༡༠. ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༤༧. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཨ་རུ་ག་ཏྟོ པ་ཀྐ་ག་ཏྟོ ས་ར་ཝ་ནཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻ. ཏ་སྶ ཀུ་ས་ཀ་ཎྚ་ཀཱ ཙེ་ཝ པཱ་དེ ཝི་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻུཾ, ས་ར་པ་ཏྟཱ་ནི ཙ ག་ཏྟཱ་ནི [ས་ར་པ་ཏྟཱ་ནི པ་ཀྐ་ག་ཏྟཱ་ནི (སྱཱ. ཀཾ.), ཨ་རུ་པ་ཀྐཱ་ནི ག་ཏྟཱ་ནི (པཱི. ཀ.)] ཝི་ལེ་ཁེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡེ་ཐ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ གཱ་མ་ག་ཏོ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ ལ་བྷ་ཏི ཝ་ཏྟཱ་རཾ – ‘ཨ་ཡ་ཉྩ སོ [ཨ་ཡ་ཉྩ ཁོ (པཱི. ཀ.), ཨ་ཡཾ སོ (?)] ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨེ་ཝཾ་ཀཱ་རཱི ཨེ་ཝཾ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་སུ་ཙི་གཱ་མ་ཀ་ཎྚ་ཀོ’ཏི. ཏཾ ཀ་ཎྚ་ཀོ་ཏི [ཏཾ ‘‘ཨ་སུ་ཙི་གཱ་མ་ཀ་ཎྜ་ཏོ’’ཏི (ཀ.)] ཨི་ཏི ཝི་དི་ཏྭཱ སཾ་ཝ་རོ ཙ ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ པི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ་ཏི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི པ་རི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སོ. ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ པི་ཡ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ་ཏི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི པ་རི་ཏྟ་ཙེ་ཏ་སོ, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡེ ནཱ་ནཱ་གོ་ཙ་རེ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. ཨ་ཧིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. སུ་སུ་མཱ་རཾ [སུཾ་སུ་མཱ་རཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. པ་ཀྑིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. ཀུ་ཀྐུ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. སི་ངྒཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. མ་ཀྐ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མ་ཛ྄ཛྷེ ག་ཎྛིཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨོ་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཁོ, ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡཱ ནཱ་ནཱ་གོ་ཙ་རཱ ས་ཀཾ ས་ཀཾ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻུཾ [ཨཱ་ཝི་ཉྫེ་ཡྻུཾ (སཱི.)] – ཨ་ཧི ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘ཝ་མྨི་ཀཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི, སུ་སུ་མཱ་རོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི, པ་ཀྑཱི ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཌེ་སྶཱ་མཱི’ཏི, ཀུ་ཀྐུ་རོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘གཱ་མཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི, སི་ངྒཱ་ལོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘སཱི་ཝ་ཐི་ཀཾ [སི་ཝ་ཐི་ཀཾ (ཀ.)] པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི, མ་ཀྐ་ཊོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘ཝ་ནཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི. ཡ་དཱ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀཱ ཛྷ་ཏྟཱ ཨ་སྶུ ཀི་ལ་ནྟཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཡོ ནེ་སཾ པཱ་ཎ་ཀཱ་ནཾ བ་ལ་ཝ་ཏ་རོ ཨ་སྶ ཏ་སྶ ཏེ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུཾ, ཨ་ནུ་ཝི་དྷཱ་ཡེ་ཡྻུཾ ཝ་སཾ ག་ཙྪེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཨ་བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ, ཏཾ ཙ་ཀྑུ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ཏི མ་ནཱ་པི་ཡེ་སུ རཱུ་པེ་སུ, ཨ་མ་ནཱ་པི་ཡཱ རཱུ་པཱ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི…པེ… མ་ནོ ཨཱ་ཝི་ཉྪ་ཏི མ་ནཱ་པི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཨ་མ་ནཱ་པི་ཡཱ དྷ་མྨཱ པ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ པི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པེ རཱུ་པེ ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ་ཏི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཙེ་ཏ་སོ, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ པི་ཡ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་པྤི་ཡ་རཱུ་པེ དྷ་མྨེ ན བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ཡ་སྶ་ཏི ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཙེ་ཏ་སོ, ཏ་ཉྩ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡ་ཏྠ་སྶ ཏེ ཨུ་པྤ་ནྣཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀེ ག་ཧེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡེ ནཱ་ནཱ་གོ་ཙ་རེ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. ཨ་ཧིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. སུ་སུ་མཱ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. པ་ཀྑིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ…པེ… ཀུ་ཀྐུ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ… སི་ངྒཱ་ལཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ… མ་ཀྐ་ཊཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷེ་ཡྻ. ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ད་ལ༹ྷེ ཁཱི་ལེ ཝཱ ཐ་མྦྷེ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷེ་ཡྻ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀཱ ནཱ་ནཱ་ཝི་ས་ཡཱ ནཱ་ནཱ་གོ་ཙ་རཱ ས་ཀཾ ས་ཀཾ གོ་ཙ་ར་ཝི་ས་ཡཾ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻུཾ – ཨ་ཧི ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘ཝ་མྨི་ཀཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི, སུ་སུ་མཱ་རོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི, པ་ཀྑཱི ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཌེ་སྶཱ་མཱི’ཏི, ཀུ་ཀྐུ་རོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘གཱ་མཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི, སི་ངྒཱ་ལོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘སཱི་ཝ་ཐི་ཀཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི, མ་ཀྐ་ཊོ ཨཱ་ཝི་ཉྪེ་ཡྻ ‘ཝ་ནཾ པ་ཝེ་ཀྑཱ་མཱི’ཏི. ཡ་དཱ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་པྤཱ་ཎ་ཀཱ ཛྷ་ཏྟཱ ཨ་སྶུ ཀི་ལ་ནྟཱ, ཨ་ཐ ཏ་མེ་ཝ ཁཱི་ལཾ ཝཱ ཐ་མྦྷཾ ཝཱ ཨུ་པ་ཏི་ཊྛེ་ཡྻུཾ, ཨུ་པ་ནི་སཱི་དེ་ཡྻུཾ, ཨུ་པ་ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶ ཀ་སྶ་ཙི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ, ཏཾ ཙ་ཀྑུ ནཱ་ཝི་ཉྪ་ཏི མ་ནཱ་པི་ཡེ་སུ རཱུ་པེ་སུ, ཨ་མ་ནཱ་པི་ཡཱ རཱུ་པཱ ན་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ ནཱ་ཝི་ཉྪ་ཏི མ་ནཱ་པི་ཡེ་སུ ར་སེ་སུ…པེ… མ་ནོ ནཱ་ཝི་ཉྪ་ཏི མ་ནཱ་པི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཨ་མ་ནཱ་པི་ཡཱ དྷ་མྨཱ ན་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི.
‘‘‘ད་ལ༹ྷེ ཁཱི་ལེ ཝཱ ཐ་མྦྷེ ཝཱ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ནོ ས་ཏི བྷཱ་ཝི་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ད་ས་མཾ.