༧. མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ

༡. ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ་སུ་ཏྟཾ

༦༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ…པེ… ‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨི་མ་སྨིཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡེ་ཡྻ་པི ཝི་ར་ཛྫེ་ཡྻ་པི ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻ་པི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? [ཙཱ་ཏུ་མྨ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྨིཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] དི་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ [དི་སྶ་ཏི ཧི བྷི་ཀྑ་ཝེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)], ཨི་མ་སྶ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་ཡོ་པི ཨ་པ་ཙ་ཡོ་པི ཨཱ་དཱ་ན་མྤི ནི་ཀྑེ་པ་ན་མྤི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྲཱ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ནི་བྦི་ནྡེ་ཡྻ་པི ཝི་ར་ཛྫེ་ཡྻ་པི ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻ་པི’’.

‘‘ཡ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨི་ཏི་པི, མ་ནོ ཨི་ཏི་པི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨི་ཏི་པི, ཏ་ཏྲཱ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ནཱ་ལཾ ནི་བྦི་ནྡི་ཏུཾ ནཱ་ལཾ ཝི་ར་ཛྫི་ཏུཾ ནཱ་ལཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? དཱི་གྷ་ར་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཾ མ་མཱ་ཡི་ཏཾ པ་རཱ་མ་ཊྛཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྲཱ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ནཱ་ལཾ ནི་བྦི་ནྡི་ཏུཾ ནཱ་ལཾ ཝི་ར་ཛྫི་ཏུཾ ནཱ་ལཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ.

‘‘ཝ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨི་མཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀཾ ཀཱ་ཡཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨུ་པ་ག་ཙྪེ་ཡྻ, ན ཏྭེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? དི་སྶ་ཏཱ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀོ ཀཱ་ཡོ ཨེ་ཀ་མྤི ཝ་སྶཾ ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ དྭེ་པི ཝ་སྶཱ་ནི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ཏཱི་ཎི་པི ཝ་སྶཱ་ནི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ཙ་ཏྟཱ་རི་པི ཝ་སྶཱ་ནི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ པ་ཉྩ་པི ཝ་སྶཱ་ནི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ད་ས་པི ཝ་སྶཱ་ནི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ཝཱི་ས་ཏི་པི ཝ་སྶཱ་ནི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ཏིཾ་ས་མྤི ཝ་སྶཱ་ནི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་མྤི ཝ་སྶཱ་ནི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཝ་སྶཱ་ནི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་མྤི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ, བྷི་ཡྻོ་པི ཏི་ཊྛ་མཱ་ནོ.

‘‘ཡ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨི་ཏི་པི, མ་ནོ ཨི་ཏི་པི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨི་ཏི་པི, ཏཾ ར་ཏྟི་ཡཱ ཙ དི་ཝ་ས་སྶ ཙ ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཉྙཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཀྐ་ཊོ ཨ་ར་ཉྙེ པ་ཝ་ནེ ཙ་ར་མཱ་ནོ སཱ་ཁཾ ག་ཎྷ་ཏི, ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ག་ཎྷ་ཏི, ཏཾ མུ་ཉྩི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙཾ ག་ཎྷ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་མི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨི་ཏི་པི, མ་ནོ ཨི་ཏི་པི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨི་ཏི་པི, ཏཾ ར་ཏྟི་ཡཱ ཙ དི་ཝ་ས་སྶ ཙ ཨ་ཉྙ་དེ་ཝ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཉྙཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ རཱུ་པ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་ངྑཱ་རེ་སུ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི; ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ་སུ་ཏྟཾ

༦༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨི་མ་སྨིཾ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྨིཾ ཀཱ་ཡ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡེ་ཡྻ་པི ཝི་ར་ཛྫེ་ཡྻ་པི ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻ་པི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? དི་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མ་སྶ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་བྷཱུ་ཏི་ཀ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་ཡོ་པི ཨ་པ་ཙ་ཡོ་པི ཨཱ་དཱ་ན་མྤི ནི་ཀྑེ་པ་ན་མྤི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྲཱ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ནི་བྦི་ནྡེ་ཡྻ་པི ཝི་ར་ཛྫེ་ཡྻ་པི ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻ་པི. ཡ་ཉྩ ཁོ ཨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི ཙི་ཏྟཾ ཨི་ཏི་པི, མ་ནོ ཨི་ཏི་པི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨི་ཏི་པི, ཏ་ཏྲཱ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ནཱ་ལཾ ནི་བྦི་ནྡི་ཏུཾ ནཱ་ལཾ ཝི་ར་ཛྫི་ཏུཾ ནཱ་ལཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? དཱི་གྷ་ར་ཏྟ་ཉྷེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སི་ཏཾ མ་མཱ་ཡི་ཏཾ པ་རཱ་མ་ཊྛཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི. ཏ་སྨཱ ཏ་ཏྲཱ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ནཱ་ལཾ ནི་བྦི་ནྡི་ཏུཾ ནཱ་ལཾ ཝི་ར་ཛྫི་ཏུཾ ནཱ་ལཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ’’.

‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དཾ་ཡེ་ཝ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི – ‘ཨི་ཏི ཨི་མ་སྨིཾ ས་ཏི ཨི་དཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶུ་པྤཱ་དཱ ཨི་དཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; ཨི་མ་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨི་དཾ ན ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཨི་དཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’ཏི. སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ. ཏ་སྶེ་ཝ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཡཾ ཏ་ཛྫཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཱ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི སཱ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི. དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ. ཏ་སྶེ་ཝ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནི་ཡ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཡཾ ཏ་ཛྫཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི སཱ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི. ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ. ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཡཾ ཏ་ཛྫཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི སཱ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭི་ནྣཾ ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ངྒྷ་ཊྚ་ན་ས་མོ་དྷཱ་ནཱ ཨུ་སྨཱ ཛཱ་ཡ་ཏི ཏེ་ཛོ ཨ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟ་ཏི. ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དྭི་ནྣཾ ཀ་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ཏ་ཝི་ནི་བྦྷོ་གཱ [ནཱ་ནཱ་བྷཱ་ཝཱ་ཝི་ནི་ཀྑེ་པཱ (སཱི. པཱི.) མ. ནི. ༣.༣༥༧] ཡཱ ཏ་ཛྫཱ ཨུ་སྨཱ སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི སཱ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ. ཏ་སྶེ་ཝ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཡཾ ཏ་ཛྫཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཱ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི སཱ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི…པེ… ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ. ཏ་སྶེ་ཝ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡ་སྶ ཕ་སྶ་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཡཾ ཏ་ཛྫཾ ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནི་ཡཾ ཕ་སྶཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི སཱ ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི.

‘‘ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཕ་སྶེ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་ངྑཱ་རེ་སུ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི; ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. པུ་ཏྟ་མཾ་སཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ

༦༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ …པེ… ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཝཱ སུ་ཁུ་མོ ཝཱ, ཕ་སྶོ དུ་ཏི་ཡོ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ’’.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ [ཛ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ (སཱི. པཱི.) ཊཱི་ཀཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ] པ་རི་ཏྟཾ ས་མྦ་ལཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཀ་ནྟཱ་ར་མ་གྒཾ པ་ཊི་པ་ཛྫེ་ཡྻུཾ. ཏེ་ས་མ་སྶ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀོ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭི་ནྣཾ ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཀ་ནྟཱ་ར་ག་ཏཱ་ནཾ ཡཱ པ་རི་ཏྟཱ ས་མྦ་ལ་མ་ཏྟཱ, སཱ པ་རི་ཀྑ་ཡཾ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ནཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ. སི་ཡཱ ཙ ནེ་སཾ ཀ་ནྟཱ་རཱ་ཝ་སེ་སོ ཨ་ན་ཏི་ཎྞོ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭི་ནྣཾ ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཁོ ཡཱ པ་རི་ཏྟཱ ས་མྦ་ལ་མ་ཏྟཱ སཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ པ་རི་ཡཱ་དི་ཎྞཱ [པ་རི་ཡཱ་དི་ནྣཱ (སྱཱ. ཀཾ.)]. ཨ་ཏྠི ཙཱ་ཡཾ ཀ་ནྟཱ་རཱ་ཝ་སེ་སོ ཨ་ནི་ཏྟི་ཎྞོ [ཨ་ནི་ཏྠི་ཎྞོ (སྱཱ. ཀཾ.), ཨ་ན་ཏི་ཎྞོ (ཀ.)]. ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ ཨི་མཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀཾ པི་ཡཾ མ་ནཱ་པཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་ལླཱུ་ར་ཉྩ སོ་ཎྜི་ཀ་ཉྩ ཀ་རི་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་མཾ་སཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཀ་ནྟཱ་རཱ་ཝ་སེ་སཾ ནི་ཏྠ་རེ་ཡྻཱ་མ, མཱ ས་བྦེ་ཝ ཏ་ཡོ ཝི་ན་སྶི་མྷཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཛཱ་ཡ་མྤ་ཏི་ཀཱ ཏཾ ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀཾ པི་ཡཾ མ་ནཱ་པཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝ་ལླཱུ་ར་ཉྩ སོ་ཎྜི་ཀ་ཉྩ ཀ་རི་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་མཾ་སཱ་ནི ཁཱ་ད་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ ཏཾ ཀ་ནྟཱ་རཱ་ཝ་སེ་སཾ ནི་ཏྠ་རེ་ཡྻུཾ. ཏེ པུ་ཏྟ་མཾ་སཱ་ནི ཙེ་ཝ ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ, ཨུ་རེ ཙ པ་ཊི་པི་སེ་ཡྻུཾ – ‘ཀ་ཧཾ, ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀ, ཀ་ཧཾ, ཨེ་ཀ་པུ་ཏྟ་ཀཱ’ཏི.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཏེ ད་ཝཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཡྻུཾ, མ་དཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཡྻུཾ, མ་ཎྜ་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཡྻུཾ, ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ་ཡ ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ན་ནུ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཀ་ནྟཱ་ར་སྶ ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཡྻུ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀོ རཱ་གོ པ་རི་ཉྙཱ་ཏོ ཧོ་ཏི. པ་ཉྩ་ཀཱ་མ་གུ་ཎི་ཀེ རཱ་གེ པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ ན་ཏྠི ཏཾ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཾ ཡེ་ན སཾ་ཡོ་ཛ་ནེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པུ་ན ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གཱ་ཝཱི ནི་ཙྩ་མྨཱ ཀུ་ཊྚཾ ཙེ [ཀུ་ཌྜ་ཉྩེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ནི་སྶཱ་ཡ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཡེ ཀུ་ཊྚ་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ ཏེ ནཾ ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ. རུ་ཀྑཾ ཙེ ནི་སྶཱ་ཡ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཡེ རུ་ཀྑ་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ ཏེ ནཾ ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ. ཨུ་ད་ཀཾ ཙེ ནི་སྶཱ་ཡ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཡེ ཨུ་ད་ཀ་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ ཏེ ནཾ ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ. ཨཱ་ཀཱ་སཾ ཙེ ནི་སྶཱ་ཡ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཡེ ཨཱ་ཀཱ་ས་ནི་སྶི་ཏཱ པཱ་ཎཱ ཏེ ནཾ ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ. ཡཾ ཡ་དེ་ཝ ཧི སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, གཱ་ཝཱི ནི་ཙྩ་མྨཱ ནི་སྶཱ་ཡ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཡེ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏཱ [ཡེ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏཱ ཏ་ནྣི་སྶི་ཏཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པཱ་ཎཱ ཏེ ནཾ ཁཱ་དེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘‘ཕ་སྶཱ་ཧཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཕ་སྶེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏཱི་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་སུ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ན་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི [ཨུ་ཏྟ་རིཾ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི (སཱི. པཱི.)] ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུ སཱ་དྷི་ཀ་པོ་རི་སཱ པུ་ཎྞཱ ཨ་ངྒཱ་རཱ་ནཾ ཝཱི་ཏ་ཙྩི་ཀཱ་ནཾ ཝཱི་ཏ་དྷཱུ་མཱ་ནཾ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཛཱི་ཝི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་མ་རི་ཏུ་ཀཱ་མོ སུ་ཁ་ཀཱ་མོ དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལོ. ཏ་མེ་ནཾ དྭེ བ་ལ་ཝ་ནྟོ པུ་རི་སཱ ནཱ་ནཱ་བཱ་ཧཱ་སུ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ ཨུ་པ་ཀ་ཌྜྷེ་ཡྻུཾ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨཱ་ར་ཀཱ་ཝ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨཱ་ར་ཀཱ པ་ཏྠ་ནཱ ཨཱ་ར་ཀཱ པ་ཎི་དྷི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨེ་ཝ་ཉྷི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཧོ་ཏི – ‘ཨི་མཾ ཙཱ་ཧཾ ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སུཾ པ་པ་ཏི་སྶཱ་མི, ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪཱ་མི མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑ’ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཧཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ’ཏི ཝ་དཱ་མི. མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ ཏི་སྶོ ཏ་ཎྷཱ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཏཱི་སུ ཏ་ཎྷཱ་སུ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཱ་སུ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ན་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་ཡྻུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ, དེ་ཝ, ཙོ་རོ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རཱི, ཨི་མ་སྶ ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི ཏཾ ད་ཎྜཾ པ་ཎེ་ཧཱི’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷོ, ཨི་མཾ པུ་རི་སཾ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ས་ཏྟི་ས་ཏེ་ན ཧ་ན་ཐཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ས་ཏྟི་ས་ཏེ་ན ཧ་ནེ་ཡྻུཾ. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་མྦྷོ, ཀ་ཐཾ སོ པུ་རི་སོ’ཏི? ‘ཏ་ཐེ་ཝ, དེ་ཝ, ཛཱི་ཝ་ཏཱི’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷོ, ཏཾ པུ་རི་སཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡཾ ས་ཏྟི་ས་ཏེ་ན ཧ་ན་ཐཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་ས་མ་ཡཾ ས་ཏྟི་ས་ཏེ་ན ཧ་ནེ་ཡྻུཾ. ཨ་ཐ རཱ་ཛཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་མྦྷོ, ཀ་ཐཾ སོ པུ་རི་སོ’ཏི? ‘ཏ་ཐེ་ཝ, དེ་ཝ, ཛཱི་ཝ་ཏཱི’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷོ, ཏཾ པུ་རི་སཾ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ས་ཏྟི་ས་ཏེ་ན ཧ་ན་ཐཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ ས་ཏྟི་ས་ཏེ་ན ཧ་ནེ་ཡྻུཾ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ སོ པུ་རི་སོ དི་ཝ་སཾ ཏཱི་ཧི ས་ཏྟི་ས་ཏེ་ཧི ཧ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡེ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཀི་སྶཱ་པི, བྷ་ནྟེ, ས་ཏྟི་ཡཱ ཧ་ཉྙ་མཱ་ནོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡེ་ཐ; ཀོ པ་ན ཝཱ་དོ ཏཱི་ཧི ས་ཏྟི་ས་ཏེ་ཧི ཧ་ཉྙ་མཱ་ནོ’’ཏི! ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཱ་ཧཱ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཝི་ཉྙཱ་ཎེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ནཱ་མ་རཱུ་པེ པ་རི་ཉྙཱ་ཏེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ན་ཏྠི ཀི་ཉྩི ཨུ་ཏྟ་རི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. ཨ་ཏྠི་རཱ་ག་སུ་ཏྟཾ

༦༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀོ ཝཱ སུ་ཁུ་མོ ཝཱ, ཕ་སྶོ དུ་ཏི་ཡོ, མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ ཏ་ཏི་ཡཱ, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨཱ་ཧཱ་རཱ བྷཱུ་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ས་མྦྷ་ཝེ་སཱི་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ’’.

‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ ཨ་ཏྠི རཱ་གོ ཨ་ཏྠི ན་ནྡཱི ཨ་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ, པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ. ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ས་སོ་ཀཾ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ད་རཾ ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནྟི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཕ་སྶེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ…པེ… མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ ཨ་ཏྠི རཱ་གོ ཨ་ཏྠི ན་ནྡཱི ཨ་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ, པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ. ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ས་སོ་ཀཾ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ད་རཾ ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནྟི ཝ་དཱ་མི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཛ་ཀོ ཝཱ ཙི་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཀོ ཝཱ ས་ཏི ར་ཛ་ནཱ་ཡ ཝཱ ལཱ་ཁཱ་ཡ ཝཱ ཧ་ལི་དྡི་ཡཱ ཝཱ ནཱི་ལི་ཡཱ ཝཱ མ་ཉྫི་ཊྛཱ་ཡ ཝཱ སུ་པ་རི་མ་ཊྛེ ཝཱ ཕ་ལ་ཀེ བྷི་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ དུ་སྶ་པ་ཊྚེ ཝཱ ཨི་ཏྠི་རཱུ་པཾ ཝཱ པུ་རི་ས་རཱུ་པཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནེ་ཡྻ ས་བྦ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཾ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཙེ ཨཱ་ཧཱ་རེ ཨ་ཏྠི རཱ་གོ ཨ་ཏྠི ན་ནྡཱི ཨ་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ, པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ. ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ས་སོ་ཀཾ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ད་རཾ ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནྟི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ ན་ཏྠི རཱ་གོ ན་ཏྠི ན་ནྡཱི ན་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ, ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ. ཡ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཨ་སོ་ཀཾ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ད་རཾ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནྟི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཕ་སྶེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ…པེ… མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ ན་ཏྠི རཱ་གོ ན་ཏྠི ན་ནྡཱི ན་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ, ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ. ཡ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཨ་སོ་ཀཾ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ད་རཾ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནྟི ཝ་དཱ་མི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རཾ ཝཱ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་སཱ་ལཾ ཝཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ ཝཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ ཝཱ པཱ་ཙཱི་ནཱ་ཡ ཝཱ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནཱ སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟེ ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན ར་སྨི པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཀྭཱ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ’’ [ཀ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ (ཀ.)] ཏི? ‘‘པ་ཙྪི་མཱ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི. ‘‘པ་ཙྪི་མཱ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཏྟི ནཱ་སྶ ཀྭཱ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘པ་ཐ་ཝི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘པ་ཐ་ཝཱི ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནཱ་སྶ ཀྭཱ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་པ་སྨིཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་པོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནཱ་སྶ ཀྭཱ་སྶ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཙེ ཨཱ་ཧཱ་རེ ན་ཏྠི རཱ་གོ ན་ཏྠི ན་ནྡཱི ན་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ…པེ….

‘‘ཕ་སྶེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ… མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ ན་ཏྠི རཱ་གོ ན་ཏྠི ན་ནྡཱི ན་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ, ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ. ཡ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་སོ་ཀཾ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ད་རཾ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. ན་ག་ར་སུ་ཏྟཾ

༦༥. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི…པེ… ‘‘པུ་བྦེ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦོ་དྷཱ ཨ་ན་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ བོ་དྷི་ས་ཏྟ་སྶེ་ཝ ས་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་ཙྪཱ ཝ་ཏཱ་ཡཾ ལོ་ཀོ ཨཱ་པ་ནྣོ ཛཱ་ཡ་ཏི ཙ ཛཱི་ཡ་ཏི ཙ མཱི་ཡ་ཏི ཙ ཙ་ཝ་ཏི ཙ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི ཙ. ཨ་ཐ ཙ པ་ནི་མ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ. ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མ ཨི་མ་སྶ དུ་ཀྑ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶཱ’ཏི? ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’ནྟི? ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཁོ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’’ནྟི.

‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ཛཱ་ཏི ཧོ་ཏི…པེ… བྷ་ཝོ ཧོ་ཏི… ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཧོ་ཏི… ཏ་ཎྷཱ ཧོ་ཏི… ཝེ་ད་ནཱ ཧོ་ཏི… ཕ་སྶོ ཧོ་ཏི… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ཧོ་ཏི… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཧོ་ཏི… ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’ནྟི? ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཁོ ས་ཏི ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’ནྟི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ས་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཀིཾ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི? ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཁོ ས་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’’ནྟི.

‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – པ་ཙྩུ་དཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཁོ ཨི་དཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་མྷཱ ན པ་རཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ཡེ་ཐ ཝཱ ཛཱི་ཡེ་ཐ ཝཱ མཱི་ཡེ་ཐ ཝཱ ཙ་ཝེ་ཐ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཐ ཝཱ, ཡ་དི་དཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ; ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ; ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ; ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ‘ས་མུ་ད་ཡོ, ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཁོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.

‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ས་ཏི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏི; ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི? ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཁོ ཨ་ས་ཏི, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏི; ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཛཱ་ཏི ན ཧོ་ཏི…པེ… བྷ་ཝོ ན ཧོ་ཏི… ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ན ཧོ་ཏི… ཏ་ཎྷཱ ན ཧོ་ཏི… ཝེ་ད་ནཱ ན ཧོ་ཏི… ཕ་སྶོ ན ཧོ་ཏི… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ན ཧོ་ཏི… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ན ཧོ་ཏི. ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི? ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཁོ ཨ་ས་ཏི, ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ན ཧོ་ཏི; ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀི་མྷི ནུ ཁོ ཨ་ས་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཧོ་ཏི; ཀི་སྶ ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི? ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ ཨ་ཧུ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་བྷི་ས་མ་ཡོ – ‘ནཱ་མ་རཱུ་པེ ཁོ ཨ་ས་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ཧོ་ཏི; ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ཨ་དྷི་ག་ཏོ ཁོ མྱཱ་ཡཾ མ་གྒོ བོ་དྷཱ་ཡ ཡ་དི་དཾ – ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ; ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ; ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷོ; ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷཱ ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. ‘ནི་རོ་དྷོ, ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཁོ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཨ་ར་ཉྙེ པ་ཝ་ནེ ཙ་ར་མཱ་ནོ པ་སྶེ་ཡྻ པུ་རཱ་ཎཾ མ་གྒཾ པུ་རཱ་ཎ་ཉྫ་སཾ པུ་བྦ་ཀེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ནུ་ཡཱ་ཏཾ. སོ ཏ་མ་ནུ་ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཏ་མ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟོ པ་སྶེ་ཡྻ པུ་རཱ་ཎཾ ན་ག་རཾ པུ་རཱ་ཎཾ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནིཾ པུ་བྦ་ཀེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཊྛཾ [ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཏྠཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨཱ་རཱ་མ་ས་མྤ་ནྣཾ ཝ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ས་མྤ་ནྣཾ ཨུ་དྡྷཱ་པ་ཝ་ནྟཾ [ཨུ་དྡཱ་པ་ཝ་ནྟཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ར་མ་ཎཱི་ཡཾ. ཨ་ཐ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ར་ཉྙོ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟ་སྶ ཝཱ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻ – ‘ཡ་གྒྷེ, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི – ཨ་ཧཾ ཨ་དྡ་སཾ ཨ་ར་ཉྙེ པ་ཝ་ནེ ཙ་ར་མཱ་ནོ པུ་རཱ་ཎཾ མ་གྒཾ པུ་རཱ་ཎ་ཉྫ་སཾ པུ་བྦ་ཀེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ནུ་ཡཱ་ཏཾ ཏ་མ་ནུ་ག་ཙྪིཾ. ཏ་མ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཨ་དྡ་སཾ པུ་རཱ་ཎཾ ན་ག་རཾ པུ་རཱ་ཎཾ རཱ་ཛ་དྷཱ་ནིཾ པུ་བྦ་ཀེ་ཧི མ་ནུ་སྶེ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝུ་ཊྛཾ ཨཱ་རཱ་མ་ས་མྤ་ནྣཾ ཝ་ན་ས་མྤ་ནྣཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི་ས་མྤ་ནྣཾ ཨུ་དྡྷཱ་པ་ཝ་ནྟཾ ར་མ་ཎཱི་ཡཾ. ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཧཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ཛཱ ཝཱ རཱ་ཛ་མ་ཧཱ་མ་ཏྟོ ཝཱ ཏཾ ན་ག་རཾ མཱ་པེ་ཡྻ. ཏ་ད་སྶ ན་ག་རཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཕཱི་ཏ་ཉྩ བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙཾ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་མ་ནུ་སྶཾ ཝུ་དྡྷི་ཝེ་པུ་ལླ་པྤ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡ་སཾ པུ་རཱ་ཎཾ མ་གྒཾ པུ་རཱ་ཎ་ཉྫ་སཾ པུ་བྦ་ཀེ་ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཧི ཨ་ནུ་ཡཱ་ཏཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རཱ་ཎ་མ་གྒོ པུ་རཱ་ཎ་ཉྫ་སོ པུ་བྦ་ཀེ་ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཧི ཨ་ནུ་ཡཱ་ཏོ? ཨ་ཡ་མེ་ཝ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི…པེ… ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི. ཨ་ཡཾ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རཱ་ཎ་མ་གྒོ པུ་རཱ་ཎ་ཉྫ་སོ པུ་བྦ་ཀེ་ཧི ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ཧི ཨ་ནུ་ཡཱ་ཏོ, ཏ་མ་ནུ་ག་ཙྪིཾ; ཏ་མ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ; ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ; ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ; ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ. ཏ་མ་ནུ་ག་ཙྪིཾ; ཏ་མ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཛཱ་ཏིཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ…པེ… བྷ་ཝཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ… ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ… ཏ་ཎྷཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ… ཝེ་ད་ནཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ… ཕ་སྶཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ… ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ. ཏ་མ་ནུ་ག་ཙྪིཾ; ཏ་མ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟོ ས་ངྑཱ་རེ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ; ས་ངྑཱ་ར་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ; ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནིཾ པ་ཊི་པ་དཾ ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སིཾ. ཏ་ད་བྷི་ཉྙཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑིཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་པཱ་ས་ཀཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ནཾ. ཏ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨི་དྡྷ་ཉྩེ་ཝ ཕཱི་ཏ་ཉྩ ཝི་ཏྠཱ་རི་ཀཾ བཱ་ཧུ་ཛ་ཉྙཾ པུ་ཐུ་བྷཱུ་ཏཾ ཡཱ་ཝ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶེ་ཧི སུ་པྤ་ཀཱ་སི་ཏ’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. ས་མྨ་ས་སུ་ཏྟཾ

༦༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་རཱུ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཀ་མྨཱ་ས་དྷ་མྨཾ ནཱ་མ ཀུ་རཱུ་ནཾ ནི་ག་མོ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་མྨ་ས་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྟ་རཾ ས་མྨ་ས’’ནྟི [ཨ་ནྟ་རཱ ས་མྨ་ས་ན་ནྟི (སཱི.)]. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་མྨ་སཱ་མི ཨ་ནྟ་རཾ ས་མྨ་ས’’ནྟི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, ས་མྨ་ས་སི ཨ་ནྟ་རཾ ས་མྨ་ས’’ནྟི? ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྱཱ་ཀཱ་སི. ཡ་ཐཱ སོ བྷི་ཀྑུ བྱཱ་ཀཱ་སི ན སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཙི་ཏྟཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་སི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ, བྷ་ག་ཝཱ, ཀཱ་ལོ; ཨེ་ཏ་སྶ, སུ་ག་ཏ, ཀཱ་ལོ; ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནྟ་རཾ ས་མྨ་སཾ བྷཱ་སེ་ཡྻ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ན་ནྡ, སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་མྨ་ས་མཱ་ནོ ས་མྨ་ས་ཏི ཨ་ནྟ་རཾ ས་མྨ་སཾ [ས་མྨ་ས་ནཾ (སཱི.)] – ‘ཡཾ ཁོ ཨི་དཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ དུ་ཀྑཾ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཨི་དཾ ཁོ དུ་ཀྑཾ ཀིཾ་ནི་དཱ་ནཾ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡཾ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝཾ, ཀི་སྨིཾ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཀི་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི’ཏི? སོ ས་མྨ་ས་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཡཾ ཁོ ཨི་དཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་དྷཾ ནཱ་ན་པྤ་ཀཱ་ར་ཀཾ དུ་ཀྑཾ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཨི་དཾ ཁོ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པ་དྷི་ནི་དཱ་ནཾ ཨུ་པ་དྷི་ས་མུ་ད་ཡཾ ཨུ་པ་དྷི་ཛཱ་ཏི་ཀཾ ཨུ་པ་དྷི་པ་བྷ་ཝཾ, ཨུ་པ་དྷི་སྨིཾ ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་པ་དྷི་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ན ཧོ་ཏཱི’ཏི. སོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡཱ ཙ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་སཱ་རུ་པྤ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷཱ་ཡ.

‘‘ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ས་མྨ་ས་མཱ་ནོ ས་མྨ་ས་ཏི ཨ་ནྟ་རཾ ས་མྨ་སཾ – ‘ཨུ་པ་དྷི པ་ནཱ་ཡཾ ཀིཾ་ནི་དཱ་ནོ ཀིཾ་ས་མུ་ད་ཡོ ཀིཾ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཀིཾ་པ་བྷ་ཝོ, ཀི་སྨིཾ ས་ཏི ཨུ་པ་དྷི ཧོ་ཏི, ཀི་སྨིཾ ཨ་ས་ཏི ཨུ་པ་དྷི ན ཧོ་ཏཱི’ཏི? སོ ས་མྨ་ས་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨུ་པ་དྷི ཏ་ཎྷཱ་ནི་དཱ་ནོ ཏ་ཎྷཱ་ས་མུ་ད་ཡོ ཏ་ཎྷཱ་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཏ་ཎྷཱ་པ་བྷ་ཝོ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ས་ཏི ཨུ་པ་དྷི ཧོ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ས་ཏི ཨུ་པ་དྷི ན ཧོ་ཏཱི’ཏི. སོ ཨུ་པ་དྷི་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་དྷི་ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨུ་པ་དྷི་ནི་རོ་དྷ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ཡཱ ཙ ཨུ་པ་དྷི་ནི་རོ་དྷ་སཱ་རུ་པྤ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ ཏ་ཉྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་བྦ་སོ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཨུ་པ་དྷི་ནི་རོ་དྷཱ་ཡ.

‘‘ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ས་མྨ་ས་མཱ་ནོ ས་མྨ་ས་ཏི ཨ་ནྟ་རཾ ས་མྨ་སཾ – ‘ཏ་ཎྷཱ པ་ནཱ་ཡཾ ཀ་ཏྠ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཀ་ཏྠ ནི་ཝི་ས་མཱ་ནཱ ནི་ཝི་ས་ཏཱི’ཏི? སོ ས་མྨ་ས་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ཡཾ ཁོ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཨེ་ཏྠེ་སཱ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ནི་ཝི་ས་མཱ་ནཱ ནི་ཝི་ས་ཏི. ཀི་ཉྩ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ? ཙ་ཀྑུཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ, སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ. ཨེ་ཏྠེ་སཱ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཏྠ ནི་ཝི་ས་མཱ་ནཱ ནི་ཝི་ས་ཏི. སོ་ཏཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ…པེ… གྷཱ་ནཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ… ཛི་ཝ྄ཧཱ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ… ཀཱ་ཡོ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ… མ་ནོ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཨེ་ཏྠེ་སཱ ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨེ་ཏྠ ནི་ཝི་ས་མཱ་ནཱ ནི་ཝི་ས་ཏི.

‘‘ཡེ ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཏཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་དྡ་ཀྑུཾ སུ་ཁ་ཏོ ཨ་དྡ་ཀྑུཾ ཨ་ཏྟ་ཏོ ཨ་དྡ་ཀྑུཾ ཨཱ་རོ་གྱ་ཏོ ཨ་དྡ་ཀྑུཾ ཁེ་མ་ཏོ ཨ་དྡ་ཀྑུཾ. ཏེ ཏ་ཎྷཾ ཝ་ཌྜྷེ་སུཾ. ཡེ ཏ་ཎྷཾ ཝ་ཌྜྷེ་སུཾ ཏེ ཨུ་པ་དྷིཾ ཝ་ཌྜྷེ་སུཾ. ཡེ ཨུ་པ་དྷིཾ ཝ་ཌྜྷེ་སུཾ ཏེ དུ་ཀྑཾ ཝ་ཌྜྷེ་སུཾ. ཡེ དུ་ཀྑཾ ཝ་ཌྜྷེ་སུཾ ཏེ ན པ་རི་མུ་ཙྩིཾ་སུ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, ན པ་རི་མུ་ཙྩིཾ་སུ དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཡེ་པི ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཏཾ ནི་ཙྩ་ཏོ ད་ཀྑི་སྶ་ནྟི [ད་ཀྑི་ནྟི (སཱི.)] སུ་ཁ་ཏོ ད་ཀྑི་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ཏོ ད་ཀྑི་སྶ་ནྟི ཨཱ་རོ་གྱ་ཏོ ད་ཀྑི་སྶ་ནྟི ཁེ་མ་ཏོ ད་ཀྑི་སྶ་ནྟི. ཏེ ཏ་ཎྷཾ ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟི. ཡེ ཏ་ཎྷཾ ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟི ཏེ ཨུ་པ་དྷིཾ ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟི. ཡེ ཨུ་པ་དྷིཾ ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟི ཏེ དུ་ཀྑཾ ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟི. ཡེ དུ་ཀྑཾ ཝ་ཌྜྷི་སྶ་ནྟི ཏེ ན པ་རི་མུ་ཙྩི་སྶ་ནྟི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, ན པ་རི་མུ་ཙྩི་སྶ་ནྟི དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཡེ་པི ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཏཾ ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི སུ་ཁ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི ཨཱ་རོ་གྱ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི ཁེ་མ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི. ཏེ ཏ་ཎྷཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི. ཡེ ཏ་ཎྷཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི ཏེ ཨུ་པ་དྷིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི. ཡེ ཨུ་པ་དྷིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི ཏེ དུ་ཀྑཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི. ཡེ དུ་ཀྑཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི ཏེ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་པཱ་ནཱི་ཡ་ཀཾ་སོ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣོ ག་ནྡྷ་ས་མྤ་ནྣོ ར་ས་ས་མྤ་ནྣོ. སོ ཙ ཁོ ཝི་སེ་ན སཾ་ས་ཊྛོ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟོ གྷ་མྨ་པ་རེ་ཏོ ཀི་ལ་ནྟོ ཏ་སི་ཏོ པི་པཱ་སི་ཏོ. ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཨཱ་པཱ་ནཱི་ཡ་ཀཾ་སོ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣོ ག་ནྡྷ་ས་མྤ་ནྣོ ར་ས་ས་མྤ་ནྣོ; སོ ཙ ཁོ ཝི་སེ་ན སཾ་ས་ཊྛོ. ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་སི པི་ཝ. པི་ཝ་ཏོ ཧི ཁོ ཏཾ ཚཱ་དེ་སྶ་ཏི ཝ་ཎྞེ་ན་པི ག་ནྡྷེ་ན་པི ར་སེ་ན་པི, པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪ་སི མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑ’ནྟི. སོ ཏཾ ཨཱ་པཱ་ནཱི་ཡ་ཀཾ་སཾ ས་ཧ་སཱ ཨ་པྤ་ཊི་ས་ངྑཱ པི་ཝེ་ཡྻ, ན་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ. སོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ…པེ… ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ…པེ… ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཏཾ ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི སུ་ཁ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི ཨ་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི ཨཱ་རོ་གྱ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི ཁེ་མ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི, ཏེ ཏ་ཎྷཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི. ཡེ ཏ་ཎྷཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི ཏེ ཨུ་པ་དྷིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི. ཡེ ཨུ་པ་དྷིཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི ཏེ དུ་ཀྑཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི. ཡེ དུ་ཀྑཾ ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི ཏེ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཡེ ཙ ཁོ ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་དྡ་ཀྑུཾ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་དྡ་ཀྑུཾ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་དྡ་ཀྑུཾ རོ་ག་ཏོ ཨ་དྡ་ཀྑུཾ བྷ་ཡ་ཏོ ཨ་དྡ་ཀྑུཾ, ཏེ ཏ་ཎྷཾ པ་ཛ་ཧིཾ་སུ. ཡེ ཏ་ཎྷཾ པ་ཛ་ཧིཾ་སུ ཏེ ཨུ་པ་དྷིཾ པ་ཛ་ཧིཾ་སུ. ཡེ ཨུ་པ་དྷིཾ པ་ཛ་ཧིཾ་སུ ཏེ དུ་ཀྑཾ པ་ཛ་ཧིཾ་སུ. ཡེ དུ་ཀྑཾ པ་ཛ་ཧིཾ་སུ ཏེ པ་རི་མུ་ཙྩིཾ་སུ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, པ་རི་མུ་ཙྩིཾ་སུ དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཡེ་པི ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ད་ཀྑི་སྶ་ནྟི དུ་ཀྑ་ཏོ ད་ཀྑི་སྶ་ནྟི ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ད་ཀྑི་སྶ་ནྟི རོ་ག་ཏོ ད་ཀྑི་སྶ་ནྟི བྷ་ཡ་ཏོ ད་ཀྑི་སྶ་ནྟི, ཏེ ཏ་ཎྷཾ པ་ཛ་ཧི་སྶ་ནྟི. ཡེ ཏ་ཎྷཾ པ་ཛ་ཧི་སྶ་ནྟི…པེ… པ་རི་མུ་ཙྩི་སྶ་ནྟི དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཡེ་པི ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི དུ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི རོ་ག་ཏོ པ་སྶ་ནྟི བྷ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི, ཏེ ཏ་ཎྷཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི. ཡེ ཏ་ཎྷཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི ཏེ ཨུ་པ་དྷིཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི. ཡེ ཨུ་པ་དྷིཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི ཏེ དུ་ཀྑཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི. ཡེ དུ་ཀྑཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི ཏེ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་པཱ་ནཱི་ཡ་ཀཾ་སོ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣོ ག་ནྡྷ་ས་མྤ་ནྣོ ར་ས་ས་མྤ་ནྣོ. སོ ཙ ཁོ ཝི་སེ་ན སཾ་ས་ཊྛོ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟོ གྷ་མྨ་པ་རེ་ཏོ ཀི་ལ་ནྟོ ཏ་སི་ཏོ པི་པཱ་སི་ཏོ. ཏ་མེ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཨཱ་པཱ་ནཱི་ཡ་ཀཾ་སོ ཝ་ཎྞ་ས་མྤ་ནྣོ ག་ནྡྷ་ས་མྤ་ནྣོ ར་ས་ས་མྤ་ནྣོ སོ ཙ ཁོ ཝི་སེ་ན སཾ་ས་ཊྛོ. ས་ཙེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་སི པི་ཝ. པི་ཝ་ཏོ ཧི ཁོ ཏཾ ཚཱ་དེ་སྶ་ཏི ཝ་ཎྞེ་ན་པི ག་ནྡྷེ་ན་པི ར་སེ་ན་པི; པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ པ་ན ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪ་སི མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑ’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ས་ཀྐཱ ཁོ མེ ཨ་ཡཾ སུ་རཱ་པི་པཱ་སི་ཏཱ [སུ་རཱ་པི་པཱ་སཱ (?)] པཱ་ནཱི་ཡེ་ན ཝཱ ཝི་ནེ་ཏུཾ ད་དྷི་མ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ཝི་ནེ་ཏུཾ བྷ་ཊྛ་ལོ་ཎི་ཀཱ་ཡ [མ་ཊྛ་ལོ་ཎི་ཀཱ་ཡ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱ ཝི་ནེ་ཏུཾ ལོ་ཎ་སོ་ཝཱི་ར་ཀེ་ན ཝཱ ཝི་ནེ་ཏུཾ, ན ཏྭེ་ཝཱ་ཧཾ ཏཾ པི་ཝེ་ཡྻཾ, ཡཾ མ་མ ཨ་སྶ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡཱ’ཏི. སོ ཏཾ ཨཱ་པཱ་ནཱི་ཡ་ཀཾ་སཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ན པི་ཝེ་ཡྻ, པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫེ་ཡྻ. སོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ ན མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡེ ཧི ཀེ་ཙི ཨ་ཏཱི་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ཨ་དྡ་ཀྑུཾ དུ་ཀྑ་ཏོ ཨ་དྡ་ཀྑུཾ ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ ཨ་དྡ་ཀྑུཾ རོ་ག་ཏོ ཨ་དྡ་ཀྑུཾ བྷ་ཡ་ཏོ ཨ་དྡ་ཀྑུཾ, ཏེ ཏ་ཎྷཾ པ་ཛ་ཧིཾ་སུ. ཡེ ཏ་ཎྷཾ པ་ཛ་ཧིཾ་སུ ཏེ ཨུ་པ་དྷིཾ པ་ཛ་ཧིཾ་སུ. ཡེ ཨུ་པ་དྷིཾ པ་ཛ་ཧིཾ་སུ ཏེ དུ་ཀྑཾ པ་ཛ་ཧིཾ་སུ. ཡེ དུ་ཀྑཾ པ་ཛ་ཧིཾ་སུ ཏེ པ་རི་མུ་ཙྩིཾ་སུ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, པ་རི་མུ་ཙྩིཾ་སུ དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི.

‘‘ཡེ་པི ཧི ཀེ་ཙི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ…པེ… ཨེ་ཏ་ར་ཧི ས་མ་ཎཱ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཝཱ ཡཾ ལོ་ཀེ པི་ཡ་རཱུ་པཾ སཱ་ཏ་རཱུ་པཾ ཏཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི དུ་ཀྑ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི ཨ་ན་ཏྟ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི རོ་ག་ཏོ པ་སྶ་ནྟི བྷ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ནྟི, ཏེ ཏ་ཎྷཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི. ཡེ ཏ་ཎྷཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི ཏེ ཨུ་པ་དྷིཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི. ཡེ ཨུ་པ་དྷིཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི ཏེ དུ་ཀྑཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི. ཡེ དུ་ཀྑཾ པ་ཛ་ཧ་ནྟི ཏེ པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, པ་རི་མུ་ཙྩ་ནྟི དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. ན་ལ༹་ཀ་ལཱ་པཱི་སུ་ཏྟཾ

༦༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ [མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བཱ་རཱ་ཎ་སི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨི་སི་པ་ཏ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀོ་ཊྛི་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, པ་རཾ་ཀ་ཏཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི? ‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀོ་ཊྛི་ཀ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ན པ་རཾ་ཀ་ཏཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ན ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ནཱ་པི ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཨ་པི ཙ, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’ནྟི.

‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏཱ ཛཱ་ཏི, པ་རཾ་ཀ་ཏཱ ཛཱ་ཏི, ས་ཡཾ་ཀ་ཏཱ ཙ པ་རཾ་ཀ་ཏཱ ཙ ཛཱ་ཏི, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཱ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཱ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀོ་ཊྛི་ཀ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏཱ ཛཱ་ཏི, ན པ་རཾ་ཀ་ཏཱ ཛཱ་ཏི, ན ས་ཡཾ་ཀ་ཏཱ ཙ པ་རཾ་ཀ་ཏཱ ཙ ཛཱ་ཏི, ནཱ་པི ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཱ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཱ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ ཛཱ་ཏི. ཨ་པི ཙ, བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏོ བྷ་ཝོ…པེ… ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ… ས་ཡཾ་ཀ་ཏཱ ཏ་ཎྷཱ… ས་ཡཾ་ཀ་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ… ས་ཡཾ་ཀ་ཏོ ཕ་སྶོ… ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ… ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, པ་རཾ་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི? ‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀོ་ཊྛི་ཀ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ན པ་རཾ་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ན ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ནཱ་པི ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ, ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ. ཨ་པི ཙ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’ནྟི.

‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་ཡ་ངྐ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, པ་ར་ངྐ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི? ‘‘ན ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཀོ་ཊྛི་ཀ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ན པ་རཾ་ཀ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ན ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ནཱ་པི ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་པི ཙ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’ནྟི.

‘‘ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཁོ མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མ – ‘ན ཁྭཱ་ཝུ་སོ ཀོ་ཊྛི་ཀ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ན པ་རཾ་ཀ་ཏཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ན ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ནཱ་པི ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ. ཨ་པི ཙ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ’’’ནྟི.

‘‘ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཙ པ་ན མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མ – ‘ན ཁྭཱ་ཝུ་སོ ཀོ་ཊྛི་ཀ, ས་ཡཾ་ཀ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ན པ་རཾ་ཀ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ན ས་ཡཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ པ་རཾ་ཀ་ཏ་ཉྩ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ནཱ་པི ཨ་ས་ཡཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་པ་རཾ་ཀཱ་རཾ ཨ་དྷི་ཙྩ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ. ཨ་པི ཙ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’’’ནྟི.

‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ནཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི? ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ཝུ་སོ, ཨུ་པ་མཾ ཏེ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨུ་པ་མཱ་ཡ་པི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཝི་ཉྙཱུ པུ་རི་སཱ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ན་ནྟི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྭེ ན་ལ༹་ཀ་ལཱ་པི་ཡོ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏི་ཊྛེ་ཡྻུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ; ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ; ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ; ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. ཏཱ་སཾ ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན་ལ༹་ཀ་ལཱ་པཱི་ནཾ ཨེ་ཀཾ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷེ་ཡྻ, ཨེ་ཀཱ པ་པ་ཏེ་ཡྻ; ཨ་པ་རཾ ཙེ ཨཱ་ཀ་ཌྜྷེ་ཡྻ, ཨ་པ་རཱ པ་པ་ཏེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ; ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ; ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷོ; ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷཱ ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ…པེ… ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ; ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ! ཡཱ་ཝ་སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཙི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨི་མེ་ཧི ཚ་ཏྟིཾ་སཱ་ཡ ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དཱ་མ – ‘ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ. ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་སྶ ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ. ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཙེ… བྷ་ཝ་སྶ ཙེ… ཨུ་པཱ་དཱ་ན་སྶ ཙེ… ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙེ… ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཙེ… ཕ་སྶ་སྶ ཙེ… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་སྶ ཙེ… ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཙེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཙེ… ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཙེ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི, དྷ་མྨ་ཀ་ཐི་ཀོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡ. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ནི་བྦི་དཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི, དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ནི་བྦཱ་ན་པྤ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཨ་ལཾ ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཱ’’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. ཀོ་ས་མྦི་སུ་ཏྟཾ

༦༨. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ མུ་སི་ལོ [མཱུ་སི་ལོ (སཱི.), མུ་སཱི་ལོ (པཱི.)] ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ པ་ཝི་ཊྛོ [ས་ཝི་ཊྛོ (སཱི. པཱི.)] ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ནཱ་ར་དོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ པ་ཝི་ཊྛོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མུ་སི་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ མུ་སི་ལ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མུ་སི་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ – ‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ པ་ཝི་ཊྛ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ པ་སྶཱ་མི – ‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’’ནྟི.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ མུ་སི་ལ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མུ་སི་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ – ‘བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏཱི་ཏི…པེ… ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ་ཏི… ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནྟི… ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ་ཏི… ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ་ཏི… ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནྟི… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནྟི… ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’’ཏི? ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ པ་ཝི་ཊྛ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ པ་སྶཱ་མི – ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ མུ་སི་ལ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མུ་སི་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ – ‘ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི? ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ པ་ཝི་ཊྛ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ པ་སྶཱ་མི – ‘ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ མུ་སི་ལ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མུ་སི་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ – ‘བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷོ་ཏི…པེ… ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི… ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ་ཏི… ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི… ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷཱ ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི… ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷོ་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི … ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི? ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ པ་ཝི་ཊྛ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ པ་སྶཱ་མི – ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ མུ་སི་ལ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མུ་སི་ལ་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ – ‘བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ན’’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ པ་ཝི་ཊྛ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ པ་སྶཱ་མི – ‘བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ན’’’ནྟི.

‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ཡ་སྨཱ མུ་སི་ལོ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ’’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ མུ་སི་ལོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ར་དོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ པ་ཝི་ཊྛཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷཱ་ཝུ་སོ པ་ཝི་ཊྛ, ཨ་ཧཾ ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ ལ་བྷེ་ཡྻཾ. མཾ ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ. ཨ་ཧཾ ཏེ ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ལ་བྷ་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ར་དོ ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ. པུ་ཙྪཱ་མ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ར་དཾ ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ. བྱཱ་ཀ་རོ་ཏུ ཙ མེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ར་དོ ཨེ་ཏཾ པ་ཉྷཾ’’.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནཱ་ར་ད, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནཱ་ར་ད་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ – ‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ པ་ཝི་ཊྛ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ པ་སྶཱ་མི – ‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’’’ནྟི.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནཱ་ར་ད, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནཱ་ར་ད་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ – བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ པ་ཝི་ཊྛ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ པ་སྶཱ་མི – ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནཱ་ར་ད, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནཱ་ར་ད་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ – ‘ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི? ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ པ་ཝི་ཊྛ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ པ་སྶཱ་མི – ‘ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནཱ་ར་ད, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནཱ་ར་ད་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ – ‘བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷོ་ཏི…པེ… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི? ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ པ་ཝི་ཊྛ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ པ་སྶཱ་མི – ‘ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ’’’ཏི.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནཱ་ར་ད, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནཱ་ར་ད་སྶ པ་ཙྩ་ཏྟ་མེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ – ‘བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ན’’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ, ཨཱ་ཝུ་སོ པ་ཝི་ཊྛ, ས་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ རུ་ཙི་ཡཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨ་ནུ་སྶ་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི་ཡཱ ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ ཛཱ་ནཱ་མི ཨ་ཧ་མེ་ཏཾ པ་སྶཱ་མི – ‘བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ན’’’ནྟི.

‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ར་དོ ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ’’ཏི? ‘‘‘བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ན’ནྟི ཁོ མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛཾ, ན ཙ་མྷི ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀ་ནྟཱ་ར་མ་གྒེ ཨུ་ད་པཱ་ནོ. ཏ་ཏྲ ནེ་ཝ་སྶ ར་ཛྫུ ན ཨུ་ད་ཀ་ཝཱ་ར་ཀོ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟོ གྷ་མྨ་པ་རེ་ཏོ ཀི་ལ་ནྟོ ཏ་སི་ཏོ པི་པཱ་སི་ཏོ, སོ ཏཾ ཨུ་ད་པཱ་ནཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཡྻ. ཏ་སྶ ‘ཨུ་ད་ཀ’ནྟི ཧི ཁོ ཉཱ་ཎཾ ཨ་སྶ, ན ཙ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ‘བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ན’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ སུ་དི་ཊྛཾ, ན ཙ་མྷི ཨ་ར་ཧཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ པ་ཝི་ཊྛཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི [ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དིཾ (?)] ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ པ་ཝི་ཊྛ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ར་དཾ ཀིཾ ཝ་དེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ར་དཾ ན ཀི་ཉྩི ཝ་དཱ་མི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཀུ་ས་ལཱ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. ཨུ་པ་ཡ་ནྟི་སུ་ཏྟཾ

༦༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ…པེ… ‘‘མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ཡ་ནྟོ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ ཨུ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ ཨུ་པ་ཡ་ནྟི་ཡོ ཀུ་ནྣ་དི་ཡོ ཨུ་པ་ཡཱ་པེ་ནྟི, ཀུ་ནྣ་དི་ཡོ ཨུ་པ་ཡ་ནྟི་ཡོ མ་ཧཱ་སོ་བྦྷེ ཨུ་པ་ཡཱ་པེ་ནྟི, མ་ཧཱ་སོ་བྦྷཱ ཨུ་པ་ཡ་ནྟཱ ཀུ་སོ་བྦྷེ ཨུ་པ་ཡཱ་པེ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨུ་པ་ཡ་ནྟཱི ས་ངྑཱ་རེ ཨུ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, ས་ངྑཱ་རཱ ཨུ་པ་ཡ་ནྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པ་ཡཱ་པེ་ནྟི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨུ་པ་ཡ་ནྟཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཡ་ནྟཾ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ཨུ་པ་ཡ་ནྟཾ ཕ་སྶཾ ཨུ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, ཕ་སྶོ ཨུ་པ་ཡ་ནྟོ ཝེ་ད་ནཾ ཨུ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པ་ཡ་ནྟཱི ཏ་ཎྷཾ ཨུ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ ཨུ་པ་ཡ་ནྟཱི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཡ་ནྟཾ བྷ་ཝཾ ཨུ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, བྷ་ཝོ ཨུ་པ་ཡ་ནྟོ ཛཱ་ཏིཾ ཨུ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, ཛཱ་ཏི ཨུ་པ་ཡ་ནྟཱི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨུ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི.

‘‘མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པ་ཡ་ནྟོ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ ཨ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ ཨ་པ་ཡ་ནྟི་ཡོ ཀུ་ནྣ་དི་ཡོ ཨ་པ་ཡཱ་པེ་ནྟི, ཀུ་ནྣ་དི་ཡོ ཨ་པ་ཡ་ནྟི་ཡོ མ་ཧཱ་སོ་བྦྷེ ཨ་པ་ཡཱ་པེ་ནྟི, མ་ཧཱ་སོ་བྦྷཱ ཨ་པ་ཡ་ནྟཱ ཀུ་སོ་བྦྷེ ཨ་པ་ཡཱ་པེ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་པ་ཡ་ནྟཱི ས་ངྑཱ་རེ ཨ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་པ་ཡ་ནྟཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་པ་ཡཱ་པེ་ནྟི, ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་པ་ཡ་ནྟཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨ་པ་ཡ་ནྟཾ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་པ་ཡ་ནྟཾ ཕ་སྶཾ ཨ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, ཕ་སྶོ ཨ་པ་ཡ་ནྟོ ཝེ་ད་ནཾ ཨ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ ཨ་པ་ཡ་ནྟཱི ཏ་ཎྷཾ ཨ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, ཏ་ཎྷཱ ཨ་པ་ཡ་ནྟཱི ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨ་པ་ཡ་ནྟཾ བྷ་ཝཾ ཨ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, བྷ་ཝོ ཨ་པ་ཡ་ནྟོ ཛཱ་ཏིཾ ཨ་པ་ཡཱ་པེ་ཏི, ཛཱ་ཏི ཨ་པ་ཡ་ནྟཱི ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་པ་ཡཱ་པེ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. སུ་སི་མ་སུ་ཏྟཾ

༧༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར-པི་ཎྜ་པཱ་ཏ-སེ་ནཱ་ས་ན-གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ-བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷོ་པི ས་ཀྐ་ཏོ ཧོ་ཏི ག་རུ་ཀ་ཏོ མཱ་ནི་ཏོ པཱུ་ཛི་ཏོ ཨ་པ་ཙི་ཏོ ལཱ་བྷཱི ཙཱི་ཝ་ར-པི་ཎྜ་པཱ་ཏ-སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ-བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ. ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཨ་ས་ཀྐ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ག་རུ་ཀ་ཏཱ ཨ་མཱ་ནི་ཏཱ ཨ་པཱུ་ཛི་ཏཱ ཨ་ན་པ་ཙི་ཏཱ, ན ལཱ་བྷི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར-པི་ཎྜ་པཱ་ཏ-སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ-བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སུ་སི་མོ [སུ་སཱི་མོ (སཱི. ཀ.)] པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ རཱ་ཛ་ག་ཧེ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་པ་རི་སཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ. ཨ་ཐ ཁོ སུ་སི་མ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ པ་རི་སཱ སུ་སི་མཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སུ་སི་མ, ས་མ་ཎེ གོ་ཏ་མེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར. ཏྭཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་མྷེ ཝཱ་ཙེ་ཡྻཱ་སི [ཝཱ་ཙེ་སྶ་སི (པཱི. ཀ.)]. ཏཾ མ་ཡཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ གི་ཧཱི་ནཾ བྷཱ་སི་སྶཱ་མ. ཨེ་ཝཾ མ་ཡ་མྤི ས་ཀྐ་ཏཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ ག་རུ་ཀ་ཏཱ མཱ་ནི་ཏཱ པཱུ་ཛི་ཏཱ ཨ་པ་ཙི་ཏཱ ལཱ་བྷི་ནོ ཙཱི་ཝ་ར-པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན-གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ-བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ན’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ སུ་སི་མོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ས་ཀཱ་ཡ པ་རི་སཱ་ཡ པ་ཊི་སྶུ་ཎི་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སུ་སི་མོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ སུ་སི་མཾ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, སུ་སི་མོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ན་ནྡ, སུ་སི་མཾ པ་བྦཱ་ཛེ་ཐཱ’’ཏི. ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ སུ་སི་མོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨ་ལ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ.

ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཉྙཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ ཧོ་ཏི – ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་སྶོ་སི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སུ་སི་མོ – ‘‘ས་མྦ་ཧུ་ལེ་ཧི ཀི་ར བྷི་ཀྑཱུ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཉྙཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ – ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སུ་སི་མོ ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སུ་སི་མོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་རཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ་ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཉྙཱ བྱཱ་ཀ་ཏཱ – ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི.

‘‘ཨ་པི པ་ན [ཨ་པི ནུ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་ཐ – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་ཐ, བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཧོ་ཐ; ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ, ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ, ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནཱ ག་ཙྪ་ཐ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ; པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་ཐ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ; ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནེ ག་ཙྪ་ཐ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ; ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི པ་ལླ་ངྐེ་ན ཀ་མ་ཐ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ; ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རི་མ་ས་ཐ པ་རི་མ་ཛྫ་ཐ, ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཨ་པི པ་ན ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟཱ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎཱ་ཐ དི་བྦེ ཙ མཱ་ནུ་སེ ཙ ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཨ་པི པ་ན ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟཱ པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ – ས་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ; ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ; ས་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་དོ་སཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ; ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་དོ་སཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ; ས་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མོ་ཧཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ; ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ; སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ སཾ་ཁི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ; ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་ཀྑི་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ; མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ; ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་མ་ཧ་གྒ་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ; ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་ཨུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ; ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ; ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ; ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ; ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ; ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཨ་པི པ་ན ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟཱ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཐ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏི་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྩ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ད་ས་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཝཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏིཾ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི, ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ – ‘ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིཾ; ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ’ཏི. ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཨ་པི པ་ན ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟཱ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཐ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཐ – ‘ཨི་མེ ཝ་ཏ བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ; ཨི་མེ ཝཱ པ་ན བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ, ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི, ཨི་ཏི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཐ ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཨ་པི པ་ན ཏུ་མྷེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟཱ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟཱ ཡེ ཏེ ས་ནྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ རཱུ་པེ ཨཱ་རུ་པྤཱ, ཏེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’’.

‘‘ཨེ་ཏྠ དཱ་ནི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཨི་ད་ཉྩ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨི་མེ་ས་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ས་མཱ་པ་ཏྟི; ཨི་དཾ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀ་ཐ’’ནྟི? ‘‘པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ ཁོ མ་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སུ་སི་མཱ’’ཏི.

‘‘ན ཁྭཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. སཱ་དྷུ མེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ཏ་ཐཱ བྷཱ་ས་ནྟུ ཡ་ཐཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཝཱ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སུ་སི་མ, ན ཝཱ ཏྭཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཨ་ཐ ཁོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ མ་ཡ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སུ་སི་མོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སུ་སི་མོ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཨ་ཧོ་སི ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ‘‘པུ་བྦེ ཁོ, སུ་སི་མ, དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ, པ་ཙྪཱ ནི་བྦཱ་ནེ ཉཱ་ཎ’’ནྟི.

‘‘ན ཁྭཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ [བྷ་ག་ཝ་ཏོ (པཱི.)] སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ བྷཱ་ས་ཏུ ཡ་ཐཱ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི ཝཱ ཏྭཾ, སུ་སི་མ, ན ཝཱ ཏྭཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཐ ཁོ དྷ་མྨ་ཊྛི་ཏི་ཉཱ་ཎཾ པུ་བྦེ, པ་ཙྪཱ ནི་བྦཱ་ནེ ཉཱ་ཎཾ’’.

‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, སུ་སི་མ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ ནི་ཙྩཱ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ས་ཉྙཱ ནི་ཙྩཱ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷ་ནྟེ’’…པེ… ‘‘ས་ངྑཱ་རཱ ནི་ཙྩཱ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, སུ་སི་མ, ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ནེ་ཏཾ མ་མ ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཝཱ སུ་ཁུ་མཱ ཝཱ ཧཱི་ནཱ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཱ ཝཱ ཡཱ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཱ ཝེ་ད་ནཱ ནེ་ཏཾ མ་མ ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ…པེ… ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཱ ཝཱ སུ་ཁུ་མཱ ཝཱ ཧཱི་ནཱ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཱ ཝཱ ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦེ ས་ངྑཱ་རཱ ནེ་ཏཾ མ་མ ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནེ་ཏཾ མ་མ ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ.

‘‘ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ, སུ་སི་མ, སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ རཱུ་པ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་ཉྙཱ་ཡ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་ངྑཱ་རེ་སུ་པི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨི་མྤི ནི་བྦི་ནྡ་ཏི. ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.

‘‘‘ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ’ནྟི, སུ་སི་མ, པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘‘བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏཱི’ཏི, སུ་སི་མ, པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ’ཏི, སུ་སི་མ, པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘‘ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན’ནྟི, སུ་སི་མ, པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ་ཏི… ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཏི… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ་ཏི… ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནྟི… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནྟི… ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ཏི, སུ་སི་མ, པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘‘ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི, སུ་སི་མ, པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘‘བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷོ’ཏི སུ་སི་མ, པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི… ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ་ཏི… ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི… ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི… ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷཱ ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི… ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷོ་ཏི… ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི… ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ་ཏི… ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ་ཏི, སུ་སི་མ, པ་སྶ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཨ་པི པ་ན ཏྭཾ, སུ་སི་མ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨི་དྡྷི་ཝི་དྷཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷོ་སི – ཨེ་ཀོ་པི ཧུ་ཏྭཱ བ་ཧུ་དྷཱ ཧོ་སི, བ་ཧུ་དྷཱ་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཧོ་སི; ཨཱ་ཝི་བྷཱ་ཝཾ, ཏི་རོ་བྷཱ་ཝཾ, ཏི་རོ་ཀུ་ཊྚཾ ཏི་རོ་པཱ་ཀཱ་རཾ ཏི་རོ་པ་བྦ་ཏཾ ཨ་ས་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་སི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨཱ་ཀཱ་སེ; པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ཨུ་མྨུ་ཛྫ་ནི་མུ་ཛྫཾ ཀ་རོ་སི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ཨུ་ད་ཀེ; ཨུ་ད་ཀེ་པི ཨ་བྷི་ཛྫ་མཱ་ནོ ག་ཙྪ་སི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཐ་ཝི་ཡཾ; ཨཱ་ཀཱ་སེ་པི པ་ལླ་ངྐེ་ན ཀ་མ་སི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ; ཨི་མེ་པི ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀེ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ པཱ་ཎི་ནཱ པ་རི་མ་ས་སི པ་རི་མ་ཛྫ་སི, ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ཀཱ་ཡེ་ན ཝ་སཾ ཝ་ཏྟེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཨ་པི པ་ན ཏྭཾ, སུ་སི་མ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟོ དི་བྦཱ་ཡ སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ཝི་སུ་དྡྷཱ་ཡ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་ཡ ཨུ་བྷོ ས་དྡེ སུ་ཎ་སི དི་བྦེ ཙ མཱ་ནུ་སེ ཙ ཡེ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཙཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཨ་པི པ་ན ཏྭཾ, སུ་སི་མ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟོ པ་ར་ས་ཏྟཱ་ནཾ པ་ར་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ པ་རི་ཙྩ པ་ཛཱ་ནཱ་སི – ས་རཱ་གཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ས་རཱ་གཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་སི…པེ… ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝཱ ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟ་ནྟི པ་ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཨ་པི པ་ན ཏྭཾ, སུ་སི་མ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་སི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ…པེ… ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཨ་པི པ་ན ཏྭཾ, སུ་སི་མ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་སི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ…པེ… ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཨ་པི པ་ན ཏྭཾ, སུ་སི་མ, ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ནྟོ ཡེ ཏེ ས་ནྟཱ ཝི་མོ་ཀྑཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ རཱུ་པེ, ཨཱ་རུ་པྤཱ ཏེ ཀཱ་ཡེ་ན ཕུ་སི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་སཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཨེ་ཏྠ དཱ་ནི, སུ་སི་མ, ཨི་ད་ཉྩ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཨི་མེ་ས་ཉྩ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ས་མཱ་པ་ཏྟི, ཨི་དཾ ནོ, སུ་སི་མ, ཀ་ཐ’’ནྟི?

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སུ་སི་མོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཙྩ་ཡོ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡྭཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ དྷ་མྨ་ཏྠེ་ན་ཀོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. ཏ་སྶ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘ཏ་གྒྷ ཏྭཾ, སུ་སི་མ, ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡོ ཏྭཾ ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ དྷ་མྨ་ཏྠེ་ན་ཀོ པ་བྦ་ཛི་ཏོ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, སུ་སི་མ, ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ར་ཉྙོ ད་སྶེ་ཡྻུཾ – ‘ཨ་ཡཾ ཏེ, དེ་ཝ, ཙོ་རོ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རཱི, ཨི་མ་སྶ ཡཾ ཨི་ཙྪ་སི ཏཾ ད་ཎྜཾ པ་ཎེ་ཧཱི’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ག་ཙྪ་ཐ, བྷོ, ཨི་མཾ པུ་རི་སཾ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ གཱ་ལ༹ྷ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཁུ་ར་མུ་ཎྜཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཁ་ར་སྶ་རེ་ན པ་ཎ་ཝེ་ན ར་ཐི་ཡཱ་ཡ ར་ཐི་ཡཾ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་ན སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ པ་རི་ནེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ན་ག་ར་སྶ སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ཐཱ’ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ར་ཉྙོ པུ་རི་སཱ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ར་ཛྫུ་ཡཱ པ་ཙྪཱ་བཱ་ཧཾ གཱ་ལ༹ྷ་བ་ནྡྷ་ནཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཁུ་ར་མུ་ཎྜཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཁ་ར་སྶ་རེ་ན པ་ཎ་ཝེ་ན ར་ཐི་ཡཱ་ཡ ར་ཐི་ཡཾ སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་ན སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀཾ པ་རི་ནེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན དྭཱ་རེ་ན ནི་ཀྑཱ་མེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཏོ ན་ག་ར་སྶ སཱི་སཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, སུ་སི་མ, ཨ་པི ནུ སོ པུ་རི་སོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡེ་ཐཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.

‘‘ཡཾ ཁོ སོ, སུ་སི་མ, པུ་རི་སོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ དུ་ཀྑཾ དོ་མ་ན་སྶཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡེ་ཐ [པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡེ་ཐ ཝཱ, ན ཝཱ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དི་ཡེ་ཐ (ཀ.)]. ཡཱ ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ དྷ་མྨ་ཏྠེ་ན་ཀ་སྶ པ་བྦ་ཛྫཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏོ དུ་ཀྑ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏ་རཱ ཙ ཀ་ཊུ་ཀ་ཝི་པཱ་ཀ་ཏ་རཱ ཙ, ཨ་པི ཙ ཝི་ནི་པཱ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ ཏྭཾ, སུ་སི་མ, ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་སི ཏཾ ཏེ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ. ཝུ་དྡྷི ཧེ་སཱ, སུ་སི་མ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ཡོ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཏི, ཨཱ་ཡ་ཏི་ཉྩ [ཨཱ་ཡ་ཏིཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.

མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ ས་ཏྟ་མོ.

ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –

དྭེ ཨ་སྶུ་ཏ་ཝ་ཏཱ ཝུ་ཏྟཱ, པུ་ཏྟ་མཾ་སེ་ན ཙཱ་པ་རཾ;

ཨ་ཏྠི་རཱ་གོ ཙ ན་ག་རཾ, ས་མྨ་སཾ ན་ལ༹་ཀ་ལཱ་པི་ཡཾ;

ཀོ་ས་མྦཱི ཨུ་པ་ཡ་ནྟི ཙ, ད་ས་མོ སུ་སི་མེ་ན ཙཱ་ཏི [ད་ས་མོ ཝུ་ཏྟོ སུ་སཱི་མེ་ནཱ་ཏི (སཱི.)].