༦. ཨུ་པ་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ཨུ་པ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༥༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཨུ་པ་ཡོ [ཨུ་པཱ་ཡོ (བ་ཧཱུ་སུ)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་ནུ་པ་ཡོ ཝི་མུ་ཏྟོ. རཱུ་པུ་པ་ཡཾ [རཱུ་པཱུ་པཱ་ཡཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.), རཱུ་པུ་པཱ་ཡཾ (པཱི. ཀ.)] ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ རཱུ་པ་པྤ་ཏི་ཊྛཾ ན་ནྡཱུ་པ་སེ་ཙ་ནཾ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཝེ་ད་ནུ་པ་ཡཾ ཝཱ…པེ… ས་ཉྙུ་པ་ཡཾ ཝཱ…པེ… ས་ངྑཱ་རུ་པ་ཡཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཏི་ཊྛཾ ན་ནྡཱུ་པ་སེ་ཙ་ནཾ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’’.
‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧ་མ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ག་ཏིཾ ཝཱ ག་ཏིཾ ཝཱ ཙུ་ཏིཾ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཝཱ ཝུ་དྡྷིཾ ཝཱ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝཱ ཝེ་པུ་ལླཾ ཝཱ པ་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ རཱ་གོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི. རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ ཝོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ན ཧོ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ས་ཉྙཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ བྷི་ཀྑ་ཝེ… ས་ངྑཱ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ བྷི་ཀྑ་ཝེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ རཱ་གོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི. རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ ཝོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ད་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་ཙྩ་ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཋི་ཏཾ. ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་ནྟུ་སི་ཏཾ. ས་ནྟུ་སི་ཏ་ཏྟཱ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. བཱི་ཛ་སུ་ཏྟཾ
༥༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? མཱུ་ལ་བཱི་ཛཾ, ཁ་ནྡྷ་བཱི་ཛཾ, ཨ་གྒ་བཱི་ཛཾ, ཕ་ལུ་བཱི་ཛཾ, བཱི་ཛ་བཱི་ཛ་ཉྙེ་ཝ པ་ཉྩ་མཾ. ཨི་མཱ་ནི ཙ་སྶུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཨ་པཱུ་ཏི་ཀཱ་ནི ཨ་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་ཧ་ཏཱ་ནི སཱ་རཱ་དཱ་ནི [སཱ་རཱ་དཱ་ཡཱི་ནི (ཀ་ཏྠ་ཙི)] སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏཱ་ནི, པ་ཐ་ཝཱི [པ་ཋ་ཝཱི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཙ ནཱ་སྶ, ཨཱ་པོ ཙ ནཱ་སྶ; ཨ་པི ནུ་མཱ་ནི [ཨ་པི ནུ ཨི་མཱ་ནི (སཱི. པཱི.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻུ’’ནྟི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཙ་སྶུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི…པེ… སུ་ཁ་ས་ཡི་ཏཱ་ནི, པ་ཐ་ཝཱི ཙ ཨ་སྶ, ཨཱ་པོ ཙ ཨ་སྶ; ཨ་པི ནུ་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནི ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻུ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཐ་ཝཱི་དྷཱ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ ཙ་ཏ་སྶོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ ད་ཊྛ་བྦཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་པོ་དྷཱ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ ན་ནྡི་རཱ་གོ ད་ཊྛ་བྦོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ བཱི་ཛ་ཛཱ་ཏཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ སཱ་ཧཱ་རཾ ད་ཊྛ་བྦཾ’’.
‘‘རཱུ་པུ་པ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ རཱུ་པ་པྤ་ཏི་ཊྛཾ ན་ནྡཱུ་པ་སེ་ཙ་ནཾ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཝེ་ད་ནུ་པ་ཡཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ…པེ… ས་ཉྙུ་པ་ཡཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ…པེ… ས་ངྑཱ་རུ་པ་ཡཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཏི་ཊྛཾ ན་ནྡཱུ་པ་སེ་ཙ་ནཾ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ.
‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧ་མ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ག་ཏིཾ ཝཱ ག་ཏིཾ ཝཱ ཙུ་ཏིཾ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཝཱ ཝུ་དྡྷིཾ ཝཱ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝཱ ཝེ་པུ་ལླཾ ཝཱ པ་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ རཱ་གོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི. རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ ཝོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ན ཧོ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ… ས་ཉྙཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ… ས་ངྑཱ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ རཱ་གོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི. རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ ཝོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ད་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑ་ཙྩ་ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཋི་ཏཾ. ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་ནྟུ་སི་ཏཾ. ས་ནྟུ་སི་ཏ་ཏྟཱ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཨུ་དཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༥༥. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི – ‘‘‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི – ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཚི་ནྡེ་ཡྻ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི – ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཚི་ནྡེ་ཡྻ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི?
‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི…པེ… ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ.
‘‘སོ ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝེ་ད་ནཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝེ་ད་ནཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ཉྙཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ཉྙཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩེ ས་ངྑཱ་རེ ‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་ངྑཱ་རཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘དུ་ཀྑཾ རཱུ་པཾ ‘དུ་ཀྑཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ནཾ… དུ་ཀྑཾ ས་ཉྙཾ… དུ་ཀྑེ ས་ངྑཱ་རེ… དུ་ཀྑཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘དུ་ཀྑཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཨ་ན་ཏྟཾ རཱུ་པཾ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟཾ ཝེ་ད་ནཾ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟཾ ས་ཉྙཾ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ ས་ཉྙཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟེ ས་ངྑཱ་རེ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་རཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ན་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ས་ངྑ་ཏཾ རཱུ་པཾ ‘ས་ངྑ་ཏཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་ངྑ་ཏཾ ཝེ་ད་ནཾ… ས་ངྑ་ཏཾ ས་ཉྙཾ… ས་ངྑ་ཏེ ས་ངྑཱ་རེ… ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. རཱུ་པཾ ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི… ས་ཉྙཱ ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི… ས་ངྑཱ་རཱ ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘སུ་ཏ་ཝཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ ན རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི…པེ… ན ཝེ་ད་ནཾ… ན ས་ཉྙཾ… ན ས་ངྑཱ་རེ… ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི.
‘‘སོ ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ རཱུ་པ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝེ་ད་ནཾ… ཨ་ནི་ཙྩཾ ས་ཉྙཾ… ཨ་ནི་ཙྩེ ས་ངྑཱ་རེ… ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. དུ་ཀྑཾ རཱུ་པཾ…པེ… དུ་ཀྑཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ཨ་ན་ཏྟཾ རཱུ་པཾ…པེ… ཨ་ན་ཏྟཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ… ས་ངྑ་ཏཾ རཱུ་པཾ…པེ… ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ས་ངྑ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. རཱུ་པཾ ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘སོ རཱུ་པ་སྶ ཝི་བྷ་ཝཱ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝི་བྷ་ཝཱ, ས་ཉྙཱ ཝི་བྷ་ཝཱ, ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝི་བྷ་ཝཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཝི་བྷ་ཝཱ, ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི – ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑུ ཚི་ནྡེ་ཡྻ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷི་མུ་ཙྩ་མཱ་ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཚི་ནྡེ་ཡྻ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནཱི’’ཏི.
‘‘ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ན་ཏོ ཀ་ཐཾ པ་སྶ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་ཏ་སི་ཏཱ་ཡེ ཋཱ་ནེ ཏཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏཱ་སོ ཧེ་སོ [ཧེ་སཱ (ཀ.)] བྷི་ཀྑུ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ – ‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘སུ་ཏ་ཝཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཏ་སི་ཏཱ་ཡེ ཋཱ་ནེ ན ཏཱ་སཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ན ཧེ་སོ [ན ཧེ་སཱ (ཀ.)], བྷི་ཀྑུ, ཏཱ་སོ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ – ‘ནོ ཙ་སྶཾ, ནོ ཙ མེ སི་ཡཱ, ནཱ་བྷ་ཝི་སྶ, ན མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. རཱུ་པུ་པ་ཡཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑུ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, རཱུ་པཱ་ར་མྨ་ཎཾ རཱུ་པ་པྤ་ཏི་ཊྛཾ ན་ནྡཱུ་པ་སེ་ཙ་ནཾ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཝེ་ད་ནུ་པ་ཡཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑུ… ས་ཉྙུ་པ་ཡཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑུ… ས་ངྑཱ་རུ་པ་ཡཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑུ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ས་ངྑཱ་རཱ་ར་མྨ་ཎཾ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་ཏི་ཊྛཾ ན་ནྡཱུ་པ་སེ་ཙ་ནཾ ཝུ་དྡྷིཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝེ་པུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ.
‘‘ཡོ [སོ (ས་བྦ་ཏྠ)] བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧ་མ་ཉྙ་ཏྲ རཱུ་པཱ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་ངྑཱ་རེ་ཧི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་ག་ཏིཾ ཝཱ ག་ཏིཾ ཝཱ ཙུ་ཏིཾ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཏྟིཾ ཝཱ ཝུ་དྡྷིཾ ཝཱ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷིཾ ཝཱ ཝེ་པུ་ལླཾ ཝཱ པ་ཉྙཱ་པེ་སྶཱ་མཱི’ཏི, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི.
‘‘རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ་ནོ རཱ་གོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི. རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ ཝོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ན ཧོ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ་ནོ… ས་ཉྙཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ་ནོ… ས་ངྑཱ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ་ནོ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ་ནོ རཱ་གོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི. རཱ་ག་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ ཝོ་ཙྪི་ཛྫ་ཏཱ་ར་མྨ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ན ཧོ་ཏི. ཏ་ད་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ ཨ་ན་བྷི་ས་ངྑཱ་ར་ཉྩ ཝི་མུ་ཏྟཾ. ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཋི་ཏཾ. ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་ནྟུ་སི་ཏཾ. ས་ནྟུ་སི་ཏ་ཏྟཱ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི…པེ… ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་རི་པ་ཝ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༥༦. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝེ་ད་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ཉྙུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ས་ངྑཱ་རུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ཡཱ་ཝ་ཀཱི་ཝ་ཉྩཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ཙ་ཏུ་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ནཱ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ནེ་ཝ ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སིཾ. ཡ་ཏོ ཙ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ཙ་ཏུ་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ཨ་ཐཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ…པེ… ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི པ་ཙྩ་ཉྙཱ་སིཾ’’.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ ཙ་ཏུ་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ? རཱུ་པཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ; ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ? ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ རཱུ་པཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ; ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི.
‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཡེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ གཱ་དྷ་ནྟི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ…པེ… ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ ཏེ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཱ. ཡེ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཱ ཏེ ཀེ་ཝ་ལི་ནོ. ཡེ ཀེ་ཝ་ལི་ནོ ཝ་ཊྚཾ ཏེ་སཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ? ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ་ཀཱ་ཡཱ – ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ, སོ་ཏ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ, གྷཱ་ན་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཀཱ་ཡ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ, མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ. ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡོ; ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི.
‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཡེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ གཱ་དྷ་ནྟི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ…པེ… ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ…པེ… ཝ་ཊྚཾ ཏེ་སཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ? ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ་ཀཱ་ཡཱ – རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ, ས་དྡ་ས་ཉྙཱ, ག་ནྡྷ་ས་ཉྙཱ, ར་ས་ས་ཉྙཱ, ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་ཉྙཱ, དྷ་མྨ་ས་ཉྙཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ. ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ས་ཉྙཱ་ས་མུ་ད་ཡོ; ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཝ་ཊྚཾ ཏེ་སཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ? ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀཱ་ཡཱ – རཱུ་པ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, ས་དྡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, ག་ནྡྷ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, ར་ས་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, དྷ་མྨ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ. ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡོ; ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི.
‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཡེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ གཱ་དྷ་ནྟི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཏེ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཱ. ཡེ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཏེ ཀེ་ཝ་ལི་ནོ. ཡེ ཀེ་ཝ་ལི་ནོ ཝ་ཊྚཾ ཏེ་སཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ? ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡཱ – ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མུ་ད་ཡོ; ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི.
‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཡེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ གཱ་དྷ་ནྟི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཏེ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཱ. ཡེ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཏེ ཀེ་ཝ་ལི་ནོ. ཡེ ཀེ་ཝ་ལི་ནོ ཝ་ཊྚཾ ཏེ་སཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༥༧. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏི་ཝི་དྷཱུ་པ་པ་རི་ཀྑཱི ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཀེ་ཝ་ལཱི ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ རཱུ་པཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, རཱུ་པ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཝེ་ད་ནཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི … ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་སྶཱ་དཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ? ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ, ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ རཱུ་པཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ. ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཱ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡོ; ཨཱ་ཧཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི.
‘‘ཡཾ རཱུ་པཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ – ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ. ཡཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ – ཨ་ཡཾ རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཡོ རཱུ་པ་སྨིཾ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ – ཨི་དཾ རཱུ་པ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ; ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཡེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ གཱ་དྷ་ནྟི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ རཱུ་པཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ; ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་སྶ ཨ་སྶཱ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ རཱུ་པ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཏེ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཱ. ཡེ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཏེ ཀེ་ཝ་ལི་ནོ. ཡེ ཀེ་ཝ་ལི་ནོ ཝ་ཊྚཾ ཏེ་སཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ? ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ་ཀཱ་ཡཱ – ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ…པེ… མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་ཛཱ ཝེ་ད་ནཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ. ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡོ; ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི.
‘‘ཡཾ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ – ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དོ. ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ – ཨ་ཡཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཡོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ – ཨི་དཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
‘‘ཡེ ཧི, ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ; ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་སྶཱ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཡེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ གཱ་དྷ་ནྟི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ…པེ… ཝ་ཊྚཾ ཏེ་སཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ? ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ་ཀཱ་ཡཱ – རཱུ་པ་ས་ཉྙཱ, ས་དྡ་ས་ཉྙཱ, ག་ནྡྷ་ས་ཉྙཱ, ར་ས་ས་ཉྙཱ, ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་ཉྙཱ, དྷ་མྨ་ས་ཉྙཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ. ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ས་ཉྙཱ་ས་མུ་ད་ཡོ; ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ས་ཉྙཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི…པེ… ཝ་ཊྚཾ ཏེ་སཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ.
‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ? ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙེ་ཏ་ནཱ་ཀཱ་ཡཱ – རཱུ་པ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, ས་དྡ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, ག་ནྡྷ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, ར་ས་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, ཕོ་ཊྛ་བྦ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ, དྷ་མྨ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ. ཕ་སྶ་ས་མུ་ད་ཡཱ ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡོ; ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི.
‘‘ཡཾ ས་ངྑཱ་རེ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ – ཨ་ཡཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་སྶཱ་དོ. ཡེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ – ཨ་ཡཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཡོ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ – ཨི་དཾ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ…པེ… ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཏེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཡེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ གཱ་དྷ་ནྟི…པེ… ཝ་ཊྚཾ ཏེ་སཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ? ཚ་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀཱ་ཡཱ – ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ནཱ་མ་རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མུ་ད་ཡོ; ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ. ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི.
‘‘ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁཾ སོ་མ་ན་སྶཾ – ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་སྶཱ་དོ. ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ – ཨ་ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ. ཡོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་ཝི་ན་ཡོ ཚ་ནྡ་རཱ་ག་པྤ་ཧཱ་ནཾ – ཨི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ.
‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ; ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་སྶཱ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ. ཡེ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ, ཏེ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ གཱ་དྷ་ནྟི.
‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ; ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་སྶཱ་དཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨཱ་དཱི་ན་ཝཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཏེ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཱ. ཡེ སུ་ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཏེ ཀེ་ཝ་ལི་ནོ. ཡེ ཀེ་ཝ་ལི་ནོ ཝ་ཊྚཾ ཏེ་སཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏི་ཝི་དྷཱུ་པ་པ་རི་ཀྑཱི ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷཱ་ཏུ་སོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏ་ན་སོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི, པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་ད་སོ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏི་ཝི་དྷཱུ་པ་པ་རི་ཀྑཱི ཧོ་ཏི. ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཀུ་ས་ལོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏི་ཝི་དྷཱུ་པ་པ་རི་ཀྑཱི, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཀེ་ཝ་ལཱི ཝུ་སི་ཏ་ཝཱ ‘ཨུ་ཏྟ་མ་པུ་རི་སོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ
༥༨. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་བྦི་དཱ…པེ… པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ས་ཉྙཱ་ཡ… ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. བྷི་ཀྑུ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཏ་ཏྲ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ ཝི་སེ་སོ, ཀོ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ [ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ (སཱི.), ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡ་སོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)], ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི? ‘‘བྷ་ག་ཝཾ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནོ, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨཱ བྷ་ག་ཝཾ་ནེ་ཏྟི་ཀཱ བྷ་ག་ཝཾ་པ་ཊི་ས་ར་ཎཱ. སཱ་དྷུ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟ་ཉྙེ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཨེ་ཏ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱ, ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ ས་ཉྫ་ནེ་ཏཱ [ས་ཉྫཱ་ནེ་ཏཱ (སྱཱ. ཀཾ.)], ཨ་ན་ཀྑཱ་ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ མ་གྒ་ཉྙཱུ, མ་གྒ་ཝི་དཱུ, མ་གྒ་ཀོ་ཝི་དོ; མ་གྒཱ་ནུ་གཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི པ་ཙྪཱ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ. ཨ་ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་སེ་སོ, ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤ་ཡཱ་སོ, ཨི་དཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཨ་ན་ཏྟ་ལ་ཀྑ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༥༩. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཏྟཱ. རཱུ་པ་ཉྩ ཧི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ན་ཡི་དཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ལ་བྦྷེ་ཐ ཙ རཱུ་པེ – ‘ཨེ་ཝཾ མེ རཱུ་པཾ ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ མེ རཱུ་པཾ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ རཱུ་པཾ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཙ ལ་བྦྷ་ཏི རཱུ་པེ – ‘ཨེ་ཝཾ མེ རཱུ་པཾ ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ མེ རཱུ་པཾ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’’ཏི.
‘‘ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ན་ཏྟཱ. ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཧི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ན་ཡི་དཾ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ལ་བྦྷེ་ཐ ཙ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ – ‘ཨེ་ཝཾ མེ ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ མེ ཝེ་ད་ནཱ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཙ ལ་བྦྷ་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ – ‘ཨེ་ཝཾ མེ ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ མེ ཝེ་ད་ནཱ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’’ཏི.
‘‘ས་ཉྙཱ ཨ་ན་ཏྟཱ…པེ… ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ན་ཏྟཱ. ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཧི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ, ན་ཡི་དཾ ས་ངྑཱ་རཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻུཾ, ལ་བྦྷེ་ཐ ཙ ས་ངྑཱ་རེ་སུ – ‘ཨེ་ཝཾ མེ ས་ངྑཱ་རཱ ཧོ་ནྟུ, ཨེ་ཝཾ མེ ས་ངྑཱ་རཱ མཱ ཨ་ཧེ་སུ’ནྟི. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ན ཙ ལ་བྦྷ་ཏི ས་ངྑཱ་རེ་སུ – ‘ཨེ་ཝཾ མེ ས་ངྑཱ་རཱ ཧོ་ནྟུ, ཨེ་ཝཾ མེ ས་ངྑཱ་རཱ མཱ ཨ་ཧེ་སུ’’’ནྟི.
‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ན་ཏྟཱ. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཧི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ, ན་ཡི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ལ་བྦྷེ་ཐ ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎེ – ‘ཨེ་ཝཾ མེ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ མེ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ན་ཏྟཱ, ཏ་སྨཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨཱ་བཱ་དྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི, ན ཙ ལ་བྦྷ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎེ – ‘ཨེ་ཝཾ མེ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏུ, ཨེ་ཝཾ མེ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ མཱ ཨ་ཧོ་སཱི’’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ རཱུ་པཾ – ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཱ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ…པེ… ཡཱ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཱ ཝེ་ད་ནཱ – ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ…པེ… ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ…པེ… ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ – ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ – ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ.
‘‘ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ རཱུ་པ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་ངྑཱ་རེ་སུ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི. ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི; ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུཾ [ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི (ཀ.)].
ཨི་མ་སྨི་ཉྩ པ་ན ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྨིཾ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ པ་ཉྩ་ཝ་གྒི་ཡཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝི་མུ་ཙྩིཾ་སཱུ་ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. མ་ཧཱ་ལི་སུ་ཏྟཾ
༦༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི མ་ཧཱ་ཝ་ནེ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཱ་ཡཾ. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཧཱ་ལི ལི་ཙྪ་ཝི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི …པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ མ་ཧཱ་ལི ལི་ཙྪ་ཝི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘པཱུ་ར་ཎོ, བྷ་ནྟེ, ཀ་སྶ་པོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡ; ཨ་ཧེ་ཏཱུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི. ན་ཏྠི ཧེ་ཏུ ན་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ; ཨ་ཧེ་ཏཱུ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’ཏི. ཨི་དྷ, བྷ་ག་ཝཱ ཀི་མཱ་ཧཱ’’ཏི?
‘‘ཨ་ཏྠི, མ་ཧཱ་ལི, ཧེ་ཏུ ཨ་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡ; ས་ཧེ་ཏཱུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཏྠི, མ་ཧཱ་ལི, ཧེ་ཏུ, ཨ་ཏྠི པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ; ས་ཧེ་ཏཱུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ ཀ་ཏ་མོ པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡ; ཀ་ཐཾ ས་ཧེ་ཏཱུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི?
‘‘རཱུ་པ་ཉྩ ཧི་དཾ, མ་ཧཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཾ སུ་ཁེ་ན, ན་ཡི་དཾ ས་ཏྟཱ རཱུ་པ་སྨིཾ སཱ་ར་ཛྫེ་ཡྻུཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, རཱུ་པཾ སུ་ཁཾ སུ་ཁཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཾ དུ་ཀྑེ་ན, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ རཱུ་པ་སྨིཾ སཱ་ར་ཛྫ་ནྟི; སཱ་རཱ་གཱ སཾ་ཡུ་ཛྫ་ནྟི; སཾ་ཡོ་གཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, ཧེ་ཏུ, ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡ; ཨེ་ཝཾ ས་ཧེ་ཏཱུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི.
‘‘ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཧི་དཾ, མ་ཧཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཱ དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟཱ ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཱ སུ་ཁེ་ན, ན་ཡི་དཾ ས་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ སཱ་ར་ཛྫེ་ཡྻུཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, ཝེ་ད་ནཱ སུ་ཁཱ སུ་ཁཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཱ སུ་ཁཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟཱ ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཱ དུ་ཀྑེ་ན, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ སཱ་ར་ཛྫ་ནྟི; སཱ་རཱ་གཱ སཾ་ཡུ་ཛྫ་ནྟི; སཾ་ཡོ་གཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, ཧེ་ཏུ, ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མྤི ས་ཧེ་ཏཱུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི.
‘‘ས་ཉྙཱ ཙ ཧི་དཾ, མ་ཧཱ་ལི…པེ… ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཧི་དཾ, མ་ཧཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཱ དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟཱ ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཱ སུ་ཁེ་ན, ན་ཡི་དཾ ས་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་རེ་སུ སཱ་ར་ཛྫེ་ཡྻུཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, ས་ངྑཱ་རཱ སུ་ཁཱ སུ་ཁཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཱ སུ་ཁཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟཱ ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཱ དུ་ཀྑེ་ན, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ ས་ངྑཱ་རེ་སུ སཱ་ར་ཛྫ་ནྟི; སཱ་རཱ་གཱ སཾ་ཡུ་ཛྫ་ནྟི; སཾ་ཡོ་གཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, ཧེ་ཏུ, ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མྤི ས་ཧེ་ཏཱུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི.
‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཧི་དཾ, མ་ཧཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཾ སུ་ཁེ་ན, ན་ཡི་དཾ ས་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ སཱ་ར་ཛྫེ་ཡྻུཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ སུ་ཁཾ སུ་ཁཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཾ དུ་ཀྑེ་ན, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ སཱ་ར་ཛྫ་ནྟི; སཱ་རཱ་གཱ སཾ་ཡུ་ཛྫ་ནྟི; སཾ་ཡོ་གཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟི. ཨ་ཡ་མྤི ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, ཧེ་ཏུ ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཾ་ཀི་ལེ་སཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མྤི ས་ཧེ་ཏཱུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ སཾ་ཀི་ལི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཧེ་ཏུ ཀ་ཏ་མོ པ་ཙྩ་ཡོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ; ཀ་ཐཾ ས་ཧེ་ཏཱུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘རཱུ་པ་ཉྩ ཧི་དཾ, མ་ཧཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ སུ་ཁཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཾ དུ་ཀྑེ་ན, ན་ཡི་དཾ ས་ཏྟཱ རཱུ་པ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡེ་ཡྻུཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, རཱུ་པཾ དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཾ སུ་ཁེ་ན, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ རཱུ་པ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟི; ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟི; ཝི་རཱ་གཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, ཧེ་ཏུ, ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ. ཨེ་ཝཾ ས་ཧེ་ཏཱུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི’’.
‘‘ཝེ་ད་ནཱ ཙ ཧི་དཾ, མ་ཧཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ…པེ… ས་ཉྙཱ ཙ ཧི་དཾ, མ་ཧཱ་ལི…པེ… ས་ངྑཱ་རཱ ཙ ཧི་དཾ, མ་ཧཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶཾ་སུ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩ ཧི་དཾ, མ་ཧཱ་ལི, ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ སུ་ཁཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ སུ་ཁཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཾ དུ་ཀྑེ་ན, ན་ཡི་དཾ ས་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡེ་ཡྻུཾ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ དུ་ཀྑཾ དུ་ཀྑཱ་ནུ་པ་ཏི་ཏཾ དུ་ཀྑཱ་ཝ་ཀྐ་ནྟཾ ཨ་ན་ཝ་ཀྐ་ནྟཾ སུ་ཁེ་ན, ཏ་སྨཱ ས་ཏྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡ་ནྟི; ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ནྟི; ཝི་རཱ་གཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཁོ, མ་ཧཱ་ལི, ཧེ་ཏུ, ཨ་ཡཾ པ་ཙྩ་ཡོ, ས་ཏྟཱ་ནཾ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ. ཨེ་ཝ་མྤི ས་ཧེ་ཏཱུ ས་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྟཱ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཨཱ་དི་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༦༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་དི་ཏྟཾ, ཝེ་ད་ནཱ ཨཱ་དི་ཏྟཱ, ས་ཉྙཱ ཨཱ་དི་ཏྟཱ, ས་ངྑཱ་རཱ ཨཱ་དི་ཏྟཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨཱ་དི་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ རཱུ་པ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་པི… ས་ཉྙཱ་ཡ་པི… ས་ངྑཱ་རེ་སུ་པི… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི. ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི; ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཐ་སུ་ཏྟཾ
༦༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཏ་ཡོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཐཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐཱ ཨ་ས་ངྐི་ཎྞཱ ཨ་ས་ངྐི་ཎྞ་པུ་བྦཱ, ན ས་ངྐཱི་ཡ་ནྟི, ན ས་ངྐཱི་ཡི་སྶ་ནྟི, ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛཱ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧི. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ནི་རུ་དྡྷཾ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏཾ ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་ངྑཱ, ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ, ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཏ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི; ན ཏ་སྶ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི, ན ཏ་སྶ ས་ངྑཱ ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ནི་རུ་དྡྷཱ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏཱ ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཏ་སྶཱ ས་ངྑཱ, ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཏ་སྶཱ ས་མ་ཉྙཱ, ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཏ་སྶཱ པ་ཉྙ་ཏྟི; ན ཏ་སྶཱ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི, ན ཏ་སྶཱ ས་ངྑཱ ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཡཱ ས་ཉྙཱ… ཡེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ ནི་རུ་དྡྷཱ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏཱ ‘ཨ་ཧེ་སུ’ནྟི ཏེ་སཾ ས་ངྑཱ, ‘ཨ་ཧེ་སུ’ནྟི ཏེ་སཾ ས་མ་ཉྙཱ, ‘ཨ་ཧེ་སུ’ནྟི ཏེ་སཾ པ་ཉྙ་ཏྟི; ན ཏེ་སཾ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི, ན ཏེ་སཾ ས་ངྑཱ ‘བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’’ཏི.
‘‘ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཾ ནི་རུ་དྡྷཾ ཝི་པ་རི་ཎ་ཏཾ, ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་ངྑཱ, ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ, ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི ཏ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི; ན ཏ་སྶ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི, ན ཏ་སྶ ས་ངྑཱ ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ, ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་ངྑཱ, ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ, ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཏ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི; ན ཏ་སྶ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི, ན ཏ་སྶ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཧོ་སཱི’’’ཏི.
‘‘ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ, ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཏ་སྶཱ ས་ངྑཱ, ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཏ་སྶཱ ས་མ་ཉྙཱ, ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཏ་སྶཱ པ་ཉྙ་ཏྟི; ན ཏ་སྶཱ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི, ན ཏ་སྶཱ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཧོ་སཱི’’’ཏི.
‘‘ཡཱ ས་ཉྙཱ… ཡེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ, ‘བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཏེ་སཾ ས་ངྑཱ, ‘བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཏེ་སཾ ས་མ་ཉྙཱ, ‘བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཏེ་སཾ པ་ཉྙ་ཏྟི; ན ཏེ་སཾ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི, ན ཏེ་སཾ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཧེ་སུ’’’ནྟི.
‘‘ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ, ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་ངྑཱ, ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ, ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི ཏ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི; ན ཏ་སྶ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི, ན ཏ་སྶ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཧོ་སཱི’’’ཏི.
‘‘ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཛཱ་ཏཾ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ, ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་ངྑཱ, ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ, ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཏ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི; ན ཏ་སྶ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི, ན ཏ་སྶ ས་ངྑཱ ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ ཛཱ་ཏཱ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ, ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཏ་སྶཱ ས་ངྑཱ, ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཏ་སྶཱ ས་མ་ཉྙཱ, ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཏ་སྶཱ པ་ཉྙ་ཏྟི; ན ཏ་སྶཱ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི, ན ཏ་སྶཱ ས་ངྑཱ ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཡཱ ས་ཉྙཱ… ཡེ ས་ངྑཱ་རཱ ཛཱ་ཏཱ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཱ, ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཏེ་སཾ ས་ངྑཱ, ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཏེ་སཾ ས་མ་ཉྙཱ, ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཏེ་སཾ པ་ཉྙ་ཏྟི; ན ཏེ་སཾ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཧེ་སུ’ནྟི, ན ཏེ་སཾ ས་ངྑཱ, ‘བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’’’ཏི.
‘‘ཡཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཛཱ་ཏཾ པཱ་ཏུ་བྷཱུ་ཏཾ, ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་ངྑཱ, ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཏ་སྶ ས་མ་ཉྙཱ, ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི ཏ་སྶ པ་ཉྙ་ཏྟི; ན ཏ་སྶ ས་ངྑཱ ‘ཨ་ཧོ་སཱི’ཏི, ན ཏ་སྶ ས་ངྑཱ ‘བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཡོ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཐཱ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་པ་ཐཱ པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐཱ ཨ་ས་ངྐི་ཎྞཱ ཨ་ས་ངྐི་ཎྞ་པུ་བྦཱ, ན ས་ངྐཱི་ཡ་ནྟི, ན ས་ངྐཱི་ཡི་སྶ་ནྟི, ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛཱ ས་མ་ཎེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཉྙཱུ་ཧི. ཡེ་པི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཧེ་སུཾ ཨུ་ཀྐ་ལཱ ཝ་སྶ་བྷ་ཉྙཱ [ཨོ་ཀྐ་ལཱ ཝ་ཡ་བྷི་ཉྙཱ (མ. ནི. ༣.༣༤༣)] ཨ་ཧེ་ཏུ་ཀ་ཝཱ་དཱ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱ ན་ཏྠི་ཀ་ཝཱ་དཱ, ཏེ་པི་མེ ཏ་ཡོ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཐེ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་པ་ཐེ པ་ཉྙ་ཏྟི་པ་ཐེ ན ག་ར་ཧི་ཏ་བྦཾ ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏ་བྦཾ ཨ་མ་ཉྙིཾ་སུ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ནི་ནྡཱ་གྷ་ཊྚ་ན་བྱཱ་རོ་ས་ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་བྷ་ཡཱ’’ཏི [ནི་ནྡཱ་བྱཱ་རོ་ས་ཨུ་པཱ་ར་མྦྷ་བྷ་ཡཱ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.) མ. ནི. ༣.༣༤༣].
ཨུ་པ་ཡ་ཝ་གྒོ ཚ་ཊྛོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཨུ་པ་ཡོ བཱི་ཛཾ ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་རི་ཝ་ཏྟཾ;
ས་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ཉྩ ས་མྦུ་དྡྷོ, པ་ཉྩ་མ་ཧཱ་ལི ཨཱ་དི་ཏྟཱ.
ཝ་གྒོ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ཐེ་ན ཙཱ་ཏི.