༡༡. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་ར་ཝ་གྒོ
༡. ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་རཱ་ཛ་སུ་ཏྟཾ
༩༩༧. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་ཉྩཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི [ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ཙ་ཏུ་ནྣཾ དཱི་པཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ, སོ ཏ་ཏྠ ན་ནྡ་ནེ ཝ་ནེ ཨ་ཙྪ་རཱ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ དི་བྦེ་ཧི ཙ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཏི, སོ ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ སོ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ་ཝ [ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ཙ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ནི་ར་ཡཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ. ཀི་ཉྩཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པི་ཎྜི་ཡཱ་ལོ་པེ་ན ཡཱ་པེ་ཏི, ན་ནྟ་ཀཱ་ནི ཙ དྷཱ་རེ་ཏི, སོ ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་ཐ ཁོ སོ པ་རི་མུ་ཏྟོ [པ་རི་མུ་ཏྟོ ཙ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ནི་ར་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. དྷ་མྨེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’ཏི. ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཨུ་ཛུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཉཱ་ཡ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཡ་དི་དཾ – ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནི ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱ, ཨེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’ཏི. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི ཨ་ཙྪི་དྡེ་ཧི ཨ་ས་བ་ལེ་ཧི ཨ་ཀ་མྨཱ་སེ་ཧི བྷུ་ཛི་སྶེ་ཧི ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠེ་ཧི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛེ་ཧི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཡོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ དཱི་པཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ, ཡོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ དཱི་པཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷོ ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཊི་ལཱ་བྷ་སྶ ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ཏི སོ་ལ༹་སི’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ་ག་དྷ་སུ་ཏྟཾ
༩༩༨. ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན [ཝ་ཏྭཱ (སཱི. པཱི.) ཨེ་ཝ་མཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ] སུ་ག་ཏོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –
‘‘ཡེ་སཾ ས་དྡྷཱ ཙ སཱི་ལ་ཉྩ, པ་སཱ་དོ དྷ་མྨ་ད་སྶ་ནཾ;
ཏེ ཝེ ཀཱ་ལེ་ན པ་ཙྩེ་ནྟི, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ་ག་དྷཾ སུ་ཁ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ;
༣. དཱི་གྷཱ་ཝུ་ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༩༩༩. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན དཱི་གྷཱ་ཝུ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ དཱི་གྷཱ་ཝུ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པི་ཏ་རཾ ཛོ་ཏི་ཀཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ – ‘དཱི་གྷཱ་ཝུ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧི – ‘སཱ་དྷུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན དཱི་གྷཱ་ཝུ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཏཱ་ཏཱ’’ཏི ཁོ ཛོ་ཏི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི དཱི་གྷཱ་ཝུ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཛོ་ཏི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དཱི་གྷཱ་ཝུ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི – ‘སཱ་དྷུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན དཱི་གྷཱ་ཝུ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན དཱི་གྷཱ་ཝུ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཝུཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཙྩི ཏེ, དཱི་གྷཱ་ཝུ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ཀ་ཙྩི ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ? ཀ་ཙྩི དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི; པ་ཊི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ’’ཏི? ‘‘ན མེ, བྷ་ནྟེ, ཁ་མ་ནཱི་ཡཾ, ན ཡཱ་པ་ནཱི་ཡཾ. བཱ་ལ༹ྷཱ མེ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་མ་ནྟི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ནྟི; ཨ་བྷི་ཀྐ་མོ་སཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ནོ པ་ཊི་ཀྐ་མོ’’ཏི. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏེ, དཱི་གྷཱ་ཝུ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི’. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ, དཱི་གྷཱ་ཝུ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
‘‘ཡཱ་ནི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཙ་ཏྟཱ་རི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཱ་ནི དེ་སི་ཏཱ་ནི, སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟེ ཏེ དྷ་མྨཱ མ་ཡི, ཨ་ཧ་ཉྩ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་ནྡི་སྶཱ་མི. ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷ་ནྟེ, བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, དཱི་གྷཱ་ཝུ, ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ཚ ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡེ དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟ་རི བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ་སི. ཨི་དྷ ཏྭཾ, དཱི་གྷཱ་ཝུ, ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི, ཨ་ནི་ཙྩེ དུ་ཀྑ་ས་ཉྙཱི, དུ་ཀྑེ ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱི པ་ཧཱ་ན་ས་ཉྙཱི ཝི་རཱ་ག་ས་ཉྙཱི ནི་རོ་དྷ་ས་ཉྙཱི་ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ, དཱི་གྷཱ་ཝུ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
‘‘ཡེ་མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཚ ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ དྷ་མྨཱ དེ་སི་ཏཱ, སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟེ ཏེ དྷ་མྨཱ མ་ཡི, ཨ་ཧ་ཉྩ ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་ནྡི་སྶཱ་མི. ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷ་ནྟེ, ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་མི, ཨ་ནི་ཙྩེ དུ་ཀྑ་ས་ཉྙཱི, དུ་ཀྑེ ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱི པ་ཧཱ་ན་ས་ཉྙཱི ཝི་རཱ་ག་ས་ཉྙཱི ནི་རོ་དྷ་ས་ཉྙཱི. ཨ་པི ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘མཱ ཧེ་ཝཱ་ཡཾ ཛོ་ཏི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ཝི་གྷཱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫཱི’’’ཏི [ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི (ཀ.)]. ‘‘མཱ ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ དཱི་གྷཱ་ཝུ, ཨེ་ཝཾ མ་ན་སཱ་ཀཱ་སི. ཨི་ངྒྷ ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ དཱི་གྷཱ་ཝུ, ཡ་དེ་ཝ ཏེ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ, ཏ་དེ་ཝ ཏྭཾ སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ དཱི་གྷཱ་ཝུཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ དཱི་གྷཱ་ཝུ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཡོ སོ, བྷ་ནྟེ, དཱི་གྷཱ་ཝུ ནཱ་མ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཏོ སོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ. ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི? ‘‘པ་ཎྜི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱི་གྷཱ་ཝུ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ, པ་ཙྩ་པཱ་དི [ཨ་ཧོ་སི ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] དྷ་མྨ་སྶཱ་ནུ་དྷ་མྨཾ, ན ཙ མཾ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ [ན ཙ དྷ་མྨཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ཝི་ཧེ་སེ་སི [ཝི་ཧེ་ཋེ་སི (ཨི་ཏི་པི ཨ་ཉྙ་ཏྠ)]. དཱི་གྷཱ་ཝུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. པ་ཋ་མ་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༠༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨཱ་ན་ནྡོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཏི་ནཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པ་ཛཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པ་ཛཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པ་ཛཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༠༡. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཾ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒ’ནྟི ཧི་དཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒ’’ནྟི? ‘‘ས་པྤུ་རི་ས་སཾ་སེ་ཝོ ཧི, བྷ་ནྟེ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཾ, ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཾ, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཾ, དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒ’’ནྟི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ! ས་པྤུ་རི་ས་སཾ་སེ་ཝོ ཧི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཾ, ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནཾ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཾ, ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཾ, དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ཏྟི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒཾ’’.
‘‘‘སོ་ཏོ, སོ་ཏོ’ཏི ཧི་དཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏ་མོ ནུ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སོ་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ སོ་ཏོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ས་མྨཱ་ས་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ! ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཧི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ སོ་ཏོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི’’.
‘‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ’ཏི ཧི་དཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཏ་མོ ནུ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ’’ཏི? ‘‘ཡོ ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨི་མི་ནཱ ཨ་རི་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀེ་ན མ་གྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, སྭཱ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ! ཡོ ཧི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་མི་ནཱ ཨ་རི་ཡེ་ན ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀེ་ན མ་གྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ, སྭཱ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཐ་པ་ཏི་སུ་ཏྟཾ
༡༠༠༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི – ‘‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨི་སི་ད་ཏྟ་པུ་རཱ་ཎཱ ཐ་པ་ཏ་ཡོ སཱ་དྷུ་ཀེ པ་ཊི་ཝ་ས་ནྟི ཀེ་ན་ཙི་དེ་ཝ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ ཨི་སི་ད་ཏྟ་པུ་རཱ་ཎཱ ཐ་པ་ཏ་ཡོ – ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟི – ‘ནི་ཊྛི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རོ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨི་སི་ད་ཏྟ་པུ་རཱ་ཎཱ ཐ་པ་ཏ་ཡོ མ་གྒེ པུ་རི་སཾ ཋ་པེ་སུཾ – ‘‘ཡ་དཱ ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, པ་སྶེ་ཡྻཱ་སི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ ཨ་ར་ཧ་ནྟཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཾ, ཨ་ཐ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཱ་སཱི’’ཏི. དྭཱི་ཧ་ཏཱི་ཧཾ ཋི་ཏོ ཁོ སོ པུ་རི་སོ ཨ་དྡ་ས བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན ཨི་སི་ད་ཏྟ་པུ་རཱ་ཎཱ ཐ་པ་ཏ་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨི་སི་ད་ཏྟ་པུ་རཱ་ཎེ ཐ་པ་ཏ་ཡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ སོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. ཡ་སྶ དཱ་ནི ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཐཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨི་སི་ད་ཏྟ་པུ་རཱ་ཎཱ ཐ་པ་ཏ་ཡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨི་སི་ད་ཏྟ་པུ་རཱ་ཎཱ ཐ་པ་ཏ་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ ཨི་སི་ད་ཏྟ་པུ་རཱ་ཎཱ ཐ་པ་ཏ་ཡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –
‘‘ཡ་དཱ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི དོ་མ་ན་སྶཾ – ‘དཱུ་རེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི དོ་མ་ན་སྶཾ – ‘དཱུ་རེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘ཀོ་ས་ལེ་ཧི མ་ལླེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི དོ་མ་ན་སྶཾ – ‘དཱུ་རེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘ཀོ་ས་ལེ་ཧི མ་ལླེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི དོ་མ་ན་སྶཾ – ‘དཱུ་རེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘མ་ལླེ་ཧི ཝ་ཛྫཱི་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི དོ་མ་ན་སྶཾ – ‘དཱུ་རེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘མ་ལླེ་ཧི ཝ་ཛྫཱི་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི དོ་མ་ན་སྶཾ – ‘དཱུ་རེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘ཝ་ཛྫཱི་ཧི ཀཱ་སཱི་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི དོ་མ་ན་སྶཾ – ‘དཱུ་རེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘ཝ་ཛྫཱི་ཧི ཀཱ་སཱི་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི དོ་མ་ན་སྶཾ – ‘དཱུ་རེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘ཀཱ་སཱི་ཧི མཱ་ག་དྷེ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི དོ་མ་ན་སྶཾ – ‘དཱུ་རེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘ཀཱ་སཱི་ཧི མཱ་ག་དྷེ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ’ཏི, ཧོ་ཏི ཨ་ན་པྤ་ཀཱ ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨ་ན་པྤ་ཀཾ དོ་མ་ན་སྶཾ – ‘དཱུ་རེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘མཱ་ག་དྷེ་ཧི ཀཱ་སཱི་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི སོ་མ་ན་སྶཾ – ‘ཨཱ་ས་ནྣེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘མཱ་ག་དྷེ་ཧི ཀཱ་སཱི་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི སོ་མ་ན་སྶཾ – ‘ཨཱ་ས་ནྣེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘ཀཱ་སཱི་ཧི ཝ་ཛྫཱི་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི སོ་མ་ན་སྶཾ – ‘ཨཱ་ས་ནྣེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘ཀཱ་སཱི་ཧི ཝ་ཛྫཱི་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི སོ་མ་ན་སྶཾ – ‘ཨཱ་ས་ནྣེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘ཝ་ཛྫཱི་ཧི མ་ལླེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི སོ་མ་ན་སྶཾ – ‘ཨཱ་ས་ནྣེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘ཝ་ཛྫཱི་ཧི མ་ལླེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི སོ་མ་ན་སྶཾ – ‘ཨཱ་ས་ནྣེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘མ་ལླེ་ཧི ཀོ་ས་ལེ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི སོ་མ་ན་སྶཾ – ‘ཨཱ་ས་ནྣེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘མ་ལླེ་ཧི ཀོ་ས་ལེ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་ནྟོ’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི སོ་མ་ན་སྶཾ – ‘ཨཱ་ས་ནྣེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘ཀོ་ས་ལེ་ཧི སཱ་ཝ་ཏྠིཾ ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཧོ་ཏི ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི སོ་མ་ན་སྶཾ – ‘ཨཱ་ས་ནྣེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཡ་དཱ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ སུ་ཎཱ་མ – ‘སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ’ཏི, ཧོ་ཏི ཨ་ན་པྤ་ཀཱ ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ཏྟ་མ་ན་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨ་ན་པྤ་ཀཾ སོ་མ་ན་སྶཾ – ‘ཨཱ་ས་ནྣེ ནོ བྷ་ག་ཝཱ’’’ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, ཐ་པ་ཏ་ཡོ, ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ར་ཛཱ་པ་ཐོ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱ. ཨ་ལ་ཉྩ པ་ན ཝོ, ཐ་པ་ཏ་ཡོ, ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་མྷཱ ས་མྦཱ་དྷཱ ཨ་ཉྙོ ས་མྦཱ་དྷོ ས་མྦཱ་དྷ་ཏ་རོ ཙེ་ཝ ས་མྦཱ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན ཝོ, ཐ་པ་ཏ་ཡོ, ཨེ་ཏ་མྷཱ ས་མྦཱ་དྷཱ ཨ་ཉྙོ ས་མྦཱ་དྷོ ས་མྦཱ་དྷ་ཏ་རོ ཙེ་ཝ ས་མྦཱ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི?
‘‘ཨི་དྷ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཡ་དཱ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཨུ་ཡྻཱ་ན་བྷཱུ་མིཾ ནི་ཡྻཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ཡེ ཏེ ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ ནཱ་གཱ ཨོ་པ་ཝ་ཡ྄ཧཱ ཏེ ཀ་པྤེ་ཏྭཱ, ཡཱ ཏཱ ར་ཉྙོ པ་སེ་ན་དི་སྶ ཀོ་ས་ལ་སྶ པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡོ པི་ཡཱ མ་ནཱ་པཱ ཏཱ ཨེ་ཀཾ པུ་ར་ཏོ ཨེ་ཀཾ པ་ཙྪ་ཏོ ནི་སཱི་དཱ་པེ་མ. ཏཱ་སཾ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ག་ནྡྷོ ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ག་ནྡྷ་ཀ་ར་ཎྜ་ཀ་སྶ ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ ཝི་ཝ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶ, ཡ་ཐཱ ཏཾ རཱ་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ནཾ ག་ནྡྷེ་ན ཝི་བྷཱུ་སི་ཏཱ་ནཾ. ཏཱ་སཾ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, བྷ་གི་ནཱི་ནཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶོ ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཏཱུ་ལ་པི་ཙུ་ནོ ཝཱ ཀ་པྤཱ་ས་པི་ཙུ་ནོ ཝཱ, ཡ་ཐཱ ཏཾ རཱ་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ནཾ སུ་ཁེ་དྷི་ཏཱ་ནཾ. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཡེ ནཱ་གོ་པི ར་ཀྑི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི, ཏཱ་པི བྷ་གི་ནི་ཡོ ར་ཀྑི་ཏ་བྦཱ ཧོ་ནྟི, ཨ་ཏྟཱ་པི ར་ཀྑི་ཏ་བྦོ ཧོ་ཏི. ན ཁོ པ་ན མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མ ཏཱ་སུ བྷ་གི་ནཱི་སུ པཱ་པ་ཀཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱ. ཨ་ཡཾ ཁོ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་མྷཱ ས་མྦཱ་དྷཱ ཨ་ཉྙོ ས་མྦཱ་དྷོ ས་མྦཱ་དྷ་ཏ་རོ ཙེ་ཝ ས་མྦཱ་དྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏ་རོ ཙཱ’’ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, ཐ་པ་ཏ་ཡོ, ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ར་ཛཱ་པ་ཐོ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱ. ཨ་ལ་ཉྩ པ་ན ཝོ, ཐ་པ་ཏ་ཡོ, ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་ཡ. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཁོ, ཐ་པ་ཏ་ཡོ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷ, ཐ་པ་ཏ་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཝི་ག་ཏ་མ་ལ་མ་ཙྪེ་རེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་གཱ་རཾ ཝ་ས་ཏི མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎི ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཐ་པ་ཏ་ཡོ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ.
‘‘ཏུ་མྷེ ཁོ, ཐ་པ་ཏ་ཡོ, བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཡཾ ཁོ པ་ན ཀི་ཉྩི ཀུ་ལེ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ ས་བྦཾ ཏཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ་ཧི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, ཐ་པ་ཏ་ཡོ, ཀ་ཏི་ཝི་དྷཱ ཏེ ཀོ་ས་ལེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ ཡེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ས་མ་ས་མཱ, ཡ་དི་དཾ – དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་གེ’’ཏི? ‘‘ལཱ་བྷཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, སུ་ལ་དྡྷཾ ནོ, བྷ་ནྟེ! ཡེ་སཾ ནོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་རེ་ཡྻ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༠༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་རཾ ནཱ་མ ཀོ་ས་ལཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མོ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ ཏེ ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་རེ་ཡྻ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ – ‘‘ས་མ་ཎོ ཁ་ལུ, བྷོ, གོ་ཏ་མོ ས་ཀྱ་པུ་ཏྟོ ས་ཀྱ་ཀུ་ལཱ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་རཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. ཏཾ ཁོ པ་ན བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ‘ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ [བྷ་ག་ཝཱ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ས་མཱ་ར་ཀཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཾ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི’. སཱ་དྷུ ཁོ པ་ན ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ད་སྶ་ནཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་རེ་ཡྻ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ; ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ནཱ་མ་གོ་ཏྟཾ སཱ་ཝེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་རེ་ཡྻ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘མ་ཡཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨེ་ཝཾ་ཀཱ་མཱ ཨེ་ཝཾ་ཚ་ནྡཱ ཨེ་ཝཾ་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ – པུ་ཏྟ་ས་མྦཱ་དྷ་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སེ་ཡྻཱ་མ, ཀཱ་སི་ཀ་ཙ་ནྡ་ནཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་མ, མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ནཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་མ, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ་མ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་མ. ཏེ་སཾ ནོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ་ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་ཚ་ནྡཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ་ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ ཡ་ཐཱ མ་ཡཾ པུ་ཏྟ་ས་མྦཱ་དྷ་ས་ཡ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སེ་ཡྻཱ་མ…པེ… སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་ཏྟཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཾ ཝོ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’ཏི ཁོ ཏེ ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་རེ་ཡྻ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨ་ཏྟུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀོ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ? ཨི་དྷ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ་སྨི ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ སུ་ཁ་ཀཱ་མོ དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལོ. ཡོ ཁོ མཾ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཾ སུ་ཁ་ཀཱ་མཾ དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻ, ན མེ་ཏཾ ཨ་སྶ པི་ཡཾ མ་ནཱ་པཾ. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་རཾ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མཾ ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མཾ སུ་ཁ་ཀཱ་མཾ དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻཾ, པ་ར་སྶ་པི ཏཾ ཨ་སྶ ཨ་པྤི་ཡཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ. ཡོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་པྤི་ཡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ, པ་ར་སྶ པེ་སོ དྷ་མྨོ ཨ་པྤི་ཡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ. ཡོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་པྤི་ཡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ, ཀ་ཐཱ་ཧཾ པ་རཾ ཏེ་ན སཾ་ཡོ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི! སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཙ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཡོ ཁོ མེ ཨ་དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, ན མེ་ཏཾ ཨ་སྶ པི་ཡཾ མ་ནཱ་པཾ. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་ར་སྶ ཨ་དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དི་ཡེ་ཡྻཾ, པ་ར་སྶ་པི ཏཾ ཨ་སྶ ཨ་པྤི་ཡཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ. ཡོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་པྤི་ཡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ, པ་ར་སྶ པེ་སོ དྷ་མྨོ ཨ་པྤི་ཡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ. ཡོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་པྤི་ཡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ, ཀ་ཐཱ་ཧཾ པ་རཾ ཏེ་ན སཾ་ཡོ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི! སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཙ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཡོ ཁོ མེ དཱ་རེ་སུ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ན མེ་ཏཾ ཨ་སྶ པི་ཡཾ མ་ནཱ་པཾ. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་ར་སྶ དཱ་རེ་སུ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཾ, པ་ར་སྶ་པི ཏཾ ཨ་སྶ ཨ་པྤི་ཡཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ. ཡོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་པྤི་ཡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ, པ་ར་སྶ པེ་སོ དྷ་མྨོ ཨ་པྤི་ཡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ. ཡོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་པྤི་ཡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ, ཀ་ཐཱ་ཧཾ པ་རཾ ཏེ་ན སཾ་ཡོ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི! སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཙ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཡོ ཁོ མེ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ཏྠཾ བྷ་ཉྫེ་ཡྻ, ན མེ་ཏཾ ཨ་སྶ པི་ཡཾ མ་ནཱ་པཾ. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་ར་སྶ མུ་སཱ་ཝཱ་དེ་ན ཨ་ཏྠཾ བྷ་ཉྫེ་ཡྻཾ, པ་ར་སྶ་པི ཏཾ ཨ་སྶ ཨ་པྤི་ཡཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ. ཡོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་པྤི་ཡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ, པ་ར་སྶ པེ་སོ དྷ་མྨོ ཨ་པྤི་ཡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ. ཡོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་པྤི་ཡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ, ཀ་ཐཱ་ཧཾ པ་རཾ ཏེ་ན སཾ་ཡོ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི! སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཙ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡཾ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ཡོ ཁོ མཾ པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ མི་ཏྟེ བྷི་ནྡེ་ཡྻ [མི་ཏྟེ་ཧི བྷེ་དེ་ཡྻ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)], ན མེ་ཏཾ ཨ་སྶ པི་ཡཾ མ་ནཱ་པཾ. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་རཾ པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ མི་ཏྟེ བྷི་ནྡེ་ཡྻཾ, པ་ར་སྶ་པི ཏཾ ཨ་སྶ ཨ་པྤི་ཡཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡཾ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ཡོ ཁོ མཾ ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻ, ན མེ་ཏཾ ཨ་སྶ པི་ཡཾ མ་ནཱ་པཾ. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་རཾ ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻཾ, པ་ར་སྶ་པི ཏཾ ཨ་སྶ ཨ་པྤི་ཡཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ. ཡོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ…པེ… ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡཾ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཡོ ཁོ མཾ ས་མྥ་བྷཱ་སེ་ན ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པ་བྷཱ་སེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻ, ན མེ་ཏཾ ཨ་སྶ པི་ཡཾ མ་ནཱ་པཾ. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན པ་རཾ ས་མྥ་བྷཱ་སེ་ན ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པ་བྷཱ་སེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་རེ་ཡྻཾ, པ་ར་སྶ་པི ཏཾ ཨ་སྶ ཨ་པྤི་ཡཾ ཨ་མ་ནཱ་པཾ. ཡོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་པྤི་ཡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ, པ་ར་སྶ པེ་སོ དྷ་མྨོ ཨ་པྤི་ཡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ. ཡོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ དྷ་མྨོ ཨ་པྤི་ཡོ ཨ་མ་ནཱ་པོ, ཀ་ཐཱ་ཧཾ པ་རཾ ཏེ་ན སཾ་ཡོ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི! སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཉྩ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི, ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ ཝེ་ར་མ་ཎི་ཡཱ ཙ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ཏི. ཨེ་ཝ་མ་སྶཱ་ཡཾ ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཏི་ཀོ་ཊི་པ་རི་སུ་དྡྷོ ཧོ་ཏི.
‘‘སོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི; དྷ་མྨེ …པེ… ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ་ཏི. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཡ་ཏོ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏ་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ས་དྡྷ་མྨེ་ཧི [དྷ་མྨེ་ཧི (སཱི.)] ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨཱ་ཀ་ངྑི་ཡེ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི, སོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ – ‘ཁཱི་ཎ་ནི་ར་ཡོ་མྷི ཁཱི་ཎ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི [ཁཱི་ཎ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), ཁཱི་ཎ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཀོ (ཀ.)] ཁཱི་ཎ་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཧ་མ་སྨི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་རེ་ཡྻ་ཀཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨེ་ཏེ མ་ཡཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མ དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀེ ནོ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏེ [པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ (ཀ.)] ས་ར་ཎཾ ག་ཏེ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. པ་ཋ་མ་གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༠༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཀེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘སཱ་ལ༹ྷོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ; ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ? ན་ནྡཱ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ; ཏ་སྶཱ ཀཱ ག་ཏི ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ? སུ་ད་ཏྟོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ; ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ? སུ་ཛཱ་ཏཱ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ; ཏ་སྶཱ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི?
‘‘སཱ་ལ༹ྷོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ན་ནྡཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. སུ་ད་ཏྟོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནུ་ཏྟཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི; ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི. སུ་ཛཱ་ཏཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ.
‘‘ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻ; ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཙེ མཾ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶ་ཐ. ཝི་ཧེ་སཱ པེ་སཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨཱ་དཱ་སཾ ནཱ་མ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི; ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ – ‘ཁཱི་ཎ་ནི་ར་ཡོ་མྷི ཁཱི་ཎ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཁཱི་ཎ་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཧ་མ་སྨི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’’.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ སོ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨཱ་དཱ་སོ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ; ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ – ‘ཁཱི་ཎ་ནི་ར་ཡོ་མྷི ཁཱི་ཎ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཁཱི་ཎ་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཧ་མ་སྨི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’’?
‘‘ཨི་དྷ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨ་ཡཾ ཁོ སོ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨཱ་དཱ་སོ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ; ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ – ‘ཁཱི་ཎ་ནི་ར་ཡོ་མྷི ཁཱི་ཎ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཁཱི་ཎ་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཧ་མ་སྨི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
(ཏཱི་ཎི་པི སུ་ཏྟ་ནྟཱ་ནི ཨེ་ཀ་ནི་དཱ་ནཱ་ནི).
༩. དུ་ཏི་ཡ་གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༠༥. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་སོ་ཀོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ; ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ? ཨ་སོ་ཀཱ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ…པེ… ཨ་སོ་ཀོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ…པེ… ཨ་སོ་ཀཱ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ; ཏ་སྶཱ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི?
‘‘ཨ་སོ་ཀོ, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི…པེ… (པུ་རི་མ་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ནི་དཱ་ནཾ).
‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ སོ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨཱ་དཱ་སོ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ; ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ – ‘ཁཱི་ཎ་ནི་ར་ཡོ་མྷི ཁཱི་ཎ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཁཱི་ཎ་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཧ་མ་སྨི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཏ་ཏི་ཡ་གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༠༦. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཀྐ་ཊོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཉཱ་ཏི་ཀེ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ; ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ? ཀ་ལི༹་བྷོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཉཱ་ཏི་ཀེ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ…པེ… ནི་ཀ་ཏོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཉཱ་ཏི་ཀེ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ…པེ… ཀ་ཊི་སྶ་ཧོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཉཱ་ཏི་ཀེ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ…པེ… ཏུ་ཊྛོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཉཱ་ཏི་ཀེ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ…པེ… ས་ནྟུ་ཊྛོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཉཱ་ཏི་ཀེ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ…པེ… བྷ་དྡོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཉཱ་ཏི་ཀེ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ…པེ… སུ་བྷ་དྡོ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཉཱ་ཏི་ཀེ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ; ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི?
‘‘ཀ་ཀྐ་ཊོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. ཀ་ལི༹་བྷོ, ཨཱ་ན་ནྡ …པེ… ནི་ཀ་ཏོ, ཨཱ་ན་ནྡ…པེ… ཀ་ཊི་སྶ་ཧོ, ཨཱ་ན་ནྡ …པེ… ཏུ་ཊྛོ, ཨཱ་ན་ནྡ…པེ… ས་ནྟུ་ཊྛོ, ཨཱ་ན་ནྡ…པེ… བྷ་དྡོ, ཨཱ་ན་ནྡ…པེ… སུ་བྷ་དྡོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. (ས་བྦེ ཨེ་ཀ་ག་ཏི་ཀཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ).
‘‘པ་རོ་པ་ཉྙཱ་ས, ཨཱ་ན་ནྡ, ཉཱ་ཏི་ཀེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནོ ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. སཱ་དྷི་ཀ་ན་ཝུ་ཏི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཉཱ་ཏི་ཀེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནུ་ཏྟཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ; ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཚཱ་ཏི་རེ་ཀཱ་ནི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, པ་ཉྩ་ས་ཏཱ་ནི ཉཱ་ཏི་ཀེ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ.
‘‘ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཡཾ མ་ནུ་སྶ་བྷཱུ་ཏོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻ; ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ ཙེ མཾ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶ་ཐ. ཝི་ཧེ་སཱ པེ་སཱ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་སྶ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨཱ་དཱ་སཾ ནཱ་མ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི; ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ – ‘ཁཱི་ཎ་ནི་ར་ཡོ་མྷི ཁཱི་ཎ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཁཱི་ཎ་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཧ་མ་སྨི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’’.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ སོ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨཱ་དཱ་སོ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ; ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ – ‘ཁཱི་ཎ་ནི་ར་ཡོ་མྷི ཁཱི་ཎ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཁཱི་ཎ་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཧ་མ་སྨི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’’.
‘‘ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨ་ཡཾ ཁོ སོ, ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨཱ་དཱ་སོ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ; ཡེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ – ‘ཁཱི་ཎ་ནི་ར་ཡོ་མྷི ཁཱི་ཎ་ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཁཱི་ཎ་པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ ཁཱི་ཎཱ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏོ, སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ་ཧ་མ་སྨི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་ར་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
རཱ་ཛཱ ཨོ་ག་དྷ་དཱི་གྷཱ་ཝུ, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ་པ་རེ དུ་ཝེ;
ཐ་པ་ཏཱི ཝེ་ལུ༹་དྭཱ་རེ་ཡྻཱ, གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐེ ཏ་ཡོ་ཏི.
༢. རཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མ་ཝ་གྒོ
༡. ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༠༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི རཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ས་ཧ་སྶ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ [ས་ཧ་སྶོ བྷི་ཀྑུ་ནི་སཾ་གྷོ (སཱི.)] ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ …པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༠༨. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཡ་གཱ་མི་ནིཾ ནཱ་མ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་ནྟི. ཏེ སཱ་ཝ་ཀཾ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ད་པེ་ནྟི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཊྛཱ་ཡ པཱ་ཙཱི་ན་མུ་ཁོ ཡཱ་ཧི. སོ ཏྭཾ མཱ སོ་བྦྷཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཧི, མཱ པ་པཱ་ཏཾ, མཱ ཁཱ་ཎུཾ, མཱ ཀ་ཎྜ་ཀ་ཋཱ་ནཾ [ཀ་ཎྜ་ཀཾ ཋཱ་ནཾ (པཱི. ཀ.)], མཱ ཙ་ནྡ་ནི་ཡཾ, མཱ ཨོ་ལི༹་ག་ལླཾ. ཡ་ཏྠ [ཡ་ཏྠེ་ཝ (སྱཱ. ཀཾ.), ཡཱ་ནི ཝཱ (སཱི.)] པ་པ་ཏེ་ཡྻཱ་སི ཏ་ཏྠེ་ཝ མ་ར་ཎཾ ཨཱ་ག་མེ་ཡྻཱ་སི. ཨེ་ཝཾ ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་སཱི’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ བཱ་ལ་ག་མ་ན་མེ་ཏཾ [བཱ་ལཱ་ནཾ ག་མ་ན་མེ་ཏཾ (སཱི.)] མཱུ་ལ༹ྷ་ག་མ་ན་མེ་ཏཾ ན ནི་བྦི་དཱ་ཡ ན ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ན ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ན ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ན ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ན ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ན ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཧ་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ཨུ་ད་ཡ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཉྙ་པེ་མི; ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཨུ་པ་ས་མཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་མྦོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཡ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ; ཡཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ…པེ… ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི; དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨ་ཡཾ ཁོ སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཡ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་ནི་བྦི་དཱ་ཡ…པེ… ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨཱ་ན་ནྡ་ཏྠེ་ར་སུ་ཏྟཾ
༡༠༠༩. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཏི་ནཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ, ཀ་ཏི་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པ་ཛཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པ་ཛཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བུ་དྡྷེ ཨ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ བུ་དྡྷེ ཨ་པྤ་སཱ་དོ ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཙ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི.
‘‘ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཙ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ ཨ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ དྷ་མྨེ ཨ་པྤ་སཱ་དོ ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཙ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ དྷ་མྨེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དོ ཧོ་ཏི – སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ…པེ… ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི་ཏི.
‘‘ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཙ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷེ ཨ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ས་ངྒྷེ ཨ་པྤ་སཱ་དོ ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཙ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དོ ཧོ་ཏི – སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ་ཏི.
‘‘ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ན ཙ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་སྶཱི་ལྱེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པ་སྶ དུ་སྶཱི་ལྱཾ ན ཧོ་ཏི. ཡ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི ཙ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པ་ཛཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༡༠. ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་བྦ་དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་བྦ་དུ་གྒ་ཏི་བྷ་ཡཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༡༡. ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་བྦ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་བྷ་ཡཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་བྦ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་བྷ་ཡཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. པ་ཋ་མ་མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༡༢. ‘‘ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤེ་ཡྻཱ་ཐ, ཡེ ཙ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ – མི་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཝཱ ཉཱ་ཏཱི ཝཱ སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཝཱ – ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་སུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་སུ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ, ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ, པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཏ་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ? བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ, ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ, པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་སུ སཱི་ལེ་སུ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ, ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ, པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ ཨ་ཁ་ཎྜེ་སུ…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ. ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤེ་ཡྻཱ་ཐ, ཡེ ཙ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ – མི་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཝཱ ཉཱ་ཏཱི ཝཱ སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཝཱ – ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་སུ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ, ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ, པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. དུ་ཏི་ཡ་མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༡༣. ‘‘ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤེ་ཡྻཱ་ཐ, ཡེ ཙ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ – མི་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཝཱ ཉཱ་ཏཱི ཝཱ སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཝཱ – ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་སུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་སུ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ, ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ, པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཏ་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ? བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ, ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ, པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི.
‘‘སི་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ – པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ – ན ཏྭེ་ཝ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲི་དཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ – སོ ཝ་ཏ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ནི་ར་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཝཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’’ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ‘‘དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་སུ སཱི་ལེ་སུ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ, ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ, པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ ཨ་ཁ་ཎྜེ་སུ…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་སུ. སི་ཡཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ – པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཏེ་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ, ཝཱ་ཡོ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ – ན ཏྭེ་ཝ ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲི་དཾ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ – སོ ཝ་ཏ ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ནི་ར་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཝཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤེ་ཡྻཱ་ཐ, ཡེ ཙ སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻུཾ – མི་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་མ་ཙྩཱ ཝཱ ཉཱ་ཏཱི ཝཱ སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ ཝཱ – ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སུ ཙ་ཏཱུ་སུ སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཡ་ངྒེ་སུ ས་མཱ་ད་པེ་ཏ་བྦཱ, ནི་ཝེ་སེ་ཏ་བྦཱ, པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. པ་ཋ་མ་དེ་ཝ་ཙཱ་རི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༡༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ དེ་ཝེ་སུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ཀཱ་ཡི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘སཱ་དྷུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. སཱ་དྷུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… སཱ་དྷུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. སཱ་དྷུ ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. དུ་ཏི་ཡ་དེ་ཝ་ཙཱ་རི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༡༥. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ དེ་ཝེ་སུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ཀཱ་ཡི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘སཱ་དྷུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ. སཱ་དྷུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ. སཱ་དྷུ ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཏ་ཏི་ཡ་དེ་ཝ་ཙཱ་རི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༡༦. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ དེ་ཝེ་སུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ཀཱ་ཡི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘སཱ་དྷུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ. སཱ་དྷུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ ཁོ, མཱ་རི་ས, བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, མཱ་རི་ས, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པ་ཛཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ. སཱ་དྷུ ཁོ, མཱ་རི་ས, དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ནཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, མཱ་རི་ས, ཨེ་ཝ་མ་ཡཾ པ་ཛཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
རཱ་ཛ་ཀཱ་རཱ་མ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ས་ཧ་སྶ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ན་ནྡ, དུ་གྒ་ཏི ཨ་པ་རེ དུ་ཝེ;
མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ དུ་ཝེ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་ཡོ ཙ དེ་ཝ་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཏི.
༣. ས་ར་ཎཱ་ནི་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༡༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཕཱི་ཏ་ཉྩ བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙཾ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶཾ ས་མྦཱ་དྷ་བྱཱུ་ཧཾ. སོ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡེ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ; བྷ་ནྟེ་ན་པི [ཝི་བྦྷ་ནྟེ་ན་པི (སཱི.), བྷ་མ་ནྟེ་ན་པི (ཀ.)] ཧ་ཏྠི་ནཱ ས་མཱ་ག་ཙྪཱ་མི; བྷ་ནྟེ་ན་པི ཨ་སྶེ་ན ས་མཱ་ག་ཙྪཱ་མི; བྷ་ནྟེ་ན་པི ར་ཐེ་ན ས་མཱ་ག་ཙྪཱ་མི; བྷ་ནྟེ་ན་པི ས་ཀ་ཊེ་ན ས་མཱ་ག་ཙྪཱ་མི; བྷ་ནྟེ་ན་པི པུ་རི་སེ་ན ས་མཱ་ག་ཙྪཱ་མི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མུ་སྶ་ཏེ་ཝ [མུ་ས་ཏེ་ཝ (?)] བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ཏི, མུ་སྶ་ཏི [མུ་ས་ཏི (?)] དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ཏི, མུ་སྶ་ཏི ས་ངྒྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ཏི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་མ་མྷི ཙཱ་ཧཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, ཀཱ མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’’ཏི?
‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, མཱ བྷཱ་ཡི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ! ཨ་པཱ་པ་ཀཾ ཏེ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་པཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ [ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)]. ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་དྡྷཱ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སཱི་ལ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ སུ་ཏ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཙཱ་ག་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཉྙཱ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ, ཏ་སྶ ཡོ ཧི ཁྭཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ རཱུ་པཱི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀོ [ཙཱ་ཏུ་མྨ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱུ་པ་ཙ་ཡོ ཨ་ནི་ཙྩུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨོ. ཏཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཀཱ་ཀཱ ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟི གི་ཛ྄ཛྷཱ ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟི ཀུ་ལ་ལཱ ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟི སུ་ན་ཁཱ ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟི སི་ངྒཱ་ལཱ [སི་གཱ་ལཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟི ཝི་ཝི་དྷཱ ཝཱ པཱ་ཎ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ ཁཱ་ད་ནྟི; ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ ཙི་ཏྟཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་དྡྷཱ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ…པེ… པ་ཉྙཱ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཏཾ ཨུ་དྡྷ་གཱ་མི ཧོ་ཏི ཝི་སེ་ས་གཱ་མི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, པུ་རི་སོ ས་པྤི་ཀུ་མྦྷཾ ཝཱ ཏེ་ལ་ཀུ་མྦྷཾ ཝཱ ག་མྦྷཱི་རཾ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དཾ ཨོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ བྷི་ནྡེ་ཡྻ. ཏ་ཏྲ ཡཱ ཨ་སྶ ས་ཀྑ་རཱ ཝཱ ཀ་ཋ་ལཱ [ཀ་ཐ་ལཱ (པཱི. ཀ.)] ཝཱ སཱ ཨ་དྷོ་གཱ་མཱི ཨ་སྶ, ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ ཏ་ཏྲ ས་པྤི ཝཱ ཏེ་ལཾ ཝཱ ཏཾ ཨུ་དྡྷ་གཱ་མི ཨ་སྶ ཝི་སེ་ས་གཱ་མི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་དྡྷཱ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ…པེ… པ་ཉྙཱ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཏ་སྶ ཡོ ཧི ཁྭཱ་ཡཾ ཀཱ་ཡོ རཱུ་པཱི ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀོ མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་ཀ་ས་མྦྷ་ཝོ ཨོ་ད་ན་ཀུ་མྨཱ་སཱུ་པ་ཙ་ཡོ ཨ་ནི་ཙྩུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་བྷེ་ད་ན་ཝི་དྡྷཾ་ས་ན་དྷ་མྨོ ཏཾ ཨི་དྷེ་ཝ ཀཱ་ཀཱ ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟི གི་ཛ྄ཛྷཱ ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟི ཀུ་ལ་ལཱ ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟི སུ་ན་ཁཱ ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟི སི་ངྒཱ་ལཱ ཝཱ ཁཱ་ད་ནྟི ཝི་ཝི་དྷཱ ཝཱ པཱ་ཎ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ ཁཱ་ད་ནྟི; ཡ་ཉྩ ཁྭ་སྶ ཙི་ཏྟཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་དྡྷཱ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ…པེ… པ་ཉྙཱ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཏཾ ཨུ་དྡྷ་གཱ་མི ཧོ་ཏི ཝི་སེ་ས་གཱ་མི. ཏུ་ཡ྄ཧཾ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་དྡྷཱ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ…པེ… པ་ཉྙཱ་པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཙི་ཏྟཾ. མཱ བྷཱ་ཡི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, མཱ བྷཱ་ཡི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ! ཨ་པཱ་པ་ཀཾ ཏེ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཨ་པཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་མ་ཧཱ་ནཱ་མ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༡༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཕཱི་ཏ་ཉྩ བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙཾ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶཾ ས་མྦཱ་དྷ་བྱཱུ་ཧཾ. སོ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཝཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་སི་ཏྭཱ མ་ནོ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡེ ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ; བྷ་ནྟེ་ན་པི ཧ་ཏྠི་ནཱ ས་མཱ་ག་ཙྪཱ་མི; བྷ་ནྟེ་ན་པི ཨ་སྶེ་ན ས་མཱ་ག་ཙྪཱ་མི; བྷ་ནྟེ་ན་པི ར་ཐེ་ན ས་མཱ་ག་ཙྪཱ་མི; བྷ་ནྟེ, ན་པི ས་ཀ་ཊེ་ན ས་མཱ་ག་ཙྪཱ་མི; བྷ་ནྟེ, ན་པི པུ་རི་སེ་ན ས་མཱ་ག་ཙྪཱ་མི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མུ་སྶ་ཏེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ཏི, མུ་སྶ་ཏི དྷ་མྨཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ཏི, མུ་སྶ་ཏི ས་ངྒྷཾ ཨཱ་ར་བྦྷ ས་ཏི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་མ་མྷི ཙཱ་ཧཾ ས་མ་ཡེ ཀཱ་ལཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, ཀཱ མ་ཡ྄ཧཾ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’’ཏི?
‘‘མཱ བྷཱ་ཡི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, མཱ བྷཱ་ཡི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ! ཨ་པཱ་པ་ཀཾ ཏེ མ་ར་ཎཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་པཱ་པི་ཀཱ ཀཱ་ལཾ་ཀི་རི་ཡཱ. ཙ་ཏཱུ་ཧི ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣོ ཧོ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་པོ་ཎོ ནི་བྦཱ་ན་པ་བྦྷཱ་རོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ …པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, རུ་ཀྑོ པཱ་ཙཱི་ན་ནི་ནྣོ པཱ་ཙཱི་ན་པོ་ཎོ པཱ་ཙཱི་ན་པ་བྦྷཱ་རོ, སོ མཱུ་ལ་ཙྪི་ནྣོ ཀ་ཏ་མེ་ན པ་པ་ཏེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཡེ་ན, བྷ་ནྟེ, ནི་ནྣོ ཡེ་ན པོ་ཎོ ཡེ་ན པ་བྦྷཱ་རོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ནི་བྦཱ་ན་ནི་ནྣོ ཧོ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་པོ་ཎོ ནི་བྦཱ་ན་པ་བྦྷཱ་རོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. གོ་དྷ་ས་ཀྐ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༡༩. ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན གོ་དྷཱ ས་ཀྐོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ གོ་དྷཾ ས་ཀྐཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཏི་ཧི [ཀ་ཏཱི་ཧི (པཱི. ཀ.) རཱུ་པ་སི་དྡྷི ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ] ཏྭཾ, གོ་དྷེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཾ ནི་ཡ་ཏཾ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎ’’ནྟི?
‘‘ཏཱི་ཧི ཁྭཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཾ ནི་ཡ་ཏཾ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁྭཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཾ ནི་ཡ་ཏཾ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཾ.
‘‘ཏྭཾ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཀ་ཏི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཾ ནི་ཡ་ཏཾ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎ’’ནྟི? ‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ཁྭཱ་ཧཾ, གོ་དྷེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཾ ནི་ཡ་ཏཾ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷ, གོ་དྷེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨི་མེ་ཧི ཁྭཱ་ཧཾ, གོ་དྷེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཾ ནི་ཡ་ཏཾ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎ’’ནྟི.
‘‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ! བྷ་ག་ཝཱ་ཝ ཨེ་ཏཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཨེ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཡཱ་མ, གོ་དྷེ, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ གོ་དྷཱ ཙ ས་ཀྐོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན གོ་དྷཱ ས་ཀྐོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ གོ་དྷཾ ས་ཀྐཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཀ་ཏི་ཧི ཏྭཾ, གོ་དྷེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཾ ནི་ཡ་ཏཾ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཾ’? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ནྟེ, གོ་དྷཱ ས་ཀྐོ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཏཱི་ཧི ཁྭཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཾ ནི་ཡ་ཏཾ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཏཱི་ཧི? ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁྭཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཏཱི་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཾ ནི་ཡ་ཏཾ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཾ. ཏྭཾ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཀ་ཏ་མེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཾ ནི་ཡ་ཏཾ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎ’’ནྟི?
‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, གོ་དྷཾ ས་ཀྐཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཙ་ཏཱུ་ཧི ཁྭཱ་ཧཾ, གོ་དྷེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཾ ནི་ཡ་ཏཾ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷ, གོ་དྷེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟེ་ཧི སཱི་ལེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་ཁ་ཎྜེ་ཧི…པེ… ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀེ་ཧི. ཨི་མེ་ཧི ཁྭཱ་ཧཾ, གོ་དྷེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཾ ནི་ཡ་ཏཾ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎ’’’ནྟི.
‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ནྟེ, གོ་དྷཱ ས་ཀྐོ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨཱ་ག་མེ་ཧི ཏྭཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ! བྷ་ག་ཝཱ་ཝ ཨེ་ཏཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཨེ་ཏེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝཱ ཨ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཝཱ’’’ཏི. ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ཙི་དེ་ཝ དྷ་མྨོ ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཙ. ཡེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཨ་སྶཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ས་ནྣཾ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ. ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ཙི་དེ་ཝ དྷ་མྨོ ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཙ. ཡེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཨ་སྶཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ས་ནྣཾ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ. ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ཙི་དེ་ཝ དྷ་མྨོ ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཙ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཙ. ཡེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཨ་སྶཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ས་ནྣཾ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ. ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ཙི་དེ་ཝ དྷ་མྨོ ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ཙ. ཡེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཨ་སྶཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ས་ནྣཾ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ. ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཀོ་ཙི་དེ་ཝ དྷ་མྨོ ས་མུ་པྤཱ་དོ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཀ་ཏོ ཨ་སྶ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཀ་ཏོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ས་ངྒྷོ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ཡོ ས་དེ་ཝ་ཀོ ཙ ལོ་ཀོ ས་མཱ་ར་ཀོ ས་བྲ་ཧྨ་ཀོ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱི པ་ཛཱ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ. ཡེ་ནེ་ཝ བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནེ་ཝཱ་ཧཾ ཨ་སྶཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ས་ནྣཾ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏཱུ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི ཏྭཾ, གོ་དྷེ, མ་ཧཱ་ནཱ་མཾ ས་ཀྐཾ ཀིཾ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, མ་ཧཱ་ནཱ་མཾ ས་ཀྐཾ ན ཀི་ཉྩི ཝ་དཱ་མི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. པ་ཋ་མ་ས་ར་ཎཱ་ནི་ས་ཀྐ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༢༠. ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ནི་དཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ར་ཎཱ་ནི [ས་ར་ཀཱ་ནི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ས་ཀྐོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ཏི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ཀྐཱ ས་ངྒ་མྨ ས་མཱ་ག་མྨ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁཱི་ཡ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ! ཨེ་ཏྠ དཱ་ནི ཀོ ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི! ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ས་ར་ཎཱ་ནི ས་ཀྐོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ; སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’ཏི. ས་ར་ཎཱ་ནི ས་ཀྐོ སི་ཀྑཱ་དུ་བྦ་ལྱ་མཱ་པཱ་དི, མ་ཛྫ་པཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཡཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ས་ར་ཎཱ་ནི ས་ཀྐོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’ཏི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ཀྐཱ ས་ངྒ་མྨ ས་མཱ་ག་མྨ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁཱི་ཡ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ བྷོ! ཨེ་ཏྠ དཱ་ནི ཀོ ན སོ་ཏ་པ་ནྣོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི! ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ས་ར་ཎཱ་ནི ས་ཀྐོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ; སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’ཏི. ས་ར་ཎཱ་ནི ས་ཀྐོ སི་ཀྑཱ་དུ་བྦ་ལྱ་མཱ་པཱ་དི, མ་ཛྫ་པཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཡཱི’’ཏི.
‘‘ཡོ སོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ, སོ ཀ་ཐཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ! ཡ་ཉྷི ཏཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ’ཏི, ས་ར་ཎཱ་ནི ས་ཀྐཾ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ས་ར་ཎཱ་ནི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་ཀྐོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ. སོ ཀ་ཐཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ!
‘‘ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཧཱ་ས་པ་ཉྙོ ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙོ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. སོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, པུ་གྒ་ལོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ཧཱ་ས་པ་ཉྙོ ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙོ ན ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. སོ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀོ ཧོ་ཏི ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡཱི ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨོ ཏ་སྨཱ [ཨ་སྨཱ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ལོ་ཀཱ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, པུ་གྒ་ལོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི. དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ན ཧཱ་ས་པ་ཉྙོ ན ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙོ ན ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. སོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ་ནཾ ཏ་ནུ་ཏྟཱ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, པུ་གྒ་ལོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ་ཏི; དྷ་མྨེ…པེ… ས་ངྒྷེ…པེ… ན ཧཱ་ས་པ་ཉྙོ ན ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙོ ན ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. སོ ཏི་ཎྞཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ་ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, པུ་གྒ་ལོ པ་རི་མུ་ཏྟོ ནི་ར་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཱ པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་པཱ་ཡ་དུ་གྒ་ཏི་ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ན ཧེ་ཝ ཁོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི… ན དྷ་མྨེ…པེ… ན ས་ངྒྷེ…པེ… ན ཧཱ་ས་པ་ཉྙོ ན ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙོ ན ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཨ་པི ཙ་སྶ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི – ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ, ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ, ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ, པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་པྤ་ཝེ་དི་ཏཱ ཙ་སྶ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ མ་ཏྟ་སོ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནྟི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ག་ནྟཱ ནི་ར་ཡཾ ཨ་ག་ནྟཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཨ་ག་ནྟཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ག་ནྟཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ.
‘‘ཨི་དྷ པ་ན, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ན ཧེ་ཝ ཁོ བུ་དྡྷེ ཨ་ཝེ་ཙྩ་པྤ་སཱ་དེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི… ན དྷ་མྨེ…པེ… ན ས་ངྒྷེ…པེ… ན ཧཱ་ས་པ་ཉྙོ ན ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙོ ན ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨ་པི ཙ་སྶ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ ཧོ་ནྟི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ…པེ… པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ. ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ཙ་སྶ ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི པེ་མ་མ་ཏྟཾ. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, པུ་གྒ་ལོ ཨ་ག་ནྟཱ ནི་ར་ཡཾ ཨ་ག་ནྟཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཨ་ག་ནྟཱ པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡཾ ཨ་ག་ནྟཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ. ཨི་མེ ཙེ་པི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻུཾ, ཨི་མེ ཙཱ་ཧཾ [ཨི་མེ་ཝཱ་ཧཾ (སྱཱ. ཀཾ.), ཨི་མེ་སཱ་ཧཾ (ཀ.)] མ་ཧཱ་སཱ་ལེ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཾ – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎཱ’ཏི; ཀི་མ་ངྒཾ [ཀི་མ་ངྒ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་ན ས་ར་ཎཱ་ནིཾ ས་ཀྐཾ. ས་ར་ཎཱ་ནི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་ཀྐོ མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ སི་ཀྑཾ ས་མཱ་དི་ཡཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. དུ་ཏི་ཡ་ས་ར་ཎཱ་ནི་ས་ཀྐ་སུ་ཏྟཾ
༡༠༢༡. ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་ནི་དཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ར་ཎཱ་ནི ས་ཀྐོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – ‘‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’’ཏི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ཀྐཱ ས་ངྒ་མྨ ས་མཱ་ག་མྨ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁཱི་ཡ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ! ཨེ་ཏྠ དཱ་ནི ཀོ ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི! ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ས་ར་ཎཱ་ནི ས་ཀྐོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’ཏི. ས་ར་ཎཱ་ནི ས་ཀྐོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ མ་ཧཱ་ནཱ་མོ ས་ཀྐོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ས་ར་ཎཱ་ནི ས་ཀྐོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – ‘སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ’ཏི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་ཀྐཱ ས་ངྒ་མྨ ས་མཱ་ག་མྨ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁཱི་ཡ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ! ཨེ་ཏྠ དཱ་ནི ཀོ ན སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི! ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ས་ར་ཎཱ་ནི ས་ཀྐོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ. སོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྱཱ་ཀ་ཏོ – སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ཎོ་ཏི. ས་ར་ཎཱ་ནི ས་ཀྐོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རཱི ཨ་ཧོ་སཱི’’’ཏི.
‘‘ཡོ སོ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ, སོ ཀ་ཐཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ! ཡ་ཉྷི ཏཾ, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ’, ས་ར་ཎཱ་ནིཾ ས་ཀྐཾ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ས་ར་ཎཱ་ནི, མ་ཧཱ་ནཱ་མ, ས་ཀྐོ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ དྷ་མྨཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ ས་ངྒྷཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏོ, སོ ཀ་ཐཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ!