མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི
པ་རི་ཏྟ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༧. མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་མྤི ཨཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཏེ་སཾ ཨ་ཏི་མ་ཧ་ནྟཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝི་ས་ཡ་ཝ་ཝ་ཏྠཱ་ནཾ ཀཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐཱ་ཏི ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཝ་སེ་ནེ་ཝེ་ཏཾ ནི་ཡ་མེ་ཏུཾ ‘‘ཡ་དི ཝི་བྷཱུ་ཏ་མཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༡༩. ཨེ་ཏྠཱཏི མ་ནོ་དྭཱ་རེ. ཨེ་ཀ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ་ཝེ་ཎི་ཀཱ་ནཾ དྭི་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཏེ་ར་ས་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ.
པ་རི་ཏྟ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་པྤ་ནཱ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༠. ཝི་བྷཱུ་ཏཱ་ཝི་བྷཱུ་ཏ་བྷེ་དོ ན་ཏྠི ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཝི་བྷཱུ་ཏ་ཀཱ་ལེ་ཡེ་ཝ ཨ་པྤ་ནཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ.
༢༡. ཏ་ཏྠ ཧི ཚ་བྦཱི་ས་ཏི་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཛ་ཝ་ནེ་སུ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཛ་ཝ་ནཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱི་ཐི་མོ་ཏ་ར་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. པ་རི་ཀ་མྨོ་པ་ཙཱ་རཱ་ནུ་ལོ་མ་གོ་ཏྲ་བྷུ་ནཱ་མེ་ན ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་དྡེ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. པ་ཋ་མ་ཙི་ཏྟ་ཉྷི ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ པ་རི་ཀ་མྨ་ཏྟཱ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ར་ཀ་བྷཱུ་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་ཀ་མྨཾ. དུ་ཏི་ཡཾ ས་མཱི་པ་ཙཱ་རི་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ. ནཱ་ཙྩཱ་ས་ནྣོ་པི ཧི ནཱ་ཏི་དཱུ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི ས་མཱི་པ་ཙཱ་རཱི ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཨ་པྤ་ནཾ ཨུ་པེ་ཙྩ ཙ་ར་ཏཱི་ཏི ཝཱ ཨུ་པ་ཙཱ་རཾ. ཏ་ཏི་ཡཾ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ པ་རི་ཀ་མྨཱ་ནཾ, ཨུ་པ་རི་ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཙ ཨ་ནུ་ཀཱུ་ལ་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ པ་རི་ཏྟ་གོ་ཏྟ་སྶ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་གོ་ཏྟ་སྶ ཙ ཨ་བྷི་བྷ་ཝ་ན་ཏོ, མ་ཧ་གྒ་ཏ་གོ་ཏྟ་སྶ, ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་གོ་ཏྟ་སྶ ཙ བྷཱ་ཝ་ན་ཏོ ཝ་ཌྜྷ་ན་ཏོ གོ་ཏྲ་བྷུ, ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ནཱ་མཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ལ་བྦྷ་ནྟི, ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ པ་ན ཨུ་པ་ཙཱ་རཱ་ནུ་ལོ་མ་གོ་ཏྲ་བྷུ་ནཱ་མེ་ནེ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟི. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ (ཝི་སུ་དྡྷི. ༢.༨༠༤) པ་ན པུ་རི་མཱ་ནཾ ཏི་ཎྞཾ, དྭི་ནྣཾ ཝཱ ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན་པི པ་རི་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ་མཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ, ཏི་ཀྑ་ཏྟུ་མེ་ཝ ཝཱ པ་ཉྩ་མཾ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཨ་པྤ་ནཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. པ་རི་ཀ་མྨཱ་དི་ནཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ན་ཝ་སེ་ས་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཝཱ་ར་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ ‘‘ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུ’’ནྟི ཨཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཏྟཾ, ག་ཎ་ན་པ་ཊི་པཱ་ཊི་ཝ་སེ་ན པ་ན ‘‘པ་ཉྩ་མཾ ཝཱ’’ཏི ཨོ་སཱ་ནེ ཝུ་ཏྟཾ.
ཡ་ཐཱ་ར་ཧནྟི ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ཁི་པྤཱ་བྷི་ཉྙ་སྶ ཧི ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཙི་ཏྟ་མུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ད་ནྡྷཱ་བྷི་ཉྙ་སྶ ཙ་ཏུ་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཉྩ་མཾ ཨ་པྤ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཡ་སྨཱ པ་ན ཨ་ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ལོ་མཾ གོ་ཏྲ་བྷུཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ལ་དྡྷཱ་སེ་ཝ་ན་མྤི ཙ ཚ་ཊྛཾ ས་ཏྟ་མཾ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨཱ་ས་ནྣ་བྷཱ་ཝེ་ན པ་པཱ་ཏཱ་ས་ནྣ་པུ་རི་སོ ཝི་ཡ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སེ་ན པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཏོ ཨོ་རཾ, པ་ཉྩ་མ་ཏོ པ་རཾ ཝཱ ཨ་པྤ་ནཱ ན ཧོ་ཏཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡ་ཐཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་ར་ཝ་སེ་ནཱཏི རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒ་ཕ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པ་ས་མ་ཐ་ཝི་པ་སྶ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཙི་ཏྟཱ་བྷི་ནཱི་ཧ་ར་ཎཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ, ཨ་པྤ་ནཱ་ཡ ཝཱི་ཐི ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱི་ཐི. ‘‘ཏ་ཏོ པ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒ་པཱ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ཡེ་ཝ ཝུ་ཏྟེ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ, པ་ཉྩ་མཾ ཝཱ ཨོ་ཏི་ཎྞ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཏོ པ་རཾ བྷ་ཝ་ངྒ་པཱ་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི, ན མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཾ, ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཐི་ཡ་ཉྩ ཛྷཱ་ན་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི པུ་ན་པྤུ་ན་ནྟི ག་ཎྷེ་ཡྻུ་ནྟི པུ་ན ‘‘ཨ་པྤ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ནི་ཀཱ་ཡ་ནྟ་རི་ཡཱ ཀི་ར ལོ་ཀི་ཡ་པྤ་ནཱ་སུ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤ་ནཱ་ཏོ པ་རཾ ས་ཏྟ་མ་ཛ་ཝ་ན་པཱུ་ར་ཎ་ཏྠཾ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་མྤི པ་ཝ་ཏྟིཾ ཝ་ཎྞེ་ནྟཱི་ཏི ཏེ་སཾ མ་ཏི་ནི་སེ་དྷ་ན་ཏྠཾ ‘‘བྷ་ཝ་ངྒ་པཱ་ཏོ་ཝཱ’’ཏི སཱ་ཝ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༢༢. ཏ་ཏྠཱཏི ཏེ་སུ ཨ་ཊྛ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ་ཝ་ནེ་སུ, ཏེ་སུ ཙ ཚ་བྦཱི་ས་ཏི་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཛ་ཝ་ནེ་སུ. ཏ་ཏྠཱཏི ཝཱ ཏ་སྨིཾ ཨ་པྤ་ནཱ་ཝཱ་རེ. སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རནྟི སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་རཾ. སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཝཱཏི ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་སྶ, སུ་ཀྑ་ཝི་པ་སྶ་ཀཱ་དཱི་ནཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ཝ, ན པ་ན ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ བྷི་ནྣ་ཝེ་ད་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་སེ་ཝ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊ་ཏྟཱ. པཱ་ཊི་ཀ་ངྑི་ཏ་བྦཱཏི པ་སཾ་སི་ཏ་བྦཱ, ཨི་ཙྪི་ཏ་བྦཱ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྠཱ་པཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཨེ་ཀ་ཝེ་ད་ན་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་རེ་པི. ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རནྟི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ན་མ་པྤེ་ཏི, ན ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཾ བྷི་ནྣ་ས་ནྟཱ་ནེ ནི་བྦ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཧེ་ཊྛི་མ་ཉྩ ཕ་ལ་ཏྟ་ཡ་མ་པྤེ་ཏི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཐི་ཡ་ནྟྱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢༣. སུ་ཁ་པུ་ཉྙ་མྷཱ སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་དྭ་ཡ་ཏོ པ་རཾ ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཛ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན དྭ་ཏྟིཾ་ས, ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀཱ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཀུ་ས་ལ་དྭ་ཡ་ཏོ པ་རཾ ཏ་ཐེ་ཝ པ་ཉྩ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི དྭཱ་ད་ས, སུ་ཁི་ཏ་ཀྲི་ཡ་ཏོ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་དྭ་ཡ་ཏོ པ་རཾ ཀི་རི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶ, ཨ་གྒ་ཕ་ལ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ, ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀཱ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་དྭ་ཡ་ཏོ པ་རཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་རཱུ་པཱ་རཱུ་པ་ཀི་རི་ཡ་པ་ཉྩ་ཀ་སྶ, ཨ་གྒ་ཕ་ལ་སྶ ཙ ཝ་སེ་ན ཚ ཨ་པྤ་ནཱ ས་མྦྷོ་ནྟི.
༢༤. ཨེ་ཏྠཱཏི ཝཱི་ཐི་ས་ངྒ་ཧཱ་དྷི་ཀཱ་རེ.
ཨ་པྤ་ནཱ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
མ་ནོ་དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་པྤ་ནཱ་ཛ་ཝ་ན་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༢༥. ས་བྦ་ཏྠཱ་པཱིཏི པ་ཉྩ་དྭཱ་ར་མ་ནོ་དྭཱ་རེ་པི.
༢༦. ཨི་ཊྛེཏི ཨི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ. ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་ཉྷི ཝི་སུཾ ཝ་ཀྑ་ཏི. ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ཨི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟེ ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛེ པ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝཱ’’ཏི. ཝི་པཱ་ཀ་སྶ ཧི ཀ་མྨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ ཨཱ་དཱ་སེ མུ་ཁ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝི་ཡ ནི་བྦི་ཀ་པྤ་ཏཱ་ཡ པ་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ག་ཧ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་ཐཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ་ཡོ་གོ ཧོ་ཏི, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ པ་ན ཨ་པྤ་ཧཱི་ན་ཝི་པ་ལླཱ་སེ་སུ ས་ནྟཱ་ནེ་སུ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛེ་པི ཨི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ཨ་ནི་ཊྛཱ་ཀཱ་ར་ཏོ, ཨ་ནི་ཊྛེ་པི ཨི་ཊྛ་ཨི་ཊྛ་མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ་ཀཱ་ར་ཏོ ག་ཧ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཐཱ ཧི ཨ་སྶ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་སུ ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ་པི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཛ་ཝ་ནཾ ཧོ་ཏི, ཏི་ཏྠི་ཡཱ་དཱི་ན་ཉྩ དོ་མ་ན་སྶ་ཛ་ཝ་ནཾ, ག་མྦྷཱི་ར་པ་ཀ་ཏི་ཀཱ་དཱི་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ཛ་ཝ་ནཾ, སུ་ན་ཁཱ་དཱི་ན་ཉྩ ཏ་ཏྠ སོ་མ་ན་སྶ་ཛ་ཝ་ནཾ, པུ་རི་མ་པ་ཙྪཱ་བྷཱ་ག་པྤ་ཝ་ཏྟཱ་ནི པ་ན ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ནེ་ཝ. ཨ་པི་ཙ ཨ་སུ་ཙི་ད་སྶ་ནེ སུ་མ་ནཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ སུ་ན་ཁཱ་དཱི་ན་ནྟི. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ནཾ པ་ན ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་སུ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཱ་ན་མྤི ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཧེ་ཊྛཱ ཀ་ཐི་ཏ་མེ་ཝ.
༢༧. ཏ་ཏྠཱ་པཱིཏི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ་པི. སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེཏི ས་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀི་རི་ཡ་པ་ཉྩ་ཀཱ་ཝ་སཱ་ནེ. ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་བྷཱ་ཝེ་ན ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི་པི ཡ་ཐཱ་ར་མྨ་ཎ་མེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ’’ཏྱཱ་དི. ཀེ་ཙི པ་ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ‘‘པ་ཊྛཱ་ནེ (དྷ. ས. མཱུ་ལ་ཊཱི. ༤༩༨ ཝི་པཱ་ཀུ་དྡྷཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ‘ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ ནི་རུ་དྡྷེ ཝི་པཱ་ཀོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༣.༡.༩༨) ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་མེ་ཝཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ན་ཏྠི ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎུ་པྤཱ་དོ’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཝུ་ཙྩ་ཏེ – ཡ་དི ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏཱ་ན་ནྟ་ར་མྤི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ. པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནཱ་ན་ནྟ་ར་མྤི ཏ་སྶ པ་ཝ་ཏྟིཾ མ་ཉྙེ་ཡྻུ་ནྟི ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ནྟ་རཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ན ཝུ་ཏྟཾ, ན པ་ན ཨ་ལ་བྦྷ་ན་ཏོ. ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ་པི ཧི ཀེ་ན་ཙི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡེ་ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ དི་སྶ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཏཾ དྷ་མྨ་ས་ངྒ་ཧེ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་མྤི ཧ་ད་ཡ་ཝ་ཏྠུ དེ་ས་ནཱ་བྷེ་ད་པ་རི་ཧཱ་ར་ཏྠཾ ན ཝུ་ཏྟ་ནྟི.
༢༨. དོ་མ་ན་སྶ…པེ… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ བྷ་ཝ་ནྟི, ན སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝི་རུ་དྡྷ་ས་བྷཱ་ཝ་ཏྟཱ. ཏེ་ནེ་ཝ ཧི པ་ཊྛཱ་ནེ དོ་མ་ན་སྶཱ་ན་ནྟ་རཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་ཉྩ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཊཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ‘‘སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ དྷ་མྨོ སུ་ཁཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏྱཱ་དི་ནཱ (པ་ཊྛཱ. ༡.༢.༤༥) སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ས་མཱ་ན་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ་ན་ཉྩ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན དྭཱི་སུ དྭཱི་སུ ཝཱ་རེ་སུ ཝུ་ཏྟཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཀཱ པ་ན ས་མཱ་ན་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ནཾ, ཨི་ཏ་ར་ཝེ་ད་ནཱ་དྭ་ཡ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝེ་ན ཏཱི་སུ ཝཱ་རེ་སཱུ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཏྟི་ཀེ ས་ཏྟེ་ཝ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཝཱ་རཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་དི ཙ དོ་མ་ན་སྶཱ་ན་ནྟ་རཾ སོ་མ་ན་སྶཾ, སོ་མ་ན་སྶཱ་ན་ནྟ་རཾ ཝཱ དོ་མ་ན་སྶཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ་ན་མྤི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་ཝ་སེ་ན དྭེ ཝཱ་རེ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ན་ཝ ཝཱ་རཱ ཝ་ཏྟ་བྦཱ སི་ཡུཾ, ན པ་ནེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ. ཏ་སྨཱ ན ཏེ་སཾ ཏ་ད་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ཨ་ཏྠི. ཨེ་ཏྠ ཙ ‘‘སོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ’’ཏྱཱ་དི་ནཱ ཨ་ཡ་མྤི ནི་ཡ་མོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏོ –
‘‘པ་རི་ཏྟ་ཀུ་ས་ལཱ་དོ་ས-པཱ་པ་སཱ་ཏ་ཀྲི་ཡཱ་ཛ་ཝཱ;
པ་ཉྩ་སྭེ་ཀཾ ཏ་དཱ་ལ་མྦཾ, སུ་ཁི་ཏེ་སུ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ.
‘‘པཱ་པཱ་ཀཱ་མ་སུ་བྷཱ ཙེ་ཝ, སོ་པེ་ཀྑཱ ཙ ཀྲི་ཡཱ་ཛ་ཝཱ;
སོ་པེ་ཀྑེ་སུ ཏ་དཱ་ལ་མྦཾ, ཚ་སྭེ་ཀ་མ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ’’ཏི.
ཨ་ཡ་ཉྷི ཛ་ཝ་ནེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ནི་ཡ་མོ ཨ་བྱ་བྷི་ཙཱ་རཱི. ‘‘ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཛ་ཝ་ན་ཏོ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ’’ནྟྱཱ་དི་ན་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟོ པ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ནྟི་ཀོ. ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ནེ་སུ པ་རི་ཙི་ཏ་སྶ ཀ་དཱ་ཙི ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ནེ་སུ ཛ་ཝི་ཏེ་སུ, ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ནེ་སུ ཝཱ པ་རི་ཙི་ཏ་སྶ ཀ་དཱ་ཙི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ནེ་སུ ཛ་ཝི་ཏེ་སུ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཛ་ཝ་ན་ཏོ་པི པ་རཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཀུ་ས་ལཱ་ན་ནྟ་རཾ པ་ཝ་ཏྟ་པ་རི་ཙ་ཡེ་ན ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཛ་ཝ་ན་ཏོ པ་རཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤི, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཀ་ཀ་མྨ་ཏོ པ་ན ཨ་ཉྙ་ཀ་མྨེ་ན ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ པ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀེ ཁ་ནྡྷེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ ནི་རུ་དྡྷེ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལེ ནི་རུ་དྡྷེ ས་ཧེ་ཏུ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༣.༡.༩༨).
ཏ་སྨཱཏི ཡ་སྨཱ དོ་མ་ན་སྶ་ཛ་ཝ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ནེ་ཝ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨཱ དོ་མ་ན་སྶ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཛ་ཝ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ས་ནྟཱི་ར་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ. ‘སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶཱ’ཏི ཨི་མི་ནཱ་ཝ བྷ་ཝ་ངྒ་པཱ་ཏཱ་བྷཱ་ཝོ དཱི་པི་ཏོ་ཝ ཧོ་ཏི དོ་མ་ན་སྶཱ་ན་ནྟ་རཾ སོ་མ་ན་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཏཾ ཨ་ཝ་ཏྭཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ པ་རི་ཀ་པྤེ་ནྟོ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡ་དི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་མྦྷ་ཝོ ན་ཏྠཱི’’ཏི. སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀ་སྶ ཏི་ཏྠི་ཡཱ་དི་ནོ བུ་དྡྷཱ་དི་ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ པི པ་ཊི་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ དོ་མ་ན་སྶ་ཛ་ཝ་ནེ ཛ་ཝི་ཏེ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ན སོ་མ་ན་སྶ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ཏི་ཨི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎེ ཙ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ནུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ, ཀེ་ན་ཙི ཝཱ ཨ་ས་པྤཱ་ཡེ་ན པ་རི་ཧཱི་ན་ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ‘‘པ་ཎཱི་ཏ་དྷ་མྨོ མེ ན་ཊྛོ’’ཏི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཾ ཛ་ནེ་ནྟ་སྶ དོ་མ་ན་སྶ་ཛ་ཝ་ནེ ས་ཏི ཨ་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ར་མྨ་ཎེ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཡ་དི ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨུ་པྤ་ཏྟི་ས་མྦྷ་ཝོ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
པ་རི་ཙི་ཏ་པུ་བྦནྟི པུ་བྦེ པ་རི་ཙི་ཏཾ, ཏ་སྨིཾ བྷ་ཝེ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ག་ཧི་ཏ་པུ་བྦཾ. ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ས་ནྟཱི་ར་ཎཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ནི་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་མྤི. ཡ་ཐཱ ཏཾ ནི་རོ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟ་སྶ ཕ་ལ་ཙི་ཏྟ་ནྟྱ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཡ་ཐཱ་ཧུ –
‘‘ནི་རཱ་ཝ་ཛྫཾ ཀ་ཐཾ ཙི་ཏྟཾ, ཧོ་ཏི ནེ་ཏ་ཉྷི ས་མྨ་ཏཾ;
ནི་ཡ་མོ ན ཝི་ནཱ་ཝ་ཛྫཾ, ནི་རོ་དྷཱ ཕ་ལ་ད་སྶ་ནཱ’’ཏི.
ཀེ་ན པ་ན ཀི་ཙྩེ་ན ཨི་དཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི? ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀི་ཙྩེ་ན ཏཱ་ཝ ན པ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཛ་ཝ་ནཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏོ, ནཱ་པི ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཀི་ཙྩེ་ན ཡ་ཐཱ་ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་སྶ ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཨ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ, པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཙུ་ཏཱི་སུ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི, པཱ་རི་སེ་ས་ཏོ པ་ན བྷ་ཝ་སྶ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝ་ངྒ་ཀི་ཙྩེ་ནཱ་ཏི ཡུ་ཏྟཾ སི་ཡཱ. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན་པི (དྷ. ས. ཨ་ནུ་ཊཱི. ༤༩༨ ཝི་པཱ་ཀུ་དྡྷཱ་ར་ཀ་ཐཱ་ཝ་ཎྞ་ནཱ) ཧི ཨ་ཡ་མ་ཏྠོ ད་སྶི་ཏོ་ཝ. ཡཾ པ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷ་ཝ་ངྒཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ཏོ, ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཏོ ཙ ས་མཱ་ན་ཏཾ ཝ་ཀྑ་ཏི, ཏཾ ཡེ་བྷུ་ཡྻ་ཏོ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ན ཧི ཨི་ད་མེ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བྷ་ཝ་ངྒཱ་ནཾ ཝི་ས་དི་ས་ཏཱ ཨ་ཏྠི. ཏ་མ་ན་ནྟ་རི་ཏྭཱཏི ཏཾ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨ་བྱ་ཝ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཏྭཱ, ཏ་ད་ན་ནྟ་ར་ནྟྱ་ཏྠོ.
༢༩. ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར…པེ… ཨི་ཙྪ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཛ་ཝ་ནཱ་ཝ་སཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ན་ཀ་མྨ་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏྟཱ. ན ཧི ཏཾ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ན ཀ་མྨུ་ནཱ ཛ་ནི་ཏཾ ཨ་ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་སྶ རཱུ་པཱ་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཛ་ཝ་ན་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཀིཾ་ཀཱ་ར་ཎཱ? ཨ་ཛ་ན་ཀ་ཏྟཱ, ཛ་ན་ཀ་ས་མཱ་ན་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཙ. ཡ་ཐཱ ཧི གེ་ཧ་ཏོ བ་ཧི ནི་ཀྑ་མི་ཏུ་ཀཱ་མོ བཱ་ལ་ཀོ ཛ་ན་ཀཾ, ཏཾ་ས་དི་སཾ ཝཱ ཨ་ངྒུ་ལི་ཡཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི, ནཱ་ཉྙཾ རཱ་ཛ་པུ་རི་སཱ་དིཾ, ཨེ་ཝཾ བྷ་ཝ་ངྒ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏྠ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཛ་ན་ཀཾ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལཾ, ཏཾ་ས་དི་སཾ ཝཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི, ན པ་ན ཏ་སྶ ཝི་ས་དི་སཱ་ནི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི. ཏ་ཐཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨི་ཙྪ་ནྟི, ན བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་སྶ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བཱི་ཛ་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་དྷ་མྨེ་སྭེ་ཝ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ཨི་ཙྪ་ནྟི. ན ཨི་ཏ་རེ་སུ ཨ་པ་རི་ཙི་ཏ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཧི སོ བཱ་ལ་ཀོ ཛ་ན་ཀཾ, ཏཾ་ས་དི་སཾ ཝཱ ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟོ་པི ཨ་ར་ཉྙཱ་དི་ཨ་པ་རི་ཙི་ཏ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་ན་ནུ་བ་ནྡྷི་ཏྭཱ པ་མུ་ཁ་ངྒ་ཎཱ་དི་མྷི པ་རི་ཙི་ཏ་ཊྛཱ་ནེ་ཡེ་ཝ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་མི་ད་མྤི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་རཱ་དི་ཨ་པ་རི་ཙི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་ར་བྦྷ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཾ ནཱ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི. ཨ་པི་ཙ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ་ཏྟ་ཀ་མྨ་ཛ་ནི་ཏ་ཏྟཱ་པི ཨེ་ཏཾ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ པ་རི་ཏྟ་དྷ་མྨེ་སྭེ་ཝ པ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟོ་ཝཱ་ཡ་མ་ཏྠོ. ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏྠ –
‘‘ཛ་ན་ཀཾ ཏཾ་ས་མཱ་ནཾ ཝཱ, ཛ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ་ཏི;
ན ཏུ ཨ་ཉྙཾ ཏ་དཱ་ལ་མྦཾ, བཱ་ལ་དཱ་ར་ཀ་ལཱི་ལ་ཡཱ.
‘‘བཱི་ཛ་སྶཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ན་ཏྠི, བྲ་ཧྨཱ་ན་མྤི ཨི་མ་སྶ ཧི;
པ་ཊི་ས་ནྡྷི་མ་ནོ བཱི་ཛཾ, ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ས་ཉྙི་ཏཾ.
‘‘ཋཱ་ནེ པ་རི་ཙི་ཏེ་ཡེ་ཝ, ཏཾ ཨི་དཾ བཱ་ལ་ཀོ ཝི་ཡ;
ཨ་ནུ་ཡཱ་ཏཱི་ཏི ནཱ་ཉྙ་ཏྠ, ཧོ་ཏི ཏ་ཎྷཱ་ཝ་སེ་ན ཝཱ’’ཏི.
ན་ནུ ཙ ‘‘ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་བཱི་ཛཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཐཱ ཙ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ན་མྤི ཨ་བྷཱ་ཝོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི? ནཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏོ, དྭཱ་ར་ཝཱི་ཐི་བྷེ་དེ ཙི་ཏྟ་ནི་ཡ་མ་ཏོ ཙ.
ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཛ་ཝ་ན་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢. མ་ནྡ་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡནྟི མ་ར་ཎཱ་ས་ནྣ་ཀཱ་ལེ ཝ་ཏྠུ་དུ་བྦ་ལ་ཏཱ་ཡ མ་ནྡཱི་བྷཱུ་ཏ་ཝེ་ག་ཏྟཱ མ་ནྡཾ ཧུ་ཏྭཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཡཾ. མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སཱུཏི ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན མུ་ཙྪཱ་ཀཱ་ལཾ ས་ངྒ་ཎྷཱ་ཏི.
༣༣. བྷ་ག་ཝ་ཏོ…པེ… ཝ་ད་ནྟཱིཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀཱ་ལཱ་དཱི་སུ ཨུ་ད་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷ་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་དི་ཨ་ཏྠཾ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ པཱ་ད་ཀ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཛྷཱ་ན་དྷ་མྨེ ཝི་སུཾ ཝི་སུཾ ཨཱ་ཝ་ཛྫེ་ནྟ་སྶ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སི་ཏཱ་ཡ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏ་པྤ་རོ་ཝ ཙི་ཏྟཱ་བྷི་ནཱི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝ་ཛྫི་ཏ་ཛྷཱ་ན་ངྒཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི, པ་ཉྩ་ཝཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཎ་ཛ་ཝ་ན་ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི་ཏི ཝ་ད་ནྟི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༧༨) ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཙ་རི་ཡཱ. ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ’’ཏི ཙ ཨི་དཾ ནི་ད་སྶ་ན་མ་ཏྟཾ ཨ་ཉྙེ་ས་མྤི དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ཨཱ་དཱི་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཨ་ཙྩཱ་ཡི་ཀ་ཀཱ་ལེ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཏ་ཐཱ ཙ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཨ་ཡ་ཉྩ མ་ཏྠ་ཀ་པྤ་ཏྟཱ ཝ་སི་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡ་མ་ཀ་པཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡ་ཀཱ་ལེ ཨ་ཉྙེ་སཾ ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཀཱ་ལེ’’ཏི (ཝི་སུ་དྡྷི. ༡.༧༨). ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྩ ཝཱ’’ཏི ཙ པ་ནེ་ཏཾ ཏི་ཀྑི་ནྡྲི་ཡ་མུ་དི་ནྡྲི་ཡ་ཝ་སེ་ན ག་ཧེ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན (ཝི་སུ་དྡྷི. མ་ཧཱ. ༡.༧༨) ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་སྨཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རི, ཨ་ཉྙེ་སཾ པ་ཉྩ་པཱི་ཏི ཡུ་ཏྟཾ ཝི་ཡ དི་སྶ་ཏི.
༣༤. ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀ་སྶཱཏི ཨཱ་དི་ཏོ ཀ་ཏ་ཡོ་ག་ཀ་མྨ་སྶ. པ་ཋ་མཾ ནི་བྦ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ནཱ པ་ཋ་མ་ཀ་པྤ་ནཱ. ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་མྤི ‘‘པ་ཋ་མ་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་དྷི་ཀཱ་རོ སི་ཡཱ་ཏི ཨཱ་ཧ ‘‘ས་བྦ་དཱ་པཱི’’ཏི, པ་ཋ་མུ་པྤ་ཏྟི་ཀཱ་ལེ, ཙི་ཎྞ་ཝ་སཱི་ཀཱ་ལེ ཙ པ་ཉྩཱ་བྷི་ཉྙཱ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ ཛ་ཝ་ནྟཱི་ཏྱ་ཏྠོ.
༣༥. མ་གྒཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཏོ མ་གྒུ་པྤཱ་དཱ. ཡ་ཐཱ་ར་ཧནྟི པ་ཉྩ་མཾ ཝཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་གྒཱ་ནུ་རཱུ་པཾ. ས་ཏྟ་ཛ་ཝ་ན་པ་ར་མ་ཏྟཱ ཧི ཨེ་ཀཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝཱི་ཐི་ཡཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་གྒ་ཏོ པ་རཾ ཏཱི་ཏི ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, པ་ཉྩ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་གྒ་ཏོ པ་རཾ དྭེ ཝཱ ཧོ་ནྟི.
༣༦. ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ལེཏི ནི་རོ་དྷ་སྶ པུ་བྦ་བྷཱ་གེ. ཙ་ཏུ་ཏྠཱ་རུ་པྤ་ཛ་ཝ་ནནྟི ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཛ་ཝ་ནཾ. ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ཡེ་ཝ ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་མི་ནོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལཾ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལཾ ཝཱ’’ཏི. ཝི་བྷ་ཏྟི་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཙེ་ཏྠ ད་ཊྛ་བྦོ ‘‘ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཕ་ལེ ཝཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལེ ཝཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘ནི་རུ་དྡྷེ’’ཏི. ཡ་ཐཱ་ར་ཧནྟི ཏཾ་ཏཾ་པུ་གྒ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པཾ.
༣༨. ས་བྦ་ཏྠཱ་པི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཐི་ཡནྟི ས་ཀ་ལཱ་ཡ་པི ཛྷཱ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཐི་ཡཾ, ཕ་ལ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཐི་ཡ་ཉྩ.
༣༩. པ་རི་ཏྟཱ་ནི ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ས་ཏྟ་ཀྑ་ཏྟུཾ མ་ཏཱ་ནི ཨུ་ཀྐཾ་ས་ཀོ་ཊི་ཡཱ. མ་གྒཱ་བྷི་ཉྙཱ པ་ན ས་ཀིཾ ཨེ་ཀ་ཝཱ་ར་མེ་ཝ མ་ཏཱ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་མ་གྒ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི མ་ཧ་གྒ་ཏ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི་པི ལ་བྦྷ་ནྟི ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཝཱི་ཐི་ཡཾ ཨ་ཧོ་ར་ཏྟ་མྤི པ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏོ. ཨ་པི-ས་དྡེ་ན ལོ་ཀི་ཡ་ཛ྄ཛྷཱ་ནཱ་ནི པ་ཋ་མ་ཀ་པྤ་ནཱ་ཡཾ, ཨ་ནྟི་མ་ཕ་ལ་དྭ་ཡ་ཉྩ ནི་རོ་དྷཱ་ན་ནྟ་རཾ ཨེ་ཀ་ཝཱ་རཾ, ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི མ་གྒཱ་ན་ནྟ་རཾ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུ་མྤཱི་ཏི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏི.
ཛ་ཝ་ན་ནི་ཡ་མ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པུ་གྒ་ལ་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠. ཨི་དཱ་ནི དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཱ་ནཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ, མ་གྒ་ཊྛ་ཕ་ལ་ཊྛ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཊྛ་ཝི་དྷཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ན་ནྟི དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་ད་སྶ་ན་ཏྠཾ པ་ཋ་མཾ ཏཱ་ཝ ཏེ་སཾ ཝ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཙི་ཏྟཱ་ནི ད་སྶེ་ཏུ་མཱ་ཧ ‘‘དུ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་མ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་ཉྩཱ’’ཏྱཱ་དི. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ལོ་བྷཱ་དོ་ས་ཝ་སེ་ན དྭེ ཧེ་ཏཱུ ཨི་མེ་ས་ནྟི དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ. ཏཱ་དི་སཱ་ནཾ ཧེ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ. མ-ཀཱ་རོ པ་ད་ས་ནྡྷི་ཀ་རོ. ཨ་པྤ་ནཱ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ན ལ་བྦྷ་ནྟི ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎ་ས་བྦྷཱ་ཝ་ཏོ. དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི ཧི ‘‘ཝི་པཱ་ཀཱ་ཝ་ར་ཎ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་པྤ་ནཱ་ཛ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཡེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ན ལ་བྦྷ་ནྟི.
༤༡. ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ (པ་ཊྛཱ. ༣.༡.༡༠༢) བྷ་ཝ་ངྒཾ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་སྶ བྷ་ཝ་ངྒ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི པཱ་ཋ་ཏོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་མྤི ནཱ་ནཱ་ཀ་མྨེ་ན དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་མྦྷ་ཝ་ཏི, དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཝ་ཏྟ་བྦ་མེ་ཝ ན་ཏྠི. མཱུ་ལ་ས་ནྡྷི་ཡཱ པ་ན ཛ་ལ༹་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ན་ཏྠི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ནྟི ཨཱ་ཧ ‘‘ཏ་ཐཱ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནི ཙཱ’’ཏི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡཛོ་ཏི་པཱ་ལ་ཏྠེ་རེ་ན པ་ན ‘‘ས་ཧེ་ཏུ་ཀཾ བྷ་ཝ་ངྒ’’ནྟི ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ན་མྤི ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ཨི་དྷ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་པཱ་ཀཱ་བྷཱ་ཝ་ཝ་ཙ་ན་སྶ པ་རི་ཧཱ་ས་ཝ་སེ་ན ‘‘སོ ཨེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཡོ ཏ་སྶ ཀ་ཏྟཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏཾ པ་ན པ་རི་ཧཱ་ས་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ་ཝ ཝི་ཛཱ་ན་ན་ཏྠཾ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཾ ཝི་ཡ ཋི་ཏཾ. ཏ་ཐཱ ཧི ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ནེ་ཝེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ པ་ར་མ་ཏྠ་ཝི་ནི་ཙྪ་ཡེ ཝུ་ཏྟཾ –
‘‘ཉཱ་ཎ་པཱ་ཀཱ ན ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཛ་ལ༹་ཏྟཱ མཱུ་ལ་ས་ནྡྷི་ཡཱ’’ཏི; (པ་ར་མ. ཝི. ༢༧༡);
ཨ་པ་རེ པ་ན ‘‘ཡ་ཐཱ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ས་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་མྤཱི’’ཏི ཝ་ཎྞེ་ནྟི, ཏེ་སཾ མ་ཏཱ་ནུ་རོ་དྷེ་ན ཙ ཨི་དྷཱ་པི ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀེ་ཡེ་ཝ ས་ནྡྷཱ་ཡཱ་ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཏ་ཏྠ པ་ན པ་མཱ་ཎ་པཱ་ཋཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི སཱ་དྷཱ་ར་ཎ་ཝ་སེ་ན ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་པཱ་ཀཱ་བྷཱ་ཝེ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་ཏྭཱ ས་མ་ཀ་མེ་ཝ ཙི་ཏྟ་པ་རི་ཙྪེ་ད་སྶ ད་སྶི་ཏ་ཏྟཱ ཏེ་སཾ ཝ་ཙ་ནཾ ཝཱི་མཾ་སི་ཏྭཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་པེ་ཀྑཱ་ཡ ཙེ་ཏྠ ‘‘སུ་ག་ཏི་ཡ’’ནྟི ཝ་ཙ་ནཾ, ཏཾ པ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་མྦྷ་ཝ་ད་སྶ་ན་པ་རཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ‘‘དུ་གྒ་ཏི་ཡཾ པ་ནཱ’’ཏྱཱ་དི.
༤༣. ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀེ་སཱུཏི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ཧ་ག་ཏཱ་ལོ་བྷཱ་དོ་སཱ་མོ་ཧ་ཝ་སེ་ན ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀེ་སུ པུ་ཐུ་ཛྫཱ་དཱི་སཱུ ན་ཝ་ཝི་དྷ་པུ་གྒ་ལེ་སུ.
༤༥. དི་ཊྛཱི…པེ… སེ་ཀྑཱ་ནནྟི སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ཏཱ་ཡ སི་ཀྑ་ན་སཱི་ལ་ཏཱ་ཡ ‘‘སེ་ཀྑཱ’’ཏི ལ་དྡྷ་ནཱ་མཱ་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ པ་ཋ་མ་མ་གྒེ་ནེ་ཝ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ནཾ པ་ཧཱི་ན་ཏྟཱ ཏཾ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཙེ་ཝ ཙ-ས་དྡེ་ན ཨཱ་ཀ་ཌྜྷི་ཏཱ་ནི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ཝེ་ཎི་ཀཱ་ནི ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཙ ན ལ་བྦྷ་ནྟི.
༤༦. པ་ཊི་གྷ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཙཱཏི དོ་མ་ན་སྶ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཙེ་ཝ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཙ.
༤༧. ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར…པེ… ས་མུ་པྤ་ཛྫ་ནྟཱིཏི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་གྒཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་བྷཱ་ཝེ་ན པུ་གྒ་ལ་ནྟ་རེ་སུ ཨ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ, ཧེ་ཊྛི་མ་ཧེ་ཊྛི་མཱ་ན་ཉྩ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་ཏྟཱ, ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི་པུ་གྒ་ལཱ་ན་ཉྩ ཨ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏ་ཀ་མྨ་ཀི་ལེ་ས་ནི་རོ་དྷེ་ན པུ་ཐུ་ཛྫ་ནེ་ཧི ཝི་ཡ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ་དཱི་ཧི པུ་གྒ་ལ་ནྟ་ར་བྷཱ་ཝཱུ་པ་ག་མ་ནེ་ན པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཊྛ་པི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ མ་གྒ་ཕ་ལ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་རི་ཡཱ་ན་མེ་ཝ ས་མུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི.
༤༨. ཨི་དཱ་ནི ཏེ་སཾ ཏེ་སཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཡ་ཐཱ་པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ པཱ་རི་སེ་ས་ཏོ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཛ་ཝ་ནཱ་ནི ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཨ་སེ་ཀྑཱ་ན’’ནྟྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ. ཏི་ཝི་དྷ་སི་ཀྑཱ་ཡ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཏེ་ཏྟིཾ་ས་ཝི་དྷ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་སྶ, ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལ་ཏྟ་ཡ་སྶ, ཝཱི་ཐི་མུ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ན་ཝ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཝི་པཱ་ཀཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི སེ་སཱ་ནི ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀ་ཨཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀི་རི་ཡ་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་ཕ་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ས་མྦྷ་ཝཱ ཡ་ཐཱ་ལཱ་བྷཾ ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ ཋི་ཏཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཨུ་དྡི་སེ.
སེ་ཀྑཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ན་དི་ཊྛི་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་པ་ཉྩ་ཀ་ཨ་གྒ་ཕ་ལ་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཏེ་ཏྟིཾ་ས ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་དྭ་ཡ་ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀུ་ས་ལ་ས་ཏྟཱ་ཀུ་ས་ལ་ཧེ་ཊྛི་མ་ཕ་ལ་ཏྟ་ཡ་ཝ་སེ་ན ཚ་པྤ་ཉྙཱ་ས ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝཾ ཨུ་དྡི་སེ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི་ནཾ ཨེ་ཀ་པ་ཉྙཱ་ས, ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི་ནཾ ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས, ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཀི་རི་ཡ་ཛ་ཝ་ན་ས་བྦ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་ཧ་གྒ་ཏ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཏིཾ་ས ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ་ནི ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་དྭ་ཡ་ལོ་ཀི་ཡ་ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་ས ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ ཨུ་དྡི་སེ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཏོ. ཝི་སེ་ས་ཏོ པ་ན ཏི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཙ་ཏུ་པ་ཉྙཱ་སེ་ཝ ལ་བྦྷ་ནྟི, དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ཧེ་ཏུ་ཀཱ་ནཾ ཉཱ་ཎ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟ་ཝི་པཱ་ཀ་ཨ་པྤ་ནཱ་ཛ་ཝ་ན་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས, ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ་ནཾ ཏཱ་ནེ་ཝ དྭི་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནི ས་ཏྟ་ཏིཾ་ས ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནཱི་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ.
པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཝ་སེ་ན ཙི་ཏྟ་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷེ་དོ པུ་གྒ་ལ་བྷེ་དོ.
པུ་གྒ་ལ་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
བྷཱུ་མི་ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༩. ས་བྦཱ་ནི་པི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི ཚ་ནྣཾ དྭཱ་རཱ་ནཾ, ས་བྦེ་ས་ཉྩ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཏ་ཏྠ ས་མྦྷ་ཝ་ཏོ. ཡ་ཐཱ་ར་ཧནྟི ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པཾ, ཏཾ་ཏཾ་པུ་གྒ་ལཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཉྩ.
༥༢. ཏྱཱ་དི་ནཱ གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་དཱི་ན་མྤི པ་ཊི་ཀྑེ་པོ ཧེ་སྶ་ཏཱི་ཏི རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཊི་གྷ་ཛ་ཝ་ན་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི. ས་བྦ་ཏྠཱ་པཱི་ཏི ཀཱ་མ་བྷ་ཝེ, རཱུ་པ་བྷ་ཝེ, ཨ་རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཙ.
༥༤. ཀཱ་མབྷ་ཝེ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཝཱི་ཐི་མུ་ཏྟ་ཝ་ཛྫཱ་ནི ཨ་སཱི་ཏི ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནི, རཱུ་པ་བྷ་ཝེ པ་ཊི་གྷ་དྭ་ཡ་ཨ་ཊྛ་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་གྷཱ་ནཱ་དི་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཚ་ཀྐ་ཝཱི་ཐི་མུ་ཏྟ་ཀ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་དྭ་ཡ་ན་ཝ་ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏེ་པ་ཉྙཱ་ས་ཛ་ཝ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི, ཨ་རཱུ་པེ བྷ་ཝེ ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་ཝི་པཱ་ཀ་པ་ཋ་མ་མ་གྒ་པ་ཉྩ་ད་ས་རཱུ་པཱ་ཝ་ཙ་ར་པ་ཊི་གྷ་དྭ་ཡ་ཨཱ་རུ་པྤ་ཝི་པཱ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ཧ་ས་ན་ཝ་སེ་ན ས་ཏྟ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ སེ་སཱ་ནི ཚ་བྦཱི་ས་ཏི པ་རི་ཏྟ་ཛ་ཝ་ན་ཨ་ཊྛ་ཨཱ་རུ་པྤ་ཛ་ཝ་ན་ས་ཏྟ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཛ་ཝ་ན་མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཝ་སེ་ན དྭེ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས ཙི་ཏྟཱ་ནི ལ་བྦྷ་རེ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ནྟི.
ཀེ་ཙི པ་ན ‘‘རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཨི་དྷཱ་ག་ཏཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ས་མྦྷ་ཝོ་ཏི ཏཱ་ནི པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་པ་རི་ཏྟ་ཝི་པཱ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ རཱུ་པ་བྷ་ཝེ ས་ཊྛི་ཡེ་ཝ ཝཱི་ཐི་ཙི་ཏྟཱ་ནཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟི. ཨི་དྷ པ་ན ཏ་ཏྠ ཋ་ཏྭཱ་པི ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨ་ས་མྦྷ་ཝོ ན ས་ཀྐཱ ཝ་ཏྟུ་ནྟི ཏེ་ཧི ས་དྡྷིཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཙ་ཏུ་ས་ཊྛི ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་ར་ཎི་ཡཾ ‘‘ཡ་དཱ བྲ་ཧྨཱ་ནོ ཀཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རཾ ཨ་ནི་ཊྛཱ་ར་མྨ་ཎཾ ཨཱ་ལ་མྦ་ནྟི, ཏ་དཱ ཏཾ སུ་ག་ཏི་ཡ་མྤི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་པཱ་ཀ་ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ་ས་ནྟཱི་ར་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཏྟི ས་མྦྷ་ཝ་ཏཱི’’ཏི.
བྷཱུ་མི་ཝ་སེ་ན ཝི་བྷཱ་གོ བྷཱུ་མི་ཝི་བྷཱ་གོ.
བྷཱུ་མི་ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
༥༥. ཡ་ཐཱ་ས་མྦྷ་ཝནྟི ཏཾ་ཏཾ་དྭཱ་རེ་སུ, ཏཾ་ཏཾ་བྷ་ཝེ་སུ ཝཱ ས་མྦྷ་ཝཱ་ནུ་རཱུ་པ་ཏོ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ་ཡུ་ཀནྟི པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཏོ པ་རཾ བྷ་ཝ་ནི་ཀ་ནྟི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟ་མ་ནོ་དྭཱ་རི་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཝཱི་ཐི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙུ་ཏི་ཙི་ཏྟཱ་ཝ་སཱ་ནཾ, ཏ་ཏོ པུ་བྦེ པ་ཝ་ཏྟ་བྷ་ཝ་ངྒཱ་ཝ་སཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་བྦོ་ཙྪི་ནྣཱ ཨ་ས་ཏི ནི་རོ་དྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ནྟི ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
ཨི་ཏི ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ཝི་བྷཱ་ཝི་ནི་ཡཱ ནཱ་མ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཏྠ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ཝཱི་ཐི་པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.