༣. དཱི་གྷཱ་ཝུ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༩༩༩. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན དཱི་གྷཱ་ཝུ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ དཱི་གྷཱ་ཝུ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པི་ཏ་རཾ ཛོ་ཏི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ – ‘དཱི་གྷཱ་ཝུ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧི – ‘སཱ་དྷུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན དཱི་གྷཱ་ཝུ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཁོ ཛོ་ཏི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི དཱི་གྷཱ་ཝུ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཛོ་ཏི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དཱི་གྷཱ་ཝུ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི – ‘སཱ་དྷུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན དཱི་གྷཱ་ཝུ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན དཱི་གྷཱ་ཝུ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཝུཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, དཱི་གྷཱ་ཝུ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ? ཀ་ཙྩི དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི; པ་ཊི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ’’ཏི? ‘‘ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ན ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ. བཱ་ལ༹ྷཱ མེ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི; ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ’’ཏི. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏེ, དཱི་གྷཱ་ཝུ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི’. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ, དཱི་གྷཱ་ཝུ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
‘‘ཡཱ་ནི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནི, སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟེ ཏེ དྷ་མྨཱ མ་ཡི, ཨ་ཧ་ཉྩ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་ནྡི་སྶཱ་མི. ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, དཱི་གྷཱ་ཝུ, ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཚ ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡེ དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟ་རི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི. ཨི་དྷ ཏྭཾ, དཱི་གྷཱ་ཝུ, ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི, ཨ་ནི་ཙྩེ དུ་ཀྑ་ས་ཉྙཱི, དུ་ཀྑེ ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱི པ་ཧཱ་ན་ས་ཉྙཱི ཝི་རཱ་ག་ས་ཉྙཱི ནི་རོ་དྷ་ས་ཉྙཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ, དཱི་གྷཱ་ཝུ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
‘‘ཡེ་མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཚ ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ དྷ་མྨཱ དེ་སི་ཏཱ, སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟེ ཏེ དྷ་མྨཱ མ་ཡི, ཨ་ཧ་ཉྩ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་ནྡི་སྶཱ་མི. ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷ་ནྟེ, ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་མི, ཨ་ནི་ཙྩེ དུ་ཀྑ་ས་ཉྙཱི, དུ་ཀྑེ ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱི པ་ཧཱ་ན་ས་ཉྙཱི ཝི་རཱ་ག་ས་ཉྙཱི ནི་རོ་དྷ་ས་ཉྙཱི. ཨ་པི ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘མཱ ཧེ་ཝཱ་ཡཾ ཛོ་ཏི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་གྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫཱི’’’ཏི [ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི (ཀ.)]. ‘‘མཱ ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ དཱི་གྷཱ་ཝུ, ཨེ་ཝཾ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི. ཨི་ངྒྷ ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ དཱི་གྷཱ་ཝུ, ཡ་དེ་ཝ ཏེ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ, ཏ་དེ་ཝ ཏྭཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཝུཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ དཱི་གྷཱ་ཝུ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཡོ སོ, བྷ་ནྟེ, དཱི་གྷཱ་ཝུ ནཱ་མ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏོ སོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ. ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི? ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱི་གྷཱ་ཝུ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, པ་ཙྩ་པཱ་དི [ཨ་ཧོ་སི ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] དྷ་མྨ་སྶཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ, ན ཙ མཾ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ [ན ཙ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ཝི་ཧེ་སེ་སི [ཝི་ཧེ་ཋེ་སི (ཨི་ཏི་པི ཨ་ཉྙ་ཏྠ)]. དཱི་གྷཱ་ཝུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.