༨. ཝ་ངྒཱི་ས་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ
༡. ནི་ཀྑ་ནྟ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་གྒཱ་ལ༹་ཝེ ཙེ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ནི་གྲོ་དྷ་ཀ་པྤེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ན་ཝ་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་ཙི་ར་པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨོ་ཧི་ཡྻ་ཀོ ཝི་ཧཱ་ར་པཱ་ལོ. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ ས་མ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན ཨ་གྒཱ་ལ༹་ཝ་ཀོ ཨཱ་རཱ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ ཝི་ཧཱ་ར་པེ་ཀྑི་ཀཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ངྒཱི་ས་སྶ ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ དི་སྭཱ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི, རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ངྒཱི་ས་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, ན ཝ་ཏ མེ ལཱ་བྷཱ; དུ་ལླ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ན ཝ་ཏ མེ སུ་ལ་དྡྷཾ; ཡ་སྶ མེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ, རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི, ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ ལ་བྦྷཱ, ཡཾ མེ པ་རོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ར་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ར་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ར་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ནི་ཀྑ་ནྟཾ ཝ་ཏ མཾ ས་ནྟཾ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ་ན་གཱ་རི་ཡཾ;
ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨུ་པ་དྷཱ་ཝ་ནྟི, པ་ག་བྦྷཱ ཀ་ཎྷ་ཏོ ཨི་མེ.
‘‘ཨུ་གྒ་པུ་ཏྟཱ མ་ཧི་སྶཱ་སཱ, སི་ཀྑི་ཏཱ ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨི་ནོ;
ས་མ་ནྟཱ པ་རི་ཀི་རེ་ཡྻུཾ, ས་ཧ་སྶཾ ཨ་པ་ལཱ་ཡི་ནཾ.
‘‘ས་ཙེ་པི ཨེ་ཏ་ཏོ [ཨེ་ཏྟ་ཏོ (སཱི. པཱི. ཀ.), ཨེ་ཏྟ་ཀཱ (སྱཱ. ཀཾ.)] བྷི་ཡྻོ, ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི ཨི་ཏྠི་ཡོ;
ནེ་ཝ མཾ བྱཱ་དྷ་ཡི་སྶ་ནྟི [བྱཱ་ཐ་ཡི་སྶ་ནྟི (?)], དྷ་མྨེ ས་མྷི པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ.
‘‘ས་ཀྑཱི ཧི མེ སུ་ཏཾ ཨེ་ཏཾ, བུ་དྡྷ་སྶཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ནོ;
ནི་བྦཱ་ན་ག་མ་ནཾ མ་གྒཾ, ཏ་ཏྠ མེ ནི་ར་ཏོ མ་ནོ.
‘‘ཨེ་ཝ་ཉྩེ མཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ, པཱ་པི་མ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་སི;
ཏ་ཐཱ མ་ཙྩུ ཀ་རི་སྶཱ་མི, ན མེ མ་གྒ་མྤི ད་ཀྑ་སཱི’’ཏི.
༢. ཨ་ར་ཏི་སུ་ཏྟཾ
༢༡༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ…པེ… ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་གྒཱ་ལ༹་ཝེ ཙེ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ནི་གྲོ་དྷ་ཀ་པྤེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ནི་གྲོ་དྷ་ཀ་པྤོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ཏི, སཱ་ཡཾ ཝཱ ནི་ཀྑ་མ་ཏི ཨ་པ་ར་ཛྫུ ཝཱ ཀཱ་ལེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ངྒཱི་ས་སྶ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ངྒཱི་ས་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, ན ཝ་ཏ མེ ལཱ་བྷཱ; དུ་ལླ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ན ཝ་ཏ མེ སུ་ལ་དྡྷཾ; ཡ་སྶ མེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ, རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི; ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ ལ་བྦྷཱ, ཡཾ མེ པ་རོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ར་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ར་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏིཾ ཝི་ནོ་དེ་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ར་ཏིཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཨ་ར་ཏི་ཉྩ ར་ཏི་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ, ས་བྦ་སོ གེ་ཧ་སི་ཏ་ཉྩ ཝི་ཏ་ཀྐཾ;
ཝ་ན་ཐཾ ན ཀ་རེ་ཡྻ ཀུ་ཧི་ཉྩི, ནི་བྦ་ན་ཐོ ཨ་ར་ཏོ ས ཧི བྷི་ཀྑུ [ས བྷི་ཀྑུ (ཀ.)].
‘‘ཡ་མི་དྷ པ་ཐ་ཝི་ཉྩ ཝེ་ཧཱ་སཾ, རཱུ་པ་ག་ཏ་ཉྩ ཛ་ག་ཏོ་ག་དྷཾ;
ཀི་ཉྩི པ་རི་ཛཱི་ཡ་ཏི ས་བྦ་མ་ནི་ཙྩཾ, ཨེ་ཝཾ ས་མེ་ཙྩ ཙ་ར་ནྟི མུ་ཏ་ཏྟཱ.
‘‘ཨུ་པ་དྷཱི་སུ ཛ་ནཱ ག་དྷི་ཏཱ་སེ [ག་ཐི་ཏཱ་སེ (སཱི.)], དི་ཊྛ་སུ་ཏེ པ་ཊི་གྷེ ཙ མུ་ཏེ ཙ;
ཨེ་ཏྠ ཝི་ནོ་ད་ཡ ཚ་ནྡ་མ་ནེ་ཛོ, ཡོ ཨེ་ཏྠ ན ལི་མྤ་ཏི ཏཾ མུ་ནི་མཱ་ཧུ.
‘‘ཨ་ཐ ས་ཊྛི་ནི་སྶི་ཏཱ ས་ཝི་ཏ་ཀྐཱ, པུ་ཐཱུ ཛ་ན་ཏཱ་ཡ ཨ་དྷ་མྨཱ ནི་ཝི་ཊྛཱ;
ན ཙ ཝ་གྒ་ག་ཏ་སྶ ཀུ་ཧི་ཉྩི, ནོ པ་ན དུ་ཊྛུ་ལླ་བྷཱ་ཎཱི ས བྷི་ཀྑུ.
‘‘ད་བྦོ ཙི་ར་ར་ཏྟ་ས་མཱ་ཧི་ཏོ, ཨ་ཀུ་ཧ་ཀོ ནི་པ་ཀོ ཨ་པི་ཧཱ་ལུ;
ས་ནྟཾ པ་དཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱ མུ་ནི པ་ཊི་ཙྩ, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ ཀ་ངྑ་ཏི ཀཱ་ལ’’ནྟི.
༣. པེ་ས་ལ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༡. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨཱ་ལ༹་ཝི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་གྒཱ་ལ༹་ཝེ ཙེ་ཏི་ཡེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ནི་གྲོ་དྷ་ཀ་པྤེ་ན ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ཨ་ཉྙེ པེ་ས་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏི་མ་ཉྙ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ངྒཱི་ས་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ལཱ་བྷཱ ཝ་ཏ མེ, ན ཝ་ཏ མེ ལཱ་བྷཱ; དུ་ལླ་དྡྷཾ ཝ་ཏ མེ, ན ཝ་ཏ མེ སུ་ལ་དྡྷཾ; ཡྭཱ་ཧཾ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ན ཨ་ཉྙེ པེ་ས་ལེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཏི་མ་ཉྙཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘མཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་སྶུ གོ་ཏ་མ, མཱ་ན་པ་ཐ་ཉྩ པ་ཛ་ཧ་སྶུ;
ཨ་སེ་སཾ མཱ་ན་པ་ཐ་སྨིཾ, ས་མུ་ཙྪི་ཏོ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱི་ཧུ་ཝཱ ཙི་ར་ར་ཏྟཾ.
‘‘མ་ཀྑེ་ན མ་ཀྑི་ཏཱ པ་ཛཱ, མཱ་ན་ཧ་ཏཱ ནི་ར་ཡཾ པ་པ་ཏ་ནྟི;
སོ་ཙ་ནྟི ཛ་ནཱ ཙི་ར་ར་ཏྟཾ, མཱ་ན་ཧ་ཏཱ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ.
‘‘ན ཧི སོ་ཙ་ཏི བྷི་ཀྑུ ཀ་དཱ་ཙི, མ་གྒ་ཛི་ནོ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ;
ཀི་ཏྟི་ཉྩ སུ་ཁ་ཉྩ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི, དྷ་མྨ་ད་སོ་ཏི ཏ་མཱ་ཧུ པ་ཧི་ཏ་ཏྟཾ.
‘‘ཏ་སྨཱ ཨ་ཁི་ལོ་དྷ པ་དྷཱ་ན་ཝཱ, ནཱི་ཝ་ར་ཎཱ་ནི པ་ཧཱ་ཡ ཝི་སུ་དྡྷོ;
མཱ་ན་ཉྩ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་སེ་སཾ, ཝི་ཛྫཱ་ཡ་ནྟ་ཀ་རོ ས་མི་ཏཱ་ཝཱི’’ཏི.
༤. ཨཱ་ན་ནྡ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༢. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཝ་ངྒཱི་སེ་ན པ་ཙྪཱ་ས་མ་ཎེ་ན. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ངྒཱི་ས་སྶ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏི ཨུ་པྤ་ནྣཱ ཧོ་ཏི, རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཀཱ་མ་རཱ་གེ་ན ཌ་ཡ྄ཧཱ་མི, ཙི་ཏྟཾ མེ པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི;
སཱ་དྷུ ནི་བྦཱ་པ་ནཾ བྲཱུ་ཧི, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི.
‘‘ས་ཉྙཱ་ཡ ཝི་པ་རི་ཡེ་སཱ, ཙི་ཏྟཾ ཏེ པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི;
ནི་མི་ཏྟཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཧི, སུ་བྷཾ རཱ་གཱུ་པ་སཾ་ཧི་ཏཾ.
‘‘ས་ངྑཱ་རེ པ་ར་ཏོ པ་སྶ, དུ་ཀྑ་ཏོ མཱ ཙ ཨ་ཏྟ་ཏོ;
ནི་བྦཱ་པེ་ཧི མ་ཧཱ་རཱ་གཾ, མཱ ཌ་ཡ྄ཧི་ཏྠོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ.
‘‘ཨ་སུ་བྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཧི, ཨེ་ཀ་གྒཾ སུ་ས་མཱ་ཧི་ཏཾ;
ས་ཏི ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ ཏྱ་ཏྠུ, ནི་བྦི་དཱ་བ་ཧུ་ལོ བྷ་ཝ.
‘‘ཨ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ བྷཱ་ཝེ་ཧི, མཱ་ནཱ་ནུ་ས་ཡ་མུ་ཛྫ་ཧ;
ཏ་ཏོ མཱ་ནཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ, ཨུ་པ་ས་ནྟོ ཙ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི.
༥. སུ་བྷཱ་སི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཙ་ཏཱུ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ; ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཙ ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཛྫཱ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི ནོ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ, དྷ་མྨཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི ནོ ཨ་དྷ་མྨཾ, པི་ཡཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི ནོ ཨ་པྤི་ཡཾ, ས་ཙྩཾ་ཡེ་ཝ བྷཱ་ས་ཏི ནོ ཨ་ལི་ཀཾ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏཱུ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི, ནོ དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཱ, ཨ་ན་ཝ་ཛྫཱ ཙ ཨ་ན་ནུ་ཝ་ཛྫཱ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ན’’ནྟི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ, ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –
‘‘སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨུ་ཏྟ་མ་མཱ་ཧུ ས་ནྟོ,
དྷ་མྨཾ བྷ་ཎེ ནཱ་དྷ་མྨཾ ཏཾ དུ་ཏི་ཡཾ;
པི་ཡཾ བྷ་ཎེ ནཱ་པྤི་ཡཾ ཏཾ ཏ་ཏི་ཡཾ,
ས་ཙྩཾ བྷ་ཎེ ནཱ་ལི་ཀཾ ཏཾ ཙ་ཏུ་ཏྠ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ བྷ་ག་ཝཱ, པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ སུ་ག་ཏཱ’’ཏི. ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ ཝ་ངྒཱི་སཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་མྨུ་ཁཱ སཱ་རུ་པྤཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི –
‘‘ཏ་མེ་ཝ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སེ་ཡྻ, ཡཱ་ཡ་ཏྟཱ་ནཾ ན ཏཱ་པ་ཡེ;
པ་རེ ཙ ན ཝི་ཧིཾ་སེ་ཡྻ, སཱ ཝེ ཝཱ་ཙཱ སུ་བྷཱ་སི་ཏཱ.
‘‘པི་ཡ་ཝཱ་ཙཾ་ཝ བྷཱ་སེ་ཡྻ, ཡཱ ཝཱ་ཙཱ པ་ཊི་ན་ནྡི་ཏཱ;
ཡཾ ཨ་ནཱ་དཱ་ཡ པཱ་པཱ་ནི, པ་རེ་སཾ བྷཱ་ས་ཏེ པི་ཡཾ.
‘‘ས་ཙྩཾ ཝེ ཨ་མ་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ, ཨེ་ས དྷ་མྨོ ས་ན་ནྟ་ནོ;
ས་ཙྩེ ཨ་ཏྠེ ཙ དྷ་མྨེ ཙ, ཨཱ་ཧུ ས་ནྟོ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ.
‘‘ཡཾ བུ་དྡྷོ བྷཱ་ས་ཏེ ཝཱ་ཙཾ, ཁེ་མཾ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཏྟི་ཡཱ;
དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, སཱ ཝེ ཝཱ་ཙཱ་ན་མུ་ཏྟ་མཱ’’ཏི.
༦. སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏི ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི པོ་རི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ་ཡ [ཨ་ནེ་ལ༹་ག་ལཱ་ཡ (སཱི. ཀ.), ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ༹་ཡ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནི་ཡཱ. ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ངྒཱི་ས་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏི ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི པོ་རི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནི་ཡཱ. ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ས་མྨུ་ཁཱ སཱ་རུ་པྤཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི. ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཝ་ངྒཱི་སཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ས་མྨུ་ཁཱ སཱ་རུ་པྤཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི –
‘‘ག་མྦྷཱི་ར་པ་ཉྙོ མེ་དྷཱ་ཝཱི, མ་གྒཱ་མ་གྒ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ;
སཱ་རི་པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི བྷི་ཀྑུ་ནཾ.
‘‘སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན་པི དེ་སེ་ཏི, ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན་པི བྷཱ་ས་ཏི;
སཱ་ལི༹་ཀཱ་ཡི་ཝ ནི་གྒྷོ་སོ, པ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཨུ་དཱི་ར་ཡི [ཨུ་དཱི་རི་ཡི (སྱཱ. ཀཾ.) ཨུ་དཱི་རི་ཡ་ཏི (སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་སུ་ཏྟ་ཊཱི་ཀཱ་ནུ་རཱུ་པཾ)].
‘‘ཏ་སྶ ཏཾ དེ་ས་ཡ་ནྟ་སྶ, སུ་ཎ་ནྟི མ་དྷུ་རཾ གི་རཾ;
ས་རེ་ན ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན, ས་ཝ་ནཱི་ཡེ་ན ཝ་གྒུ་ནཱ;
ཨུ་ད་གྒ་ཙི་ཏྟཱ མུ་དི་ཏཱ, སོ་ཏཾ ཨོ་དྷེ་ནྟི བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི.
༧. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ པ་ནྣ་ར་སེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཧ་ནྡ དཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཝཱ་རེ་མི ཝོ. ན ཙ མེ ཀི་ཉྩི ག་ར་ཧ་ཐ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ན ཁོ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀི་ཉྩི ག་ར་ཧཱ་མ ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱ. བྷ་ག་ཝཱ ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནུ་པྤ་ནྣ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏཱ, ཨ་ས་ཉྫཱ་ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ ས་ཉྫ་ནེ་ཏཱ, ཨ་ན་ཀྑཱ་ཏ་སྶ མ་གྒ་སྶ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ, མ་གྒ་ཉྙཱུ མ་གྒ་ཝི་དཱུ མ་གྒ་ཀོ་ཝི་དོ. མ་གྒཱ་ནུ་གཱ ཙ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི པ་ཙྪཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ; ཨ་ཧ་ཉྩ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པ་ཝཱ་རེ་མི. ན ཙ མེ བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ཉྩི ག་ར་ཧ་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱ’’ཏི.
‘‘ན ཁྭཱ་ཧཾ ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀི་ཉྩི ག་ར་ཧཱ་མི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱ. པ་ཎྜི་ཏོ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པུ་ཐུ་པ་ཉྙོ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཧཱ་ས་པ་ཉྙོ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཛ་ཝ་ན་པ་ཉྙོ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏི་ཀྑ་པ་ཉྙོ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ནི་བྦེ་དྷི་ཀ་པ་ཉྙོ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ར་ཉྙོ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ ཛེ་ཊྛ་པུ་ཏྟོ པི་ཏ་རཱ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ཙ་ཀྐཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐཾ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཾ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་ནུ་པྤ་ཝ་ཏྟེ་སཱི’’ཏི.
‘‘ནོ ཙེ ཀི་ར མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཀི་ཉྩི ག་ར་ཧ་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱ. ཨི་མེ་སཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ན ཀི་ཉྩི ག་ར་ཧ་ཏི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨི་མེ་ས་མྤི ཁྭཱ་ཧཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ན ཀི་ཉྩི ག་ར་ཧཱ་མི ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ ཝཱ. ཨི་མེ་ས་ཉྷི, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པ་ཉྩ་ནྣཾ བྷི་ཀྑུ་ས་ཏཱ་ནཾ ས་ཊྛི བྷི་ཀྑཱུ ཏེ་ཝི་ཛྫཱ, ས་ཊྛི བྷི་ཀྑཱུ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ, ས་ཊྛི བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཨ་ཐ ཨི་ཏ་རེ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ བྷ་ག་ཝཱ, པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ སུ་ག་ཏཱ’’ཏི. ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ, ཝ་ངྒཱི་སཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་མྨུ་ཁཱ སཱ་རུ་པྤཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི –
‘‘ཨ་ཛྫ པ་ནྣ་ར་སེ ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ, བྷི་ཀྑཱུ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ ས་མཱ་ག་ཏཱ;
སཾ་ཡོ་ཛ་ན་བ་ནྡྷ་ན་ཙྪི་དཱ, ཨ་ནཱི་གྷཱ ཁཱི་ཎ་པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ ཨི་སཱི.
‘‘ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི ཡ་ཐཱ རཱ་ཛཱ, ཨ་མ་ཙྩ་པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ;
ས་མ་ནྟཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡེ་ཏི, སཱ་ག་ར་ནྟཾ མ་ཧིཾ ཨི་མཾ.
‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མཾ, ས་ཏྠ་ཝཱ་ཧཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ;
སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟི, ཏེ་ཝི་ཛྫཱ མ་ཙྩུ་ཧཱ་ཡི་ནོ.
‘‘ས་བྦེ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་ཏྟཱ, པ་ལཱ་པེ་ཏྠ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཏ་ཎྷཱ་ས་ལླ་སྶ ཧ་ནྟཱ་རཾ, ཝ་ནྡེ ཨཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ན’’ནྟི.
༨. པ་རོ་ས་ཧ་སྶ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༦. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ལ་སེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏི ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི. ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ངྒཱི་ས་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ནི་བྦཱ་ན་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏི ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི. ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཊྛིཾ ཀ་ཏྭཱ མ་ན་སི ཀ་ཏྭཱ ས་བྦ་ཙེ་ཏ་སཱ ས་མ་ནྣཱ་ཧ་རི་ཏྭཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་མྨུ་ཁཱ སཱ་རུ་པྤཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ བྷ་ག་ཝཱ, པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ སུ་ག་ཏཱ’’ཏི. ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ, ཝ་ངྒཱི་སཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་མྨུ་ཁཱ སཱ་རུ་པྤཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི –
‘‘པ་རོ་ས་ཧ་སྶཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ, སུ་ག་ཏཾ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ཏི;
དེ་སེ་ནྟཾ ཝི་ར་ཛཾ དྷ་མྨཾ, ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ཏོ་བྷ་ཡཾ.
‘‘སུ་ཎ་ནྟི དྷ་མྨཾ ཝི་མ་ལཾ, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་དེ་སི་ཏཾ;
སོ་བྷ་ཏི ཝ་ཏ ས་མྦུ་དྡྷོ, བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པུ་ར་ཀྑ་ཏོ.
‘‘ནཱ་ག་ནཱ་མོ་སི བྷ་ག་ཝཱ, ཨི་སཱི་ནཾ ཨི་སི་ས་ཏྟ་མོ;
མ་ཧཱ་མེ་གྷོ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ་ན, སཱ་ཝ་ཀེ ཨ་བྷི་ཝ་སྶ་ཏི.
‘‘དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་རཱ ནི་ཀྑ་མྨ, ས་ཏྠུ་ད་སྶ་ན་ཀ་མྱ་ཏཱ [ས་ཏྠུ་ད་སྶ་ན་ཀཱ་མ་ཏཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)];
སཱ་ཝ་ཀོ ཏེ མ་ཧཱ་ཝཱི་ར, པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཏི ཝ་ངྒཱི་སོ’’ཏི.
‘‘ཀིཾ ནུ ཏེ, ཝ་ངྒཱི་ས, ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ པུ་བྦེ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཱ, ཨུ་དཱ་ཧུ ཋཱ་ན་སོ་ཝ ཏཾ པ་ཊི་བྷ་ནྟཱི’’ཏི? ‘ན ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ པུ་བྦེ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཱ, ཨ་ཐ ཁོ ཋཱ་ན་སོ་ཝ མཾ པ་ཊི་བྷ་ནྟཱི’ཏི. ‘ཏེ་ན ཧི ཏཾ, ཝ་ངྒཱི་ས, བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ པུ་བྦེ ཨ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ པ་ཊི་བྷ་ནྟཱུ’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ བྷི་ཡྻོ་སོ་མ་ཏྟཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་བྦེ ཨ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི –
‘‘ཨུ་མྨ་གྒ་པ་ཐཾ [ཨུ་མྨ་གྒ་ས་ཏཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] མཱ་ར་སྶ ཨ་བྷི་བྷུ་ཡྻ, ཙ་ར་ཏི པ་བྷི་ཛྫ ཁི་ལཱ་ནི;
ཏཾ པ་སྶ་ཐ བ་ནྡྷ་པ་མུ་ཉྩ་ཀ་རཾ, ཨ་སི་ཏཾ བྷཱ་ག་སོ པ་ཝི་བྷ་ཛཾ.
‘‘ཨོ་གྷ་སྶ ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཾ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ མ་གྒཾ ཨ་ཀྑཱ་སི;
ཏ་སྨི་ཉྩེ ཨ་མ་ཏེ ཨ་ཀྑཱ་ཏེ, དྷ་མྨ་དྡ་སཱ ཋི་ཏཱ ཨ་སཾ་ཧཱི་རཱ.
‘‘པ་ཛྫོ་ཏ་ཀ་རོ ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ [ཨ་ཏི་ཝི་ཛ྄ཛྷ དྷ་མྨཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)], ས་བྦ་ཊྛི་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མ་མ་དྡ་ས;
ཉ་ཏྭཱ ཙ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཙ, ཨ་གྒཾ སོ དེ་ས་ཡི ད་ས་དྡྷཱ་ནཾ.
‘‘ཨེ་ཝཾ སུ་དེ་སི་ཏེ དྷ་མྨེ,
ཀོ པ་མཱ་དོ ཝི་ཛཱ་ན་ཏཾ དྷ་མྨཾ [ཀོ པ་མཱ་དོ ཝི་ཛཱ་ན་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)];
ཏ་སྨཱ ཧི ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ས་ནེ;
ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ས་དཱ ན་མ་སྶ་མ་ནུ་སི་ཀྑེ’’ཏི.
༩. ཀོ་ཎྜ་ཉྙ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༧. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ [ཨ་ཉྙཱ་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] སུ་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དཱ་ནི མུ་ཁེ་ན ཙ པ་རི་ཙུ་མྦ་ཏི, པཱ་ཎཱི་ཧི ཙ པ་རི་ས་མྦཱ་ཧ་ཏི, ནཱ་མ་ཉྩ སཱ་ཝེ་ཏི – ‘‘ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ་ཧཾ, བྷ་ག་ཝཱ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ་ཧཾ, སུ་ག་ཏཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ངྒཱི་ས་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ སུ་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དཱ་ནི མུ་ཁེ་ན ཙ པ་རི་ཙུ་མྦ་ཏི, པཱ་ཎཱི་ཧི ཙ པ་རི་ས་མྦཱ་ཧ་ཏི, ནཱ་མ་ཉྩ སཱ་ཝེ་ཏི – ‘ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ་ཧཾ, བྷ་ག་ཝཱ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ་ཧཾ, སུ་ག་ཏཱ’ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སཱ་རུ་པྤཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ, བྷ་ག་ཝཱ, པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ, སུ་ག་ཏཱ’’ཏི. ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ, ཝ་ངྒཱི་སཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨ་ཉྙཱ་སི་ཀོ་ཎྜ་ཉྙཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སཱ་རུ་པྤཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི –
‘‘བུ་དྡྷཱ་ནུ་བུ་དྡྷོ སོ ཐེ་རོ, ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ ཏི་བྦ་ནི་ཀྐ་མོ;
ལཱ་བྷཱི སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ, ཝི་ཝེ་ཀཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཎྷ་སོ.
‘‘ཡཾ སཱ་ཝ་ཀེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ, ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ན་ཀཱ་རི་ནཱ;
ས་བྦ་སྶ ཏཾ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཾ, ཨ་པྤ་མ་ཏྟ་སྶ སི་ཀྑ་ཏོ.
‘‘མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཏེ་ཝི་ཛྫོ, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀོ་ཝི་དོ;
ཀོ་ཎྜ་ཉྙོ བུ་དྡྷ་དཱ་ཡཱ་དོ [བུ་དྡྷ་སཱ་ཝ་ཀོ (པཱི.)], པཱ་དེ ཝ་ནྡ་ཏི ས་ཏྠུ་ནོ’’ཏི.
༡༠. མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༢༡༨. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶེ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ་ཡཾ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི. ཏེ་སཾ སུ་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མ་ནྣེ་ས་ཏི [ས་མ་ནྭེ་ས་ཏི (སྱཱ. ཨ་ཊྛ.)] ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ ནི་རུ་པ་དྷིཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ངྒཱི་ས་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨི་སི་གི་ལི་པ་སྶེ ཀཱ་ལ༹་སི་ལཱ་ཡཾ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་བྦེ་ཧེ་ཝ ཨ་ར་ཧ་ནྟེ་ཧི. ཏེ་སཾ སུ་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཙེ་ཏ་སཱ ཙི་ཏྟཾ ས་མ་ནྣེ་ས་ཏི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ ནི་རུ་པ་དྷིཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སཱ་རུ་པྤཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ, བྷ་ག་ཝཱ, པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ, སུ་ག་ཏཱ’’ཏི. ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ, ཝ་ངྒཱི་སཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ སཱ་རུ་པྤཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི –
‘‘ན་ག་སྶ པ་སྶེ ཨཱ་སཱི་ནཾ, མུ་ནིཾ དུ་ཀྑ་སྶ པཱ་ར་གུཾ;
སཱ་ཝ་ཀཱ པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟི, ཏེ་ཝི་ཛྫཱ མ་ཙྩུ་ཧཱ་ཡི་ནོ.
‘‘ཏེ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡེ་ཏི [ཨ་ནུ་པ་རི་ཡེ་ས་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)], མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ;
ཙི་ཏྟཾ ནེ་སཾ ས་མ་ནྣེ་སཾ [ས་མ་ནྭེ་སཾ (སྱཱ. ཨ་ཊྛ.)], ཝི་པྤ་མུ་ཏྟཾ ནི་རཱུ་པ་དྷིཾ.
‘‘ཨེ་ཝཾ ས་བྦ་ངྒ་ས་མྤ་ནྣཾ, མུ་ནིཾ དུ་ཀྑ་སྶ པཱ་ར་གུཾ;
ཨ་ནེ་ཀཱ་ཀཱ་ར་ས་མྤ་ནྣཾ, པ་ཡི་རུ་པཱ་ས་ནྟི གོ་ཏ་མ’’ནྟི.
༡༡. ག་གྒ་རཱ་སུ་ཏྟཾ
༢༡༩. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་མྤཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ག་གྒ་རཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཙ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཙ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཙ དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི. ཏྱཱ་སྶུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི [ཨ་ཏི་ཝི་རོ་ཙ་ཏི (ཀ.)] ཝ་ཎྞེ་ན ཙེ་ཝ ཡ་ས་སཱ ཙ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཝ་ངྒཱི་ས་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཙ་མྤཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ག་གྒ་རཱ་ཡ པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡཱ ཏཱི་རེ མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་མ་ཏྟེ་ཧི བྷི་ཀྑུ་ས་ཏེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཙ ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ས་ཏེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ཙ ཨུ་པཱ་སི་ཀཱ་ས་ཏེ་ཧི ཨ་ནེ་ཀེ་ཧི ཙ དེ་ཝ་ཏཱ་ས་ཧ་སྶེ་ཧི. ཏྱཱ་སྶུ་དཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི ཝ་ཎྞེ་ན ཙེ་ཝ ཡ་ས་སཱ ཙ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་མྨུ་ཁཱ སཱ་རུ་པྤཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ, བྷ་ག་ཝཱ, པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ, སུ་ག་ཏཱ’’ཏི. ‘‘པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཏཾ, ཝ་ངྒཱི་སཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་མྨུ་ཁཱ སཱ་རུ་པྤཱ་ཡ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཏྠ་ཝི –
‘‘ཙ་ནྡོ ཡ་ཐཱ ཝི་ག་ཏ་ཝ་ལཱ་ཧ་ཀེ ན་བྷེ,
ཝི་རོ་ཙ་ཏི ཝི་ག་ཏ་མ་ལོ་ཝ བྷཱ་ཎུ་མཱ;
ཨེ་ཝ་མྤི ཨ་ངྒཱི་ར་ས ཏྭཾ མ་ཧཱ་མུ་ནི,
ཨ་ཏི་རོ་ཙ་སི ཡ་ས་སཱ ས་བྦ་ལོ་ཀ’’ནྟི.
༡༢. ཝ་ངྒཱི་ས་སུ་ཏྟཾ
༢༢༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝ་ངྒཱི་སོ ཨ་ཙི་ར་ཨ་ར་ཧ་ཏྟ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ [ཧོ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི [ཝི་མུ་ཏྟི་སུ་ཁ་པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི (སཱི. པཱི.)] ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཀཱ་ཝེ་ཡྻ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཙ་རི་མྷ པུ་བྦེ, གཱ་མཱ གཱ་མཾ པུ་རཱ པུ་རཾ;
ཨ་ཐ་དྡ་སཱ་མ ས་མྦུ་དྡྷཾ, ས་དྡྷཱ ནོ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཐ.
‘‘སོ མེ དྷ་མྨ་མ་དེ་སེ་སི, ཁ་ནྡྷཱ་ཡ་ཏ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡོ [ཁ་ནྡྷེ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི དྷཱ་ཏུ་ཡོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.)];
ཏ་སྶཱ་ཧཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ་ན, པ་བྦ་ཛིཾ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ.
‘‘བ་ཧུ་ནྣཾ ཝ་ཏ ཨ་ཏྠཱ་ཡ, བོ་དྷིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ག་མཱ མུ་ནི;
བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ན་ཉྩ, ཡེ ནི་ཡཱ་མ་ག་ཏ་དྡ་སཱ.
‘‘སྭཱ་ག་ཏཾ ཝ་ཏ མེ ཨཱ་སི, མ་མ བུ་དྡྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ;
ཏི་སྶོ ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ, ཀ་ཏཾ བུ་དྡྷ་སྶ སཱ་ས་ནཾ.
‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཛཱ་ནཱ་མི, དི་བྦ་ཙ་ཀྑུཾ ཝི་སོ་དྷི་ཏཾ;
ཏེ་ཝི་ཛྫོ ཨི་དྡྷི་པ་ཏྟོ་མྷི, ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཀོ་ཝི་དོ’’ཏི.
ཝ་ངྒཱི་ས་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ས་མ་ཏྟཾ.