༡༠. ས་ལ༹་ཝ་གྒོ

༡. ཨ་ད་ནྟ་ཨ་གུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ

༩༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཨ་ད་ནྟཱ ཨ་གུ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ དུ་ཀྑཱ་དྷི་ཝཱ་ཧཱ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཚ? ཙ་ཀྑུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་ད་ནྟཾ ཨ་གུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ དུ་ཀྑཱ་དྷི་ཝཱ་ཧཾ ཧོ་ཏི…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་ད་ནྟཾ ཨ་གུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ དུ་ཀྑཱ་དྷི་ཝཱ་ཧཾ ཧོ་ཏི…པེ… མ་ནོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་ད་ནྟཾ ཨ་གུ་ཏྟཾ ཨ་ར་ཀྑི་ཏཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ དུ་ཀྑཱ་དྷི་ཝཱ་ཧཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ ཨ་ད་ནྟཱ ཨ་གུ་ཏྟཱ ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཱ དུ་ཀྑཱ་དྷི་ཝཱ་ཧཱ ཧོ་ནྟི’’.

‘‘ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ སུ་ད་ནྟཱ སུ་གུ་ཏྟཱ སུ་ར་ཀྑི་ཏཱ སུ་སཾ་ཝུ་ཏཱ སུ་ཁཱ་དྷི་ཝཱ་ཧཱ ཧོ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཚ? ཙ་ཀྑུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སུ་ད་ནྟཾ སུ་གུ་ཏྟཾ སུ་ར་ཀྑི་ཏཾ སུ་སཾ་ཝུ་ཏཾ སུ་ཁཱ་དྷི་ཝཱ་ཧཾ ཧོ་ཏི…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སུ་ད་ནྟཾ སུ་གུ་ཏྟཾ སུ་ར་ཀྑི་ཏཾ སུ་སཾ་ཝུ་ཏཾ སུ་ཁཱ་དྷི་ཝཱ་ཧཾ ཧོ་ཏི…པེ… མ་ནོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སུ་ད་ནྟཾ སུ་གུ་ཏྟཾ སུ་ར་ཀྑི་ཏཾ སུ་སཾ་ཝུ་ཏཾ སུ་ཁཱ་དྷི་ཝཱ་ཧཾ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ སུ་ད་ནྟཱ སུ་གུ་ཏྟཱ སུ་ར་ཀྑི་ཏཱ སུ་སཾ་ཝུ་ཏཱ སུ་ཁཱ་དྷི་ཝཱ་ཧཱ ཧོ་ནྟཱི’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –

‘‘ས་ལེ༹་ཝ [ཚ་ལེ༹་ཝ (ཀ.)] ཕ་སྶཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི བྷི་ཀྑ་ཝོ,

ཨ་སཾ་ཝུ་ཏོ ཡ་ཏྠ དུ་ཀྑཾ ནི་ག་ཙྪ་ཏི;

ཏེ་ས་ཉྩ ཡེ སཾ་ཝ་ར་ཎཾ ཨ་ཝེ་དི་སུཾ,

ས་དྡྷཱ་དུ་ཏི་ཡཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱ་ན་ཝ་སྶུ་ཏཱ.

‘‘དི་སྭཱ་ན རཱུ་པཱ་ནི མ་ནོ་ར་མཱ་ནི,

ཨ་ཐོ་པི དི་སྭཱ་ན ཨ་མ་ནོ་ར་མཱ་ནི;

མ་ནོ་ར་མེ རཱ་ག་པ་ཐཾ ཝི་ནོ་ད་ཡེ,

ན ཙཱ་པྤི་ཡཾ མེ་ཏི མ་ནཾ པ་དོ་ས་ཡེ.

‘‘ས་དྡ་ཉྩ སུ་ཏྭཱ དུ་བྷ་ཡཾ པི་ཡཱ་པྤི་ཡཾ,

པི་ཡ་མྷི ས་དྡེ ན ས་མུ་ཙྪི་ཏོ སི་ཡཱ;

ཨ་ཐོ་པྤི་ཡེ དོ་ས་ག་ཏཾ ཝི་ནོ་ད་ཡེ,

ན ཙཱ་པྤི་ཡཾ མེ་ཏི མ་ནཾ པ་དོ་ས་ཡེ.

‘‘ག་ནྡྷ་ཉྩ གྷ་ཏྭཱ སུ་ར་བྷིཾ མ་ནོ་ར་མཾ,

ཨ་ཐོ་པི གྷ་ཏྭཱ ཨ་སུ་ཙིཾ ཨ་ཀ་ནྟི་ཡཾ;

ཨ་ཀ་ནྟི་ཡ་སྨིཾ པ་ཊི་གྷཾ ཝི་ནོ་ད་ཡེ,

ཚ་ནྡཱ་ནུ་ནཱི་ཏོ ན ཙ ཀ་ནྟི་ཡེ སི་ཡཱ.

‘‘ར་ས་ཉྩ བྷོ་ཏྭཱ་ན ཨ་སཱ་དི་ཏ་ཉྩ སཱ་དུཾ,

ཨ་ཐོ་པི བྷོ་ཏྭཱ་ན ཨ་སཱ་དུ་མེ་ཀ་དཱ;

སཱ་དུཾ ར་སཾ ནཱ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡ བྷུ་ཉྫེ,

ཝི་རོ་དྷ་མཱ་སཱ་དུ་སུ ནོ་པ་དཾ་ས་ཡེ.

‘‘ཕ་སྶེ་ན ཕུ་ཊྛོ ན སུ་ཁེ་ན མ་ཛྫེ [མ་ཛ྄ཛྷེ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)],

དུ་ཀྑེ་ན ཕུ་ཊྛོ་པི ན ས་མྤ་ཝེ་དྷེ;

ཕ་སྶ་དྭ་ཡཾ སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ ཨུ་པེ་ཀྑེ,

ཨ་ནཱ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཨ་ཝི་རུ་དྡྷ ཀེ་ན་ཙི.

‘‘པ་པ་ཉྩ་ས་ཉྙཱ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཱ ན་རཱ,

པ་པ་ཉྩ་ཡ་ནྟཱ ཨུ་པ་ཡ་ནྟི ས་ཉྙི་ནོ;

མ་ནོ་མ་ཡཾ གེ་ཧ་སི་ཏ་ཉྩ ས་བྦཾ,

པ་ནུ་ཛྫ ནེ་ཀྑ་མྨ་སི་ཏཾ ཨི་རཱི་ཡ་ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ མ་ནོ ཚ་སྶུ ཡ་དཱ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏོ,

ཕུ་ཊྛ་སྶ ཙི་ཏྟཾ ན ཝི་ཀ་མྤ་ཏེ ཀྭ་ཙི;

ཏེ རཱ་ག་དོ་སེ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ བྷི་ཀྑ་ཝོ,

བྷ་ཝ་ཏྠ [བྷ་ཝ་ཐ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་སྶ པཱ་ར་གཱ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ;

༢. མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ

༩༥. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟོ [མཱ་ལུ་ངྐྱ་པུ་ཏྟོ (སཱི.)] ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ, ཡ་མ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ’’ནྟི.

‘‘ཨེ་ཏྠ དཱ་ནི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཀིཾ ད་ཧ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་ཀྑཱ་མ! ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ཛི་ཎྞོ ཝུ་དྡྷོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་དྡྷ་ག་ཏོ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨོ་ཝཱ་དཾ ཡཱ་ཙ་སཱི’’ཏི.

‘‘ཀི་ཉྩཱ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཛི་ཎྞོ ཝུ་དྡྷོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་དྡྷ་ག་ཏོ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ. དེ་སེ་ཏུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ, དེ་སེ་ཏུ སུ་ག་ཏོ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན དྷ་མྨཾ, ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ. ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ ཨ་སྶ’’ནྟི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ཡེ ཏེ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ ཨ་དི་ཊྛཱ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦཱ, ན ཙ པ་སྶ་སི, ན ཙ ཏེ ཧོ་ཏི པ་སྶེ་ཡྻ་ནྟི? ཨ་ཏྠི ཏེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཡེ ཏེ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ས་དྡཱ ཨ་སྶུ་ཏཱ ཨ་སྶུ་ཏ་པུ་བྦཱ, ན ཙ སུ་ཎཱ་སི, ན ཙ ཏེ ཧོ་ཏི སུ་ཎེ་ཡྻ་ནྟི? ཨ་ཏྠི ཏེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཡེ ཏེ གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ག་ནྡྷཱ ཨ་གྷཱ་ཡི་ཏཱ ཨ་གྷཱ་ཡི་ཏ་པུ་བྦཱ, ན ཙ གྷཱ་ཡ་སི, ན ཙ ཏེ ཧོ་ཏི གྷཱ་ཡེ་ཡྻ་ནྟི? ཨ་ཏྠི ཏེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཡེ ཏེ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ར་སཱ ཨ་སཱ་ཡི་ཏཱ ཨ་སཱ་ཡི་ཏ་པུ་བྦཱ, ན ཙ སཱ་ཡ་སི, ན ཙ ཏེ ཧོ་ཏི སཱ་ཡེ་ཡྻ་ནྟི? ཨ་ཏྠི ཏེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཡེ ཏེ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ཕོ་ཊྛ་བྦཱ ཨ་ས་མྥུ་ཊྛཱ ཨ་ས་མྥུ་ཊྛ་པུ་བྦཱ, ན ཙ ཕུ་ས་སི, ན ཙ ཏེ ཧོ་ཏི ཕུ་སེ་ཡྻ་ནྟི? ཨ་ཏྠི ཏེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཡེ ཏེ མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏཱ ཨ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་པུ་བྦཱ, ན ཙ ཝི་ཛཱ་ནཱ་སི, ན ཙ ཏེ ཧོ་ཏི ཝི་ཛཱ་ནེ་ཡྻ་ནྟི? ཨ་ཏྠི ཏེ ཏ་ཏྠ ཚ་ནྡོ ཝཱ རཱ་གོ ཝཱ པེ་མཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཨེ་ཏྠ ཙ ཏེ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སུ་ཏེ སུ་ཏ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མུ་ཏེ མུ་ཏ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་ཏོ ཁོ ཏེ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, དི་ཊྛ་སུ་ཏ་མུ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཏ་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ དི་ཊྛེ དི་ཊྛ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, སུ་ཏེ སུ་ཏ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, མུ་ཏེ མུ་ཏ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཏེ ཝི་ཉྙཱ་ཏ་མ་ཏྟཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི; ཏ་ཏོ ཏྭཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ན ཏེ་ན. ཡ་ཏོ ཏྭཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ན ཏེ་ན; ཏ་ཏོ ཏྭཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ན ཏ་ཏྠ. ཡ་ཏོ ཏྭཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ན ཏ་ཏྠ; ཏ་ཏོ ཏྭཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, ནེ་ཝི་དྷ, ན ཧུ་རཾ, ན ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ན. ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི.

‘‘ཨི་མ་སྶ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི –

‘‘རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ས་ཏི མུ་ཊྛཱ, པི་ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ;

སཱ་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ས [ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡ (སཱི.)] ཏི་ཊྛ་ཏི.

‘‘ཏ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ནེ་ཀཱ རཱུ་པ་ས་མྦྷ་ཝཱ;

ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཙ ཝི་ཧེ་སཱ ཙ, ཙི་ཏྟ་མ་སྶཱུ་པ་ཧ་ཉྙ་ཏི;

ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ན་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ཨཱ་རཱ ནི་བྦཱ་ན་མུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ས་ཏི མུ་ཊྛཱ, པི་ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ;

སཱ་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ས ཏི་ཊྛ་ཏི.

‘‘ཏ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ནེ་ཀཱ ས་དྡ་ས་མྦྷ་ཝཱ;

ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཙ ཝི་ཧེ་སཱ ཙ, ཙི་ཏྟ་མ་སྶཱུ་པ་ཧ་ཉྙ་ཏི;

ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ན་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ཨཱ་རཱ ནི་བྦཱ་ན་མུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ག་ནྡྷཾ གྷ་ཏྭཱ ས་ཏི མུ་ཊྛཱ, པི་ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ;

སཱ་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ས ཏི་ཊྛ་ཏི.

‘‘ཏ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ནེ་ཀཱ ག་ནྡྷ་ས་མྦྷ་ཝཱ;

ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཙ ཝི་ཧེ་སཱ ཙ, ཙི་ཏྟ་མ་སྶཱུ་པ་ཧ་ཉྙ་ཏི;

ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ན་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ཨཱ་རཱ ནི་བྦཱ་ན་མུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ར་སཾ བྷོ་ཏྭཱ ས་ཏི མུ་ཊྛཱ, པི་ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ;

སཱ་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ས ཏི་ཊྛ་ཏི.

‘‘ཏ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ནེ་ཀཱ ར་ས་ས་མྦྷ་ཝཱ;

ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཙ ཝི་ཧེ་སཱ ཙ, ཙི་ཏྟ་མ་སྶཱུ་པ་ཧ་ཉྙ་ཏི;

ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ན་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ཨཱ་རཱ ནི་བྦཱ་ན་མུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ཕ་སྶཾ ཕུ་སྶ ས་ཏི མུ་ཊྛཱ, པི་ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ;

སཱ་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ས ཏི་ཊྛ་ཏི.

‘‘ཏ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ནེ་ཀཱ ཕ་སྶ་ས་མྦྷ་ཝཱ;

ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཙ ཝི་ཧེ་སཱ ཙ, ཙི་ཏྟ་མ་སྶཱུ་པ་ཧ་ཉྙ་ཏི;

ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ན་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ཨཱ་རཱ ནི་བྦཱ་ན་མུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘དྷ་མྨཾ ཉ་ཏྭཱ ས་ཏི མུ་ཊྛཱ, པི་ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ;

སཱ་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ས ཏི་ཊྛ་ཏི.

‘‘ཏ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ནེ་ཀཱ དྷ་མྨ་ས་མྦྷ་ཝཱ;

ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཙ ཝི་ཧེ་སཱ ཙ, ཙི་ཏྟ་མ་སྶཱུ་པ་ཧ་ཉྙ་ཏི;

ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ན་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ཨཱ་རཱ ནི་བྦཱ་ན་མུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ན སོ ར་ཛྫ་ཏི རཱུ་པེ་སུ, རཱུ་པཾ དི་སྭཱ པ་ཊི་སྶ་ཏོ;

ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ནཱ་ཛ྄ཛྷོ་ས ཏི་ཊྛ་ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ་སྶ པ་སྶ་ཏོ རཱུ་པཾ, སེ་ཝ་ཏོ ཙཱ་པི ཝེ་ད་ནཾ;

ཁཱི་ཡ་ཏི ནོ་པ་ཙཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཙ་ར་ཏཱི ས་ཏོ;

ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཙི་ན་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ས་ནྟི་ཀེ ནི་བྦཱ་ན་མུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ན སོ ར་ཛྫ་ཏི ས་དྡེ་སུ, ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ པ་ཊི་སྶ་ཏོ;

ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ནཱ་ཛ྄ཛྷོ་ས ཏི་ཊྛ་ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ་སྶ སུ་ཎ་ཏོ ས་དྡཾ, སེ་ཝ་ཏོ ཙཱ་པི ཝེ་ད་ནཾ;

ཁཱི་ཡ་ཏི ནོ་པ་ཙཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཙ་ར་ཏཱི ས་ཏོ;

ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཙི་ན་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ས་ནྟི་ཀེ ནི་བྦཱ་ན་མུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ན སོ ར་ཛྫ་ཏི ག་ནྡྷེ་སུ, ག་ནྡྷཾ གྷ་ཏྭཱ པ་ཊི་སྶ་ཏོ;

ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ནཱ་ཛ྄ཛྷོ་ས ཏི་ཊྛ་ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ་སྶ གྷཱ་ཡ་ཏོ ག་ནྡྷཾ, སེ་ཝ་ཏོ ཙཱ་པི ཝེ་ད་ནཾ;

ཁཱི་ཡ་ཏི ནོ་པ་ཙཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཙ་ར་ཏཱི ས་ཏོ;

ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཙི་ན་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ས་ནྟི་ཀེ ནི་བྦཱ་ན་མུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ན སོ ར་ཛྫ་ཏི ར་སེ་སུ, ར་སཾ བྷོ་ཏྭཱ པ་ཊི་སྶ་ཏོ;

ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ནཱ་ཛ྄ཛྷོ་ས ཏི་ཊྛ་ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ་སྶ སཱ་ཡ་ཏོ ར་སཾ, སེ་ཝ་ཏོ ཙཱ་པི ཝེ་ད་ནཾ;

ཁཱི་ཡ་ཏི ནོ་པ་ཙཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཙ་ར་ཏཱི ས་ཏོ;

ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཙི་ན་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ས་ནྟི་ཀེ ནི་བྦཱ་ན་མུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ན སོ ར་ཛྫ་ཏི ཕ་སྶེ་སུ, ཕ་སྶཾ ཕུ་སྶ པ་ཊི་སྶ་ཏོ;

ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ནཱ་ཛ྄ཛྷོ་ས ཏི་ཊྛ་ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ་སྶ ཕུ་ས་ཏོ ཕ་སྶཾ, སེ་ཝ་ཏོ ཙཱ་པི ཝེ་ད་ནཾ;

ཁཱི་ཡ་ཏི ནོ་པ་ཙཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཙ་ར་ཏཱི ས་ཏོ;

ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཙི་ན་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ས་ནྟི་ཀེ ནི་བྦཱ་ན་མུ་ཙྩ་ཏི.

‘‘ན སོ ར་ཛྫ་ཏི དྷ་མྨེ་སུ, དྷ་མྨཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཊི་སྶ་ཏོ;

ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ནཱ་ཛ྄ཛྷོ་ས ཏི་ཊྛ་ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ་སྶ ཛཱ་ན་ཏོ དྷ་མྨཾ, སེ་ཝ་ཏོ ཙཱ་པི ཝེ་ད་ནཾ;

ཁཱི་ཡ་ཏི ནོ་པ་ཙཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཙ་ར་ཏཱི ས་ཏོ;

ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཙི་ན་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ས་ནྟི་ཀེ ནི་བྦཱ་ན་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཨི་མ་སྶ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ! སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སི –

‘‘རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ས་ཏི མུ་ཊྛཱ, པི་ཡཾ ནི་མི་ཏྟཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏོ;

སཱ་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ས ཏི་ཊྛ་ཏི.

‘‘ཏ་སྶ ཝ་ཌྜྷ་ནྟི ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ནེ་ཀཱ རཱུ་པ་ས་མྦྷ་ཝཱ;

ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ ཙ ཝི་ཧེ་སཱ ཙ, ཙི་ཏྟ་མ་སྶཱུ་པ་ཧ་ཉྙ་ཏི;

ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཙི་ན་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ཨཱ་རཱ ནི་བྦཱ་ན་མུ་ཙྩ་ཏི.…པེ….

‘‘ན སོ ར་ཛྫ་ཏི དྷ་མྨེ་སུ, དྷ་མྨཾ ཉ་ཏྭཱ པ་ཊི་སྶ་ཏོ;

ཝི་ར་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝེ་དེ་ཏི, ཏ་ཉྩ ནཱ་ཛ྄ཛྷོ་ས ཏི་ཊྛ་ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ་སྶ ཝི་ཛཱ་ན་ཏོ དྷ་མྨཾ, སེ་ཝ་ཏོ ཙཱ་པི ཝེ་ད་ནཾ;

ཁཱི་ཡ་ཏི ནོ་པ་ཙཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཙ་ར་ཏཱི ས་ཏོ;

ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་ཙི་ན་ཏོ དུ་ཀྑཾ, ས་ནྟི་ཀེ ནི་བྦཱ་ན་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཨི་མ་སྶ ཁོ, མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ པ་ཀྐཱ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མཱ་ལུ་ཀྱ་པུ་ཏྟོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟཾ

༩༦. ‘‘པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨ་ཉྩ ཚ ཙ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ [ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.) ཨུ་པ་རི ཨཱ་སཱི་ཝི་ས་ཝ་གྒེ ས་ཏྟ་མ་སུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ཨཱ་ཀུ་ས་ལཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ’’ ཏྭེ་ཝ ས་བྦ་ཏྠ དི་སྶ་ཏི] སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡཱ. ཏ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི ན ཝི་ནོ་དེ་ཏི ན བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི [བྱ་ནྟི་ཀ་རོ་ཏི (པཱི.) བྱ་ནྟིཾ ཀ་རོ་ཏི (ཀ.)] ན ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི, ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ – ‘པ་རི་ཧཱ་ཡཱ་མི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི’. པ་རི་ཧཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི…པེ….

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི…པེ… པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡཱ. ཏ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི ན་པྤ་ཛ་ཧ་ཏི ན ཝི་ནོ་དེ་ཏི ན བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ན ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི, ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ – ‘པ་རི་ཧཱ་ཡཱ་མི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི’. པ་རི་ཧཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡཱ. ཏ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི, ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ – ‘ན པ་རི་ཧཱ་ཡཱ་མི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི’. ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི…པེ….

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི…པེ… པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡཱ. ཏ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ ནཱ་དྷི་ཝཱ་སེ་ཏི པ་ཛ་ཧ་ཏི ཝི་ནོ་དེ་ཏི བྱ་ནྟཱི་ཀ་རོ་ཏི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ ག་མེ་ཏི, ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ – ‘ན པ་རི་ཧཱ་ཡཱ་མི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི’. ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་དྷ་མྨོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡཱ. ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ – ‘ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ’. ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྷེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི…པེ… པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ནུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་ར་ས་ངྐ་པྤཱ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡཱ. ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ – ‘ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་མེ་ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ’. ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ན་ཉྷེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ ཨ་བྷི་བྷཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི་སུ་ཏྟཾ

༩༧. ‘‘པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རི་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རི་ཉྩ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི ཧོ་ཏི? ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ བྱཱ་སི་ཉྩ་ཏི [བྱཱ་སི་ཙྩ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)]. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ རཱུ་པེ་སུ ཏ་སྶ བྱཱ་སི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ པཱ་མོ་ཛྫཾ ན ཧོ་ཏི. པཱ་མོ་ཛྫེ ཨ་ས་ཏི པཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི. པཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི པ་སྶ་དྡྷི ན ཧོ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི དུ་ཀྑཾ ཧོ་ཏི. དུ་ཀྑི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ན ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ དྷ་མྨཱ ན པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི. དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི…པེ… ཛི་ཝ྄ཧི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ བྱཱ་སི་ཉྩ་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ ར་སེ་སུ, ཏ་སྶ བྱཱ་སི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ…པེ… པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི…པེ… མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ བྱཱ་སི་ཉྩ་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཏ་སྶ བྱཱ་སི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ པཱ་མོ་ཛྫཾ ན ཧོ་ཏི. པཱ་མོ་ཛྫེ ཨ་ས་ཏི པཱི་ཏི ན ཧོ་ཏི. པཱི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི པ་སྶ་དྡྷི ན ཧོ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི དུ་ཀྑཾ ཧོ་ཏི. དུ་ཀྑི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ན ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ དྷ་མྨཱ ན པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི. དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི ཧོ་ཏི? ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ སཾ་ཝུ་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ན བྱཱ་སི་ཉྩ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ རཱུ་པེ་སུ, ཏ་སྶ ཨ་བྱཱ་སི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ དྷ་མྨཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི. དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི…པེ… ཛི་ཝ྄ཧི་ནྡྲི་ཡཾ སཾ་ཝུ་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ན བྱཱ་སི་ཉྩ་ཏི…པེ… ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ སཾ་ཝུ་ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ན བྱཱ་སི་ཉྩ་ཏི, མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཏ་སྶ ཨ་བྱཱ་སི་ཏྟ་ཙི་ཏྟ་སྶ པཱ་མོ་ཛྫཾ ཛཱ་ཡ་ཏི. པ་མུ་དི་ཏ་སྶ པཱི་ཏི ཛཱ་ཡ་ཏི. པཱི་ཏི་མ་ན་སྶ ཀཱ་ཡོ པ་སྶ་མྦྷ་ཏི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ དྷ་མྨཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ནྟི. དྷ་མྨཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི ཏྭེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. སཾ་ཝ་ར་སུ་ཏྟཾ

༩༨. ‘‘སཾ་ཝ་ར་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི, ཨ་སཾ་ཝ་ར་ཉྩ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི? ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ. ཏ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ – ‘པ་རི་ཧཱ་ཡཱ་མི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི’. པ་རི་ཧཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི…པེ… ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ར་སཱ…པེ… ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ. ཏ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ – ‘པ་རི་ཧཱ་ཡཱ་མི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི’. པ་རི་ཧཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏི? ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ རཱུ་པཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ. ཏ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ནཱ་བྷི་ཝ་ད་ཏི ནཱ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ – ‘ན པ་རི་ཧཱ་ཡཱ་མི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི’. ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི …པེ… ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ ར་སཱ…པེ… ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཱ དྷ་མྨཱ ཨི་ཊྛཱ ཀ་ནྟཱ མ་ནཱ་པཱ པི་ཡ་རཱུ་པཱ ཀཱ་མཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཱ ར་ཛ་ནཱི་ཡཱ. ཏ་ཉྩེ བྷི་ཀྑུ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི ནཱ་བྷི་ཝ་ད་ཏི ནཱ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ཡ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཝེ་དི་ཏ་བྦ་མེ་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱ – ‘ན པ་རི་ཧཱ་ཡཱ་མི ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི’. ཨ་པ་རི་ཧཱ་ན་ཉྷེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཾ་ཝ་རོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ས་མཱ་དྷི་སུ་ཏྟཾ

༩༩. ‘‘ས་མཱ་དྷིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝེ་ཐ. ས་མཱ་ཧི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀི་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི? ‘ཙ་ཀྑུ ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘རཱུ་པཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ ཨ་ནི་ཙྩོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཡ་མྤི་དཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ ཏ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘མ་ནོ ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. དྷ་མྨཱ… མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ… ‘ཡ་མྤི་དཾ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ ཏ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་མཱ་དྷིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝེ་ཐ. ས་མཱ་ཧི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སུ་ཏྟཾ

༡༠༠. ‘‘པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནེ [པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ (སཱི. པཱི. ཀ.), པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནཱ (སྱཱ. ཀཾ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ག་མཱ་པ་ཛྫ་ཐ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀི་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི? ‘ཙ་ཀྑུ ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘རཱུ་པཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ ཨ་ནི་ཙྩོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘ཡ་མྤི་དཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ ཏ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི…པེ… ‘ཡ་མྤི་དཾ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ ཏ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ག་མཱ་པ་ཛྫ་ཐ. པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. པ་ཋ་མ་ན་ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་སུ་ཏྟཾ

༡༠༡. ‘‘ཡཾ [ཡ་མྤི (པཱི. ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ? ཙ་ཀྑུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. རཱུ་པཱ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏེ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏེ ཝོ པ་ཧཱི་ནཱ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. སོ ཝོ པ་ཧཱི་ནོ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་མྤི་དཾ ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ ཏ་མྤི ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སོ་ཏཾ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་དྡཱ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏེ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏེ ཝོ པ་ཧཱི་ནཱ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. སོ་ཏ་ས་མྥ་སྶོ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. སོ ཝོ པ་ཧཱི་ནཱ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་མྤི་དཾ སོ་ཏ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ ཏ་མྤི ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. གྷཱ་ནཾ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ག་ནྡྷཱ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏེ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏེ ཝོ པ་ཧཱི་ནཱ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. གྷཱ་ན་ས་མྥ་སྶོ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. སོ ཝོ པ་ཧཱི་ནཱ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་མྤི་དཾ གྷཱ་ན་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ ཏ་མྤི ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.

ཛི་ཝ྄ཧཱ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. སཱ ཝོ པ་ཧཱི་ནཱ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ར་སཱ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏེ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏེ ཝོ པ་ཧཱི་ནཱ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཛི་ཝ྄ཧཱ་ས་མྥ་སྶོ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. སོ ཝོ པ་ཧཱི་ནཱ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་མྤི་དཾ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ ཏ་མྤི ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི …པེ….

མ་ནོ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. སོ ཝོ པ་ཧཱི་ནོ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. དྷ་མྨཱ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏེ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏེ ཝོ པ་ཧཱི་ནཱ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. སོ ཝོ པ་ཧཱི་ནོ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་མྤི་དཾ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ ཏ་མྤི ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ ཏཾ ཛ་ནོ ཧ་རེ་ཡྻ ཝཱ ཌ་ཧེ་ཡྻ ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻ, ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་མྷེ ཛ་ནོ ཧ་ར་ཏི ཝཱ ཌ་ཧ་ཏི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏཱི’’’ཏི?

‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ’’?

‘‘ན ཧི ནོ ཨེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ’’ཏི.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཀྑུ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. རཱུ་པཱ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ… ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ…པེ… ཡ་མྤི་དཾ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ ཏ་མྤི ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. དུ་ཏི་ཡ་ན་ཏུ་མྷཱ་ཀཾ་སུ་ཏྟཾ

༡༠༢. ‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ? ཙ་ཀྑུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. རཱུ་པཱ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏེ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏེ ཝོ པ་ཧཱི་ནཱ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. སོ ཝོ པ་ཧཱི་ནོ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི…པེ… ཡ་མྤི་དཾ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ ཏ་མྤི ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ. ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཡ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ. ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. ཨུ་ད་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༡༠༣. ‘‘ཨུ་ད་ཀོ [ཨུ་དྡ་ཀོ (སཱི. པཱི.)] སུ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་མ་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི – ‘ཨི་དཾ ཛཱ་ཏུ ཝེ་ད་གཱུ, ཨི་དཾ ཛཱ་ཏུ ས་བྦ་ཛཱི [ས་བྦ་ཛི (པཱི.)], ཨི་དཾ ཛཱ་ཏུ ཨ་པ་ལི་ཁ་ཏཾ ག་ཎྜ་མཱུ་ལཾ པ་ལི་ཁ་ཎི’ནྟི. ཏཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཀོ རཱ་མ་པུ་ཏྟོ ཨ་ཝེ་ད་གཱུ་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ནོ ‘ཝེ་ད་གཱུ་སྨཱི’ཏི བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ས་བྦ་ཛཱི་ཡེ་ཝ ས་མཱ་ནོ ‘ས་བྦ་ཛཱི་སྨཱི’ཏི བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་པ་ལི་ཁ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ག་ཎྜ་མཱུ་ལཾ པ་ལི་ཁ་ཏཾ མེ ‘ག་ཎྜ་མཱུ་ལ’ནྟི བྷཱ་ས་ཏི. ཨི་དྷ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨི་དཾ ཛཱ་ཏུ ཝེ་ད་གཱུ, ཨི་དཾ ཛཱ་ཏུ ས་བྦ་ཛཱི, ཨི་དཾ ཛཱ་ཏུ ཨ་པ་ལི་ཁ་ཏཾ ག་ཎྜ་མཱུ་ལཾ པ་ལི་ཁ་ཎི’’’ནྟི.