༡. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒོ
༡. དཱ་རུ་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༡༥༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘དཱ་རུ་ཎོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཀ་ཊུ་ཀོ ཕ་རུ་སོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་སྶ ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ པ་ཛ་ཧི་སྶཱ་མ, ན ཙ ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. བ་ལི༹་ས་སུ་ཏྟཾ
༡༥༨. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘དཱ་རུ་ཎོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཀ་ཊུ་ཀོ ཕ་རུ་སོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་སྶ ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལི༹་སི་ཀོ ཨཱ་མི་ས་ག་ཏཾ བ་ལི༹་སཾ ག་མྦྷཱི་རེ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དེ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཨཱ་མི་ས་ཙ་ཀྑུ མ་ཙྪོ གི་ལེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཙྪོ གི་ལ་བ་ལི༹་སོ བཱ་ལི༹་སི་ཀ་སྶ ཨ་ན་ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣོ བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ བཱ་ལི༹་སི་ཀ་སྶ’’.
‘‘བཱ་ལི༹་སི་ཀོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ར་སྶེ་ཏཾ པཱ་པི་མ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. བ་ལི༹་ས་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ནི་ཀཱ་མེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ གི་ལ་བ་ལི༹་སོ མཱ་ར་སྶ ཨ་ན་ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣོ བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ པཱ་པི་མ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ དཱ་རུ་ཎོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཀ་ཊུ་ཀོ ཕ་རུ་སོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ནུ་ཏྟ་ར་སྶ ཡོ་ག་ཀྑེ་མ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ པ་ཛ་ཧི་སྶཱ་མ, ན ཙ ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཋ་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཀུ་མྨ་སུ་ཏྟཾ
༡༥༩. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘དཱ་རུ་ཎོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཨུ་ད་ཀ་ར་ཧ་དེ མ་ཧཱ་ཀུ་མྨ་ཀུ་ལཾ ཙི་ར་ནི་ཝཱ་སི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཀུ་མྨོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཀུ་མྨཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘མཱ ཁོ ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མྨ, ཨེ་ཏཾ པ་དེ་སཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི’ཏི. ཨ་ག་མཱ་སི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ ཀུ་མྨོ ཏཾ པ་དེ་སཾ. ཏ་མེ་ནཾ ལུ་དྡོ པ་པ་ཏཱ་ཡ ཝི་ཛ྄ཛྷི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ ཀུ་མྨོ ཡེ་ན སོ ཀུ་མྨོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ ཀུ་མྨོ ཏཾ ཀུ་མྨཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཏཾ ཀུ་མྨཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཀ་ཙྩི ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མྨ, ན ཏཾ པ་དེ་སཾ ཨ་ག་མཱ་སཱི’ཏི? ‘ཨ་ག་མཱ་སིཾ ཁྭཱ་ཧཾ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མྨ, ཏཾ པ་དེ་ས’ནྟི. ‘ཀ་ཙྩི པ་ནཱ་སི, ཏཱ་ཏ ཀུ་མྨ, ཨ་ཀྑ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏོ’ཏི? ‘ཨ་ཀྑ་ཏོ ཁོ་མྷི, ཏཱ་ཏ ཀུ་མྨ, ཨ་ནུ་པ་ཧ་ཏོ, ཨ་ཏྠི ཙ མེ ཨི་དཾ སུ་ཏྟ་ཀཾ པི་ཊྛི་ཏོ པི་ཊྛི་ཏོ ཨ་ནུ་བ་ནྡྷ’ནྟི. ‘ཏ་གྒྷ་སི, ཏཱ་ཏ ཀུ་མྨ, ཁ་ཏོ, ཏ་གྒྷ ཨུ་པ་ཧ་ཏོ. ཨེ་ཏེ་ན ཧི ཏེ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མྨ, སུ་ཏྟ་ཀེ་ན པི་ཏ་རོ ཙ པི་ཏཱ་མ་ཧཱ ཙ ཨ་ན་ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ. ག་ཙྪ དཱ་ནི ཏྭཾ, ཏཱ་ཏ ཀུ་མྨ, ན དཱ་ནི ཏྭཾ ཨ་མྷཱ་ཀ’’’ནྟི.
‘‘ལུ་དྡོ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ར་སྶེ་ཏཾ པཱ་པི་མ་ཏོ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་པ་ཏཱ་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. སུ་ཏྟ་ཀ་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ནྡི་རཱ་ག་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ ཨ་སྶཱ་དེ་ཏི ནི་ཀཱ་མེ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ གི་དྡྷོ པ་པ་ཏཱ་ཡ [བྷི་ཀྑུ པ་པ་ཏཱ་ཡ (སྱཱ. ཀཾ.), བྷི་ཀྑུ ཝི་དྡྷོ པ་པ་ཏཱ་ཡ (?)] ཨ་ན་ཡཾ ཨཱ་པ་ནྣོ བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཡ་ཐཱ་ཀཱ་མ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ པཱ་པི་མ་ཏོ. ཨེ་ཝཾ དཱ་རུ་ཎོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ…པེ… ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དཱི་གྷ་ལོ་མི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༦༠. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘དཱ་རུ་ཎོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དཱི་གྷ་ལོ་མི་ཀཱ ཨེ་ལ༹་ཀཱ ཀ་ཎྚ་ཀ་ག་ཧ་ནཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻ. སཱ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ས་ཛྫེ་ཡྻ, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ག་ཡ྄ཧེ་ཡྻ [ག་ཙྪེ་ཡྻ (སཱི.), ག་ཎྷེ་ཡྻ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)], ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ བ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞ་ཙི་ཏྟོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི. སོ ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ས་ཛྫ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ག་ཡ྄ཧ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ བ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏ་ཏྲ ཏ་ཏྲ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དཱ་རུ་ཎོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ…པེ… ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. མཱི་ལ༹ྷ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༦༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘དཱ་རུ་ཎོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱི་ལ༹ྷ་ཀཱ གཱུ་ཐཱ་དཱི གཱུ་ཐ་པཱུ་རཱ པུ་ཎྞཱ གཱུ་ཐ་སྶ. པུ་ར་ཏོ ཙ་སྶ མ་ཧཱ་གཱུ་ཐ་པུ་ཉྫོ. སཱ ཏེ་ན ཨ་ཉྙཱ མཱི་ལ༹ྷ་ཀཱ ཨ་ཏི་མ་ཉྙེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧ་མྷི གཱུ་ཐཱ་དཱི གཱུ་ཐ་པཱུ་རཱ པུ་ཎྞཱ གཱུ་ཐ་སྶ, པུ་ར་ཏོ ཙ མྱཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་གཱུ་ཐ་པུ་ཉྫོ’ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞ་ཙི་ཏྟོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི. སོ ཏ་ཏྠ བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི ཙ ཧོ་ཏི ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠོ, ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཙ སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཙ་སྶ པཱུ་རོ. སོ ཨཱ་རཱ་མཾ ག་ནྟྭཱ བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་སྶ མ་ཛ྄ཛྷེ ཝི་ཀ་ཏྠ་ཏི – ‘བྷུ་ཏྟཱ་ཝཱི ཙ་མྷི ཡཱ་ཝ་ད་ཏྠོ, ནི་མ་ནྟི་ཏོ ཙ་མྷི སྭཱ་ཏ་ནཱ་ཡ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏོ ཙ མྱཱ་ཡཾ པཱུ་རོ, ལཱ་བྷཱི ཙ་མྷི ཙཱི་ཝ་ར-པི་ཎྜ་པཱ་ཏ-སེ་ནཱ་ས་ན-གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ-བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ, ཨི་མེ པ་ན་ཉྙེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པྤ་པུ་ཉྙཱ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ ན ལཱ་བྷི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར-པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན-གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ-བྷེ་ས་ཛྫ-པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’ནྟི. སོ ཏེ་ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཉྙེ པེ་ས་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས་སྶ ཧོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ དཱ་རུ་ཎོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ…པེ… ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ཨ་ས་ནི་སུ་ཏྟཾ
༡༦༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘དཱ་རུ་ཎོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. [ཨུ་པ་རི ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒེ ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟེ་སུ ‘‘མཱ ཙ ཁོ ཏྭཾ ཏཱ་ཏ སེ་ཁཾ… ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཀིཾ ས་དྡེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏྠོ་པི ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུཾ, ཡ་ཐཱ ‘‘ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཀ་མུ་དྡི་སེ་ཡྻ’’ནྟི. ཏ་སྨཱ ཀཾ… ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མ་པི… མཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ་ཏི ཙ, ཀཾ སེ་ཁཾ… ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མ་པི སེ་ཁཾ… མཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱུ་ཏི ཙ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་སུ ཙ ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཉཱ་པི་ཏོ] ཀཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ [ཨུ་པ་རི ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒེ ཏ་རི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠ་སུ་ཏྟེ་སུ ‘‘མཱ ཙ ཁོ ཏྭཾ ཏཱ་ཏ སེ་ཁཾ… ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱུ’’ཏི ཨཱ་ག་ཏཾ. ཏེ་ན ན་ཡེ་ན ཨི་དྷཱ་པི ཨ་ཏྠོ ག་ཧེ་ཏ་བྦོ. ཨེ་ཏྠ ཧི ཀིཾ ས་དྡེ་ན པ་ཊི་ཀྑེ་པ་ཏྠོ་པི ས་ཀྐཱ ཉཱ་ཏུཾ, ཡ་ཐཱ ‘‘ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ཀ་མུ་དྡི་སེ་ཡྻ’’ནྟི. ཏ་སྨཱ ཀཾ… ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མ་པི… མཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱུ་ཏི་ཙ, ཏཾ སེ་ཁཾ… ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱུ་ཏི ཨེ་ཏྠ ཀ་མ་པི སེ་ཁཾ… མཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏཱུ་ཏི ཙ ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཊཱི་ཀཱ་སུ ཙ ཨ་ཡ་མེ་ཝ་ཏྠོ ཉཱ་པི་ཏོ], སེ་ཁཾ [ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐཾ, ཏཾ སེ་ཁཾ (པཱི. ཀ.), ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐཾ, སེ་ཁཾ (སྱཱ. ཀཾ.), ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏུ, ཀཾ སེ་ཁཾ (?)] ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏུ’’ [ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི (པཱི. ཀ.)].
‘‘ཨ་ས་ནི་ཝི་ཙ་ཀྐ་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ དཱ་རུ་ཎོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ…པེ… ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. དི་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ
༡༦༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘དཱ་རུ་ཎོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཀཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་དྡྷ་ག་ཏེ་ན ཝི་ས་ལླེ་ན ས་ལླེ་ན [དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ན ཝི་ས་ལླེ་ན (ཀ. སཱི.), དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ན ས་ལླེ་ན (སྱཱ. ཀཾ.), དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ན ཝི་ས་ལླེ་ན ས་ལླེ་ན (ཀ.), དི་ཊྛ་ག་ཏེ་ན ཝི་ས་ལླེ་ན ས་ལླེ་ན (པཱི.)] ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ, སེ་ཁཾ [ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏུ, ཏཾ སེ་ཁཾ (སཱི.), ཝི་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཏཾ སེ་ཁཾ (པཱི. ཀ.)] ཨ་པྤ་ཏྟ་མཱ་ན་སཾ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏུ’’ [ཨ་ནུ་པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི (པཱི. ཀ.)].
‘‘ས་ལླ་ནྟི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀ་སྶེ་ཏཾ ཨ་དྷི་ཝ་ཙ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ དཱ་རུ་ཎོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ…པེ… ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. སི་ངྒཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༡༦༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘དཱ་རུ་ཎོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཨ་སྶུ་ཏྠ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩཱུ་ས་ས་མ་ཡཾ ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལ་སྶ [སི་ངྒཱ་ལ་སྶ (ཀ.), ཛ་ར་སི་གཱ་ལ་སྶ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཝ་སྶ་མཱ་ན་སྶཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་སོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛ་ར་སི་ངྒཱ་ལོ ཨུ་ཀྐ་ཎྜ་ཀེ་ན [ཨུ་ཀྐ་ཎྜ་ཀེ་ན (སཱི.), ཨུ་ཀྐ་ཎྞ་ཀེ་ན (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ནཱ་མ རོ་ག་ཛཱ་ཏེ་ན ཕུ་ཊྛོ ནེ་ཝ བི་ལ་ག་ཏོ ར་མ་ཏི, ན རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ ར་མ་ཏི, ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་ས་ག་ཏོ ར་མ་ཏི; ཡེ་ན ཡེ་ན ག་ཙྪ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ནི་པ་ཛྫ་ཏི; ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞ་ཙི་ཏྟོ ནེ་ཝ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ ར་མ་ཏི, ན རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ ར་མ་ཏི, ན ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་ས་ག་ཏོ ར་མ་ཏི; ཡེ་ན ཡེ་ན ག་ཙྪ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཡ་ཏྠ ཡ་ཏྠ ནི་པ་ཛྫ་ཏི; ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ དཱ་རུ་ཎོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ…པེ… ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཝེ་ར་མྦྷ་སུ་ཏྟཾ
༡༦༥. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘དཱ་རུ་ཎོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཨུ་པ་རི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཀཱ་སེ ཝེ་ར་མྦྷཱ [ཝེ་ར་མྦཱ (སཱི. པཱི.)] ནཱ་མ ཝཱ་ཏཱ ཝཱ་ཡ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ཡོ པ་ཀྑཱི ག་ཙྪ་ཏི ཏ་མེ་ནཾ ཝེ་ར་མྦྷཱ ཝཱ་ཏཱ ཁི་པ་ནྟི. ཏ་སྶ ཝེ་ར་མྦྷ་ཝཱ་ཏ་ཀྑི་ཏྟ་སྶ ཨ་ཉྙེ་ནེ་ཝ པཱ་དཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་ན པ་ཀྑཱ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཉྙེ་ན སཱི་སཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཉྙེ་ན ཀཱ་ཡོ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ བྷི་ཀྑུ ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞ་ཙི་ཏྟོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན, ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ, ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི. སོ ཏ་ཏྠ པ་སྶ་ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ དུ་པྤཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ. ཏ་སྶ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ དི་སྭཱ དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ དུ་པྤཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི. སོ རཱ་གཱ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཏ་སྶ ཨ་ཉྙེ ཙཱི་ཝ་རཾ ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ཉྙེ པ་ཏྟཾ ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ཉྙེ ནི་སཱི་ད་ནཾ ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ཉྙེ སཱུ་ཙི་གྷ་རཾ ཧ་ར་ནྟི, ཝེ་ར་མྦྷ་ཝཱ་ཏ་ཀྑི་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཀུ་ཎ་སྶ. ཨེ་ཝཾ དཱ་རུ་ཎོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ…པེ… ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ས་གཱ་ཐ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༦༦. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘དཱ་རུ་ཎོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ…པེ… ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ. ཨི་དྷཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་སྶཱ་མི ས་ཀྐཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞ་ཙི་ཏྟཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་སྶཱ་མི ཨ་ས་ཀྐཱ་རེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞ་ཙི་ཏྟཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་སྶཱ་མི ས་ཀྐཱ་རེ་ན ཙ ཨ་ས་ཀྐཱ་རེ་ན ཙ ཏ་དུ་བྷ་ཡེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏཾ པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞ་ཙི་ཏྟཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ. ཨེ་ཝཾ དཱ་རུ་ཎོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀོ…པེ… ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –
‘‘ཡ་སྶ ས་ཀྐ་རི་ཡ་མཱ་ན་སྶ, ཨ་ས་ཀྐཱ་རེ་ན ཙཱུ་བྷ་ཡཾ;
ས་མཱ་དྷི ན ཝི་ཀ་མྤ་ཏི, ཨ་པྤ་མཱ་ཎ་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ [ཨ་པྤ་མཱ་ད་ཝི་ཧཱ་རི་ནོ (པཱི. ཀ.) ཨ་པྤ་མཱ་ཎོ་ཏི ཧེ་ཏྠ ཕ་ལ་ས་མཱ་དྷི, ན ས་ཏི].
‘‘ཏཾ ཛྷཱ་ཡི་ནཾ སཱ་ཏ་ཏི་ཀཾ, སུ་ཁུ་མཾ དི་ཊྛི་ཝི་པ་སྶ་ཀཾ;
ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ཡཱ་རཱ་མཾ, ཨཱ་ཧུ ས་པྤུ་རི་སོ ཨི་ཏཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ;
པ་ཋ་མོ ཝ་གྒོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
དཱ་རུ་ཎོ བ་ལི༹་སཾ ཀུ་མྨཾ, དཱི་གྷ་ལོ་མི ཙ མཱི་ལ༹ྷ་ཀཾ;
ཨ་ས་ནི དི་དྡྷཾ སི་ངྒཱ་ལཾ, ཝེ་ར་མྦྷེ་ན ས་གཱ་ཐ་ཀ་ནྟི.