༤. བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟཾ
༡༢༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ ཨུ་དེ་ནོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ རཱ་ཛཱ ཨུ་དེ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ པི་ཎྜོ་ལ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ནི་མེ ད་ཧ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ སུ་སཱུ [སུ་སུ (སཱི. ཀ.)] ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སཱ བྷ་དྲེ་ན ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ པ་ཋ་མེ་ན ཝ་ཡ་སཱ ཨ་ནི་ཀཱི་ལི༹་ཏཱ་ཝི་ནོ ཀཱ་མེ་སུ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན – ‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏུ་མ་ཏྟཱི་སུ མཱ་ཏུ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཐ, བྷ་གི་ནི་མ་ཏྟཱི་སུ བྷ་གི་ནི་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཐ, དྷཱི་ཏུ་མ་ཏྟཱི་སུ དྷཱི་ཏུ་ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཐཱ’ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཧེ་ཏུ, ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ནི་མེ ད་ཧ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ སུ་སཱུ ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སཱ བྷ་དྲེ་ན ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ པ་ཋ་མེ་ན ཝ་ཡ་སཱ ཨ་ནི་ཀཱི་ལི༹་ཏཱ་ཝི་ནོ ཀཱ་མེ་སུ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ལོ་ལཾ [ལོ་ལ༹ཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཁོ, བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ཙི་ཏྟཾ. ཨ་པྤེ་ཀ་དཱ མཱ་ཏུ་མ་ཏྟཱི་སུ་པི ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, བྷ་གི་ནི་མ་ཏྟཱི་སུ་པི ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, དྷཱི་ཏུ་མ་ཏྟཱི་སུ་པི ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི. ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ཨ་ཉྙོ ཙ ཧེ་ཏུ, ཨ་ཉྙོ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ནི་མེ ད་ཧ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ སུ་སཱུ ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སཱ…པེ… ཨ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི?
‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན – ‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་མེ་ཝ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་དྡྷཾ པཱ་ད་ཏ་ལཱ ཨ་དྷོ ཀེ་ས་མ་ཏྠ་ཀཱ ཏ་ཙ་པ་རི་ཡ་ནྟཾ པཱུ་རཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་སྶ ཨ་སུ་ཙི་ནོ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཐ – ཨ་ཏྠི ཨི་མ་སྨིཾ ཀཱ་ཡེ ཀེ་སཱ ལོ་མཱ ན་ཁཱ ད་ནྟཱ ཏ་ཙོ མཾ་སཾ ནྷཱ་རུ [ན་ཧཱ་རུ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ཊྛི ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ [ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཱ (སཱི.)] ཝ་ཀྐཾ ཧ་ད་ཡཾ ཡ་ཀ་ནཾ ཀི་ལོ་མ་ཀཾ པི་ཧ་ཀཾ པ་པྥཱ་སཾ ཨ་ནྟཾ ཨ་ནྟ་གུ་ཎཾ ཨུ་ད་རི་ཡཾ ཀ་རཱི་སཾ པི་ཏྟཾ སེ་མྷཾ པུ་བྦོ ལོ་ཧི་ཏཾ སེ་དོ མེ་དོ ཨ་སྶུ ཝ་སཱ ཁེ་ལོ༹ སི་ངྒྷཱ་ཎི་ཀཱ ལ་སི་ཀཱ མུ་ཏྟ’ནྟི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཧེ་ཏུ, ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ནི་མེ ད་ཧ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ སུ་སཱུ ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སཱ…པེ… ཨ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཡེ ཏེ, བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, བྷི་ཀྑཱུ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ སུ་ཀ་རཾ ཧོ་ཏི. ཡེ ཙ ཁོ ཏེ, བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ, ཏེ་སཾ ཏཾ དུ་ཀྐ་རཾ ཧོ་ཏི. ཨ་པྤེ་ཀ་དཱ, བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ཨ་སུ་བྷ་ཏོ མ་ན་སི ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི [མ་ན་སི ཀ་རི་སྶཱ་མཱ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] སུ་བྷ་ཏོ་ཝ [སུ་བྷ་ཏོ ཝཱ (སཱི.), སུ་བྷ་ཏོ ཙ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ, བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ཨ་ཉྙོ ཙ ཁོ ཧེ་ཏུ ཨ་ཉྙོ ཙ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ནི་མེ ད་ཧ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ སུ་སཱུ ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སཱ…པེ… ཨ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི?
‘‘ཝུ་ཏྟཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན – ‘ཨེ་ཐ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ ཝི་ཧ་ར་ཐ. ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ མཱ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧི་ནོ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠ, མཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧི་ནོ. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཐ. ར་ཀྑ་ཐ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ; ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཐ. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ…པེ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ མཱ ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧི་ནོ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠ, མཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧི་ནོ. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཐ. ར་ཀྑ་ཐ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ; མ་ནི་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཐཱ’ཏི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ནི་མེ ད་ཧ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ སུ་སཱུ ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སཱ བྷ་དྲེ་ན ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ པ་ཋ་མེ་ན ཝ་ཡ་སཱ ཨ་ནི་ཀཱི་ལི༹་ཏཱ་ཝི་ནོ ཀཱ་མེ་སུ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ; ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཙི་དཾ [ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་མི་དཾ (སཱི.)], བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན. ཨེ་སོ་ཝ ཁོ, བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ཧེ་ཏུ, ཨེ་ས པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ནི་མེ ད་ཧ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ སུ་སཱུ ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སཱ བྷ་དྲེ་ན ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ པ་ཋ་མེ་ན ཝ་ཡ་སཱ ཨ་ནི་ཀཱི་ལི༹་ཏཱ་ཝི་ནོ ཀཱ་མེ་སུ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝཾ པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ནྟི, ཨ་དྡྷཱ་ན་ཉྩ ཨཱ་པཱ་དེ་ནྟཱི་ཏི. ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྷོ [ཨ་ཧ་མྤི བྷོ (སཱི. པཱི.)] བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན, ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ, ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ པ་ཝི་སཱ་མི, ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མཾ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ པ་རི་ས་ཧ་ནྟི. ཡ་སྨི་ཉྩ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ས་མ་ཡེ ར་ཀྑི་ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན, ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ, ར་ཀྑི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ, སཾ་ཝུ་ཏེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཨ་ནྟེ་པུ་རཾ པ་ཝི་སཱ་མི, ན མཾ ཏ་ཐཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ལོ་བྷ་དྷ་མྨཱ པ་རི་ས་ཧ་ནྟི. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ; ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ [ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏཾ (པཱི.)] ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ, ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷོ་ཏཱ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ, ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི, དྷ་མྨ་ཉྩ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.