༡༡. ཡོ་ག་ཀྑེ་མི་ཝ་གྒོ

༡. ཡོ་ག་ཀྑེ་མི་སུ་ཏྟཾ

༡༠༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཡོ་ག་ཀྑེ་མི་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ? ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ. ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ནཱ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝ་ངྐ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ. ཏེ་ས་ཉྩ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ཀྑཱ་སི ཡོ་གཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ‘ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱི’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི…པེ… ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ. ཏེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ པ་ཧཱི་ནཱ ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝ་ངྐ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ. ཏེ་ས་ཉྩ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཨ་ཀྑཱ་སི ཡོ་གཾ, ཏ་སྨཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ‘ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱི’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མི་པ་རི་ཡཱ་ཡོ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༠༥. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི?

‘‘བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ….

‘‘ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑཾ…པེ… མ་ན་སྨིཾ ས་ཏི མ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑཾ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྑུ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི?

‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི?

‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཁཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི?

‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ བྷ་ནྟེ’’…པེ….

‘‘ཛི་ཝ྄ཧཱ ནི་ཙྩཱ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝཱ’’ཏི?

‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི?

‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ….

‘‘མ་ནོ ནི་ཙྩོ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩོ ཝཱ’’ཏི?

‘‘ཨ་ནི་ཙྩོ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི?

‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཙ་ཀྑུ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི…པེ… མ་ན་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི. ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི; ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི; ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༠༦. ‘‘དུ་ཀྑ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩ དེ་སེ་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ? ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ. ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ; ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ. ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ར་སེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ. ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ; ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ. ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ…པེ… མ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ དྷ་མྨེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ. ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ; ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ? ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ. ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ; ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ. ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ; ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ; བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷོ; ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ར་སེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… མ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ དྷ་མྨེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ. ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ; ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ. ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ; ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ; བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷོ; ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༠༧. ‘‘ལོ་ཀ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མ་ཉྩ དེ་སེ་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ? ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ. ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ; ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ; ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ; ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ; བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི; ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ …པེ… ཛི་ཝ྄ཧ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ར་སེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… མ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ དྷ་མྨེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ. ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ; ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ; ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ; ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ; བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི; ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ? ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ. ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ; ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ. ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ; ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ; བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷོ; ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ར་སེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི…པེ… མ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ དྷ་མྨེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ. ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ; ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ. ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ; ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨི་སུ་ཏྟཾ

༡༠༨. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཧོ་ཏི, ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཧོ་ཏི, ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི?

‘‘བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ.

‘‘ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ ཙ་ཀྑུཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཧོ་ཏི, ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཧོ་ཏི, ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཧོ་ཏི…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ས་ཏི…པེ… མ་ན་སྨིཾ ས་ཏི མ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ མ་ནཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཧོ་ཏི, ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཧོ་ཏི, ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྑུ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི?

‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི?

‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཨ་སྶ, ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཨ་སྶ, ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི ཝཱ ཨ་སྶཱ’’ཏི?

‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ… ཀཱ་ཡོ ནི་ཙྩོ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩོ ཝཱ’’ཏི?

‘‘ཨ་ནི་ཙྩོ, བྷ་ནྟེ’’…པེ….

‘‘མ་ནོ ནི་ཙྩོ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩོ ཝཱ’’ཏི?

‘‘ཨ་ནི་ཙྩོ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི?

‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

༦. སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༠༩. ‘‘སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ དེ་སེ་སྶཱ་མི སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ཀ་ཏ་མ་ཉྩ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ? ཙ་ཀྑུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡོ དྷ་མྨོ. ཡོ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ, ཏཾ ཏ་ཏྠ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡོ དྷ་མྨོ…པེ… མ་ནོ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡོ དྷ་མྨོ. ཡོ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ, ཏཾ ཏ་ཏྠ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ཨི་དཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ན’’ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༡༠. ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཉྩ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ཀ་ཏ་མ་ཉྩ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ? ཙ་ཀྑུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡོ དྷ་མྨོ. ཡོ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ, ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡོ དྷ་མྨོ…པེ… མ་ནོ ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡོ དྷ་མྨོ. ཡོ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ, ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ དྷ་མྨཱ, ཨི་དཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ན’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཛཱ་ན་ན་སུ་ཏྟཾ

༡༡༡. ‘‘ཙ་ཀྑུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཛ་ཧཾ ཨ་བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ. སོ་ཏཾ… གྷཱ་ནཾ… ཛི་ཝ྄ཧཾ… ཀཱ་ཡཾ… མ་ནཾ ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཛ་ཧཾ ཨ་བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ. ཙ་ཀྑུ་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཾ པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ པ་ཛ་ཧཾ བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཾ… ཀཱ་ཡཾ… མ་ནཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཾ པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ པ་ཛ་ཧཾ བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. བཱ་ཧི་རཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཛཱ་ན་ན་སུ་ཏྟཾ

༡༡༢. ‘‘རཱུ་པེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཛ་ཧཾ ཨ་བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ. ས་དྡེ… ག་ནྡྷེ… ར་སེ… ཕོ་ཊྛ་བྦེ… དྷ་མྨེ ཨ་ན་བྷི་ཛཱ་ནཾ ཨ་པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཨ་ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ ཨ་པྤ་ཛ་ཧཾ ཨ་བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ. རཱུ་པེ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཾ པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ པ་ཛ་ཧཾ བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ. ས་དྡེ… ག་ནྡྷེ… ར་སེ… ཕོ་ཊྛ་བྦེ… དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཾ པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཝི་རཱ་ཛ་ཡཾ པ་ཛ་ཧཾ བྷ་བྦོ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. ཨུ་པ་སྶུ་ཏི་སུ་ཏྟཾ

༡༡༣. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ནཱ་ཏི་ཀེ [ཉཱ་ཏི་ཀེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཉྫ་ཀཱ་ཝ་ས་ཐེ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ར་ཧོ་ག་ཏོ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨ་བྷཱ་སི – ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ. ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ; ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ; ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ; ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ; བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི; ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཛི་ཝ྄ཧ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ར་སེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི…པེ… མ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ དྷ་མྨེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ. ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ; ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ; ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ; ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ; བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི; ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི’’.

‘‘ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ. ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ; ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ. ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ; ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ; བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷོ; ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི…པེ… ཛི་ཝ྄ཧ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ར་སེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི…པེ… མ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ དྷ་མྨེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཏི་ཎྞཾ ས་ངྒ་ཏི ཕ་སྶོ. ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ; ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ. ཏ་སྶཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ; ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་སྶུ་ཏི [ཨུ་པ་སྶུ་ཏིཾ (སཱི. ཀ.)] ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨུ་པ་སྶུ་ཏི ཋི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་སྶོ་སི ནོ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ. པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ. དྷཱ་རེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ. ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏོ་ཡཾ, བྷི་ཀྑུ, དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཀོ’’ཏི. ད་ས་མཾ.

ཡོ་ག་ཀྑེ་མི་ཝ་གྒོ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མོ.

ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –

ཡོ་ག་ཀྑེ་མི ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, དུ་ཀྑཾ ལོ་ཀོ ཙ སེ་ཡྻོ ཙ;

སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, དྭེ པ་རི་ཛཱ་ནཾ ཨུ་པ་སྶུ་ཏཱི་ཏི.