ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཙ་ལ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ས་ངྑཱ་ར་ཀུ་ས་ལ་སྶ ཨ་ས་ངྑཱ་ར་ཝི་པཱ་ཀོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ས་ས་ངྑཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་མ་ན་ཏོ་ཝ ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་དོ་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠཱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་སྨཱ པ་ན ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ས་ངྑཱ་ར་བྷེ་དོ པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཨི་ཙྪི་ཏོ, ན ཀ་མྨ་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ ཨེ་ས ཀེ་ཙི་ཝཱ་དོ ཀ་ཏོ.
ཏེ་སནྟི ཏེ་སཾ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི་ནཾ. ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མནྟི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀུ་ཀྐ་ཊྛཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན. དྭཱ་ད་ས ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཱིཏི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀུ་ཀྐ་ཊྛ་ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ས་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི, ཨ་ས་ངྑཱ་རི་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི ཙ དྭཱ་ད་ས ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི, ཏ་ཐཱ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀོ་མ་ཀ་སྶ, དུ་ཧེ་ཏུ་ཀུ་ཀྐ་ཊྛ་སྶ ཙ ཀ་མྨ་སྶ ཝ་སེ་ན དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ས་ས་ངྑཱ་ར་དྭ་ཡ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི, དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ས་ངྑཱ་ར་དྭ་ཡ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི ཙ ད་ས ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི, དུ་ཧེ་ཏུ་ཀོ་མ་ཀ་སྶ ཝ་སེ་ན དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་དྭ་ཡ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི ཙ ཨ་ཊྛ ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་སྶ ‘‘ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་མུ་ཀྐ་ཊྛ’’ནྟྱཱ་དི་ནཱ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་སྶ ཨ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཎེ་ན ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶ ས་མྦྷ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ ཨུ་དྡི་སེ.
༧༥. པ་རི་ཏོ ཨ་ཏྟཾ ཁ་ཎྜི་ཏཾ ཝི་ཡ ཨ་པྤཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ནྟི པ་རི་ཏྟཾ. པ་ཀ་ཊྛ་བྷཱ་ཝཾ ནཱི་ཏ་ནྟི པ་ཎཱི་ཏཾ, ཨུ་བྷི་ནྣཾ མ་ཛ྄ཛྷེ བྷ་ཝཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ. ཏ་ཏྠ ‘‘པ་ཊི་ལ་དྡྷ་མ་ཏྟཾ ཨ་ནཱ་སེ་ཝི་ཏཾ པ་རི་ཏྟ’’ནྟི ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ‘‘ནཱ་ཏི་སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ. ཨ་ཏི་ཝི་ཡ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ པ་ན ས་བྦ་སོ པ་རི་པུ་ཎྞ་ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ པ་ཎཱི་ཏ’’ནྟི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན པ་ནེ་ཏྠ པ་རི་ཏྟ་མྤི ཨཱི་ས་ཀཾ ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝཱ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི དི་སྶ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧཱ་ནེ་ན ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དེ –
‘‘ས་མཱ་ནཱ་སེ་ཝ་ནེ ལ་དྡྷེ, ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ མ་ཧ་བྦ་ལེ;
ཨ་ལ་དྡྷཱ ཏཱ་དི་སཾ ཧེ་ཏུཾ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ ན ཝི་པ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. (ནཱ་མ. པ་རི. ༤༧༤);
ས་མཱ་ན་བྷཱུ་མི་ཀ་ཏོ་ཝ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་ལཱ་བྷེ་ན བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ མ་ཧ་གྒ་ཏ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ནཾ ཝ་ཏྭཱ ཏ་ད་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཝི་པ་ཙྩ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཧཱི་ནེ་ཧི ཚ་ནྡ་ཙི་ཏྟ་ཝཱི་རི་ཡ་ཝཱི་མཾ་སཱ་ཧི ནི་བྦ་ཏྟི་ཏཾ ཝཱ པ་རི་ཏྟཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་ཧི ཚ་ནྡཱ་དཱི་ཧི མ་ཛ྄ཛྷི་མཾ. པ་ཎཱི་ཏེ་ཧི པ་ཎཱི་ཏནྟི ཨ་ལ་མ་ཏི་པྤ་པ་ཉྩེ་ན.
༨༤. པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱཏི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ས་མྤ་ཏྟཾ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ན ཨ་ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱ་ཝོ ‘‘ཨ་ལ་དྡྷཱ ཏཱ་དི་ས’’ནྟྱཱ་དི་ནཱ (ནཱ་མ. པ་རི. ༤༧༤) ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན སཱ་དྷི་ཏོ. མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ་ཀཱ་རཱད་ཡོ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཐཱ་པི ཏཾ སཱ་དྷེ་ནྟི. ཏཾ པ་ན ས་ངྑེ་པ་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝི་ཏྠཱ་ར་ཏོ ཙ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་སི་ནི་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ད་ཊྛ་བྦཾ. ས་ཉྙཱ་ཝི་རཱ་གཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱཏི ‘‘ས་ཉྙཱ རོ་གོ, ས་ཉྙཱ ག་ཎྜོ’’ཏྱཱ་དི་ནཱ, ‘‘དྷཱི ཙི་ཏྟཾ དྷི་བྦ་ཏཾ ཙི་ཏྟ’’ནྟྱཱ་དི་ནཱ ཝཱ ན་ཡེ་ན ཨ་རཱུ་པ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶ་ནེ་ན ཏ་ད་བྷཱ་ཝེ ཙ པ་ཎཱི་ཏ་བྷཱ་ཝ་ས་ནྣི་ཊྛཱ་ནེ་ན ཝཱ་ཡོ་ཀ་སི་ཎེ ཀེ་ས་ཉྩི མ་ཏེ་ན པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཀཱ་ས་ཀ་སི་ཎེ ཝཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན ཏེ་ན པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏ་བྦ་བྷཱ་ཝེ ཨ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ནི་བྦ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ཝཱ་པཱ་ད་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་རཱུ་པ་ཝི་རཱ་ག་བྷཱ་ཝ་ནཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་ས་ཏྟེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཀ་མྨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དི་ནོ ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨེ་ཝཱ་ཏྱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཏེ པ་ན ཡེ་ན ཨི་རི་ཡཱ་པ་ཐེ་ན ཨི་དྷ མ་ར་ནྟི. ཏེ་ནེ་ཝ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
༨༦. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ པ་ན སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ་ཡེ་ཝ ཨ་རི་ཡཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་དི་ཀཱ་ལེ, པ་ཙྪཱ་པི ཝཱ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ་དི་ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན པ་ཉྩ་སུ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
༨༧. ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨཱ་རུ་པྤེ་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མནྟི ཙ པ་ཋ་མཱ་རུ་པྤཱ་དི་ཨ་ནུ་ཀྐ་མེ་ན. ས་བྦ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ ཛྷཱ་ན་སྶ ཨཱ་ཝེ་ཎི་ཀ་བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ཀ་ནྟི་ཡཱ པ་ན ས་ཏི པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ད་ཡོ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ བྷཱུ་མི་བྷཱུ་ཏེ་སུ སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་ས་ཝ་ཛྫི་ཏེ་སུ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ་པི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀ་མྨ་བ་ལེ་ན. ‘ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏོ་པ་ཎི་དྷི ཝི་སུ་དྡྷ་ཏྟཱ’ཏི (ཨ. ནི. ༨.༣༥) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ པ་ན ཀཱ་མ་རཱ་ག་སྶ ས་བྦ་སོ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ་སུ ནི་ཀ་ནྟིཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི ཀཱ་མ་ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫི་ཏེ ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་བྷཱུ་མི་བྷཱུ་ཏེ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟི. སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སུ ཧི ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ནོ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ནི་ཡ་མོ ཨ་ཏྠི. ཏེ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཏྠ ན ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ནི་ཡ་མོ ན་ཏྠི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན –
‘‘སུ་དྡྷཱ་ཝཱ་སེ་སྭ་ནཱ་གཱ་མི-པུ་གྒ་ལཱ་ཝོ་པ་པ་ཛྫ་རེ;
ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ་མྷི ཛཱ་ཡ་ནྟི, ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཝི་ཝ་ཛྫི་ཏཱ’’ཏི. (པ་ར་མ. ཝི. ༢༠༥);
སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་པི པ་ནེ་ཏེ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཨེ་ཀ་ནྟེ་ནེ་ཝ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ནྟི ས་མཱ་དྷི་མྷི པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ‘‘ཨི་ཏྠི་ཡོ་པི པ་ན ཨ་རི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ན་རི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ཊྛ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ལཱ་བྷི་ནི་ཡོ བྲ་ཧྨ་པཱ་རི་ས་ཛྫེ་སུ་ཡེ་ཝ ནི་བྦ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༨༠༩; ཨ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༡.༡.༢༧༩ ཨཱ་ད་ཡོ; མ. ནི. ཨ་ཊྛ. ༣.༡༣༠) ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་པི་ཙེ་ཏྠ ཝེ་ཧ་པྥ་ལ་ཨ་ཀ་ནི་ཊྛ་ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་རུ་པྤ་བྷ་ཝཱ་ནཾ སེ་ཊྛ་བྷ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏྠ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨ་རི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྠ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཨ་ཝ་སེ་སེ་སུ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ་སུ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཧེ་ཊྛི་མ་ཧེ་ཊྛི་མེ་སུ. ཝུ་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན –
‘‘ཝེ་ཧ་པྥ་ལེ ཨ་ཀ་ནི་ཊྛེ, བྷ་ཝ་གྒེ ཙ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ;
ན པུ་ནཱ་ཉྙ་ཏྠ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ས་བྦེ ཨ་རི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ;
བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ག་ཏཱ ཧེ་ཊྛཱ, ཨ་རི་ཡཱ ནོ་པ་པ་ཛྫ་རེ’’ཏི. (ནཱ་མ. པ་རི. ༤༥༢-༤༥༣);
ཀ་མྨ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྐ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༨༩. ‘‘ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡེ་ནཱ’’ཏྱཱ་དཱི་སུ ས་ཏི་པི ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ ཏཾ་ཏཾ་ག་ཏཱི་སུ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཙྪི་ནྣ་སྶ ཨཱ་ཡུ་ནོ པ་རི་ཀྑ་ཡེ་ན མ་ར་ཎཾ ཨཱ་ཡུ་ཀྑ་ཡ་མ་ར་ཎཾ. ས་ཏི་པི ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ པ་རི་ཙྪི་ནྣཱ་ཡུ་སེ་སེ ག་ཏི་ཀཱ་ལཱ་དི་པ་ཙྩ་ཡ་སཱ་མ་གྒི་ཡ་ཉྩ ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝ་སཱ་དྷ་ཀ་སྶ ཀ་མྨུ་ནོ པ་རི་ནི་ཊྛི་ཏ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏྟཱ མ་ར་ཎཾ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡ་མ་ར་ཎཾ. ཨཱ་ཡུ་ཀ་མྨཱ་ནཾ ས་མ་ཀ་མེ་ཝ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་ཏྟཱ མ་ར་ཎཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཀྑ་ཡ་མ་ར་ཎཾ. ས་ཏི་པི ཏ་སྨིཾ དུ་ཝི་མེ པུ་རི་མ་བྷ་ཝ་སི་དྡྷ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཀ་མྨུ་ནོ བ་ལེ་ན ས་ཏྠ་ཧ་ར་ཎཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ཧི ཨུ་པ་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ན་ས་ནྟཱ་ནཱ་ནཾ, གུ་ཎ་མ་ཧ་ནྟེ་སུ ཝཱ ཀ་ཏེ་ན ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཨཱ་ཡཱུ་ཧི་ཏ་ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཀ་མྨུ་ནཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་སྶ ཀ་མྨ་སྶ ཏཾ་ཏཾ་ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནེ ཨ་ས་མ་ཏྠ་བྷཱ་ཝ་ཏོ དུ་སི་མཱ་ར་ཀ་ལཱ་བུ་རཱ་ཛཱ་དཱི་ནཾ ཝི་ཡ ཏ་ངྑ་ཎེ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནཱ་ཙཱ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་མ་ར་ཎཾ ནཱ་མ. ཨི་དཾ པ་ན ནེ་ར་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཨུ་ཏྟ་ར་ཀུ་རུ་ཝཱ་སཱི་ནཾ ཀེ་ས་ཉྩི དེ་ཝཱ་ན་ཉྩ ན ཧོ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧུ –
‘‘ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ ཀེ་ས་ཉྩུ་པ་ཙྪེ་ད་ཀ་ཀ་མྨུ་ནཱ’’ཏི. (ས. ས. ༦༢);
མ་ར་ཎ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི པ་ཝ་ཏྟི མ་ར་ཎུ་པྤ་ཏྟི.
༩༠. མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེཏི མ་ར་ཎཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལེ. ཡ་ཐཱ་ར་ཧནྟི ཏཾ་ཏཾ་ག་ཏཱི་སུ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ས་ཏྟཱ་ནུ་རཱུ་པཾ, ཀ་ཏྠ་ཙི པ་ན ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ ཡ་ཐོ་པ་ཊྛི་ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་དྷ་མྨཱ་དི་ཀ་མེ་ཝ ཙུ་ཏི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏི, ན ཀ་མྨ་ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཱ་ད་ཡོ. ཨུ་པ་ལ་དྡྷ་པུ་བྦནྟི ཙེ་ཏི་ཡ་ད་སྶ་ནཱ་དི་ཝ་སེ་ན པུ་བྦེ ཨུ་པ་ལ་དྡྷཾ. ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏནྟི པུ་པྥཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ. ཨུ་པ་ལ་བྷི་ཏ་བྦནྟི ཨ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པ་བྷོ་ག་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་ཙྪ་རཱ་ཝི་མཱ་ན་ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་ནི་ར་ཡ་གྒི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨུ་པ་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཙྪ་རཱ་ཝི་མཱ་ན་ཀ་པྤ་རུ་ཀྑ་མཱ་ཏུ་ཀུ་ཙྪི་ཨཱ་དི་ག་ཏཾ ཧི རཱུ་པཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སུ་ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ. ནི་ར་ཡ་གྒི་ནི་ར་ཡ་པཱ་ལཱ་དི་ག་ཏཾ དུ་གྒ་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ. ག་ཏི་ཡཱ ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ.
ཀ་མྨ་བ་ལེ་ནཱཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན. ཚ་ནྣཾ དྭཱ་རཱ་ནནྟི ཝ་ཀྑ་མཱ་ན་ན་ཡེ་ན ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཚ་ནྣཾ ཨུ་པ་པ་ཏྟི་དྭཱ་རཱ་ནཾ, ཡ་དི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི, ཏ་དཱ པ་རི་སུ་དྡྷཾ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ཨ་ཐ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ, ཏ་དཱ ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཝི་པ་ཙྩ་མཱ་ན་ཀ…པེ… ཀི་ལི་ཊྛཾ ཝཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ནི་མི་ཏྟ་སྶཱ་ད་ག་དྷི་ཏཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་སྶཱ་ད་ག་དྷི་ཏཾ ཝཱ, ཏ་སྨིཾ ཙེ ས་མ་ཡེ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ དྭི་ནྣཾ ག་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ག་ཏིཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ནི་ར་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཝཱ’’ཏི (སཾ. ནི. ༤.༢༣༥). ཏ་ཏྠོ་ཎ་ཏཾ ཝཱཏི ཏ་སྨིཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་བྷ་ཝེ ཨོ་ཎ་ཏཾ ཝི་ཡ, ཏ་ཏྠོ་ཎ་ཏཾ ཨེ་ཝཱ་ཏི ཝཱ པ་ད་ཙྪེ་དོ. ‘‘བཱ་ཧུ་ལླེ་ནཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ‘‘ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན བྷ་ཝ་ནྟ་རེ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ. ཨ་ཐ ཝཱ ‘‘ཡ་ཐཱ་ར་ཧ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ་ཝ སོ ས་ཀྐཱ ས་ངྒ་ཧེ་ཏུ་ནྟི ‘‘བཱ་ཧུ་ལླེ་ནཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་ཧ་སཱ ཨོ་ཙྪི་ཛྫ་མཱ་ན་ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ནཾ ས་ཎི་ཀཾ མ་ར་ནྟཱ་ནཾ ཝི་ཡ ན ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎ་མེ་ཝཱ་ཏི དཱི་པི་ཏ་ནྟི ཝི་ཉྙཱ་ཡ་ཏི. ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ནཱཏི ཏ་ངྑ་ཎེ ཀ་རི་ཡ་མཱ་ནཾ ཝི་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན.
༩༡. པ་ཙྩཱ་ས་ནྣ་མ་ར་ཎ་སྶཱཏི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ཐི་པྤ་མཱ་ཎཱ་ཡུ་ཀ་ཝ་སེ་ན, ཏ་ཏོ ཝཱ ཀི་ཉྩི ཨ་དྷི་ཀཱ་ཡུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ས་མཱ་ས་ནྣ་མ་ར་ཎ་སྶ. ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ཝ་སཱ་ནེཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ, ཛ་ཝ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཾ ཝཱ ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཝ་སཱ་ནེ. ཏ་ཏྠ ‘‘ཀཱ་མ་བྷ་ཝ་ཏོ ཙ་ཝི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི, སེ་སཱ་ནཾ ཛ་ཝ་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནཱི’’ཏི དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་ར་ཎི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཝ་ངྒ་ཀྑ་ཡེ་ཝཱཏི ཡ་དི ཨེ་ཀ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱི་ཐི་ཏོ ཨ་དྷི་ཀ་ཏ་རཱ་ཡུ་སེ་སོ སི་ཡཱ, ཏ་དཱ བྷ་ཝ་ངྒཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. ཨ་ཐ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་སེ་སོ སི་ཡཱ, ཏ་དཱ ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ཝ་སཱ་ནེ, ཏ་ཉྩ ཨ་ཏཱི་ཏ་ཀ་མྨཱ་དི་ཝི་ས་ཡ་མེ་ཝ. ‘‘ཏ་སྶཱ་ན་ནྟ་ར་མེ་ཝཱ’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟ་རཱ་བྷ་ཝ་ཝཱ་དི་མ་ཏཾ པ་ཊི་ཀྑི་པ་ཏི.
ཡ་ཐཱ་ར་ཧནྟི ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཀཱ་ལ་སྶ, ཝི་པཱ་ཀ་དཱ་ན་ཀཱ་ལ་སྶ ཙ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཝ་སེ་ན. ཨ་ཐ ཝཱ ཝི་པ་ཙྩ་མཱ་ན་ཀ་ཀ་མྨཱ་ནུ་རཱུ་པཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝ་སེ་ན, ཛ་ཝ་ན་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཝ་སེ་ན ཝཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ་ཏྱ་ཏྠོ. ན་ནུ ཙ ‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནུ་ས་ཡ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ་ནཱ’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཛ་ཝ་ན་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ ཀ་ཐཾ ཨ་ནུ་ས་ཡ་བྷཱ་ཝོ་ཏི? ནཱ་ཡཾ དོ་སོ ཨ་ནུ་ས་ཡ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཏཱ་ས་མྤི ཨ་ནུ་ས་ཡ་ཝོ་ཧཱ་ར་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ཙུ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣ་ཛ་ཝ་ན་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན་ཉྩ ས་ངྒ་ཧོ ན སི་ཡཱ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝ ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཊྛེ་ན ཨ་ནུ་ས་ཡ་ན་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ ཨ་ནུ་ས་ཡོ, ཏེ་ན པ་རི་ཀྑི་ཏྟེ་ན པ་རི་ཝཱ་རི་ཏེ་ན. ཏ་ཎྷཱ་ནུ་ས་ཡོ་ཝ མཱུ་ལཾ པ་དྷཱ་ནཾ ས་ཧ་ཀཱ་རཱི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ ཨི་མ་སྶཱ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ནུ་ས་ཡ་མཱུ་ལ་ཀོ. ས་ངྑཱ་རེ་ནཱཏི ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨེ་ན ཀ་མྨ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་ཕ་སྶཱ་དི་དྷ་མྨ་ས་མུ་དཱ་ཡེ་ན ཙུ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣ་ཛ་ཝ་ན་ས་ཧ་ཛཱ་ཏེ་ན ཝཱ, ཏེ་ན ཛ་ནི་ཡ་མཱ་ནཾ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཧི པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ་དཱི་ན་ཝ་ཝི་ས་ཡེ ཏ་ཎྷཱ ནཱ་མེ་ཏི, ཁི་པ་ན་ཀ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མྨ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟ་ས་ངྑཱ་རཱ ཁི་པ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་ཧུ –
‘‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑཱ་ར-ས་ཧ་ཛེ་ཧི ཨ་པཱ་ཡི་ནཾ;
ཝི་ས་ཡཱ་དཱི་ན་ཝ་ཙྪཱ་དི་ན་མ་ན་ཀྑི་པ་ཀེ་ཧི ཏུ.
‘‘ཨ་པྤ་ཧཱི་ནེ་ཧི སེ་སཱ་ནཾ, ཚཱ་ད་ནཾ ན་མ་ན་མྤི ཙ;
ཁི་པ་ཀཱ པ་ན ས་ངྑཱ་རཱ, ཀུ་ས་ལཱ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟི་ཧཱ’’ཏི. (ས. ས. ༡༦༤-༡༦༥);
ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི པ་རི་གྒ་ཡ྄ཧ་མཱ་ནནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟེ་ཧི ཕ་སྶཱ་དཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ་དི་ནཱ པ་རི་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ག་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཾ, ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ན་མ་དྷི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་བྦ་ངྒ་མ་བྷཱུ་ཏནྟི ཨ་ཏྟ་ནཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ་ན་བྷཱ་ཝེ་ན པ་དྷཱ་ན་བྷཱུ་ཏཾ. ‘‘མ་ནོ་པུ་བྦ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ’’ཏི (དྷ. པ. ༡-༢) ཧི ཝུ་ཏྟཾ. བྷ་ཝ་ནྟ་ར་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ན་ཝ་སེ་ནཱཏི པུ་རི་མ་བྷ་ཝ་ནྟ་ར་སྶ, པ་ཙྪི་མ་བྷ་ཝ་ནྟ་ར་སྶ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨེ་ཀཱ་བ་དྡྷཾ ཝི་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡ་ཧ་ན་ཝ་སེ་ན ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་མེ་ཝ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, ན ཨི་ཏོ ག་ནྟྭཱ་ཏྱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ན ཧི པུ་རི་མ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ ཀོ་ཙི དྷ་མྨོ བྷ་ཝ་ནྟ་རཾ ས་ངྐ་མ་ཏི, ནཱ་པི པུ་རི་མ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་ཧེ་ཏཱུ་ཧི ཝི་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི པ་ཊི་གྷོ་ས་པ་དཱི་པ་མུ་དྡཱ ཝི་ཡཱ་ཏི ཨ་ལ་མ་ཏི་པྤ་པ་ཉྩེ་ན.
༩༢. མ་ནྡཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟཱ་ནི མ་ནྡ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནི. པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཨཱ་པཱ་ཐ་ག་ཏེ་སུ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟ་ཝ་སེ་ན, པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟ་ཝ་སེ་ནཱ་ཏྱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷ་ཝ་ངྒཱ་ན་མྤི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ལ་བྦྷ་ཏཱིཏི མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཏཱ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷ་ཝ་ངྒཱ་ན་ཉྩ, པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱ་ཝོ ལ་བྦྷ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཀ་སྶ་ཙི མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཏཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ཡ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟེ ཨུ་པྤ་ནྣེ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ པ་ཉྩ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ བྷ་ཝ་ངྒཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཙ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏེ་སུ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨེ་སུ ཝ་ཎྞཱ་དི་ཀེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ ཙི་ཏྟ་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎཱ་ཡུ་ཀེ ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟཱ་ཡ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎེ པ་ཝ་ཏྟི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡ་མེ་ཏྠ ས་ངྑེ་པོ, ཝི་ཏྠཱ་རོ པ་ན ཝི་སུ་དྡྷི་མ་གྒེ(ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༢༠ ཨཱ་ད་ཡོ) ཝི་བྷ་ངྒ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༧) ཝཱ ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན ད་ཊྛ་བྦོ. ཚ་དྭཱ་ར་གྒ་ཧི་ཏནྟི ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཚ་དྭཱ་ར་གྒ་ཧི་ཏཾ, ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ ཚ་ཊྛ་དྭཱ་ར་གྒ་ཧི་ཏ་ནྟི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཾ. ཨ་པ་རེ པ་ན ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ ཝ་ཎྞེ་ནྟི. ས་ཙྩ་ས་ངྑེ་པེཔི ཏེ་ནེ་ཝཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཨི་དཾ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ སི་ཡཱ ས་ནྡྷི, ཝི་ནཱ ཀ་མྨཾ དྭི་གོ་ཙ་རེ’’ཏི; (ས. ས. ༡༧༣);
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༢༤-༦༢༥; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༧) པ་ན ‘‘ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ མ་ནོ་དྭཱ་རེ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཡ ཙ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཨ་ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ, མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱདཱི་སུ ཙ ‘‘ཀ་མྨ་བ་ལེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏཾ ཝ་ཎྞཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སུ་པི་ནཾ པ་སྶ་ནྟ་སྶ ཝི་ཡ དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ ཝི་ཡ ཙ མ་ནོ་དྭཱ་རེ་ཡེ་ཝ གོ་ཙ་ར་བྷཱ་ཝཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ. ༢.༦༢༣) ནི་ཡ་མེ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ‘‘པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་ཉྩཱ’’ཏི ཨེ་ཏྠ ག་ཏི་ནི་མི་ཏྟཾ ཏཱ་ཝ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཡུ་ཛྫ་ཏི, ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛ་ན་ཀ་ཀ་མྨ་སྶེ་ཝ ནི་མི་ཏྟ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ནྟི ཀ་ཐཾ ཏ་སྶ ཙུ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣ་ཛ་ཝ་ནེ་ཧི ག་ཧི་ཏ་སྶ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་བྷཱ་ཝོ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི. ན ཧི ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎུ་པ་ཊྛཱ་པ་ཀཾ, ཏ་དེ་ཝ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛ་ན་ཀཾ བྷ་ཝེ་ཡྻ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ན་སྶཱ་དི་ཏ་ཏྟཱ ཙ. ‘‘ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙི་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི (དྷ. ས. ༤༣༡) ཧི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ན་མེ་ཝ ཀ་མྨཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷ་ཏི. པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་མ་གྒེ (པ་ཊི. མ. ༡.༢༣༢) ཙ ནི་ཀ་ནྟི་ཀྑ་ཎེ དྭི་ནྣཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡཱ་པི ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ་ཀ་ཏཱུ་པ་ཙི་ཏ་མྤི ཀ་མྨཾ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དི་ཏ་མེ་ཝ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ཏི, ཏ་དཱ ཙ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ས་མཱ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ནི ཙུ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཀ་ཐཾ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཱ་ནི སི་ཡུཾ, ཀ་ཐ་ཉྩ ཏཱ་ནི ཏ་དཱ ཀ་ཎྷཱ་ཡ པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་ནི. ཨ་པི་ཙ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཙུ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣ་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘‘པ་ཉྩ་དྭཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨ་ཉྩ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནི་མི་ཏྟ་ཀཾ ན ཧོ་ཏི པ་རི་དུ་བྦ་ལ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༦༢༠; ཝི་བྷ. ཨ་ཊྛ. ༢༢༧) ཝུ་ཏྟ་ནྟི ས་ཙྩ་མེ་ཏཾ. ཉཱ་ཏ་ཀཱ་དཱི་ཧི ཨུ་པ་ཊྛཱ་པི་ཏེ་སུ པ་ན པུ་པྥཱ་དཱི་སུ ས་ནྣི་ཧི་ཏེ་སྭེ་ཝ མ་ར་ཎ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཏ་ཏྠ ཝ་ཎྞཱ་དི་ཀཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ཙུ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣ་ཝཱི་ཐི་ཏོ པུ་རི་མ་བྷཱ་ག་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཛ་ན་ན་ས་མ་ཏྠཱ་ནཾ མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ས་ཧ ས་མཱ་ན་ཏྟཱ ཏ་དེ་ཀ་ས་ནྟ་ཏི་པ་ཏི་ཏཾ ཙུ་ཏི་ཨཱ་ས་ནྣ་ཛ་ཝ་ན་གྒ་ཧི་ཏ་མྤི པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཝ་ཎྞཱ་དི་ཀཾ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ‘‘པ་ཉྩ་དྭཱ་རེ ཙ ཨཱ་པཱ་ཐ་མཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཀ་མྨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ས་ནྣ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་ནྟ་ཏི་ཡཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏཾ་ས་དི་ས་ཉྩ ད་ཊྛ་བྦ’’ནྟི (ཝི་བྷ. མཱུ་ལ་ཊཱི. ༢༢༧; ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ. ༢.༦༢༣).
༩༤. ཡ་ཐཱ་ར་ཧནྟི དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་པ་ཋ་མ་ཏ་ཏི་ཡཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ནཾ ཨ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ.
༩༨. ཨཱ་རུ་པྤ་ཙུ་ཏི་ཡཱ པ་རཾ ཧེ་ཊྛི་མཱ་རུ་པྤ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ ཨཱ་རུ་པྤ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ ཧོ་ནྟི ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ཨ་རཱུ་པཱི་ནཾ ཧེ་ཊྛི་མ་ཧེ་ཊྛི་མ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ནཱ་ཡཱུ་ཧ་ན་ཏོ, ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ པ་ན བ་ལ་ཝ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀ་བྷཱུ་ཏཱ ཀཱ་མ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ ཧོ་ནྟི. རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ཙུ་ཏི་ཡཱ པ་རཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ར་ཧི་ཏཱ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ནེ་ཝ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ སི་ཡུཾ, ཀཱ་མ་ཏི་ཧེ་ཏུ་མྷཱ ཙུ་ཏི་ཏོ པ་རཾ ས་བྦཱ ཨེ་ཝ ཀཱ་མ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་བྷ་ཝ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ སི་ཡུཾ. ཨི་ཏ་རོ དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཙུ་ཏི་ཏོ པ་རཾ ཀཱ་མེ་སྭེ་ཝ བྷ་ཝེ་སུ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་དི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡོ སི་ཡུཾ.
ཙུ་ཏི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྐ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༩༩. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ནི་རོ་དྷ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་ཏོ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནི་རོ་དྷཱ་ན་ནྟ་ར་ཏོ. ཏ་དེ་ཝ ཙི་ཏྟནྟི ཏཾ་ས་དི་ས་ཏཱ་ཡ ཏ་བྦོ་ཧཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟ་ཏྟཱ ཏ་དེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ‘‘ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨོ་ས་དྷཱ་ནཱི’’ཏི. ཨ་ས་ཏི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དེཏི ཨ་ནྟ་ར་ནྟ་རཱ ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དེ ཨ་ས་ཏི, ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཾ ཧུ་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི ཏ་དེ་ཝ ཙི་ཏྟ་ནྟི ས་མྦ་ནྡྷོ.
༡༠༡. པ་རི་ཝ་ཏྟ་ནྟཱ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཡཱ་ཝ ཝ་ཊྚ་མཱུ་ལ་ས་མུ་ཙྪེ་དཱ་ཏྱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༡༠༢. ཡ་ཐཱ ཨི་ཧ བྷ་ཝེ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཙེ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒ་ཉྩ ཝཱི་ཐི་ཡོ ཙ ཙུ་ཏི ཙ, ཏ་ཐཱ པུ་ན བྷ་ཝ་ནྟ་རེ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷ་ཝ་ངྒ་ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་ནྟ་ཏི པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཀེ་ཙི པ་ན ཨི་མ་སྨིཾ པ་རི་ཙྪེ་དེ ཝཱི་ཐི་མུ་ཏྟ་ས་ངྒ་ཧ་སྶེ་ཝ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷ་ཝ་ངྒ་ཙུ་ཏཱི་ན་མེ་ཝ ཨི་དྷ ག་ཧ་ཎཾ ཡུ་ཏྟ་ནྟྱཱ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷ་ཝ་ངྒ་ཝཱི་ཐི་ཡོ’’ཏི ཨི་མ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷ་ཝ་ངྒ་པྤ་ཝཱ་ཧཱ་ཏི ཨ་ཏྠཾ ཝ་ད་ནྟི, ཏཾ ཏེ་སཾ མ་ཏི་མ་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟི་ས་ངྒ་ཧ་ད་སྶ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནཾ ས་བྦེ་ས་མེ་ཝ ནི་ག་མ་ན་སྶ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏ་ཏྟཱ. ཨེ་ཝ་ཉྷི ས་ཏི ‘‘པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ པ་ནེ་ཏ་མ་དྡྷུ་ཝ’’ནྟི ཨེ་ཏྠ ས་བྦེ་ས་མེ་ཝ ཨེ་ཏ-ས་དྡེ་ན པ་རཱ་མ་ས་ནཾ སུ་ཊྛུ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟཾ ཝ་ཊྚ་པ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་དྡྷུ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ པ་ལོ་ཀ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ བུ་དྷཱ པ་ཎྜི་ཏཱ ཙི་རཱ་ཡ ཙི་ར་ཀཱ་ལཾ སུ་བྦ་ཏཱ ཧུ་ཏྭཱ ཨ་ཙྩུ་ཏཾ དྷུ་ཝཾ ཨ་ཙ་ཝ་ན་དྷ་མྨཾ པ་དཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་དྷི་ག་ནྟྭཱ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཉཱ་ཎེ་ན ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ སུ་ཊྛུ ས་མུ་ཙྪི་ནྣ་སི་ནེ་ཧ་བ་ནྡྷ་ནཱ ས་མཾ ནི་རུ་པ་དྷི་སེ་ས་ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུཾ ཨེ་སྶ་ནྟི པཱ་པུ་ཎི་སྶ་ནྟི.
ཨི་ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ནི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ཝཱི་ཐི་མུ་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.