༥. ཨ་ཏྟ་དཱི་པ་ཝ་གྒོ

༡. ཨ་ཏྟ་དཱི་པ་སུ་ཏྟཾ

༤༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧ་ར་ཐ ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ, དྷ་མྨ་དཱི་པཱ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཱ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ. ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཧ་ར་ཏཾ ཨ་ཏྟ་ས་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ་ནཾ, དྷ་མྨ་དཱི་པཱ་ནཾ དྷ་མྨ་ས་ར་ཎཱ་ནཾ ཨ་ན་ཉྙ་ས་ར་ཎཱ་ནཾ ཡོ་ནི ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑི་ཏ་བྦཱ. ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཀིཾ་པ་ཧོ་ཏི་ཀཱ’’ཏི?

‘‘ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཀིཾ་པ་ཧོ་ཏི་ཀཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ, ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ, རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཏཾ རཱུ་པཾ ཝི་པ་རི་ཎ་མ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ རཱུ་པ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ. ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝེ་ད་ནཾ, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཏ་སྶ སཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝི་པ་རི་ཎ་མ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ. ས་ཉྙཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི… ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཏ་སྶ ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་པ་རི་ཎ་མ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་ཉྙ་ཐཱ་བྷཱ་ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ.

‘‘རཱུ་པ་སྶ ཏྭེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཾ ཝི་རཱ་གཾ ནི་རོ་དྷཾ [ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ ཝི་རཱ་ག ནི་རོ་དྷཾ (སཱི.)], པུ་བྦེ ཙེ་ཝ རཱུ་པཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ ཡེ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ཏེ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནཱ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཾ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི བྷི་ཀྑུ ‘ཏ་ད་ངྒ་ནི་བྦུ་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཏྭེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཾ ཝི་རཱ་གཾ ནི་རོ་དྷཾ, པུ་བྦེ ཙེ་ཝ ཝེ་ད་ནཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ ས་བྦཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ ཡེ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ཏེ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནཱ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཾ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི བྷི་ཀྑུ ‘ཏ་ད་ངྒ་ནི་བྦུ་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཉྙཱ་ཡ… ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཏྭེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཾ ཝི་རཱ་གཾ ནི་རོ་དྷཾ, པུ་བྦེ ཙེ་ཝ ས་ངྑཱ་རཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ དུ་ཀྑཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ ཡེ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ཏེ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནཱ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཾ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི བྷི་ཀྑུ ‘ཏ་ད་ངྒ་ནི་བྦུ་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཏྭེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མཾ ཝི་རཱ་གཾ ནི་རོ་དྷཾ, པུ་བྦེ ཙེ་ཝ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ ཡེ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ཏེ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི. ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནཱ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཾ སུ་ཁཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི, སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི བྷི་ཀྑུ ‘ཏ་ད་ངྒ་ནི་བྦུ་ཏོ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. པ་ཊི་པ་དཱ་སུ་ཏྟཾ

༤༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་པ་དཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི, ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཾ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ, ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ, རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, ས་ཀྐཱ་ཡ་ས་མུ་ད་ཡ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི. ཨི་ཏི ཧི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡ་གཱ་མི་ནཱི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ’ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ, ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ, ན རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ, ན རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ན ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ… ན ས་ཉྙཾ… ན ས་ངྑཱ་རེ… ན ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ན ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ན ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, ས་ཀྐཱ་ཡ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི. ཨི་ཏི ཧི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ’ཏི. ཨ་ཡ་མེ་ཝེ་ཏྠ ཨ་ཏྠོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. ཨ་ནི་ཙྩ་སུ་ཏྟཾ

༤༥. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ; ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ད་ན་ཏྟཱ; ཡ་ད་ན་ཏྟཱ ཏཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི. ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ; ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ད་ན་ཏྟཱ; ཡ་ད་ན་ཏྟཱ ཏཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི. རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ར་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི, ཝེ་ད་ནཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ…པེ… ས་ཉྙཱ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ… ས་ངྑཱ་ར་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ར་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི. ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཋི་ཏཾ. ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་ནྟུ་སི་ཏཾ [ས་ནྟུ་སྶི་ཏཾ (ཀ. སཱི. པཱི. ཀ.)]. ས་ནྟུ་སི་ཏ་ཏྟཱ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ནི་ཙྩ་སུ་ཏྟཾ

༤༦. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ; ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ད་ན་ཏྟཱ; ཡ་ད་ན་ཏྟཱ ཏཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ… ས་ཉྙཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ… ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩཾ. ཡ་ད་ནི་ཙྩཾ ཏཾ དུ་ཀྑཾ; ཡཾ དུ་ཀྑཾ ཏ་ད་ན་ཏྟཱ; ཡ་ད་ན་ཏྟཱ ཏཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ’’.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ པ་སྶ་ཏོ པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡོ ན ཧོ་ནྟི. པུ་བྦ་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་ས་ཏི, ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛི་ཡོ ན ཧོ་ནྟི. ཨ་པ་ར་ནྟཱ་ནུ་དི་ཊྛཱི་ནཾ ཨ་ས་ཏི, ཐཱ་མ་སོ [ཐཱ་མ་སཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] པ་རཱ་མཱ་སོ ན ཧོ་ཏི. ཐཱ་མ་སེ [ཐཱ་མ་སཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.), ཐཱ་མ་སོ (ཀ.)] པ་རཱ་མཱ་སེ ཨ་ས་ཏི རཱུ་པ་སྨིཾ… ཝེ་ད་ནཱ་ཡ … ས་ཉྙཱ་ཡ… ས་ངྑཱ་རེ་སུ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི. ཝི་མུ་ཏྟ་ཏྟཱ ཋི་ཏཾ. ཋི་ཏ་ཏྟཱ ས་ནྟུ་སི་ཏཾ. ས་ནྟུ་སི་ཏ་ཏྟཱ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི. ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ་སུ་ཏྟཾ

༤༧. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་མཱ་ནཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི, ས་བྦེ་ཏེ པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི, ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ, ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ རཱུ་པཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, རཱུ་པ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ རཱུ་པཾ, རཱུ་པ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ. ཝེ་ད་ནཾ… ས་ཉྙཾ… ས་ངྑཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཝ་ནྟཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ; ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ’’.

‘‘ཨི་ཏི ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཙ་སྶ ཨ་ཝི་ག་ཏཾ [ཨ་དྷི་ག་ཏཾ (བ་ཧཱུ་སུ)] ཧོ་ཏི. ‘ཨ་སྨཱི’ཏི ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ག་ཏེ པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི ཧོ་ཏི – ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡ་སྶ སོ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ གྷཱ་ནི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཛི་ཝ྄ཧི་ནྡྲི་ཡ་སྶ ཀཱ་ཡི་ནྡྲི་ཡ་སྶ. ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནོ, ཨ་ཏྠི དྷ་མྨཱ, ཨ་ཏྠི ཨ་ཝི་ཛྫཱ་དྷཱ་ཏུ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མྥ་སྶ་ཛེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ཡི་ཏེ་ན ཕུ་ཊྛ་སྶ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི་པི་སྶ ཧོ་ཏི; ‘ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི་པི་སྶ ཧོ་ཏི; ‘བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི་པི་སྶ ཧོ་ཏི; ‘ན བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི་པི་སྶ ཧོ་ཏི; ‘རཱུ་པཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི་པི་སྶ ཧོ་ཏི; ‘ཨ་རཱུ་པཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི་པི་སྶ ཧོ་ཏི; ‘ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི་པི་སྶ ཧོ་ཏི; ‘ཨ་ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི་པི་སྶ ཧོ་ཏི; ‘ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི་པི་སྶ ཧོ་ཏི’’.

‘‘ཏི་ཊྛ་ནྟེ་ཝ ཁོ [ཏི་ཊྛ་ནྟི ཁོ པ་ན (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏྠེ་ཝ [ཏ་ཐེ་ཝ (ཀ་ཏྠ་ཙི)] པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཨ་ཐེ་ཏྠ སུ་ཏ་ཝ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དཱ ‘ཨ་སྨཱི’ཏི་པི་སྶ ན ཧོ་ཏི; ‘ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི་པི་སྶ ན ཧོ་ཏི; ‘བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི… ‘ན བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི… རཱུ་པཱི… ཨ་རཱུ་པཱི … ས་ཉྙཱི… ཨ་ས་ཉྙཱི… ‘ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱི་ནཱ་ས་ཉྙཱི བྷ་ཝི་སྶ’ནྟི་པི་སྶ ན ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ཁ་ནྡྷ་སུ་ཏྟཾ

༤༨. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘པ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཁ་ནྡྷེ དེ་སེ་སྶཱ་མི, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ ཙ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ. ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ? ཡཾ ཀི་ཉྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ… ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཝཱ སུ་ཁུ་མཱ ཝཱ…པེ… ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ངྑཱ་ར་ཀྑ་ནྡྷོ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ’’.

‘‘ཀ་ཏ་མེ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ? ཡཾ ཀི་ཉྩི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ…པེ… ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ སཱ་ས་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི རཱུ་པུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ཡཱ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ སཱ་ས་ཝཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝེ་ད་ནུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ…པེ… ཡཱ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ སཱ་ས་ཝཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ཉྙུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ…པེ… སཱ་ས་ཝཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཱ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ས་ངྑཱ་རུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ…པེ… ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ སཱ་ས་ཝཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནི་ཡཾ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨི་མེ ཝུ་ཙྩ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. སོ་ཎ་སུ་ཏྟཾ

༤༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཨ་ཐ ཁོ སོ་ཎོ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི …པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ སོ་ཎཾ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, སོ་ཎ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩེ་ན རཱུ་པེ་ན དུ་ཀྑེ་ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨེ་ན ‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ‘ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ‘ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ཀི་མ་ཉྙ་ཏྲ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནཱ? ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཱ་ཡ ‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ‘ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ‘ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ཀི་མ་ཉྙ་ཏྲ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནཱ? ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ… ཨ་ནི་ཙྩེ་ཧི ས་ངྑཱ་རེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨེ་ཧི ‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ‘ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ‘ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ཀི་མ་ཉྙ་ཏྲ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནཱ? ཨ་ནི་ཙྩེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན དུ་ཀྑེ་ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨེ་ན ‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ‘ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ‘ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི ཝཱ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ཀི་མ་ཉྙ་ཏྲ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ད་སྶ་ནཱ?

‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, སོ་ཎ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩེ་ན རཱུ་པེ་ན དུ་ཀྑེ་ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨེ་ན ‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི་པི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ‘ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི་པི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ‘ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི་པི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ཀི་མ་ཉྙ་ཏྲ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ད་སྶ་ནཱ? ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ… ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ… ཨ་ནི་ཙྩེ་ཧི ས་ངྑཱ་རེ་ཧི… ཨ་ནི་ཙྩེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན དུ་ཀྑེ་ན ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨེ་ན ‘སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི་པི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ‘ས་དི་སོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི་པི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ‘ཧཱི་ནོ་ཧ་མ་སྨཱི’ཏི་པི ན ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟི; ཀི་མ་ཉྙ་ཏྲ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་སྶ ད་སྶ་ནཱ?

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, སོ་ཎ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ ནི་ཙྩཱ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷ་ནྟེ’’… ‘‘ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, སོ་ཎ, ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ.

‘‘ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ… ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ… ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ… ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ.

‘‘ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ, སོ་ཎ, སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ རཱུ་པ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་ངྑཱ་རེ་སུ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི. ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི; ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. དུ་ཏི་ཡ་སོ་ཎ་སུ་ཏྟཾ

༥༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཨ་ཐ ཁོ སོ་ཎོ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ སོ་ཎཾ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, སོ་ཎ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ རཱུ་པཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི; ཝེ་ད་ནཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཝེ་ད་ནཱ་ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི; ས་ཉྙཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི…པེ… ས་ངྑཱ་རེ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི; ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི. ན མེ ཏེ, སོ་ཎ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཎེ་སུ ཝཱ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ, ན ཙ པ་ན ཏེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠཾ ཝཱ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟི.

‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, སོ་ཎ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ རཱུ་པཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, རཱུ་པ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི; ཝེ་ད་ནཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི…པེ… ས་ཉྙཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི… ས་ངྑཱ་རེ པ་ཛཱ་ན་ནྟི… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི. ཏེ ཙ ཁོ མེ, སོ་ཎ, ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ས་མ་ཎེ་སུ ཙེ་ཝ ས་མ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་སུ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ས་མྨ་ཏཱ, ཏེ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ སཱ་མ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ བྲ་ཧྨ་ཉྙ་ཏྠ་ཉྩ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ནྟཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. ན་ནྡི་ཀྑ་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༥༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘ཨ་ནི་ཙྩ་ཉྙེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ རཱུ་པཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི པ་སྶ་ཏི. སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ས་མྨཱ པ་སྶཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི. ན་ནྡི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ, རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ན་ནྡི་ཀྑ་ཡོ. ན་ནྡི་རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ཉྙེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི པ་སྶ་ཏི. སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ས་མྨཱ པ་སྶཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི. ན་ནྡི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ, རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ན་ནྡི་ཀྑ་ཡོ. ན་ནྡི་རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩེ་ཡེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཉྙཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི པ་སྶ་ཏི…པེ… ཨ་ནི་ཙྩེ་ཡེ་ཝ བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ཏི པ་སྶ་ཏི. སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ས་མྨཱ པ་སྶཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི. ན་ནྡི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ, རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ན་ནྡི་ཀྑ་ཡོ. ན་ནྡི་རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ནི་ཙྩ་ཉྙེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི པ་སྶ་ཏི. སཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ས་མྨཱ པ་སྶཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི. ན་ནྡི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ, རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ན་ནྡི་ཀྑ་ཡོ. ན་ནྡི་རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. དུ་ཏི་ཡ་ན་ནྡི་ཀྑ་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༥༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ, རཱུ་པཱ་ནི་ཙྩ་ཏ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཐ. རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོ, རཱུ་པཱ་ནི་ཙྩ་ཏ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ རཱུ་པ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི. ན་ནྡི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ, རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ན་ནྡི་ཀྑ་ཡོ. ན་ནྡི་རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝེ་ད་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ, ཝེ་ད་ནཱ་ནི་ཙྩ་ཏ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཐ. ཝེ་ད་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོ, ཝེ་ད་ནཱ་ནི་ཙྩ་ཏ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི. ན་ནྡི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ, རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ན་ནྡི་ཀྑ་ཡོ. ན་ནྡི་རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ས་ཉྙཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ… ས་ངྑཱ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ, ས་ངྑཱ་རཱ་ནི་ཙྩ་ཏ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཐ. ས་ངྑཱ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོ, ས་ངྑཱ་རཱ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི. ན་ནྡི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ, རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ན་ནྡི་ཀྑ་ཡོ. ན་ནྡི་རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི་ཙྩ་ཏ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཐ. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ནྟོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ནི་ཙྩ་ཏ་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི. ན་ནྡི་ཀྑ་ཡཱ རཱ་ག་ཀྑ་ཡོ, རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ན་ནྡི་ཀྑ་ཡོ. ན་ནྡི་རཱ་ག་ཀྑ་ཡཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ སུ་ཝི་མུ་ཏྟ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.

ཨ་ཏྟ་དཱི་པ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.

ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –

ཨ་ཏྟ་དཱི་པཱ པ་ཊི་པ་དཱ, དྭེ ཙ ཧོ་ནྟི ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཱ;

ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནཱ ཁ་ནྡྷཱ, དྭེ སོ་ཎཱ དྭེ ན་ནྡི་ཀྑ་ཡེ་ན ཙཱ་ཏི.

མཱུ་ལ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ ས་མ་ཏྟོ.

ཏ་སྶ མཱུ་ལ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀ་སྶ ཝ་གྒུ་དྡཱ་ནཾ –

ན་ཀུ་ལ་པི་ཏཱ ཨ་ནི་ཙྩོ ཙ, བྷཱ་རོ ན་ཏུ་མྷཱ་ཀེ་ན ཙ;

ཨ་ཏྟ་དཱི་པེ་ན པ་ཉྙཱ་སོ, པ་ཋ་མོ ཏེ་ན པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི.