༩. ཝ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ཝི་ཝེ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༢༢༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ག་ཏོ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི གེ་ཧ་ནི་སྶི་ཏེ. ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཝི་ཝེ་ཀ་ཀཱ་མོ་སི ཝ་ནཾ པ་ཝི་ཊྛོ,
ཨ་ཐ ཏེ མ་ནོ ནི་ཙྪ་ར་ཏཱི བ་ཧི་དྡྷཱ;
ཛ་ནོ ཛ་ན་སྨིཾ ཝི་ན་ཡ་སྶུ ཚ་ནྡཾ,
ཏ་ཏོ སུ་ཁཱི ཧོ་ཧི་སི ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ.
‘‘ཨ་ར་ཏིཾ པ་ཛ་ཧཱ་སི ས་ཏོ, བྷ་ཝཱ་སི ས་ཏཾ ཏཾ སཱ་ར་ཡཱ་མ་སེ;
པཱ་ཏཱ་ལ་ར་ཛོ ཧི དུ་ཏྟ་རོ, མཱ ཏཾ ཀཱ་མ་ར་ཛོ ཨ་ཝཱ་ཧ་རི.
‘‘ས་ཀུ་ཎོ ཡ་ཐཱ པཾ་སུ་ཀུ་ནྠི་ཏོ [པཾ་སུ་ཀུ་ཎྛི་ཏོ (ཀ.), པཾ་སུ་ཀུ་ཎྜི་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ཝི་དྷུ་ནཾ པཱ་ཏ་ཡ་ཏི སི་ཏཾ ར་ཛཾ;
ཨེ་ཝཾ བྷི་ཀྑུ པ་དྷཱ་ན་ཝཱ ས་ཏི་མཱ, ཝི་དྷུ་ནཾ པཱ་ཏ་ཡ་ཏི སི་ཏཾ ར་ཛ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝེ་ཛི་ཏོ སཾ་ཝེ་ག་མཱ་པཱ་དཱི་ཏི.
༢. ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༢༢༢. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ག་ཏོ སུ་པ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཨུ་ཊྛེ་ཧི བྷི་ཀྑུ ཀིཾ སེ་སི, ཀོ ཨ་ཏྠོ སུ་པི་ཏེ་ན [སུ་པི་ནེ་ན (སཱི.)] ཏེ;
ཨཱ་ཏུ་ར་སྶ ཧི ཀཱ ནི་དྡཱ, ས་ལླ་ཝི་དྡྷ་སྶ རུ་པྤ་ཏོ.
‘‘ཡཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡ པ་བྦ་ཛི་ཏོ [ཡཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་པ་བྦ་ཛི་ཏོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)], ཨ་གཱ་ར་སྨཱ་ན་གཱ་རི་ཡཾ;
ཏ་མེ་ཝ ས་དྡྷཾ བྲཱུ་ཧེ་ཧི, མཱ ནི་དྡཱ་ཡ ཝ་སཾ ག་མཱི’’ཏི.
‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ ཨ་དྡྷུ་ཝཱ ཀཱ་མཱ, ཡེ་སུ མ་ནྡོ་ཝ མུ་ཙྪི་ཏོ;
བ་དྡྷེ་སུ [ཁ་ནྡྷེ་སུ (སཱི.)] མུ་ཏྟཾ ཨ་སི་ཏཾ, ཀ་སྨཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཏ་པེ.
‘‘ཚ་ནྡ་རཱ་ག་སྶ ཝི་ན་ཡཱ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མཱ;
ཏཾ ཉཱ་ཎཾ པ་ར་མོ་དཱ་ནཾ [པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ (སཱི. པཱི.), པ་ར་མོ་དཱ་ཏཾ (སྱཱ. ཀཾ.), པ་ར་མ་ཝོ་དཱ་ནཾ (སཱི. ཨ་ཊྛ.)], ཀ་སྨཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཏ་པེ.
‘‘ཚེ་ཏྭཱ [བྷེ་ཏྭཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ཝི་ཛྫཾ ཝི་ཛྫཱ་ཡ, ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ པ་རི་ཀྑ་ཡཱ;
ཨ་སོ་ཀཾ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སཾ, ཀ་སྨཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཏ་པེ.
‘‘ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཾ པ་ཧི་ཏ་ཏྟཾ, ནི་ཙྩཾ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མཾ;
ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཀ་ངྑ་ནྟཾ, ཀ་སྨཱ པ་བྦ་ཛི་ཏཾ ཏ་པེ’’ཏི.
༣. ཀ་སྶ་པ་གོ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༢༢༣. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་སྶ་པ་གོ་ཏྟོ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་སྶ་པ་གོ་ཏྟོ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ག་ཏོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཚེ་ཏཾ ཨོ་ཝ་ད་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཀ་སྶ་པ་གོ་ཏྟཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་སྶ་པ་གོ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཀ་སྶ་པ་གོ་ཏྟཾ གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘གི་རི་དུ་གྒ་ཙ་རཾ ཚེ་ཏཾ, ཨ་པྤ་པ་ཉྙཾ ཨ་ཙེ་ཏ་སཾ;
ཨ་ཀཱ་ལེ ཨོ་ཝ་དཾ བྷི་ཀྑུ, མ་ནྡོ་ཝ པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ.
‘‘སུ་ཎཱ་ཏི ན ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨཱ་ལོ་ཀེ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི;
དྷ་མྨ་སྨིཾ བྷ་ཉྙ་མཱ་ན་སྨིཾ, ཨ་ཏྠཾ བཱ་ལོ ན བུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
‘‘ས་ཙེ་པི ད་ས པ་ཛྫོ་ཏེ, དྷཱ་ར་ཡི་སྶ་སི ཀ་སྶ་པ;
ནེ་ཝ ད་ཀྑ་ཏི རཱུ་པཱ་ནི, ཙ་ཀྑུ ཧི་སྶ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་སྶ་པ་གོ་ཏྟོ ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝེ་ཛི་ཏོ སཾ་ཝེ་ག་མཱ་པཱ་དཱི་ཏི.
༤. ས་མྦ་ཧུ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༢༢༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཊྛཱ [ཝ་སྶཾ་ཝུ་ཏྠཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཏེ་མཱ་ས་ཙྩ་ཡེ་ན ཙཱ་རི་ཀཾ པ་ཀྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱི པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཨ་ར་ཏི ཝི་ཡ མེ་ཛྫ ཁཱ་ཡ་ཏི,
བ་ཧུ་ཀེ དི་སྭཱ་ན ཝི་ཝི་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ;
ཏེ ཙི་ཏྟ་ཀ་ཐཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ,
ཀོ་མེ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ ག་ཏཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏཾ དེ་ཝ་ཏཾ གཱ་ཐཱ་ཡ པ་ཙྩ་བྷཱ་སི –
‘‘མཱ་ག་དྷཾ ག་ཏཱ ཀོ་ས་ལཾ ག་ཏཱ, ཨེ་ཀ་ཙྩི་ཡཱ པ་ན ཝ་ཛྫི་བྷཱུ་མི་ཡཱ;
མ་གཱ ཝི་ཡ ཨ་ས་ངྒ་ཙཱ་རི་ནོ, ཨ་ནི་ཀེ་ཏཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི.
༥. ཨཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟཾ
༢༢༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ གི་ཧི་ས་ཉྙ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཧ་ནཾ པ་ས་ཀྐི་ཡ, ནི་བྦཱ་ནཾ ཧ་ད་ཡ་སྨིཾ ཨོ་པི་ཡ;
ཛྷཱ གོ་ཏ་མ མཱ པ་མཱ་དོ [མཱ ཙ པ་མཱ་དོ (སཱི. པཱི.)], ཀིཾ ཏེ བི་ལི༹་བི་ལི༹་ཀཱ ཀ་རི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝེ་ཛི་ཏོ སཾ་ཝེ་ག་མཱ་པཱ་དཱི་ཏི.
༦. ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ
༢༢༦. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ཀཱ་ཡི་ཀཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ལི་ནཱི ནཱ་མ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷ་སྶ པུ་རཱ་ཎ་དུ་ཏི་ཡི་ཀཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ནུ་རུ་དྡྷཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟཾ པ་ཎི་དྷེ་ཧི, ཡ་ཏྠ ཏེ ཝུ་སི་ཏཾ པུ་རེ;
ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ དེ་ཝེ་སུ, ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷི་སུ;
པུ་ར་ཀྑ་ཏོ པ་རི་ཝུ་ཏོ, དེ་ཝ་ཀ་ཉྙཱ་ཧི སོ་བྷ་སཱི’’ཏི.
‘‘དུ་གྒ་ཏཱ དེ་ཝ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ, ས་ཀྐཱ་ཡ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ;
ཏེ ཙཱ་པི དུ་གྒ་ཏཱ ས་ཏྟཱ, དེ་ཝ་ཀ་ཉྙཱ་ཧི པ་ཏྠི་ཏཱ’’ཏི.
‘‘ན ཏེ སུ་ཁཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ཡེ ན པ་སྶ་ནྟི ན་ནྡ་ནཾ;
ཨཱ་ཝཱ་སཾ ན་ར་དེ་ཝཱ་ནཾ, ཏི་ད་སཱ་ནཾ ཡ་ས་སྶི་ན’’ནྟི.
‘‘ན ཏྭཾ བཱ་ལེ ཝི་ཛཱ་ནཱ་སི, ཡ་ཐཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཝ་ཙོ;
ཨ་ནི་ཙྩཱ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རཱ, ཨུ་པྤཱ་ད་ཝ་ཡ་དྷ་མྨི་ནོ;
ཨུ་པྤ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏེ་སཾ ཝཱུ་པ་ས་མོ སུ་ཁོ.
‘‘ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ནཱ་ཝཱ་སོ, དེ་ཝ་ཀཱ་ཡ་སྨི ཛཱ་ལི་ནི;
ཝི་ཀྑཱི་ཎོ ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རོ, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’ཏི.
༧. ནཱ་ག་ད་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༢༢༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ག་ད་ཏྟོ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ག་ད་ཏྟོ ཨ་ཏི་ཀཱ་ལེ་ན གཱ་མཾ པ་ཝི་ས་ཏི, ཨ་ཏི་དི་ཝཱ པ་ཊི་ཀྐ་མ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ནཱ་ག་ད་ཏྟ་སྶ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ག་ད་ཏྟཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ག་ད་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ནཱ་ག་ད་ཏྟཾ གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཀཱ་ལེ པ་ཝི་ས ནཱ་ག་ད་ཏྟ, དི་ཝཱ ཙ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཨ་ཏི་ཝེ་ལ་ཙཱ་རཱི;
སཾ་ས་ཊྛོ ག་ཧ་ཊྛེ་ཧི, ས་མཱ་ན་སུ་ཁ་དུ་ཀྑོ.
‘‘བྷཱ་ཡཱ་མི ནཱ་ག་ད་ཏྟཾ སུ་པྤ་ག་བྦྷཾ, ཀུ་ལེ་སུ ཝི་ནི་བ་དྡྷཾ;
མཱ ཧེ་ཝ མ་ཙྩུ་ར་ཉྙོ བ་ལ་ཝ་ཏོ, ཨ་ནྟ་ཀ་སྶ ཝ་སཾ ཨུ་པེ་སཱི’’ཏི [ཝ་ས་མེ་ཡྻཱ་ཏི (སཱི. པཱི.), ཝ་ས་མེ་སཱི་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.)].
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནཱ་ག་ད་ཏྟོ ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝེ་ཛི་ཏོ སཾ་ཝེ་ག་མཱ་པཱ་དཱི་ཏི.
༨. ཀུ་ལ་གྷ་ར་ཎཱི་སུ་ཏྟཾ
༢༢༨. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ལ༹ྷ་པྤ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལེ ཀུ་ལ་གྷ་ར་ཎཱི, ཏ་སྶཱ ཝ་ཎྞཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ན་དཱི་ཏཱི་རེ་སུ ས་ཎྛཱ་ནེ, ས་བྷཱ་སུ ར་ཐི་ཡཱ་སུ ཙ;
ཛ་ནཱ ས་ངྒ་མྨ མ་ནྟེ་ནྟི, མ་ཉྩ ཏ་ཉྩ [ཏྭ་ཉྩ (ཀ.)] ཀི་མ་ནྟ་ར’’ནྟི.
‘‘བ་ཧཱུ་ཧི ས་དྡཱ པ་ཙྩཱུ་ཧཱ, ཁ་མི་ཏ་བྦཱ ཏ་པ་སྶི་ནཱ;
ན ཏེ་ན མ་ངྐུ ཧོ་ཏ་བྦཾ, ན ཧི ཏེ་ན ཀི་ལི་སྶ་ཏི.
‘‘ཡོ ཙ ས་དྡ་པ་རི་ཏྟཱ་སཱི, ཝ་ནེ ཝཱ་ཏ་མི་གོ ཡ་ཐཱ;
ལ་ཧུ་ཙི་ཏྟོ་ཏི ཏཾ ཨཱ་ཧུ, ནཱ་སྶ ས་མྤ་ཛྫ་ཏེ ཝ་ཏ’’ནྟི.
༩. ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༢༢༩. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝ་ཛྫི་པུ་ཏྟ་ཀོ ས་བྦ་ར་ཏྟི་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཱ ཏཱུ་རི་ཡ-ཏཱ་ལི༹་ཏ-ཝཱ་དི་ཏ-ནི་གྒྷོ་ས་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ པ་རི་དེ་ཝ་མཱ་ནོ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཨེ་ཀ་ཀཱ མ་ཡཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་རཱ་མ,
ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ་ཝ [ཨ་པ་ཝི་ཊྛཾ་ཝ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཝ་ན་སྨིཾ དཱ་རུ་ཀཾ;
ཨེ་ཏཱ་དི་སི་ཀཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ,
ཀོ སུ ནཱ་མ་མྷེ་ཧི [ནཱ་མ ཨ་མྷེ་ཧི (སཱི. པཱི.)] པཱ་པི་ཡོ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཨེ་ཀ་ཀོ་ཝ ཏྭཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་སི, ཨ་པ་ཝི་དྡྷཾ་ཝ ཝ་ན་སྨིཾ དཱ་རུ་ཀཾ;
ཏ་སྶ ཏེ བ་ཧུ་ཀཱ པི་ཧ་ཡ་ནྟི, ནེ་ར་ཡི་ཀཱ ཝི་ཡ ས་གྒ་གཱ་མི་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝེ་ཛི་ཏོ སཾ་ཝེ་ག་མཱ་པཱ་དཱི་ཏི.
༡༠. ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢༣༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཡཾ སུ་དཾ པུ་བྦེ ཨ་ཏི་ཝེ་ལཾ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་བ་ཧུ་ལོ ཝི་ཧ་ར་ཏི སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ས་ངྐ་སཱ་ཡ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ དྷ་མྨཾ ཨ་སུ་ཎ་ནྟཱི ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཀ་སྨཱ ཏུ་ཝཾ དྷ་མྨ་པ་དཱ་ནི བྷི་ཀྑུ, ནཱ་དྷཱི་ཡ་སི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི སཾ་ཝ་ས་ནྟོ;
སུ་ཏྭཱ་ན དྷ་མྨཾ ལ་བྷ་ཏི་པྤ་སཱ་དཾ, དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ལ་བྷ་ཏི་པྤ་སཾ་ས’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཧུ པུ་རེ དྷ་མྨ་པ་དེ་སུ ཚ་ནྡོ, ཡཱ་ཝ ཝི་རཱ་གེ་ན ས་མཱ་ག་མི་མྷ;
ཡ་ཏོ ཝི་རཱ་གེ་ན ས་མཱ་ག་མི་མྷ, ཡཾ ཀི་ཉྩི དི་ཊྛཾ་ཝ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝཱ;
ཨ་ཉྙཱ་ཡ ནི་ཀྑེ་པ་ན་མཱ་ཧུ ས་ནྟོ’’ཏི.
༡༡. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཝི་ཏ་ཀྐ་སུ་ཏྟཾ
༢༣༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ག་ཏོ པཱ་པ་ཀེ ཨ་ཀུ་ས་ལེ ཝི་ཏ་ཀྐེ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ, བྱཱ་པཱ་ད་ཝི་ཏ་ཀྐཾ, ཝི་ཧིཾ་སཱ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཨ་ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཱ, སོ ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཁ་ཛྫ་སི;
ཨ་ཡོ་ནི་སོ [ཨ་ཡོ་ནིཾ (པཱི. ཀ.)] པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ, ཡོ་ནི་སོ ཨ་ནུ་ཙི་ནྟ་ཡ.
‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ དྷ་མྨ་མཱ་ར་བྦྷ, ས་ངྒྷཾ སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ཏྟ་ནོ;
ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་སི པཱ་མོ་ཛྫཾ, པཱི་ཏི་སུ་ཁ་མ་སཾ་ས་ཡཾ;
ཏ་ཏོ པཱ་མོ་ཛྫ་བ་ཧུ་ལོ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝེ་ཛི་ཏོ སཾ་ཝེ་ག་མཱ་པཱ་དཱི་ཏི.
༡༢. མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༢༣༢. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཋི་ཏེ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཀཱ་ལེ, ས་ནྣི་སཱི་ཝེ་སུ [ས་ནྣི་སི་ནྣེ་སུ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་ཀྑི་སུ;
ས་ཎ་ཏེ་ཝ བྲ་ཧཱ་ར་ཉྙཾ, ཏཾ བྷ་ཡཾ པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ.
‘‘ཋི་ཏེ མ་ཛ྄ཛྷ་ནྷི་ཀེ ཀཱ་ལེ, ས་ནྣི་སཱི་ཝེ་སུ པ་ཀྑི་སུ;
ས་ཎ་ཏེ་ཝ བྲ་ཧཱ་ར་ཉྙཾ, སཱ ར་ཏི པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མ’’ནྟི.
༡༣. པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢༣༣. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨུ་དྡྷ་ཏཱ ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ ཙ་པ་ལཱ མུ་ཁ་རཱ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ. ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཡེ་ན ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘སུ་ཁ་ཛཱི་ཝི་ནོ པུ་རེ ཨཱ་སུཾ, བྷི་ཀྑཱུ གོ་ཏ་མ་སཱ་ཝ་ཀཱ;
ཨ་ནི་ཙྪཱ པི་ཎྜ་མེ་ས་ནཱ, ཨ་ནི་ཙྪཱ ས་ཡ་ནཱ་ས་ནཾ;
ལོ་ཀེ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཨ་ཀཾ་སུ ཏེ.
‘‘དུ་པྤོ་སཾ ཀ་ཏྭཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, གཱ་མེ གཱ་མ་ཎི་ཀཱ ཝི་ཡ;
བྷུ་ཏྭཱ བྷུ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫ་ནྟི, པ་རཱ་གཱ་རེ་སུ མུ་ཙྪི་ཏཱ.
‘‘ས་ངྒྷ་སྶ ཨ་ཉྫ་ལིཾ ཀ་ཏྭཱ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཝ་དཱ་མ་ཧཾ;
ཨ་པ་ཝི་དྡྷཱ [ཨ་པ་ཝི་ཊྛཱ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨ་ནཱ་ཐཱ ཏེ, ཡ་ཐཱ པེ་ཏཱ ཏ་ཐེ་ཝ ཏེ.
‘‘ཡེ ཁོ པ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཏེ མེ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ;
ཡེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ན་མོ ཏེ་སཾ ཀ་རོ་མ་ཧ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝེ་ཛི་ཏཱ སཾ་ཝེ་ག་མཱ་པཱ་དུ་ནྟི.
༡༤. ག་ནྡྷ་ཏྠེ་ན་སུ་ཏྟཾ
༢༣༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ པ་དུ་མཾ ཨུ་པ་སི་ངྒྷ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཡཱ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྠཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ཡེ་ན སོ བྷི་ཀྑུ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ བྷི་ཀྑུཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཡ་མེ་ཏཾ ཝཱ་རི་ཛཾ པུ་པྥཾ, ཨ་དི་ནྣཾ ཨུ་པ་སི་ངྒྷ་སི;
ཨེ་ཀ་ངྒ་མེ་ཏཾ ཐེ་ཡྻཱ་ནཾ, ག་ནྡྷ་ཏྠེ་ནོ་སི མཱ་རི་སཱ’’ཏི.
‘‘ན ཧ་རཱ་མི ན བྷ་ཉྫཱ་མི, ཨཱ་རཱ སི་ངྒྷཱ་མི ཝཱ་རི་ཛཾ;
ཨ་ཐ ཀེ་ན ནུ ཝ་ཎྞེ་ན, ག་ནྡྷ་ཏྠེ་ནོ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ཡྭཱ་ཡཾ བྷི་སཱ་ནི ཁ་ན་ཏི, པུ་ཎྜ་རཱི་ཀཱ་ནི བྷ་ཉྫ་ཏི;
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ཀ་སྨཱ ཨེ་སོ ན ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ལུ་དྡོ པུ་རི་སོ, དྷཱ་ཏི་ཙེ་ལཾ་ཝ མ་ཀྑི་ཏོ;
ཏ་སྨིཾ མེ ཝ་ཙ་ནཾ ན་ཏྠི, ཏྭ་ཉྩཱ་ར་ཧཱ་མི ཝ་ཏྟ་ཝེ.
‘‘ཨ་ན་ངྒ་ཎ་སྶ པོ་ས་སྶ, ནི་ཙྩཾ སུ་ཙི་ག་ཝེ་སི་ནོ;
ཝཱ་ལ་གྒ་མ་ཏྟཾ པཱ་པ་སྶ, ཨ་བྦྷཱ་མ་ཏྟཾ་ཝ ཁཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨ་དྡྷཱ མཾ ཡ་ཀྑ ཛཱ་ནཱ་སི, ཨ་ཐོ མེ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་སི;
པུ་ན་པི ཡ་ཀྑ ཝ་ཛྫཱ་སི, ཡ་དཱ པ་སྶ་སི ཨེ་དི་ས’’ནྟི.
‘‘ནེ་ཝ ཏཾ ཨུ་པ་ཛཱི་ཝཱ་མ, ན་པི ཏེ བྷ་ཏ་ཀཱ་མྷ་སེ;
ཏྭ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ཡེ་ན ག་ཙྪེ་ཡྻ སུ་གྒ་ཏི’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཏཱ་ཡ དེ་ཝ་ཏཱ་ཡ སཾ་ཝེ་ཛི་ཏོ སཾ་ཝེ་ག་མཱ་པཱ་དཱི་ཏི.
ཝ་ན་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ས་མ་ཏྟཾ.