༣. ཨུ་དཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༥༥. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘‘‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི – ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཚི་ནྡེ་ཡྻ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི – ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཚི་ནྡེ་ཡྻ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི?
‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི…པེ… ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ.
‘‘སོ ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝེ་ད་ནཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝེ་ད་ནཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ཉྙཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ཉྙཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩེ ས་ངྑཱ་རེ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑཱ་རཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘དུ་ཀྑཾ རཱུ་པཾ ‘དུ་ཀྑཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ནཾ… དུ་ཀྑཾ ས་ཉྙཾ… དུ་ཀྑེ ས་ངྑཱ་རེ… དུ་ཀྑཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘དུ་ཀྑཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཨ་ན་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟཾ ཝེ་ད་ནཾ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟཾ ས་ཉྙཾ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟེ ས་ངྑཱ་རེ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་རཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ས་ངྑ་ཏཾ རཱུ་པཾ ‘ས་ངྑ་ཏཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་ངྑ་ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ… ས་ངྑ་ཏཾ ས་ཉྙཾ… ས་ངྑ་ཏེ ས་ངྑཱ་རེ… ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. རཱུ་པཾ ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི… ས་ཉྙཱ ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི… ས་ངྑཱ་རཱ ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘སུ་ཏ་ཝཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ན རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི…པེ… ན ཝེ་ད་ནཾ… ན ས་ཉྙཾ… ན ས་ངྑཱ་རེ… ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི.
‘‘སོ ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝེ་ད་ནཾ… ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ཉྙཾ… ཨ་ནི་ཙྩེ ས་ངྑཱ་རེ… ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. དུ་ཀྑཾ རཱུ་པཾ…པེ… དུ་ཀྑཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཨ་ན་ཏྟཾ རཱུ་པཾ…པེ… ཨ་ན་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ས་ངྑ་ཏཾ རཱུ་པཾ…པེ… ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. རཱུ་པཾ ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘སོ རཱུ་པ་སྶ ཝི་བྷ་ཝཱ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝི་བྷ་ཝཱ, ས་ཉྙཱ ཝི་བྷ་ཝཱ, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝི་བྷ་ཝཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་བྷ་ཝཱ, ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི – ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཚི་ནྡེ་ཡྻ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཚི་ནྡེ་ཡྻ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི.
‘‘ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ན་ཏོ ཀ་ཐཾ པ་སྶ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་ཏ་སི་ཏཱ་ཡེ ཋཱ་ནེ ཏཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏཱ་སོ ཧེ་སོ [ཧེ་སཱ (ཀ.)] བྷི་ཀྑུ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ – ‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘སུ་ཏ་ཝཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཏ་སི་ཏཱ་ཡེ ཋཱ་ནེ ན ཏཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ན ཧེ་སོ [ན ཧེ་སཱ (ཀ.)], བྷི་ཀྑུ, ཏཱ་སོ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ – ‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. རཱུ་པུ་པ་ཡཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑུ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ རཱུ་པ་པྤ་ཏི་ཊྛཾ ན་ནྡཱུ་པ་སེ་ཙ་ནཾ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཝེ་ད་ནུ་པ་ཡཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑུ… ས་ཉྙུ་པ་ཡཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑུ… ས་ངྑཱ་རུ་པ་ཡཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑུ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཏི་ཊྛཾ ན་ནྡཱུ་པ་སེ་ཙ་ནཾ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ.
‘‘ཡོ [སོ (ས་བྦ་ཏྠ)] བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧ་མ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ག་ཏིཾ ཝཱ ག་ཏིཾ ཝཱ ཙུ་ཏིཾ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཝཱ ཝུ་དྡྷིཾ ཝཱ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝཱ ཝེ་པུ་ལླཾ ཝཱ པ་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ་ནོ རཱ་གོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི. རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ ཝོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ན ཧོ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ་ནོ… ས་ཉྙཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ་ནོ… ས་ངྑཱ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ་ནོ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ་ནོ རཱ་གོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི. རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ ཝོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ད་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཋི་ཏཾ. ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་ནྟུ་སི་ཏཾ. ས་ནྟུ་སི་ཏ་ཏྟཱ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི…པེ… ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.