༨. ཚ་ནྣ་སུ་ཏྟཾ
༩༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཚ་ནྣོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཎཾ [ཨ་པཱ་པུ་ར་ཎཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨོ་ཝ་ད་ནྟུ མཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཐེ་རཱ, ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟུ མཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཐེ་རཱ, ཀ་རོ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཐེ་རཱ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ, ཡ་ཐཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཚ་ནྣཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘རཱུ་པཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཚ་ནྣ, ཨ་ནི་ཙྩཾ; ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ; ས་ཉྙཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ; ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ; ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཏྟཱ; ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ན་ཏྟཱ. ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ; ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཚ་ནྣ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཁོ ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ [མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཁོ ཨེ་ཝཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཧོ་ཏི – ‘རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ; རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཝེ་ད་ནཱ … ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ན་ཏྟཱ. ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ, ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐེ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡེ ཝི་རཱ་གེ ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན་པྤ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; པ་ཙྩུ་དཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི མཱ་ན་སཾ – ‘ཨ་ཐ ཀོ ཙ་ར་ཧི མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི? ན ཁོ པ་ནེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀོ ནུ ཁོ མེ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ ཡ་ཐཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཚ་ནྣ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ ས་ཏྠུ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ, པ་ཧོ་ཏི ཙ མེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཡ་ཐཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ; ཨ་ཏྠི ཙ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡེ ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཝི་སྶ་ཊྛི [ཝི་སྶ་ཏྠི (?)]. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཚ་ནྣོ སེ་ནཱ་ས་ནཾ སཾ་སཱ་མེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཀོ་ས་མྦཱི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཚ་ནྣོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨེ་ཀ་མི་དཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མ་ཡཾ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་རཱ་མི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཨ་ཐ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཎཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཝི་ཧཱ་རེ་ན ཝི་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཨོ་ཝ་ད་ནྟུ མཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཐེ་རཱ, ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟུ མཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཐེ་རཱ, ཀ་རོ་ནྟུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཐེ་རཱ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཡ་ཐཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶེ་ཡྻ’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘རཱུ་པཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཚ་ནྣ, ཨ་ནི་ཙྩཾ; ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ; རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཏྟཱ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ན་ཏྟཱ. ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ, ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’’’ཏི.
‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘མ་ཡ྄ཧ་མྤི ཁོ ཨེ་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ, རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ན་ཏྟཱ. ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ, ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཙ པ་ན མེ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐེ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡེ ཝི་རཱ་གེ ནི་རོ་དྷེ ནི་བྦཱ་ནེ ཙི་ཏྟཾ ན པ་ཀྑ་ནྡ་ཏི ན་པྤ་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྟི་ཊྛ་ཏི ནཱ་དྷི་མུ་ཙྩ་ཏི. པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; པ་ཙྩུ་དཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི མཱ་ན་སཾ – ‘ཨ་ཐ ཀོ ཙ་ར་ཧི མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི? ན ཁོ པ་ནེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶ་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀོ ནུ ཁོ མེ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཡྻ ཡ་ཐཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶེ་ཡྻ་ནྟི!
‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏ་རཱ་མེ ས་ཏྠུ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ, པ་ཧོ་ཏི ཙ མེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཡ་ཐཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ. ཨ་ཏྠི ཙ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ ཨཱ་ན་ནྡེ ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཝི་སྶ་ཊྛི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’ནྟི. ཨོ་ཝ་ད་ཏུ མཾ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ; ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏུ མཾ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ; ཀ་རོ་ཏུ མེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ དྷ་མྨིཾ ཀ་ཐཾ ཡ་ཐཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ པ་སྶེ་ཡྻ’’ནྟི.
‘‘ཨེ་ཏྟ་ཀེ་ན་པི མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཚ་ནྣ་སྶ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་པི ནཱ་མ ཏཾ [ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་བྷི་ར་དྡྷཱ, ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཚ་ནྣོ ཨཱ་ཝི ཨ་ཀཱ་སི ཁཱི་ལཾ ཚི་ནྡི [པ་བྷི་ནྡི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཨོ་ད་ཧཱ་ཝུ་སོ, ཚ་ནྣ, སོ་ཏཾ; བྷ་བྦོ་སི [བྷ་བྦོ ཏྭཾ (ཀ.)] དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཚ་ནྣ་སྶ ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ནེ་ཝ [ཏཱ་ཝ་དེ་ཝ (སཱི.)] ཨུ་ལཱ༹་རཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི – ‘‘བྷ་བྦོ ཀི་ར་སྨི དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏུ’’ནྟི.
‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཚ་ནྣ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ ཙ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ ཀ་ཙྩཱ་ན་གོ་ཏྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨོ་ཝ་ད་ནྟ་སྶ – དྭ་ཡ་ནི་སྶི་ཏོ ཁྭཱ་ཡཾ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ལོ་ཀོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཨ་ཏྠི་ཏ་ཉྩེ་ཝ ན་ཏྠི་ཏ་ཉྩ. ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ ཡཱ ལོ་ཀེ ན་ཏྠི་ཏཱ, སཱ ན ཧོ་ཏི. ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷཾ ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ ཡཱ ལོ་ཀེ ཨ་ཏྠི་ཏཱ, སཱ ན ཧོ་ཏི. ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷོ ཁྭཱ་ཡཾ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ལོ་ཀོ ཡེ་བྷུ་ཡྻེ་ན ཏཾ ཙཱ་ཡཾ ཨུ་པ་ཡུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཾ ན ཨུ་པེ་ཏི ན ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི ‘ཨ་ཏྟཱ མེ’ཏི. དུ་ཀྑ་མེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, དུ་ཀྑཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི་ཏི ན ཀ་ངྑ་ཏི ན ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪ་ཏི. ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཉཱ་ཎ་མེ་ཝ་སྶ ཨེ་ཏྠ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི. ས་བྦ་མ་ཏྠཱི་ཏི ཁོ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨ་ཡ་མེ་ཀོ ཨ་ནྟོ. ས་བྦཾ ན་ཏྠཱི་ཏི ཨ་ཡཾ དུ་ཏི་ཡོ ཨ་ནྟོ. ཨེ་ཏེ ཏེ, ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨུ་བྷོ ཨ་ནྟེ ཨ་ནུ་པ་ག་མྨ མ་ཛ྄ཛྷེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི – ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ; ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ ཨ་སེ་ས་ཝི་རཱ་ག་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཧོ་ཏི ཡེ་སཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ཏཱ་དི་སཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་ར་ཡོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀཱ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཀཱ. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཾ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨོ ཨ་བྷི་ས་མི་ཏོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.