༡. ཙཱ་པཱ་ལ་ཝ་གྒོ
༡. ཨ་པཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༨༡༣. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་པཱ་རཱ པཱ་རཾ ག་མ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་པཱ་རཱ པཱ་རཾ ག་མ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཝི་ར་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ
༨༡༤. ‘‘ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཝི་ར་དྡྷཱ, ཝི་ར་དྡྷོ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡོ མ་གྒོ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མཱི. ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, ཨཱ་ར་དྡྷོ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡོ མ་གྒོ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མཱི. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཝི་ར་དྡྷཱ, ཝི་ར་དྡྷོ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡོ མ་གྒོ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མཱི. ཡེ་སཾ ཀེ་ས་ཉྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ ཨཱ་ར་དྡྷཱ, ཨཱ་ར་དྡྷོ ཏེ་སཾ ཨ་རི་ཡོ མ་གྒོ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༨༡༥. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ནི་ཡྻ་ནྟི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཱ ནི་ཡྻ་ནྟི ཏ་ཀྐ་ར་སྶ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ནི་བྦི་དཱ་སུ་ཏྟཾ
༨༡༦. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨི་དྡྷི་པ་དེ་ས་སུ་ཏྟཾ
༨༡༧. ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨི་དྡྷི་པ་དེ་སཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་སུཾ ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨི་དྡྷི་པ་དེ་སཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་སྶ་ནྟི ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨི་དྡྷི་པ་དེ་སཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ནྟི ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨི་དྡྷི་པ་དེ་སཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་སུཾ, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨི་དྡྷི་པ་དེ་སཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨི་དྡྷི་པ་དེ་སཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ས་མ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༨༡༨. ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཏྟཾ ཨི་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་སུཾ, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཏྟཾ ཨི་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཏྟཾ ཨི་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཏྟཾ ཨི་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་སུཾ, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཏྟཾ ཨི་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཏྟཾ ཨི་དྡྷིཾ ཨ་བྷི་ནི་པྥཱ་དེ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. བྷི་ཀྑུ་སུ་ཏྟཾ
༨༡༩. ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རིཾ་སུ ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ. ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ས་བྦེ ཏེ ཨི་མེ་སཾ་ཡེ་ཝ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. བུ་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ
༨༢༠. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི …པེ… ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ‘ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཉཱ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༨༢༡. ‘‘‘ཨ་ཡཾ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’ཏི མེ བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘སོ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ ཚ་ནྡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ‘བྷཱ་ཝི་ཏོ’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘‘ཨ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘སོ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ‘བྷཱ་ཝི་ཏོ’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘‘ཨ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘སོ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ ཙི་ཏྟ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ‘བྷཱ་ཝི་ཏོ’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
‘‘‘ཨ་ཡཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘སོ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ ཝཱི་མཾ་སཱ་ས་མཱ་དྷི་པྤ་དྷཱ་ན་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དོ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦོ’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ‘བྷཱ་ཝི་ཏོ’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཙེ་ཏི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༨༢༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཝེ་སཱ་ལིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ག་ཎྷཱ་ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, ནི་སཱི་ད་ནཾ. ཡེ་ན ཙཱ་པཱ་ལཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ [པཱ་ཝཱ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ཙཱ་པཱ་ལཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་སཱ་ལཱི, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཨུ་དེ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ གོ་ཏ་མ་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ས་ཏྟ་མྦཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ བ་ཧུ་པུ་ཏྟཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ [བ་ཧུ་པུ་ཏྟ་ཀ་ཙེ་ཏི་ཡཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)], ར་མ་ཎཱི་ཡཾ སཱ་ར་ནྡ་དཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ [ཨཱ་ན་ནྡ་ཙེ་ཏི་ཡཾ (ཀ.), སཱ་ན་ནྡ་རཾ (ཀ.)], ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཙཱ་པཱ་ལཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, སོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཀ་པྤཾ ཝཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀ་པྤཾ ཝཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ནི་མི་ཏྟེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ཨོ་བྷཱ་སེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ནཱ་ས་ཀྑི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ; ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙི – ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པྤཾ, ཏི་ཊྛ་ཏུ སུ་ག་ཏོ ཀ་པྤཾ [སུ་ག་ཏོ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ (པཱི. ཀ.) དཱི. ནི. ༢.༡༦༧] བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི ཡ་ཐཱ ཏཾ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ.
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ར་མ་ཎཱི་ཡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཝེ་སཱ་ལཱི, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཨུ་དེ་ནཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ གོ་ཏ་མ་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ས་ཏྟ་མྦཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ བ་ཧུ་པུ་ཏྟཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ སཱ་ར་ནྡ་དཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ, ར་མ་ཎཱི་ཡཾ ཙཱ་པཱ་ལཾ ཙེ་ཏི་ཡཾ. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, སོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཀ་པྤཾ ཝཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀ་པྤཾ ཝཱ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ཀ་པྤཱ་ཝ་སེ་སཾ ཝཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ནི་མི་ཏྟེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀེ ཨོ་བྷཱ་སེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ནཱ་ས་ཀྑི པ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷི་ཏུཾ; ན བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཡཱ་ཙི – ‘‘ཏི་ཊྛ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཀ་པྤཾ, ཏི་ཊྛ་ཏུ སུ་ག་ཏོ ཀ་པྤཾ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི ཡ་ཐཱ ཏཾ མཱ་རེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟོ.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ག་ཙྪ ཁོ ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡ་སྶ དཱ་ནི ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ, ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡེ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི སུ་ག་ཏོ [པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ སུ་ག་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི]! པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ. བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ, པཱ་པི་མ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ མེ བྷི་ཀྑཱུ ན སཱ་ཝ་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཝི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ, ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ནྟི དེ་སེ་སྶ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ནྟི པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟི ཝི་ཝ་རི་སྶ་ནྟི ཝི་བྷ་ཛི་སྶ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རི་སྶ་ནྟི [ཨུ་ཏྟཱ་ནིཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི (ཀ.), ཨུ་ཏྟཱ་ནི་ཀ་རི་སྶ་ནྟི (པཱི.)], ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟཱི’’’ཏི.
ས་ནྟི ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ, ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི དེ་སེ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པ་ཊྛ་པེ་ནྟི ཝི་ཝ་ར་ནྟི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, སུ་ག་ཏོ! པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ.
‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ, པཱ་པི་མ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ མེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ ན སཱ་ཝི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཝི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནི་ཡོ, ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ནྟི དེ་སེ་སྶ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ནྟི པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟི ཝི་ཝ་རི་སྶ་ནྟི ཝི་བྷ་ཛི་སྶ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟཱི’’’ཏི.
‘‘ས་ནྟི ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝི་ཀཱ ཝི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནི་ཡོ, ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི དེ་སེ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པ་ཊྛ་པེ་ནྟི ཝི་ཝ་ར་ནྟི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, སུ་ག་ཏོ! པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ.
‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ, པཱ་པི་མ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ མེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ…པེ… ཡཱ་ཝ མེ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ན སཱ་ཝི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཝི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནི་ཡོ, ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑི་སྶ་ནྟི དེ་སེ་སྶ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་སྶ་ནྟི པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟི ཝི་ཝ་རི་སྶ་ནྟི ཝི་བྷ་ཛི་སྶ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རི་སྶ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ནྟཱི’’’ཏི.
‘‘ས་ནྟི ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ…པེ… ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝི་ཀཱ ཝི་ཡ་ཏྟཱ ཝི་ནཱི་ཏཱ ཝི་སཱ་ར་དཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ དྷ་མྨ་དྷ་རཱ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནི་ཡོ, ས་ཀཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཀཾ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི དེ་སེ་ནྟི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི པ་ཊྛ་པེ་ནྟི ཝི་ཝ་ར་ནྟི ཝི་བྷ་ཛ་ནྟི ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟི, ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ར་པྤ་ཝཱ་དཾ ས་ཧ་དྷ་མྨེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ས་པྤཱ་ཊི་ཧཱ་རི་ཡཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟི. པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, སུ་ག་ཏོ! པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ.
‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ནེ་སཱ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ – ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ, པཱ་པི་མ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶཱ་མི ཡཱ་ཝ མེ ཨི་དཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ན ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཕཱི་ཏ་ཉྩ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙཾ པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏཾ ཡཱ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏ’ནྟི. ཏ་ཡི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཕཱི་ཏ་ཉྩ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཏཾ བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙཾ པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏཾ ཡཱ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏཾ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ, པ་རི་ནི་བྦཱ་ཏུ དཱ་ནི སུ་ག་ཏོ. པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་ཀཱ་ལོ དཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྷ་ག་ཝཱ མཱ་རཾ པཱ་པི་མ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཏྭཾ, པཱ་པི་མ, ཧོ་ཧི. ན ཙི་རཾ [ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ (ཀ.)] ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་རི་ནི་བྦཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་ཏོ ཏི་ཎྞཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཙཱ་པཱ་ལེ ཙེ་ཏི་ཡེ ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨོ་སྶ་ཛི. ཨོ་སྶ་ཊྛེ ཙ [ཨོ་ས་ཛྫེ པ་ན (ཀ.)] བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཡུ་ས་ངྑཱ་རེ མ་ཧཱ་བྷཱུ་མི་ཙཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སི བྷིཾ་ས་ན་ཀོ ལོ་མ་ཧཾ་སོ, དེ་ཝ་དུ་ནྡུ་བྷི་ཡོ [དེ་ཝ་དུ་དྲ་བྷི་ཡོ (ཀ.)] ཙ ཕ་ལིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ཏུ་ལ་མ་ཏུ་ལ་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝཾ, བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར་མ་ཝ་སྶ་ཛི མུ་ནི;
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ, ཨ་བྷི་ནྡི ཀ་ཝ་ཙ་མི་ཝ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི. ད་ས་མཾ;
ཙཱ་པཱ་ལ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཨ་པཱ་རཱ་པི ཝི་ར་དྡྷོ ཙ, ཨ་རི་ཡཱ ནི་བྦི་དཱ་པི ཙ;
པ་དེ་སཾ ས་མ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑུ, བུ་དྡྷཾ ཉཱ་ཎ་ཉྩ ཙེ་ཏི་ཡ་ནྟི.