༣. དི་ཊྛི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཝ་གྒོ
༡. ཝཱ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༦. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི, ན ན་ཛྫོ ས་ནྡ་ནྟི, ན ག་བྦྷི་ནི་ཡོ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཨུ་དེ་ནྟི ཝཱ ཨ་པེ་ནྟི ཝཱ ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི?
‘‘བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷ་ག་ཝཾ་ནེ་ཏྟི་ཀཱ བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྙེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི, ན ན་ཛྫོ ས་ནྡ་ནྟི, ན ག་བྦྷི་ནི་ཡོ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཨུ་དེ་ནྟི ཝཱ ཨ་པེ་ནྟི ཝཱ ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི…པེ… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི, ན ན་ཛྫོ ས་ནྡ་ནྟི, ན ག་བྦྷི་ནི་ཡོ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཨུ་དེ་ནྟི ཝཱ ཨ་པེ་ནྟི ཝཱ ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི, ན ན་ཛྫོ ས་ནྡ་ནྟི, ན ག་བྦྷི་ནི་ཡོ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཨུ་དེ་ནྟི ཝཱ ཨ་པེ་ནྟི ཝཱ ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཝེ་ད་ནཱ ནི་ཙྩཱ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝཱ’’ཏི… ‘‘ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི, ན ན་ཛྫོ ས་ནྡ་ནྟི, ན ག་བྦྷི་ནི་ཡོ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཨུ་དེ་ནྟི ཝཱ ཨ་པེ་ནྟི ཝཱ ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡ་མྤི་དཾ [ཡ་མི་དཾ (ཨ་ཉྙ་ཏྠ)] དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་མྤི ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི, ན ན་ཛྫོ ས་ནྡ་ནྟི, ན ག་བྦྷི་ནི་ཡོ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཨུ་དེ་ནྟི ཝཱ ཨ་པེ་ནྟི ཝཱ ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨི་མེ་སུ ཙ [ཨི་མེ་སུ ཚ་སུ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑེ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ཨེ་ཏཾ་མ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༧. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི…པེ… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི … ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ‘‘ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་མྤི ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨི་མེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑེ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. སོ་ཨ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༨. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘སོ ཨ་ཏྟཱ, སོ ལོ་ཀོ, སོ པེ་ཙྩ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ….
‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘སོ ཨ་ཏྟཱ, སོ ལོ་ཀོ, སོ པེ་ཙྩ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི…པེ… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘སོ ཨ་ཏྟཱ, སོ ལོ་ཀོ, སོ པེ་ཙྩ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘སོ ཨ་ཏྟཱ…པེ… ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ བྷ་ནྟེ…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘སོ ཨ་ཏྟཱ…པེ… ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་མྤི ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘སོ ཨ་ཏྟཱ, སོ ལོ་ཀོ, སོ པེ་ཙྩ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨི་མེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑེ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ནོ་ཙ་མེ་སི་ཡཱ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༩. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ….
‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་མྤི ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨི་མེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑེ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ན་ཏྠི་དི་ནྣ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༠. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན་ཏྠི དི་ནྣཾ, ན་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ, ན་ཏྠི ཧུ་ཏཾ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཏ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ [སུ་ཀྐ་ཊ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ (སཱི. པཱི.)] ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ; ན་ཏྠི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི མཱ་ཏཱ, ན་ཏྠི པི་ཏཱ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ; ན་ཏྠི ལོ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་མྨ་གྒ་ཏཱ [ས་མ་གྒ་ཏཱ (ཀ.)] ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཡེ ཨི་མ་ཉྩ ལོ་ཀཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ནྟི. ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀོ [ཙཱ་ཏུ་མྨ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ཡཾ པུ་རི་སོ ཡ་དཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་རོ་ཏི པ་ཐ་ཝཱི པ་ཐ་ཝཱི་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པེ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨཱ་པོ ཨཱ་པོ་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པེ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཏེ་ཛོ ཏེ་ཛོ་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པེ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཝཱ་ཡོ ཝཱ་ཡོ་ཀཱ་ཡཾ ཨ་ནུ་པེ་ཏི ཨ་ནུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི. ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་ངྐ་མ་ནྟི. ཨཱ་ས་ནྡི་པ་ཉྩ་མཱ པུ་རི་སཱ མ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ག་ཙྪ་ནྟི. ཡཱ་ཝ ཨཱ་ལཱ༹་ཧ་ནཱ པ་དཱ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི. ཀཱ་པོ་ཏ་ཀཱ་ནི ཨ་ཊྛཱི་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. བྷ་སྶ་ནྟཱ ཨཱ་ཧུ་ཏི་ཡོ. ད་ཏྟུ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ ཡ་དི་དཾ དཱ་ནཾ [ད་ཏྟུ་པ་ཉྙ་ཏྟ་མི་དཾ དཱ་ནཾ ནཱ་མ (ས་བྦ་ཏྠ)]. ཏེ་སཾ ཏུ་ཙྪཾ མུ་སཱ ཝི་ལཱ་པོ ཡེ ཀེ་ཙི ཨ་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་དཾ ཝ་ད་ནྟི. བཱ་ལེ ཙ པ་ཎྜི་ཏེ ཙ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི ཝི་ན་སྶ་ནྟི ན ཧོ་ནྟི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན་ཏྠི དི་ནྣཾ, ན་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ…པེ… ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི ཝི་ན་སྶ་ནྟི ན ཧོ་ནྟི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི…པེ… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན་ཏྠི དི་ནྣཾ, ན་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ…པེ… ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི ཝི་ན་སྶ་ནྟི ན ཧོ་ནྟི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ན་ཏྠི དི་ནྣཾ, ན་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ…པེ… ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི ཝི་ན་སྶ་ནྟི ན ཧོ་ནྟི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ན་ཏྠི དི་ནྣཾ, ན་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ…པེ… ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི ཝི་ན་སྶ་ནྟི ན ཧོ་ནྟི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་མྤི ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ན་ཏྠི དི་ནྣཾ, ན་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ…པེ… ཡེ ཀེ་ཙི ཨ་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་དཾ ཝ་ད་ནྟི; བཱ་ལེ ཙ པ་ཎྜི་ཏེ ཙ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟི ཝི་ན་སྶ་ནྟི ན ཧོ་ནྟི པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨི་མེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑེ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཀ་རོ་ཏོ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཀ་རོ་ཏོ ཀཱ་ར་ཡ་ཏོ ཚི་ནྡ་ཏོ ཚེ་དཱ་པ་ཡ་ཏོ པ་ཙ་ཏོ པཱ་ཙཱ་པ་ཡ་ཏོ སོ་ཙ་ཏོ སོ་ཙཱ་པ་ཡ་ཏོ ཀི་ལ་མ་ཏོ ཀི་ལ་མཱ་པ་ཡ་ཏོ ཕ་ནྡ་ཏོ ཕ་ནྡཱ་པ་ཡ་ཏོ པཱ་ཎ་མ་ཏི་པཱ་ཏ་ཡ་ཏོ ཨ་དི་ནྣཾ ཨཱ་དི་ཡ་ཏོ ས་ནྡྷིཾ ཚི་ནྡ་ཏོ ནི་ལློ་པཾ ཧ་ར་ཏོ ཨེ་ཀཱ་གཱ་རི་ཀཾ ཀ་རོ་ཏོ པ་རི་པ་ནྠེ ཏི་ཊྛ་ཏོ པ་ར་དཱ་རཾ ག་ཙྪ་ཏོ མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏོ ཀ་རོ་ཏོ ན ཀ་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པཾ. ཁུ་ར་པ་རི་ཡ་ནྟེ་ན ཙེ་པི ཙ་ཀྐེ་ན ཡོ ཨི་མི་སྶཱ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ པཱ་ཎེ ཨེ་ཀ་མཾ་ས་ཁ་ལཾ ཨེ་ཀ་མཾ་ས་པུ་ཉྫཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ན་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ. ད་ཀྑི་ཎཾ ཙེ་པི ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ; ཧ་ན་ནྟོ གྷཱ་ཏེ་ནྟོ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཚེ་དཱ་པེ་ནྟོ པ་ཙ་ནྟོ པཱ་ཙེ་ནྟོ, ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པཱ་པཾ, ན་ཏྠི པཱ་པ་སྶ ཨཱ་ག་མོ. ཨུ་ཏྟ་རཾ ཙེ་པི ག་ངྒཱ་ཡ ཏཱི་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ; ད་ད་ནྟོ དཱ་པེ་ནྟོ ཡ་ཛ་ནྟོ ཡ་ཛཱ་པེ་ནྟོ, ན་ཏྠི ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ པུ་ཉྙཾ, ན་ཏྠི པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་མོ. དཱ་ནེ་ན ད་མེ་ན སཾ་ཡ་མེ་ན ས་ཙྩ་ཝ་ཛྫེ་ན ན་ཏྠི པུ་ཉྙཾ ན་ཏྠི པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་མོ’’’ཏི. བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཀ་རོ་ཏོ ཀཱ་ར་ཡ་ཏོ…པེ… ན་ཏྠི པུ་ཉྙཾ ན་ཏྠི པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་མོ’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི…པེ… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཀ་རོ་ཏོ ཀཱ་ར་ཡ་ཏོ…པེ… ན་ཏྠི པུ་ཉྙཾ ན་ཏྠི པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་མོ’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཀ་རོ་ཏོ…པེ… ན་ཏྠི པུ་ཉྙཾ ན་ཏྠི པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་མོ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཀ་རོ་ཏོ ཀཱ་ར་ཡ་ཏོ …པེ… ན་ཏྠི པུ་ཉྙཾ ན་ཏྠི པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་མོ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་མྤི ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཀ་རོ་ཏོ ཀཱ་ར་ཡ་ཏོ…པེ… ན་ཏྠི པུ་ཉྙཾ ན་ཏྠི པུ་ཉྙ་སྶ ཨཱ་ག་མོ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨི་མེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑེ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཧེ་ཏུ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡ. ཨ་ཧེ་ཏཱུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི. ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ. ཨ་ཧེ་ཏཱུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ན་ཏྠི བ་ལཾ ན་ཏྠི ཝཱི་རི་ཡཾ ན་ཏྠི པུ་རི་ས་ཐཱ་མོ ན་ཏྠི པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མོ. ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ས་བྦེ པཱ་ཎཱ ས་བྦེ བྷཱུ་ཏཱ ས་བྦེ ཛཱི་ཝཱ ཨ་ཝ་སཱ ཨ་བ་ལཱ ཨ་ཝཱི་རི་ཡཱ ནི་ཡ་ཏི་ས་ངྒ་ཏི་བྷཱ་ཝ་པ་རི་ཎ་ཏཱ ཚ་སྭེ་ཝཱ་བྷི་ཛཱ་ཏཱི་སུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ…པེ… སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི…པེ… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ…པེ… སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ…པེ… སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ, ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ…པེ… སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་མྤི ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ…པེ… སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨི་མེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑེ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི …པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. མ་ཧཱ་དི་ཊྛི་སུ་ཏྟཾ
༢༡༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ས་ཏྟི་མེ ཀཱ་ཡཱ ཨ་ཀ་ཊཱ, ཨ་ཀ་ཊ་ཝི་དྷཱ, ཨ་ནི་མྨི་ཏཱ, ཨ་ནི་མྨཱ་ཏཱ, ཝ་ཉྫྷཱ, ཀཱུ་ཊ་ཊྛཱ, ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ; ཏེ ན ཨི་ཉྫ་ནྟི, ན ཝི་པ་རི་ཎ་མ་ནྟི [ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མེ་ནྟི (པཱི. ཀ.)], ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྱཱ་བཱ་དྷེ་ནྟི; ནཱ་ལཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ སུ་ཁཱ་ཡ ཝཱ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ. ཀ་ཏ་མེ ས་ཏྟ? པ་ཐ་ཝཱི་ཀཱ་ཡོ, ཨཱ་པོ་ཀཱ་ཡོ, ཏེ་ཛོ་ཀཱ་ཡོ, ཝཱ་ཡོ་ཀཱ་ཡོ, སུ་ཁེ, དུ་ཀྑེ, ཛཱི་ཝེ ས་ཏྟ་མེ. ཨི་མེ ས་ཏྟ [ཛཱི་ཝེ. ས་ཏྟི་མེ (བ་ཧཱུ་སུ)] ཀཱ་ཡཱ ཨ་ཀ་ཊཱ, ཨ་ཀ་ཊ་ཝི་དྷཱ, ཨ་ནི་མྨི་ཏཱ, ཨ་ནི་མྨཱ་ཏཱ, ཝ་ཉྫྷཱ, ཀཱུ་ཊ་ཊྛཱ ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ; ཏེ ན ཨི་ཉྫ་ནྟི, ན ཝི་པ་རི་ཎ་མ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྱཱ་བཱ་དྷེ་ནྟི; ནཱ་ལཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ སུ་ཁཱ་ཡ ཝཱ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝཱ. ཡོ་པི ཏི་ཎྷེ་ན ས་ཏྠེ་ན སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ཏི, ན སོ་པི ཀ་ཉྩི [ན ཀོ་ཙི ཀ་ཉྩི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.), ན ཀོ་ཙི ཏཾ (པཱི. ཀ.)] ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཏི; ས་ཏྟ་ནྣཾ་ཏྭེ་ཝ ཀཱ་ཡཱ་ན་མ་ནྟ་རེ་ན ས་ཏྠཾ ཝི་ཝ་ར་མ་ནུ་པ་ཝི་ས་ཏི [ཝི་ཝ་ར་མ་ནུ་པ་ཏ་ཏི (ཀ་ཏྠ་ཙི) དཱི་གྷ་མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ་པི]. ཙུ་དྡ་ས ཁོ པ་ནི་མཱ་ནི ཡོ་ནི་པ་མུ་ཁ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ས་ཊྛི ཙ ས་ཏཱ་ནི ཚ ཙ ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཙ ཀ་མྨུ་ནོ ས་ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཙ ཀ་མྨཱ་ནི, ཏཱི་ཎི ཙ ཀ་མྨཱ་ནི, ཀ་མྨེ ཙ ཨ་ཌྜྷ་ཀ་མྨེ ཙ དྭ་ཊྛི་པ་ཊི་པ་དཱ, དྭ་ཊྛ་ནྟ་ར་ཀ་པྤཱ, ཚ་ལཱ༹་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཡོ, ཨ་ཊྛ་པུ་རི་ས་བྷཱུ་མི་ཡོ, ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས ཨཱ་ཛཱི་ཝ་ཀ་ས་ཏེ, ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་ས་ཏེ, ཨེ་ཀཱུ་ན་པ་ཉྙཱ་ས ནཱ་ག་ཝཱ་ས་ས་ཏེ, ཝཱི་སེ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ས་ཏེ, ཏིཾ་སེ ནི་ར་ཡ་ས་ཏེ, ཚ་ཏྟིཾ་ས་ར་ཛོ་དྷཱ་ཏུ་ཡོ, ས་ཏྟ ས་ཉྙཱི་ག་བྦྷཱ, ས་ཏྟ ཨ་ས་ཉྙཱི་ག་བྦྷཱ, ས་ཏྟ ནི་ག་ཎྛི་ག་བྦྷཱ, ས་ཏྟ དེ་ཝཱ, ས་ཏྟ མཱ་ནུ་སཱ, ས་ཏྟ པེ་སཱ་ཙཱ, ས་ཏྟ ས་རཱ, ས་ཏྟ པ་ཝུ་ཊཱ [ས་པུ་ཊཱ (ཀ.), པ་ཝུ་དྷཱ (པཱི.)], ས་ཏྟ པ་པཱ་ཏཱ, ས་ཏྟ ཙ པ་པཱ་ཏ་ས་ཏཱ་ནི, ས་ཏྟ སུ་པི་ནཱ, ས་ཏྟ སུ་པི་ན་ས་ཏཱ་ནི, ཙུ་ལླཱ་སཱི་ཏི མ་ཧཱ་ཀ་པྤི་ནོ [མ་ཧཱ་ཀ་པྤུ་ནོ (སཱི. པཱི.)] ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི, ཡཱ་ནི བཱ་ལེ ཙ པ་ཎྜི་ཏེ ཙ ས་ནྡྷཱ་ཝི་ཏྭཱ སཾ་ས་རི་ཏྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ན་ཏྠི ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན ཝཱ ཝ་ཏེ་ན ཝཱ ཏ་པེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝཱ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐཾ ཝཱ ཀ་མྨཾ པ་རི་པཱ་ཙེ་སྶཱ་མི; པ་རི་པ་ཀྐཾ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཕུ་སྶ ཕུ་སྶ བྱ་ནྟཱི་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི་ཏི ཧེ་ཝཾ ན་ཏྠི དོ་ཎ་མི་ཏེ སུ་ཁ་དུ་ཀྑེ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཀ་ཏེ སཾ་སཱ་རེ, ན་ཏྠི ཧཱ་ཡ་ན་ཝ་ཌྜྷ་ནེ, ན་ཏྠི ཨུ་ཀྐཾ་སཱ་ཝ་ཀཾ་སེ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ སུ་ཏྟ་གུ་ལེ༹ ཁི་ཏྟེ ནི་བྦེ་ཋི་ཡ་མཱ་ན་མེ་ཝ པ་ལེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བཱ་ལེ ཙ པ་ཎྜི་ཏེ ཙ ནི་བྦེ་ཋི་ཡ་མཱ་ནཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ལེ་ནྟཱི’’’ཏི?
བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ས་ཏྟི་མེ ཀཱ་ཡཱ ཨ་ཀ་ཊཱ, ཨ་ཀ་ཊ་ཝི་དྷཱ…པེ… སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ལེ་ནྟཱི’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི…པེ… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ས་ཏྟི་མེ ཀཱ་ཡཱ ཨ་ཀ་ཊཱ, ཨ་ཀ་ཊ་ཝི་དྷཱ…པེ… སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ལེ་ནྟཱི’’’ཏི. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ས་ཏྟི་མེ ཀཱ་ཡཱ ཨ་ཀ་ཊཱ ཨ་ཀ་ཊ་ཝི་དྷཱ…པེ… སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ལེ་ནྟཱི’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་མྤི ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ས་ཏྟི་མེ ཀཱ་ཡཱ ཨ་ཀ་ཊཱ ཨ་ཀ་ཊ་ཝི་དྷཱ…པེ… ནི་བྦེ་ཋི་ཡ་མཱ་ནཱ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ལེ་ནྟཱི’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨི་མེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑེ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་སུ་ཏྟཾ
༢༡༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི…པེ… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ … ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་མྤི ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨི་མེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑེ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཨ་ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་སུ་ཏྟཾ
༢༡༥. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ་ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་མྤི ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨི་མེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑེ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི…པེ… དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
༡༡. ཨ་ནྟ་ཝཱ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༦. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་མཾ.
༡༢. ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༧. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ལོ་ཀོ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. དྭཱ་ད་ས་མཾ.
༡༣. ཏཾ་ཛཱི་ཝཾ་ཏཾ་ས་རཱི་རཾ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༨. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར’’’ནྟི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. ཏེ་ར་ས་མཾ.
༡༤. ཨ་ཉྙཾ་ཛཱི་ཝཾ་ཨ་ཉྙཾ་ས་རཱི་རཾ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༩. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར’’’ནྟི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. ཙུ་དྡ་ས་མཾ.
༡༥. ཧོ་ཏི་ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་སུ་ཏྟཾ
༢༢༠. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. པ་ནྣ་ར་ས་མཾ.
༡༦. ན་ཧོ་ཏི་ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་སུ་ཏྟཾ
༢༢༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. སོ་ལ༹་ས་མཾ.
༡༧. ཧོ་ཏི་ཙ་ན་ཙ་ཧོ་ཏི་ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་སུ་ཏྟཾ
༢༢༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཧོ་ཏི ཙ ན ཙ ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. ས་ཏྟ་ར་ས་མཾ.
༡༨. ནེ་ཝ་ཧོ་ཏི་ན་ན་ཧོ་ཏི་ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ་སུ་ཏྟཾ
༢༢༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི…པེ….
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡ་མྤི་དཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་མྤི ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨི་མེ་སུ ཙ ཋཱ་ནེ་སུ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑེ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡེ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷེ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ་པི་སྶ ཀ་ངྑཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སོ་ཏཱ་པ་ནྣོ ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨོ ནི་ཡ་ཏོ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མཾ.
སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཝ་གྒོ.
ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཝཱ་ཏཾ ཨེ་ཏཾ མ་མ, སོ ཨ་ཏྟཱ ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ;
ན་ཏྠི ཀ་རོ་ཏོ ཧེ་ཏུ ཙ, མ་ཧཱ་དི་ཊྛེ་ན ཨ་ཊྛ་མཾ.
ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ ཙ, ཨ་ས་སྶ་ཏོ ཙ ཨ་ནྟ་ཝཱ ཙ;
ཨ་ན་ནྟ་ཝཱ ཙ ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་ར་ནྟི;
ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་ར་ནྟི ཙ.
ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི;
ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི;
ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ག་མ་ན་ཝ་གྒོ
༡. ཝཱ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༢༢༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི, ན ན་ཛྫོ ས་ནྡ་ནྟི, ན ག་བྦྷི་ནི་ཡོ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཨུ་དེ་ནྟི ཝཱ ཨ་པེ་ནྟི ཝཱ, ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི…པེ… ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི…པེ… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི…པེ… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི…པེ… ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི…པེ… ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑེ ས་ཏི, དུ་ཀྑཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི…པེ… ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི…པེ… ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑེ ས་ཏི, དུ་ཀྑཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི, ན ན་ཛྫོ ས་ནྡ་ནྟི, ན ག་བྦྷི་ནི་ཡོ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཨུ་དེ་ནྟི ཝཱ ཨ་པེ་ནྟི ཝཱ, ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢༢༥-༢༤༠. (པུ་རི་མ་ཝ་གྒེ ཝི་ཡ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི.) ས་ཏྟ་ར་ས་མཾ.
༡༨. ནེ་ཝ་ཧོ་ཏི་ན་ན་ཧོ་ཏི་སུ་ཏྟཾ
༢༤༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑེ ས་ཏི, དུ་ཀྑཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ … ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑེ ས་ཏི, དུ་ཀྑཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ནེ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ན ཧོ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི. ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་མཾ.
༡༩. རཱུ་པཱི་ཨ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟཾ
༢༤༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི…པེ… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑེ ས་ཏི, དུ་ཀྑཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑེ ས་ཏི, དུ་ཀྑཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི. ཨེ་ཀཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་མཾ.
༢༠. ཨ་རཱུ་པཱི་ཨ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟཾ
༢༤༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? (པེ་ཡྻཱ་ལོ) ཝཱི་ས་ཏི་མཾ.
༢༡. རཱུ་པཱི་ཙ་ཨ་རཱུ་པཱི་ཙ་ཨ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟཾ
༢༤༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘རཱུ་པཱི ཙ ཨ་རཱུ་པཱི ཙ ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི…པེ…. ཨེ་ཀ་ཝཱི་ས་ཏི་མཾ.
༢༢. ནེ་ཝ་རཱུ་པཱི་ནཱ་རཱུ་པཱི་ཨ་ཏྟཱ་སུ་ཏྟཾ
༢༤༥. ‘‘ནེ་ཝ རཱུ་པཱི ནཱ་རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི…པེ…. བཱ་ཝཱི་ས་ཏི་མཾ.
༢༣. ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཱི་སུ་ཏྟཾ
༢༤༦. ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི…པེ…. ཏེ་ཝཱི་ས་ཏི་མཾ.
༢༤. ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑཱི་སུ་ཏྟཾ
༢༤༧. ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི…པེ…. ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་མཾ.
༢༥. སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱི་སུ་ཏྟཾ
༢༤༨. ‘‘སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི…པེ…. པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་མཾ.
༢༦. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི་སུ་ཏྟཾ
༢༤༩. ‘‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ… ‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑེ ས་ཏི, དུ་ཀྑཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑེ ས་ཏི, དུ་ཀྑཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི. ཚ་བྦཱི་ས་ཏི་མཾ.
དུ་ཏི་ཡ་པེ་ཡྻཱ་ལོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཝཱ་ཏཾ ཨེ་ཏཾ མ་མ སོ, ཨ་ཏྟཱ ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ;
ན་ཏྠི ཀ་རོ་ཏོ ཧེ་ཏུ ཙ, མ་ཧཱ་དི་ཊྛེ་ན ཨ་ཊྛ་མཾ.
ས་སྶ་ཏོ ཨ་ས་སྶ་ཏོ ཙེ་ཝ, ཨ་ནྟཱ་ན་ནྟ་ཝཱ ཙ ཝུ་ཙྩ་ཏི;
ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝ་ཉྩ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རོ.
རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་རཱུ་པཱི ཙ ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི;
རཱུ་པཱི ཙ ཨ་རཱུ་པཱི ཙ ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི;
ནེ་ཝ རཱུ་པཱི ནཱ་རཱུ་པཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི.
ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, སུ་ཁ་དུ་ཀྑཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི;
ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ་ཏི;
ཨི་མེ ཚ་བྦཱི་ས་ཏི སུ་ཏྟཱ, དུ་ཏི་ཡ་ཝཱ་རེ་ན དེ་སི་ཏཱ.
༣. ཏ་ཏི་ཡ་ག་མ་ན་ཝ་གྒོ
༡. ན་ཝཱ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༢༥༠. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི, ན ན་ཛྫོ ས་ནྡ་ནྟི, ན ག་བྦྷི་ནི་ཡོ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཨུ་དེ་ནྟི ཝཱ ཨ་པེ་ནྟི ཝཱ ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ….
‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི…པེ… ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི…པེ… ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི…པེ… ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ. ཏ་སྨིཾ ས་ཏི, ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི, ན ན་ཛྫོ ས་ནྡ་ནྟི, ན ག་བྦྷི་ནི་ཡོ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཨུ་དེ་ནྟི ཝཱ ཨ་པེ་ནྟི ཝཱ ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི…པེ… ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ. ཏ་སྨིཾ ས་ཏི, ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི…པེ… ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢༥༡-༢༧༤. (དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒེ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི སུ་ཏྟཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི.) པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་མཾ.
༢༦. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི་སུ་ཏྟཾ
༢༧༥. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ….
‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི …པེ… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ. ཏ་སྨིཾ ས་ཏི, ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཨ་པི ནུ ཏཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ. ཏ་སྨིཾ ས་ཏི, ཏ་དུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི. ཚ་བྦཱི་ས་ཏི་མཾ.
ཏ་ཏི་ཡ་པེ་ཡྻཱ་ལོ.
༤. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ག་མ་ན་ཝ་གྒོ
༡. ན་ཝཱ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༢༧༦. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི, ན ན་ཛྫོ ས་ནྡ་ནྟི, ན ག་བྦྷི་ནི་ཡོ ཝི་ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ཨུ་དེ་ནྟི ཝཱ ཨ་པེ་ནྟི ཝཱ ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ….
‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི…པེ… ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི…པེ… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ན ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི…པེ… ཨེ་སི་ཀ་ཊྛཱ་ཡི་ཊྛི་ཏཱ’’’ཏི. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ … ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ རཱུ་པཾ – ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ… ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ… ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ… ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ – ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ…པེ… ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢༧༧-༣༠༠. (དུ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒེ ཝི་ཡ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི སུ་ཏྟཱ་ནི པཱུ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི.) པ་ཉྩ་ཝཱི་ས་ཏི་མཾ.
༢༦. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི་སུ་ཏྟཾ
༣༠༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཀི་སྨིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, ཀིཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀིཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི? བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ…པེ….
‘‘རཱུ་པེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི, རཱུ་པཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ཉྙཱ་ཡ ས་ཏི… ས་ངྑཱ་རེ་སུ ས་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི – ‘ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི, ཨ་རོ་གོ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ རཱུ་པཾ – ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ… ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ… ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ… ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ – ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ རཱུ་པ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་ངྑཱ་རེ་སུ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི. ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི; ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཚ་བྦཱི་ས་ཏི་མཾ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
པུ་རི་མ་ག་མ་ནེ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ;
དུ་ཏི་ཡ་ག་མ་ནེ ཚ་བྦཱི་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཏ་ཏི་ཡ་ག་མ་ནེ ཚ་བྦཱི་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི;
ཙ་ཏུ་ཏྠ་ག་མ་ནེ ཚ་བྦཱི་སཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི.
དི་ཊྛི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ས་མ་ཏྟཾ.