ཀི་ཙྩ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༡༨. པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཀི་ཙྩཱ་ནཾ ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་སེ་ན, ཏཾ་ཀི་ཙྩ་ཝ་ནྟཱ་ན་ཉྩ པ་རི་ཙྪེ་ད་ཝ་སེ་ན ས་ངྒ་ཧོ ཀི་ཙྩ་ས་ངྒ་ཧོ. བྷ་ཝ་ཏོ བྷ་ཝ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀི་ཙྩཾ. ཨ་ཝི་ཙྪེ་ད་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཧེ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན བྷ་ཝ་སྶ ཨ་ངྒ་བྷཱ་ཝོ བྷ་ཝ་ངྒ་ཀི་ཙྩཾ. ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཀི་ཙྩཱ་དཱི་ནི ཧེ་ཊྛཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ན་ཏྠཱ་ནུ་སཱ་རེ་ན ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཏཾ་ཏཾ་ཀི་ཙྩ་སཱ་དྷ་ན་ཝ་སེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུཾ, ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཏྟུཾ ཝཱ ཛ་ཝ་མཱ་ན་སྶ ཝི་ཡ པ་ཝ་ཏྟི ཛ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩཾ. ཏཾ་ཏཾ་ཛ་ཝ་ན་གྒ་ཧི་ཏཱ་ར་མྨ་ཎ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀ་ར་ཎཾ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཀི་ཙྩཾ. ནི་བྦ་ཏྟ་བྷ་ཝ་ཏོ པ་རི་ག་ལ༹ྷ་ནཾ ཙུ་ཏི་ཀི་ཙྩཾ.
༡༩. ཨི་མཱ་ནི པ་ན ཀི་ཙྩཱ་ནི ཋཱ་ན་ཝ་སེ་ན པཱ་ཀ་ཊཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཏཾ དཱ་ནི པ་བྷེ་ད་ཏོ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་ཏྠ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཡཱ ཋཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཋཱ་ནཾ. ཀཱ་མཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝི་ནི་མུ་ཏྟཾ ཋཱ་ནཾ ནཱ་མ ན་ཏྠི, སུ་ཁ་གྒ་ཧ་ཎ་ཏྠཾ པ་ན ‘‘སི་ལཱ་པུ་ཏྟ་ཀ་སྶ ས་རཱི་ར’’ནྟྱཱ་དཱི་སུ ཝི་ཡ ཨ་བྷེ་དེ་པི བྷེ་ད་པ་རི་ཀ་པྤ་ནཱ་ཏི ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ སེ་སེ་སུ་པི. ད་སྶ་ནཱ་དཱི་ནཾ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ ཋཱ་ནཾ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཋཱ་ནཾ. ཨཱ་དི-ས་དྡེ་ན ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཋཱ་ནཱ་དཱི་ནཾ ས་ངྒ་ཧོ.
ཏ་ཏྠ ཙུ་ཏི་བྷ་ཝ་ངྒཱ་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཋཱ་ནཾ. པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ, ཛ་ཝ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ, ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནཱ་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ནཾ, ཀ་དཱ་ཙི ཛ་ཝ་ན་ཙུ་ཏཱི་ནཾ, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཙུ་ཏཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནྟ་རཱ བྷ་ཝ་ངྒ་ཋཱ་ནཾ. བྷ་ཝ་ངྒ་པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནཾ, བྷ་ཝ་ངྒ་ཛ་ཝ་ནཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནྟ་རཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཋཱ་ནཾ. པ་ཉྩ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ནཱ་ན་མ་ནྟ་རཱ པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཋཱ་ནཾ. པ་ཉྩ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ནྟཱི་ར་ཎཱ་ན་མ་ནྟ་རཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཋཱ་ནཾ. ས་མྤ་ཊི་ཙྪ་ན་ཝོ་ཊྛ་བྦ་ནཱ་ན་མ་ནྟ་རཱ ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཋཱ་ནཾ. ས་ནྟཱི་ར་ཎ་ཛ་ཝ་ནཱ་ནཾ, ས་ནྟཱི་ར་ཎ་བྷ་ཝ་ངྒཱ་ན་ཉྩ ཨ་ནྟ་རཱ ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཋཱ་ནཾ. ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ, ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་བྷ་ཝ་ངྒཱ་ནཾ, ཝོ་ཊྛ་བྦ་ན་ཙུ་ཏཱི་ནཾ, མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎཱ་ནཾ, མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་བྷ་ཝ་ངྒཱ་ནཾ, མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་ཙུ་ཏཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནྟ་རཱ ཛ་ཝ་ན་ཋཱ་ནཾ. ཛ་ཝ་ན་བྷ་ཝ་ངྒཱ་ནཾ, ཛ་ཝ་ན་ཙུ་ཏཱི་ན་ཉྩ ཨ་ནྟ་རཱ ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་ཋཱ་ནཾ. ཛ་ཝ་ན་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ནཾ, ཏ་དཱ་ར་མྨ་ཎ་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ནཾ, བྷ་ཝ་ངྒ་པ་ཊི་ས་ནྡྷཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནྟ་རཱ ཙུ་ཏི་ཋཱ་ནཾ ནཱ་མ.
༢༠. དྭེ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་ས་ནྟཱི་ར་ཎཱ་ནི སུ་ཁ་ས་ནྟཱི་ར་ཎ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་ས་པྤ་ཝ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ པ་ཊྛཱ་ནེ ‘‘ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏོ དྷ་མྨོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ན ཧེ་ཏུ་པ་ཙྩ་ཡཱ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༤.༡༣.༡༧༩) ཨེ་ཝ་མཱ་ག་ཏ་སྶ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏ་པ་ད་སྶ ཝི་བྷ་ངྒེ ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ དྭེ ཁ་ནྡྷཱ, དྭེ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ, ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ དྭེ ཁ་ནྡྷཱ, དྭེ ཁ་ནྡྷེ པ་ཊི་ཙྩ ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༤.༡༣.༡༧༩) ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟི་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཊི་ཙྩ་ན་ཡོ ཨུ་དྡྷ་ཊོ, པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏ་སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏ་པ་ད་ཝི་བྷ་ངྒེ པ་ན ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ པཱི་ཏི་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ་ཏ་ཡོ ཁ་ནྡྷཱ…པེ… དྭེ ཁ་ནྡྷཱ. ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀཾ སུ་ཁ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཁ་ནྡྷཾ པ་ཊི་ཙྩ དྭེ ཁ་ནྡྷཱ …པེ… ཨེ་ཀོ ཁ་ནྡྷོ’’ཏི (པ་ཊྛཱ. ༤.༡༣.༡༤༤, ༡༦༧) པ་ཝ་ཏྟི་ཝ་སེ་ནེ་ཝ ཨུ་དྡྷ་ཊོ, ན པ་ན ‘‘ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཀྑ་ཎེ’’ཏྱཱ་དི་ནཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན, ཏ་སྨཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨ་སཱ་ས་ནེ ཨ་ཝ་ཙ་ན་མྤི ཨ་བྷཱ་ཝ་མེ་ཝ དཱི་པེ་ཏཱི་ཏི ན ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟི ཨ་ཏྠི. ཡ་ཏྠ པ་ན ལ་བྦྷ་མཱ་ན་སྶ་པི ཀ་སྶ་ཙི ཨ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཏ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་རི ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༢༥. མ་ནོ་དྭཱ་རཱ་ཝ་ཛྫ་ན་སྶ པ་རི་ཏྟཱ་ར་མྨ་ཎེ དྭ་ཏྟི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ་པི ན་ཏྠི ཛ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩཾ ཏ་སྶ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ར་སཱ་ནུ་བྷ་ཝ་ནཱ་བྷཱ་ཝ་ཏོ་ཏི ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ན་དྭ་ཡ་ཝ་ཛྫི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཀ་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟཾ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ ‘‘ཛ་ཝ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ’’ཏི (དྷ. ས. ཨ་ཊྛ. ༤༩༨ ཝི་པཱ་ཀུ་དྡྷཱ་ར་ཀ་ཐཱ). ཨི་ཏ་ར་ཐཱ ‘‘ཛ་ཝ་ནཾ ཧུ་ཏྭཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦཾ སི་ཡཱ་ཏི. ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་ཕ་ལ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི ལོ་ཀི་ཡ་ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཀུ་ས་ལཱ་ནི, དྭཱ་ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི, ཙ་ཏྟཱ་རི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་ཕ་ལ་ཙི་ཏྟཱ་ནི, ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཏེ་བྷཱུ་མ་ཀ་ཀི་རི་ཡ་ཙི་ཏྟཱ་ནི. ཨེ་ཀ་ཙི་ཏྟ་ཀྑ་ཎི་ཀ་མྤི ཧི ལོ་ཀུ་ཏྟ་ར་མ་གྒཱ་དི་ཀཾ ཏཾ་ས་བྷཱ་ཝ་ཝ་ནྟ་ཏཱ་ཡ ཛ་ཝ་ན་ཀི་ཙྩཾ ནཱ་མ, ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀེ་ཀ་གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡ་མྤི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏ་ཉྙཱ་ཎཾ ས་ཀ་ལ་ཝི་ས་ཡཱ་ཝ་བོ་དྷ་ན་སཱ་མ་ཏྠི་ཡ་ཡོ་ག་ཏོ ན ཀ་དཱ་ཙི ཏཾ་ནཱ་མཾ ཝི་ཛ་ཧ་ཏཱི་ཏི.
༢༧. ཨེ་ཝཾ ཀི་ཙྩ་བྷེ་དེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནེ་ཝ ཡ་ཐཱ་ས་ཀཾ ལ་བྦྷ་མཱ་ན་ཀི་ཙྩ་ག་ཎ་ན་ཝ་སེ་ན ས་མྤི་ཎྜེ་ཏྭཱ ད་སྶེ་ཏུཾ ‘‘ཏེ་སུ པ་ནཱ’’ཏྱཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༣༣. པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ ནཱ་མ་ཀི་ཙྩ་བྷེ་དེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ནཱ་མཱ་ནཾ, ཀི་ཙྩཱ་ན་ཉྩ བྷེ་དེ་ན, ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་ད་ཡོ ནཱ་མ ཏ་ནྣཱ་མ་ཀཱ ཙི་ཏྟུ་པྤཱ་དཱ པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ ཀི་ཙྩཱ་ནཾ བྷེ་དེ་ན ཙུ་དྡ་ས, ཋཱ་ན་བྷེ་དེ་ན པ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་དཱི་ནཾ་ཡེ་ཝ ཋཱ་ནཱ་ནཾ བྷེ་དེ་ན ད་ས་དྷཱ པ་ཀཱ་སི་ཏཱ་ཏི ཡོ་ཛ་ནཱ. ཨེ་ཀ་ཀི་ཙྩ་ཋཱ་ན་དྭི་ཀི་ཙྩ་ཋཱ་ན་ཏི་ཀི་ཙྩ་ཋཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཀི་ཙྩ་ཋཱ་ན་པ་ཉྩ་ཀི་ཙྩ་ཋཱ་ནཱ་ནི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཡ་ཐཱ་ཀྐ་མཾ ཨ་ཊྛ་ས་ཊྛི, ཏ་ཐཱ དྭེ ཙ ན་ཝ ཙ ཨ་ཊྛ ཙ དྭེ ཙཱ་ཏི ནི་དྡི་སེ་ཏི ས་མྦ་ནྡྷོ.
ཀི་ཙྩ་ས་ངྒ་ཧ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.