༩. ཀུ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༣༦༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན ནཱ་ལ༹་ནྡཱ ཏ་ད་ཝ་ས་རི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་ལ༹་ནྡཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་མྦ་ཝ་ནེ.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ནཱ་ལ༹་ནྡཱ དུ་བྦྷི་ཀྑཱ ཧོ་ཏི དྭཱི་ཧི་ཏི་ཀཱ སེ་ཏ་ཊྛི་ཀཱ ས་ལཱ་ཀཱ་ཝུ་ཏྟཱ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ནི་ག་ཎྛོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ནཱ་ལ༹་ནྡཱ་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ ནི་ག་ཎྛ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་སི་བ་ནྡྷ་ཀ་པུ་ཏྟོ གཱ་མ་ཎི ནི་ག་ཎྛ་སཱ་ཝ་ཀོ ཡེ་ན ནི་ག་ཎྛོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ནི་ག་ཎྛཾ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨ་སི་བ་ནྡྷ་ཀ་པུ་ཏྟཾ གཱ་མ་ཎིཾ ནི་ག་ཎྛོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, གཱ་མ་ཎི, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཧི. ཨེ་ཝཾ ཏེ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪི་སྶ་ཏི – ‘ཨ་སི་བ་ནྡྷ་ཀ་པུ་ཏྟེ་ན གཱ་མ་ཎི་ནཱ ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་སྶ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝཱ་དོ ཨཱ་རོ་པི་ཏོ’’’ཏི.
‘‘ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་སྶ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་སྶ ཝཱ་དཾ ཨཱ་རོ་པེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, གཱ་མ་ཎི, ཡེ་ན ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་མ་ཎཾ གོ་ཏ་མཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧི – ‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ [ཨ་ནུ་ད་ཡཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)] ཝ་ཎྞེ་ཏི, ཨ་ནུ་ར་ཀྑཾ ཝ་ཎྞེ་ཏི, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཝ་ཎྞེ་ཏཱི’ཏི? ས་ཙེ ཁོ, གཱ་མ་ཎི, ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ, གཱ་མ་ཎི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ ཝ་ཎྞེ་ཏི, ཨ་ནུ་ར་ཀྑཾ ཝ་ཎྞེ་ཏི, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཝ་ཎྞེ་ཏཱི’ཏི, ཏ་མེ་ནཾ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི – ‘ཨ་ཐ ཀི་ཉྩ་ར་ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དུ་བྦྷི་ཀྑེ དྭཱི་ཧི་ཏི་ཀེ སེ་ཏ་ཊྛི་ཀེ ས་ལཱ་ཀཱ་ཝུ་ཏྟེ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏི? ཨུ་ཙྪེ་དཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨ་ན་ཡཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ’ཏི! ཨི་མཾ ཁོ ཏེ, གཱ་མ་ཎི, ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨུ་བྷ་ཏོ་ཀོ་ཊི་ཀཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ནེ་ཝ ས་ཀྑ་ཏི [ས་ཀྑི་ཏི (སཱི.) མ. ནི. ༢.༨༣] ཨུ་གྒི་ལི་ཏུཾ, ནེ་ཝ ས་ཀྑ་ཏི ཨོ་གི་ལི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨ་སི་བ་ནྡྷ་ཀ་པུ་ཏྟོ གཱ་མ་ཎི ནི་ག་ཎྛ་སྶ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ནི་ག་ཎྛཾ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨ་སི་བ་ནྡྷ་ཀ་པུ་ཏྟོ གཱ་མ་ཎི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ན་ནུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ ཝ་ཎྞེ་ཏི, ཨ་ནུ་ར་ཀྑཾ ཝ་ཎྞེ་ཏི, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཝ་ཎྞེ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, གཱ་མ་ཎི, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ ཝ་ཎྞེ་ཏི, ཨ་ནུ་ར་ཀྑཾ ཝ་ཎྞེ་ཏི, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཝ་ཎྞེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཀི་ཉྩ་ར་ཧི, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དུ་བྦྷི་ཀྑེ དྭཱི་ཧི་ཏི་ཀེ སེ་ཏ་ཊྛི་ཀེ ས་ལཱ་ཀཱ་ཝུ་ཏྟེ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏི? ཨུ་ཙྪེ་དཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨ་ན་ཡཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ’’ཏི. ‘‘ཨི་ཏོ སོ, གཱ་མ་ཎི, ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤེ [ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏོ ཀ་པྤོ (སྱཱ. ཀཾ.), ཨེ་ཀ་ན་ཝུ་ཏི་ཀ་པྤོ (པཱི.)] ཡ་མ་ཧཾ ཨ་ནུ་སྶ་རཱ་མི, ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ཀི་ཉྩི ཀུ་ལཾ པ་ཀྐ་བྷི་ཀྑཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་མ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཧ་ཏ་པུ་བྦཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི ཀུ་ལཱ་ནི ཨ་ཌྜྷཱ་ནི མ་ཧ་དྡྷ་ནཱ་ནི མ་ཧཱ་བྷོ་གཱ་ནི པ་ཧཱུ་ཏ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཱ་ནི པ་ཧཱུ་ཏ་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི པ་ཧཱུ་ཏ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙཱ་ནི, ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི དཱ་ན་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙེ་ཝ ས་ཙྩ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ་ནི ཙ. ཨ་ཊྛ ཁོ, གཱ་མ་ཎི, ཧེ་ཏཱུ, ཨ་ཊྛ པ་ཙྩ་ཡཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. རཱ་ཛ་ཏོ ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཙོ་ར་ཏོ ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་གྒི་ཏོ ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནི ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ནི་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཋཱ་ནཱ ཝི་ག་ཙྪ་ཏི [ནི་ཧི་ཏཾ ཝཱ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟི (སཱི. པཱི.)], དུ་པྤ་ཡུ་ཏྟཱ ཝཱ ཀ་མྨ་ནྟཱ ཝི་པ་ཛྫ་ནྟི, ཀུ་ལེ ཝཱ ཀུ་ལ་ངྒཱ་རོ་ཏི [ཀུ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཀུ་ལ་ངྒཱ་རོ (སཱི.)] ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཡོ ཏེ བྷོ་གེ ཝི་ཀི་ར་ཏི ཝི་དྷ་མ་ཏི ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ་ཡེ ཨ་ཊྛ་མཱི་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, གཱ་མ་ཎི, ཨ་ཊྛ ཧེ་ཏཱུ, ཨ་ཊྛ པ་ཙྩ་ཡཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨི་མེ་སུ ཁོ, གཱ་མ་ཎི, ཨ་ཊྛ་སུ ཧེ་ཏཱུ་སུ, ཨ་ཊྛ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནེ་སུ ཡོ མཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨུ་ཙྪེ་དཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨ་ན་ཡཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཱ་ཡ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་ལཱ་ནཾ པ་ཊི་པ་ནྣོ’ཏི, ཏཾ, གཱ་མ་ཎི, ཝཱ་ཙཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཏཾ ཙི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ཏཾ དི་ཊྛིཾ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ ཡ་ཐཱ་བྷ་ཏཾ ནི་ཀྑི་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ནི་ར་ཡེ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་སི་བ་ནྡྷ་ཀ་པུ་ཏྟོ གཱ་མ་ཎི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ན་ཝ་མཾ.