༢. པཱ་སཱ་ད་ཀ་མྤ་ན་ཝ་གྒོ

༡. པུ་བྦ་སུ་ཏྟཾ

༨༢༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘པུ་བྦེ་ཝ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀོ ནུ ཁོ ཧེ་ཏུ, ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡཱ’ཏི? ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ཨི་ཏི མེ ཚ་ནྡོ ན ཙ ཨ་ཏི་ལཱི་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་ཙྪཱ་པུ་རེ་ས་ཉྙཱི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ, ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ པུ་རེ; ཡ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ, ཡ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ ཨ་དྷོ; ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ, ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱ. ཨི་ཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི’’’.

‘‘ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ཨི་ཏི མེ ཝཱི་རི་ཡཾ ན ཙ ཨ་ཏི་ལཱི་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་ཙྪཱ་པུ་རེ་ས་ཉྙཱི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ, ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ པུ་རེ; ཡ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ, ཡ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ ཨ་དྷོ; ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ, ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱ. ཨི་ཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི.

‘‘ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ཨི་ཏི མེ ཙི་ཏྟཾ ན ཙ ཨ་ཏི་ལཱི་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་ཙྪཱ་པུ་རེ་ས་ཉྙཱི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ, ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ པུ་རེ; ཡ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ, ཡ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ ཨ་དྷོ; ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ, ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱ. ཨི་ཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི.

‘‘ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ཨི་ཏི མེ ཝཱི་མཾ་སཱ ན ཙ ཨ་ཏི་ལཱི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. པ་ཙྪཱ་པུ་རེ་ས་ཉྙཱི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ, ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ པུ་རེ; ཡ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ, ཡ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ ཨ་དྷོ; ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ, ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱ. ཨི་ཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ་སུ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏི, བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏི; ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ, ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ; ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ; པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ; ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ [ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནོ (སཱི. པཱི. ཀ.)] ག་ཙྪ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ; ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི པ་ལླ་ངྐེ་ན ཀ་མ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ; ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རི་མ་ས་ཏི [པ་རཱ་མ་ས་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] པ་རི་མ་ཛྫ་ཏི; ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ་སུ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎཱ་ཏི – དི་བྦེ ཙ མཱ་ནུ་སེ ཙ, དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙཱ་ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ་སུ, པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ས་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ས་དོ་སཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ས་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ས་མོ་ཧཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ‘ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ’ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི’’.

‘‘ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ་སུ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏི་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྩ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ད་ས་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཝཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏིཾ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ – ‘ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིཾ [ཨུ་པྤཱ་དིཾ (སཱི.)]; ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ’ཏི. ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ་སུ ཁོ བྷི་ཀྑུ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ་སུ, དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨི་མེ ཝ་ཏ, བྷོ་ནྟོ, ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ; ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ. ཨི་མེ ཝཱ པ་ན, བྷོ་ནྟོ, ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ; ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི. ཨི་ཏི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ་སུ, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. མ་ཧ་པྥ་ལ་སུ་ཏྟཾ

༨༢༤. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ནྟི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ. ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ནྟི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨི་ཏི མེ ཚ་ནྡོ ན ཙ ཨ་ཏི་ལཱི་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི’. པ་ཙྪཱ་པུ་རེ་ས་ཉྙཱི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ, ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ པུ་རེ; ཡ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ, ཡ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ ཨ་དྷོ; ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ, ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱ. ཨི་ཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི.

‘‘ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨི་ཏི མེ ཝཱི་མཾ་སཱ ན ཙ ཨ་ཏི་ལཱི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི’. པ་ཙྪཱ་པུ་རེ་ས་ཉྙཱི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ, ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ པུ་རེ; ཡ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ, ཡ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ ཨ་དྷོ; ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ, ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱ. ཨི་ཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ནྟི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ.

‘‘ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ་སུ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏི…པེ… ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི…པེ….

‘‘ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ་སུ, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་སུ་ཏྟཾ

༨༢༥. ‘‘ཚ་ནྡཾ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་བྷ་ཏི ས་མཱ་དྷིཾ, ལ་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི. སོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི. ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི. ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ‘པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ’ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ ཚ་ནྡོ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི, ཨི་མེ ཙ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’’’.

‘‘ཝཱི་རི་ཡཾ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་བྷ་ཏི ས་མཱ་དྷིཾ, ལ་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི’. སོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ‘པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ’ཏི. ཨི་ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི, ཨི་མེ ཙ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’’’.

‘‘ཙི་ཏྟཾ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་བྷ་ཏི ས་མཱ་དྷིཾ, ལ་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི’. སོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ‘པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ’ཏི. ཨི་ཏི ཨི་ད་ཉྩ ཙི་ཏྟཾ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི, ཨི་མེ ཙ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’’’.

‘‘ཝཱི་མཾ་སཾ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནི་སྶཱ་ཡ ལ་བྷ་ཏི ས་མཱ་དྷིཾ, ལ་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཾ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི’. སོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི…པེ… ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ བྷི་ཡྻོ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་པུ་ལླཱ་ཡ བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ པཱ་རི་པཱུ་རི་ཡཱ ཚ་ནྡཾ ཛ་ནེ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཙི་ཏྟཾ པ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི པ་ད་ཧ་ཏི. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི ‘པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ’ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩ ཝཱི་མཾ་སཱ, ཨ་ཡ་ཉྩ ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི, ཨི་མེ ཙ པ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སུ་ཏྟཾ

༨༢༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཧེ་ཊྛཱ་མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨུ་དྡྷ་ཏཱ ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ ཙ་པ་ལཱ མུ་ཁ་རཱ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ བྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ [ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཏེ ཁོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་ནོ ཧེ་ཊྛཱ་མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨུ་དྡྷ་ཏཱ ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ ཙ་པ་ལཱ མུ་ཁ་རཱ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ བྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ. ག་ཙྪ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཏེ བྷི་ཀྑཱུ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཧཱི’’ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་སི [ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རེ་སི (སྱཱ. པཱི. ཀ.)] ཡ་ཐཱ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ་ན མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དཾ ས་ངྐ་མྤེ་སི ས་མྤ་ཀ་མྤེ་སི ས་མྤ་ཙཱ་ལེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ སཾ་ཝི་གྒཱ ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ! ནི་ཝཱ་ཏ་ཉྩ ཝ་ཏ ཨ་ཡ་ཉྩ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དོ ག་མྦྷཱི་ར་ནེ་མོ སུ་ནི་ཁཱ་ཏོ ཨ་ཙ་ལོ ཨ་ས་མྤ་ཀ་མྤཱི, ཨ་ཐ ཙ པ་ན ས་ངྐ་མྤི་ཏོ ས་མྤ་ཀ་མྤི་ཏོ ས་མྤ་ཙཱ་ལི་ཏོ’’ཏི!

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཝི་གྒཱ ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ བྷ་ནྟེ! ནི་ཝཱ་ཏ་ཉྩ ཝ་ཏ ཨ་ཡ་ཉྩ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དོ ག་མྦྷཱི་ར་ནེ་མོ སུ་ནི་ཁཱ་ཏོ ཨ་ཙ་ལོ ཨ་ས་མྤ་ཀ་མྤཱི, ཨ་ཐ ཙ པ་ན ས་ངྐ་མྤི་ཏོ ས་མྤ་ཀ་མྤི་ཏོ ས་མྤ་ཙཱ་ལི་ཏོ’’ཏི! ‘‘ཏུ་མྷེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ་ན མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དོ, ས་ངྐ་མྤི་ཏོ ས་མྤ་ཀ་མྤི་ཏོ ས་མྤ་ཙཱ་ལི་ཏོ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ’’ཏི? ‘‘བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ, བྷ་ག་ཝཾ་ནེ་ཏྟི་ཀཱ བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.

‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཎཱ་ཐ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨི་ཏི མེ ཝཱི་མཾ་སཱ ན ཙ ཨ་ཏི་ལཱི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི; ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི’. པ་ཙྪཱ་པུ་རེ་ས་ཉྙཱི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ, ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ པུ་རེ; ཡ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ ཡ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ ཨ་དྷོ; ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ, ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱ. ཨི་ཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ. ཨི་མེ་ས་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི…པེ… ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི…པེ… ཨི་མེ་ས་ཉྩ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. ཨུ་ཎྞཱ་བྷ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟཾ

༨༢༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་ཎྞཱ་བྷོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨུ་ཎྞཱ་བྷོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་མ་ཏྠི་ཡཾ ནུ ཁོ, བྷོ ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མ་ཎེ གོ་ཏ་མེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཚ་ནྡ་པྤ་ཧཱ་ན་ཏྠཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཝུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན, བྷོ ཨཱ་ན་ནྡ, མ་གྒོ ཨ་ཏྠི པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཚ་ནྡ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་གྒོ ཨ་ཏྠི པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཚ་ནྡ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷོ ཨཱ་ན་ནྡ, མ་གྒོ ཀ་ཏ་མཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཚ་ནྡ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མ་གྒོ ཨ་ཡཾ པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཏ་སྶ ཚ་ནྡ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, བྷོ ཨཱ་ན་ནྡ, ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི ནོ ཨ་ས་ནྟ་ཀཾ. ཚ་ནྡེ་ནེ་ཝ ཚ་ནྡཾ པ་ཛ་ཧི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི’’. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏ་ཉྙེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི. ཡ་ཐཱ ཏེ ཁ་མེ་ཡྻ ཏ་ཐཱ ཏཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཧོ་སི ཏེ པུ་བྦེ ཚ་ནྡོ ‘ཨཱ་རཱ་མཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི? ཏ་སྶ ཏེ ཨཱ་རཱ་མ་ག་ཏ་སྶ ཡོ ཏ་ཛྫོ ཚ་ནྡོ སོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷོ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’. ‘‘ཨ་ཧོ་སི ཏེ པུ་བྦེ ཝཱི་རི་ཡཾ ‘ཨཱ་རཱ་མཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི? ཏ་སྶ ཏེ ཨཱ་རཱ་མ་ག་ཏ་སྶ ཡཾ ཏ་ཛྫཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཏཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’. ‘‘ཨ་ཧོ་སི ཏེ པུ་བྦེ ཙི་ཏྟཾ ‘ཨཱ་རཱ་མཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི? ཏ་སྶ ཏེ ཨཱ་རཱ་མ་ག་ཏ་སྶ ཡཾ ཏ་ཛྫཾ ཙི་ཏྟཾ ཏཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’. ‘‘ཨ་ཧོ་སི ཏེ པུ་བྦེ ཝཱི་མཾ་སཱ ‘ཨཱ་རཱ་མཾ ག་མི་སྶཱ་མཱི’ཏི? ཏ་སྶ ཏེ ཨཱ་རཱ་མ་ག་ཏ་སྶ ཡཱ ཏ་ཛྫཱ ཝཱི་མཾ་སཱ སཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཡོ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རོ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠོ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏ་སྶ ཡོ པུ་བྦེ ཚ་ནྡོ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟེ [ཨ་ར་ཧ་ཏྟེ པ་ཏྟེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཡོ ཏ་ཛྫོ ཚ་ནྡོ སོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷོ; ཡཾ པུ་བྦེ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟེ ཡཾ ཏ་ཛྫཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཏཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཾ; ཡཾ པུ་བྦེ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟེ ཡཾ ཏ་ཛྫཾ ཙི་ཏྟཾ ཏཾ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཾ; ཡཱ པུ་བྦེ ཝཱི་མཾ་སཱ ཨ་ཧོ་སི ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟེ ཡཱ ཏ་ཛྫཱ ཝཱི་མཾ་སཱ སཱ པ་ཊི་པྤ་སྶ་དྡྷཱ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨི་ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ས་ནྟ་ཀཾ ཝཱ ཧོ་ཏི ནོ ཨ་ས་ནྟ་ཀཾ ཝཱ’’ཏི?

‘‘ཨ་དྡྷཱ, བྷོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ, ས་ནྟ་ཀཾ ཧོ་ཏི ནོ ཨ་ས་ནྟ་ཀཾ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ ཨཱ་ན་ནྡ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ ཨཱ་ན་ནྡ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ – ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷོ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ ཨཱ་ན་ནྡོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. པ་ཋ་མ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟཾ

༨༢༨. ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ.

‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ ཨ་ཧེ་སུཾ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ མ་ཧི་དྡྷི་ཀཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཱ, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. དུ་ཏི་ཡ་ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟཾ

༨༢༩. ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་སུཾ – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཨ་ཧེ་སུཾ, བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཨ་ཧེ་སུཾ; ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ, ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ; ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨ་ག་མཾ་སུ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ; པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཨ་ཀཾ་སུ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ; ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ [ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནཱ (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཨ་ག་མཾ་སུ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ; ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི པ་ལླ་ངྐེ་ན ཀ་མིཾ་སུ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ; ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རི་མ་སིཾ་སུ [པ་རཱ་མ་སིཾ་སུ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] པ་རི་མ་ཛྫིཾ་སུ; ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་སུཾ, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ.

‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་སྶ་ནྟི – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི; ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ, ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ; ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནཱ ག་མི་སྶ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ; པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ; ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ག་མི་སྶ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ; ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི པ་ལླ་ངྐེ་ན ཀ་མི་སྶ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ; ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རི་མ་སི་སྶ་ནྟི པ་རི་མ་ཛྫི་སྶ་ནྟི; ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ.

‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ནྟི – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ནྟི, བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཧོ་ནྟི; ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ, ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ; ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ; པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ; ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ག་ཙྪ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ; ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི པ་ལླ་ངྐེ་ན ཀ་མ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ; ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རི་མ་ས་ནྟི [པ་རཱ་མ་ས་ནྟི (སྱཱ. ཀཾ.)] པ་རི་མ་ཛྫ་ནྟི; ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ་ཏི.

‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་སྶ་ནྟི – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི…པེ… ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ.

‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ནྟི – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ནྟི…པེ… ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟཾ

༨༣༠. ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི.

༩. ཨི་དྡྷཱ་དི་དེ་ས་ནཱ་སུ་ཏྟཾ

༨༣༡. ‘‘ཨི་དྡྷིཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་ཉྩ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ན་ཉྩ ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་གཱ་མི་ནི་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཾ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏི, བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏི…པེ… ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ? ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་གྒོ ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ ཨི་དྡྷི་ལཱ་བྷཱ་ཡ ཨི་དྡྷི་པ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི …པེ… ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ས་མྨཱ་ས་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་ད་བྷཱ་ཝ་ནཱ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ

༨༣༢. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ནྟི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ’’.

‘‘ཀ་ཐཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཀ་ཐཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ནྟི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨི་ཏི མེ ཚ་ནྡོ ན ཙ ཨ་ཏི་ལཱི་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི’. པ་ཙྪཱ་པུ་རེ་ས་ཉྙཱི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ‘ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ, ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ པུ་རེ; ཡ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ, ཡ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ ཨ་དྷོ; ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱ’. ཨི་ཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཨི་ཏི མེ ཝཱི་མཾ་སཱ ན ཙ ཨ་ཏི་ལཱི་ནཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ན ཙ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི’. པ་ཙྪཱ་པུ་རེ་ས་ཉྙཱི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ‘ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ, ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ པུ་རེ; ཡ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ, ཡ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ ཨ་དྷོ; ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ, ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱ’. ཨི་ཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་ལཱི་ནོ ཚ་ནྡོ? ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ནྡོ ཀོ་ས་ཛྫ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཀོ་ས་ཛྫ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་ལཱི་ནོ ཚ་ནྡོ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏོ ཚ་ནྡོ? ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ནྡོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏོ ཚ་ནྡོ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟོ ཚ་ནྡོ? ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ནྡོ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་ཧ་ག་ཏོ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟོ ཚ་ནྡོ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཚ་ནྡོ? ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ནྡོ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ནུ་ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཨ་ནུ་ཝི་ས་ཊོ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟོ ཚ་ནྡོ.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཙྪཱ་པུ་རེ་ས་ཉྙཱི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ, ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ པུ་རེ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཙྪཱ་པུ་རེ་ས་ཉྙཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཱ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ པ་ཉྙཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཙྪཱ་པུ་རེ་ས་ཉྙཱི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི – ཡ་ཐཱ པུ་རེ ཏ་ཐཱ པ་ཙྪཱ, ཡ་ཐཱ པ་ཙྪཱ ཏ་ཐཱ པུ་རེ.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ, ཡ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཝི་ཧ་ར་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་དྡྷཾ པཱ་ད་ཏ་ལཱ ཨ་དྷོ ཀེ་ས་མ་ཏྠ་ཀཱ ཏ་ཙ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ པཱུ་རཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་སུ་ཙི་ནོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཏྠི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཀེ་སཱ ལོ་མཱ ན་ཁཱ ད་ནྟཱ ཏ་ཙོ མཾ་སཾ ནྷཱ་རུ ཨ་ཊྛི ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཝ་ཀྐཾ ཧ་ད་ཡཾ ཡ་ཀ་ནཾ ཀི་ལོ་མ་ཀཾ པི་ཧ་ཀཾ པ་པྥཱ་སཾ ཨ་ནྟཾ ཨ་ནྟ་གུ་ཎཾ ཨུ་ད་རི་ཡཾ ཀ་རཱི་སཾ པི་ཏྟཾ སེ་མྷཾ པུ་བྦོ ལོ་ཧི་ཏཾ སེ་དོ མེ་དོ ཨ་སྶུ ཝ་སཱ ཁེ་ལོ༹ སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ ལ་སི་ཀཱ མུ་ཏྟ’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཏ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ, ཡ་ཐཱ ཨུ་དྡྷཾ ཏ་ཐཱ ཨ་དྷོ ཝི་ཧ་ར་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ, ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡེ་ཧི ལི་ངྒེ་ཧི ཡེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི དི་ཝཱ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སོ ཏེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏེ་ཧི ལི་ངྒེ་ཧི ཏེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ར་ཏྟིཾ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི; ཡེ་ཧི ཝཱ པ་ན ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཡེ་ཧི ལི་ངྒེ་ཧི ཡེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི ར་ཏྟིཾ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སོ ཏེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཏེ་ཧི ལི་ངྒེ་ཧི ཏེ་ཧི ནི་མི་ཏྟེ་ཧི དི་ཝཱ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ, ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཧོ་ཏི དི་ཝཱ་ས་ཉྙཱ སྭཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་ལཱི་ནཾ ཝཱི་རི་ཡཾ? ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡཾ ཀོ་ས་ཛྫ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཀོ་ས་ཛྫ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་ལཱི་ནཾ ཝཱི་རི་ཡཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ? ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཝཱི་རི་ཡཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡཾ? ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡཾ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡཾ? ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་རི་ཡཾ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ནུ་ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཝི་ས་ཊཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱི་རི་ཡཾ…པེ….

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་ལཱི་ནཾ ཙི་ཏྟཾ? ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ ཀོ་ས་ཛྫ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཀོ་ས་ཛྫ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་ལཱི་ནཾ ཙི་ཏྟཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ? ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ? ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་ཧ་ག་ཏཾ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ? ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ནུ་ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཝི་ས་ཊཾ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ…པེ… ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་ལཱི་ནཱ ཝཱི་མཾ་སཱ? ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་མཾ་སཱ ཀོ་ས་ཛྫ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཀོ་ས་ཛྫ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་ལཱི་ནཱ ཝཱི་མཾ་སཱ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཝཱི་མཾ་སཱ? ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་མཾ་སཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་པྤ་གྒ་ཧི་ཏཱ ཝཱི་མཾ་སཱ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཱ ཝཱི་མཾ་སཱ? ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་མཾ་སཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་ཧ་ག་ཏཱ ཐི་ན་མི་དྡྷ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཱ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཱ ཝཱི་མཾ་སཱ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཱ ཝཱི་མཾ་སཱ? ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝཱི་མཾ་སཱ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་ཉྩ ཀཱ་མ་གུ་ཎེ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ནུ་ཝི་ཀྑི་ཏྟཱ ཨ་ནུ་ཝི་ས་ཊཱ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཝི་ཀྑི་ཏྟཱ ཝཱི་མཾ་སཱ…པེ… ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ ཧོ་ནྟི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ.

‘‘ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ་སུ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཏི – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཏི, བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཧོ་ཏི…པེ… ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ བྷཱ་ཝི་ཏེ་སུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏེ་སུ, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.

པཱ་སཱ་ད་ཀ་མྤ་ན་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.

ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –

པུ་བྦཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཚ་ནྡཾ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན་ཉྩ ཨུ་ཎྞཱ་བྷཾ;

དྭེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྷི་ཀྑུ, དེ་ས་ནཱ ཝི་བྷ་ངྒེ་ན ཙཱ་ཏི.