༨. པི་ཎྜོ་ལྱ་སུ་ཏྟཾ

༨༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཀི་སྨི་ཉྩི་དེ་ཝ པ་ཀ་ར་ཎེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. ཀ་པི་ལ་ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ. མ་ཧཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ བེ་ལུ་ཝ་ལ་ཊྛི་ཀཱ་ཡ མཱུ་ལེ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ནི་སཱི་དི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘མ་ཡཱ ཁོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ པ་བཱ་ལ༹ྷོ. ས་ནྟེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ. ཏེ་སཾ མ་མཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཝ་ཙྪ་སྶ ཏ་རུ་ཎ་སྶ མཱ་ཏ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟ་སྶ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ནྟེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཏེ་སཾ མ་མཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བཱི་ཛཱ་ནཾ ཏ་རུ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ནྟེ་ཏྠ…པེ… ཏེ་སཾ མ་མཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡ་ཐེ་ཝ མ་ཡཱ པུ་བྦེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ [ས་མྨི་ཉྫི་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ར་ཏོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, བྷ་ག་ཝཱ; ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, སུ་ག་ཏ! བྷ་ག་ཝ་ཏོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ པ་བཱ་ལ༹ྷོ. ས་ནྟེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ. ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཝ་ཙྪ་སྶ ཏ་རུ་ཎ་སྶ མཱ་ཏ་རཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟ་སྶ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ནྟེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བཱི་ཛཱ་ནཾ ཏ་རུ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ནྟེ་ཏྠ བྷི་ཀྑཱུ ན་ཝཱ ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་དྷུ་ནཱ་ག་ཏཱ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡཾ, ཏེ་སཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ལ་བྷ་ནྟཱ་ནཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ སི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཐ་ཏྟཾ སི་ཡཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མོ. ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ; ཨ་བྷི་ཝ་ད་ཏུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ. ཡ་ཐེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པུ་བྦེ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ ཨ་ནུ་གྒ་ཧི་ཏོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ’’ནྟི.

ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ བྲ་ཧྨཱ ས་ཧ་མྤ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝཱ་ས་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན ནི་གྲོ་དྷཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་སི [ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་སི (སྱཱ. ཀཾ.), ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་ཡི (པཱི.), ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི (ཀ.)] ཡ་ཐཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ (ཨེ་ཀ་དྭཱི་ཧི་ཀཱ་ཡ སཱ་ར་ཛྫ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ ཡེ་ནཱ་ཧཾ [ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ (?)] ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻུཾ. ཏེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ) [( ) སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན་ཏྠི] ཨེ་ཀ་དྭཱི་ཧི་ཀཱ་ཡ སཱ་ར་ཛྫ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣེ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨ་ནྟ་མི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱི་ཝི་ཀཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ པི་ཎྜོ་ལྱཾ. ཨ་བྷི་སཱ་པོ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀ་སྨིཾ པི་ཎྜོ་ལོ ཝི་ཙ་ར་སི པ་ཏྟ་པཱ་ཎཱི་ཏི. ཏ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ཨུ་པེ་ནྟི ཨ་ཏྠ་ཝ་སི་ཀཱ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ པ་ཊི་ཙྩ; ནེ་ཝ རཱ་ཛཱ་བྷི་ནཱི་ཏཱ, ན ཙོ་རཱ་བྷི་ནཱི་ཏཱ, ན ཨི་ཎ་ཊྚཱ, ན བྷ་ཡ་ཊྚཱ, ན ཨཱ་ཛཱི་ཝི་ཀཱ་པ་ཀ་ཏཱ; ཨ་པི ཙ ཁོ ཨོ་ཏི་ཎྞཱ་མྷ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི དུ་ཀྑོ་ཏི་ཎྞཱ དུ་ཀྑ་པ་རེ་ཏཱ ཨ་པྤེ་ཝ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ་ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཙཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟོ. སོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཀཱ་མེ་སུ ཏི་བྦ་སཱ་རཱ་གོ བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ པ་དུ་ཊྛ་མ་ན་ས་ངྐ་པྤོ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟོ པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཝཱ་ལཱ་ཏཾ ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་དི་ཏྟཾ མ་ཛ྄ཛྷེ གཱུ་ཐ་ག་ཏཾ, ནེ་ཝ གཱ་མེ ཀ་ཊྛ་ཏྠཾ ཕ་ར་ཏི, ནཱ་ར་ཉྙེ ཀ་ཊྛ་ཏྠཾ ཕ་ར་ཏི. ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི གི་ཧི་བྷོ་གཱ ཙ པ་རི་ཧཱི་ནོ, སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ ན པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི.

‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ – ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐོ, བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐོ. ཨི་མེ ཙ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཀྭ ཨ་པ་རི་སེ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི? ཙ་ཏཱུ་སུ ཝཱ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ སུ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏ་ཙི་ཏྟ་སྶ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ནི་མི་ཏྟཾ ཝཱ ས་མཱ་དྷིཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ. ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལ་མེ་ཝ ཨ་ནི་མི་ཏྟོ ས་མཱ་དྷི བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ. ཨ་ནི་མི་ཏྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི བྷཱ་ཝི་ཏོ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏོ མ་ཧ་པྥ་ལོ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སོ.

‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛི་ཡོ – བྷ་ཝ་དི་ཊྛི ཙ ཝི་བྷ་ཝ་དི་ཊྛི ཙ. ཏ་ཏྲ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཏྠི ནུ ཁོ ཏཾ ཀི་ཉྩི ལོ་ཀ་སྨིཾ ཡ་མ་ཧཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ན ཝ་ཛྫ་ཝཱ ཨ་སྶ’ནྟི? སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ན་ཏྠི ནུ ཁོ ཏཾ ཀི་ཉྩི ལོ་ཀ་སྨིཾ ཡ་མ་ཧཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ན ཝ་ཛྫ་ཝཱ ཨ་སྶཾ. ཨ་ཧ་ཉྷི རཱུ་པ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཨུ་པཱ་དི་ཡེ་ཡྻཾ ཝེ་ད་ན་ཉྙེ་ཝ… ས་ཉྙ་ཉྙེ་ཝ… ས་ངྑཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྙེ་ཝ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཨུ་པཱ་དི་ཡེ་ཡྻཾ. ཏ་སྶ མེ ཨ་སྶ [ཨ་ཡཾ (ཀ.)] ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ; བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི; ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ས་མྦྷ་ཝེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཨ་སྶཱ’’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ…པེ… ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ… ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.