༢. ཨུ་པཱ་ས་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ མ་ག་དྷེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ད་ཀྑི་ཎཱ་གི་རི་སྨིཾ ཨེ་ཀ་ནཱ་ལཱ༹་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་གཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སྶ [ཀ་སི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སྶ (ཀ.)] བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི ན་ངྒ་ལ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཡུ་ཏྟཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཝ་པྤ་ཀཱ་ལེ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཀ་མྨ་ནྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི.
ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་རི་ཝེ་ས་ནཱ ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན པ་རི་ཝེ་ས་ནཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཋི་ཏཾ. དི་སྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ, ས་མ་ཎ, ཀ་སཱ་མི ཙ ཝ་པཱ་མི ཙ, ཀ་སི་ཏྭཱ ཙ ཝ་པི་ཏྭཱ ཙ བྷུ་ཉྫཱ་མི. ཏྭ་མྤི, ས་མ་ཎ, ཀ་ས་སྶུ ཙ ཝ་པ་སྶུ ཙ, ཀ་སི་ཏྭཱ ཙ ཝ་པི་ཏྭཱ ཙ བྷུ་ཉྫ་སྶཱུ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀ་སཱ་མི ཙ ཝ་པཱ་མི ཙ, ཀ་སི་ཏྭཱ ཙ ཝ་པི་ཏྭཱ ཙ བྷུ་ཉྫཱ་མཱི’’ཏི. ན ཁོ མ་ཡཾ པ་སྶཱ་མ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ ཡུ་གཾ ཝཱ ན་ངྒ་ལཾ ཝཱ ཕཱ་ལཾ ཝཱ པཱ་ཙ་ནཾ ཝཱ བ་ལཱི་བ་དྡེ ཝཱ, ཨ་ཐ ཙ པ་ན བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀ་སཱ་མི ཙ ཝ་པཱ་མི ཙ, ཀ་སི་ཏྭཱ ཙ ཝ་པི་ཏྭཱ ཙ བྷུ་ཉྫཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཀ་སྶ་ཀོ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་སི, ན ཙ པ་སྶཱ་མི ཏེ ཀ་སིཾ;
ཀ་སྶ་ཀོ པུ་ཙྪི་ཏོ བྲཱུ་ཧི, ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནེ་མུ ཏཾ ཀ་སི’’ནྟི.
‘‘ས་དྡྷཱ བཱི་ཛཾ ཏ་པོ ཝུ་ཊྛི, པ་ཉྙཱ མེ ཡུ་ག་ན་ངྒ་ལཾ;
ཧི་རཱི ཨཱི་སཱ མ་ནོ ཡོ་ཏྟཾ, ས་ཏི མེ ཕཱ་ལ་པཱ་ཙ་ནཾ.
‘‘ཀཱ་ཡ་གུ་ཏྟོ ཝ་ཙཱི་གུ་ཏྟོ, ཨཱ་ཧཱ་རེ ཨུ་ད་རེ ཡ་ཏོ;
ས་ཙྩཾ ཀ་རོ་མི ནི་དྡཱ་ནཾ, སོ་ར་ཙྩཾ མེ པ་མོ་ཙ་ནཾ.
‘‘ཝཱི་རི་ཡཾ མེ དྷུ་ར་དྷོ་ར་ཡ྄ཧཾ, ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱ་དྷི་ཝཱ་ཧ་ནཾ;
ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནི་ཝ་ཏྟ་ནྟཾ, ཡ་ཏྠ ག་ནྟྭཱ ན སོ་ཙ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་སཱ ཀ་སཱི ཀ་ཊྛཱ, སཱ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ཏ་པྥ་ལཱ;
ཨེ་ཏཾ ཀ་སིཾ ཀ་སི་ཏྭཱ་ན, ས་བྦ་དུ་ཀྑཱ པ་མུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘བྷུ་ཉྫ་ཏུ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ. ཀ་སྶ་ཀོ བྷ་ཝཾ. ཡ་ཉྷི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨ་མ་ཏ་པྥ་ལ་མྤི ཀ་སིཾ ཀ་ས་ཏཱི’’ཏི [བྷཱ་ས་ཏཱི་ཏི (ཀ.)].
‘‘གཱ་ཐཱ་བྷི་གཱི་ཏཾ མེ ཨ་བྷོ་ཛ་ནེ་ཡྻཾ,
ས་མྤ་སྶ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ནེ་ས དྷ་མྨོ;
གཱ་ཐཱ་བྷི་གཱི་ཏཾ པ་ནུ་ད་ནྟི བུ་དྡྷཱ,
དྷ་མྨེ ས་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཝུ་ཏྟི་རེ་སཱ.
‘‘ཨ་ཉྙེ་ན ཙ ཀེ་ཝ་ལི་ནཾ མ་ཧེ་སིཾ,
ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ;
ཨ་ནྣེ་ན པཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་སྶུ,
ཁེ་ཏྟ་ཉྷི ཏཾ པུ་ཉྙ་པེ་ཀྑ་སྶ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཀ་སི་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
༢. ཨུ་ད་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༨. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཨུ་ད་ཡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་ཐ ཁོ ཨུ་ད་ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཏྟཾ ཨོ་ད་ནེ་ན པཱུ་རེ་སི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ཨུ་ད་ཡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨུ་ད་ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཏྟཾ ཨོ་ད་ནེ་ན པཱུ་རེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཀ་ཊྛ་ཀོ་ཡཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘པུ་ན་པྤུ་ན་ཉྩེ་ཝ ཝ་པ་ནྟི བཱི་ཛཾ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་སྶ་ཏི དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ;
པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཁེ་ཏྟཾ ཀ་ས་ནྟི ཀ་སྶ་ཀཱ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ དྷ་ཉྙ་མུ་པེ་ཏི ར་ཊྛཾ.
‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཡཱ་ཙ་ཀཱ ཡཱ་ཙ་ཡ་ནྟི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ དཱ་ན་པ་ཏཱི ད་ད་ནྟི;
པུ་ན་པྤུ་ནཾ དཱ་ན་པ་ཏཱི ད་དི་ཏྭཱ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ས་གྒ་མུ་པེ་ནྟི ཋཱ་ནཾ.
‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཁཱི་ར་ནི་ཀཱ དུ་ཧ་ནྟི, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཝ་ཙྪོ ཨུ་པེ་ཏི མཱ་ཏ་རཾ;
པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀི་ལ་མ་ཏི ཕ་ནྡ་ཏི ཙ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་བྦྷ་མུ་པེ་ཏི མ་ནྡོ.
‘‘པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཛཱ་ཡ་ཏི མཱི་ཡ་ཏི ཙ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ སི་ཝ་ཐི་ཀཾ [སཱི་ཝ་ཐི་ཀཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཧ་ར་ནྟི;
མ་གྒ་ཉྩ ལ་དྡྷཱ ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡ, ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཛཱ་ཡ་ཏི བྷཱུ་རི་པ་ཉྙོ’’ཏི [པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཛཱ་ཡ་ཏི བྷཱུ་རི་པ་ཉྙོ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)].
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨུ་ད་ཡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
༣. དེ་ཝ་ཧི་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༡༩༩. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཝཱ་ཏེ་ཧཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི; ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་ངྒྷ མེ ཏྭཾ, ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ, ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ ཛཱ་ནཱ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན དེ་ཝ་ཧི་ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ དེ་ཝ་ཧི་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཾ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ བྷ་ཝཾ ཏི་ཊྛཾ, མུ་ཎྜོ ས་ངྒྷཱ་ཊི་པཱ་རུ་ཏོ;
ཀིཾ པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོ ཀིཾ ཨེ་སཾ, ཀིཾ ནུ ཡཱ་ཙི་ཏུ་མཱ་ག་ཏོ’’ཏི.
‘‘ཨ་ར་ཧཾ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ, ཝཱ་ཏེ་ཧཱ་བཱ་དྷི་ཀོ མུ་ནི;
ས་ཙེ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀཾ ཨ་ཏྠི, མུ་ནི་ནོ དེ་ཧི བྲཱ་ཧྨ་ཎ.
‘‘པཱུ་ཛི་ཏོ པཱུ་ཛ་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ, ས་ཀྐ་རེ་ཡྻཱ་ན ས་ཀྐ་ཏོ;
ཨ་པ་ཙི་ཏོ ཨ་པ་ཙེ་ཡྻཱ་ནཾ [ཨ་པ་ཙི་ནེ་ཡྻཱ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.) ཊཱི་ཀཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ], ཏ་སྶ ཨི་ཙྪཱ་མི ཧཱ་ཏ་ཝེ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ཧི་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀ་སྶ ཀཱ་ཛཾ པུ་རི་སེ་ན གཱ་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ ཕཱ་ཎི་ཏ་སྶ ཙ པུ་ཊཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ་སྶ པཱ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ [ན་ཧཱ་པེ་ཏྭཱ (སཱི. པཱི.)] ཨུ་ཎྷོ་ད་ཀེ་ན ཕཱ་ཎི་ཏཾ ཨཱ་ལོ་ལེ་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་བཱ་དྷོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷི.
ཨ་ཐ ཁོ དེ་ཝ་ཧི་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ དེ་ཝ་ཧི་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཀ་ཏྠ ད་ཛྫཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ཏྠ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ;
ཀ་ཐ་ཉྷི ཡ་ཛ་མཱ་ན་སྶ, ཀ་ཐཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ད་ཀྑི་ཎཱ’’ཏི.
‘‘པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཡོ ཝེ་དཱི, ས་གྒཱ་པཱ་ཡ་ཉྩ པ་སྶ་ཏི;
ཨ་ཐོ ཛཱ་ཏི་ཀྑ་ཡཾ པ་ཏྟོ, ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཝོ་སི་ཏོ མུ་ནི.
‘‘ཨེ་ཏྠ ད་ཛྫཱ དེ་ཡྻ་དྷ་མྨཾ, ཨེ་ཏྠ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ;
ཨེ་ཝ་ཉྷི ཡ་ཛ་མཱ་ན་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཨི་ཛ྄ཛྷ་ཏི ད་ཀྑི་ཎཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, དེ་ཝ་ཧི་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
༤. མ་ཧཱ་སཱ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༠. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ ལཱུ་ཁོ ལཱུ་ཁ་པཱ་ཝུ་ར་ཎོ [ལཱུ་ཁ་པཱ་པུ་ར་ཎོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་ནྣུ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ལཱུ་ཁོ ལཱུ་ཁ་པཱ་ཝུ་ར་ཎོ’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་ཏྟཱ. ཏེ མཾ དཱ་རེ་ཧི སཾ་པུ་ཙྪ གྷ་རཱ ནི་ཀྑཱ་མེ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ པུ་ཏྟེ་སུ ཙ ས་ནྣི་སི་ནྣེ་སུ བྷཱ་ས་སྶུ –
‘‘ཡེ་ཧི ཛཱ་ཏེ་ཧི ན་ནྡི་སྶཾ, ཡེ་ས་ཉྩ བྷ་ཝ་མི་ཙྪི་སཾ;
ཏེ མཾ དཱ་རེ་ཧི སཾ་པུ་ཙྪ, སཱ་ཝ ཝཱ་རེ་ནྟི སཱུ་ཀ་རཾ.
‘‘ཨ་ས་ནྟཱ ཀི་ར མཾ ཛ་མྨཱ, ཏཱ་ཏ ཏཱ་ཏཱ་ཏི བྷཱ་ས་རེ;
ར་ཀྑ་སཱ པུ་ཏྟ་རཱུ་པེ་ན, ཏེ ཛ་ཧ་ནྟི ཝ་ཡོ་ག་ཏཾ.
‘‘ཨ་སྶོ་ཝ ཛི་ཎྞོ ནི་བྦྷོ་གོ, ཁཱ་ད་ནཱ ཨ་པ་ནཱི་ཡ་ཏི;
བཱ་ལ་ཀཱ་ནཾ པི་ཏཱ ཐེ་རོ, པ་རཱ་གཱ་རེ་སུ བྷི་ཀྑ་ཏི.
‘‘ད་ཎྜོ་ཝ ཀི་ར མེ སེ་ཡྻོ, ཡ་ཉྩེ པུ་ཏྟཱ ཨ་ན་སྶ་ཝཱ;
ཙ་ཎྜ་མྤི གོ་ཎཾ ཝཱ་རེ་ཏི, ཨ་ཐོ ཙ་ཎྜ་མྤི ཀུ་ཀྐུ་རཾ.
‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ པུ་རེ ཧོ་ཏི, ག་མྦྷཱི་རེ གཱ་དྷ་མེ་དྷ་ཏི;
ད་ཎྜ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཁ་ལི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ས་བྷཱ་ཡཾ མ་ཧཱ་ཛ་ན་ཀཱ་ཡེ ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏེ པུ་ཏྟེ་སུ ཙ ས་ནྣི་སི་ནྣེ་སུ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཡེ་ཧི ཛཱ་ཏེ་ཧི ན་ནྡི་སྶཾ, ཡེ་ས་ཉྩ བྷ་ཝ་མི་ཙྪི་སཾ;
ཏེ མཾ དཱ་རེ་ཧི སཾ་པུ་ཙྪ, སཱ་ཝ ཝཱ་རེ་ནྟི སཱུ་ཀ་རཾ.
‘‘ཨ་ས་ནྟཱ ཀི་ར མཾ ཛ་མྨཱ, ཏཱ་ཏ ཏཱ་ཏཱ་ཏི བྷཱ་ས་རེ;
ར་ཀྑ་སཱ པུ་ཏྟ་རཱུ་པེ་ན, ཏེ ཛ་ཧ་ནྟི ཝ་ཡོ་ག་ཏཾ.
‘‘ཨ་སྶོ་ཝ ཛི་ཎྞོ ནི་བྦྷོ་གོ, ཁཱ་ད་ནཱ ཨ་པ་ནཱི་ཡ་ཏི;
བཱ་ལ་ཀཱ་ནཾ པི་ཏཱ ཐེ་རོ, པ་རཱ་གཱ་རེ་སུ བྷི་ཀྑ་ཏི.
‘‘ད་ཎྜོ་ཝ ཀི་ར མེ སེ་ཡྻོ, ཡ་ཉྩེ པུ་ཏྟཱ ཨ་ན་སྶ་ཝཱ;
ཙ་ཎྜ་མྤི གོ་ཎཾ ཝཱ་རེ་ཏི, ཨ་ཐོ ཙ་ཎྜ་མྤི ཀུ་ཀྐུ་རཾ.
‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ པུ་རེ ཧོ་ཏི, ག་མྦྷཱི་རེ གཱ་དྷ་མེ་དྷ་ཏི;
ད་ཎྜ་སྶ ཨཱ་ནུ་བྷཱ་ཝེ་ན, ཁ་ལི་ཏྭཱ པ་ཏི་ཏི་ཊྛ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཾ པུ་ཏྟཱ གྷ་རཾ ནེ་ཏྭཱ ནྷཱ་པེ་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ དུ་སྶ་ཡུ་གེ་ན ཨ་ཙྪཱ་དེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ ཨེ་ཀཾ དུ་སྶ་ཡུ་གཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཡཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་མ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་སྶ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ནཾ པ་རི་ཡེ་སཱ་མ. པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ཏུ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་དྷ་ན’’ནྟི. པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
༥. མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. སོ ནེ་ཝ མཱ་ཏ་རཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི, ན པི་ཏ་རཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི, ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི, ན ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏ་རཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ མ་ཧ་ཏི་ཡཱ པ་རི་སཱ་ཡ པ་རི་ཝུ་ཏོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཾ. ས་ཙེ མཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ལ་པི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧ་མྤི ཏཾ ཨཱ་ལ་པི་སྶཱ་མི. ནོ ཙེ མཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཨཱ་ལ་པི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧ་མྤི ནཱ་ལ་པི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏཾ ནཱ་ལ་པི. ཨ་ཐ ཁོ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ – ‘ནཱ་ཡཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཀི་ཉྩི ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’ཏི ཏ་ཏོ་ཝ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ན མཱ་ནཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ སཱ་དྷུ, ཨ་ཏྠི་ཀ་སྶཱི་དྷ བྲཱ་ཧྨ་ཎ;
ཡེ་ན ཨ་ཏྠེ་ན ཨཱ་ག་ཙྪི, ཏ་མེ་ཝ་མ་ནུ་བྲཱུ་ཧ་ཡེ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ – ‘‘ཙི་ཏྟཾ མེ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ཏ་ཏྠེ་ཝ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དཱ་ནི མུ་ཁེ་ན ཙ པ་རི་ཙུ་མྦ་ཏི པཱ་ཎཱི་ཧི ཙ པ་རི་ས་མྦཱ་ཧ་ཏི, ནཱ་མ་ཉྩ སཱ་ཝེ་ཏི – ‘‘མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷཱ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷཱ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སཱ པ་རི་སཱ ཨ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ [ཨ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ (ཀ.)] ཨ་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ བྷོ! ཨ་ཡ་ཉྷི མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ནེ་ཝ མཱ་ཏ་རཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི, ན པི་ཏ་རཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི, ན ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི, ན ཛེ་ཊྛ་བྷཱ་ཏ་རཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི; ཨ་ཐ ཙ པ་ན ས་མ་ཎེ གོ་ཏ་མེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པ་ར་མ་ནི་པ་ཙྩ་ཀཱ་རཾ ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ལཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ཊྛེ་ཧི, ས་ཀེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་ད. ཡ་ཏོ ཏེ མ་ཡི ཙི་ཏྟཾ པ་ས་ནྣ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་ཀེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཀེ་སུ ན མཱ་ནཾ ཀ་ཡི་རཱ་ཐ, ཀེ་སུ ཙ་སྶ ས་གཱ་ར་ཝོ;
ཀྱ་སྶ ཨ་པ་ཙི་ཏཱ ཨ་སྶུ, ཀྱ་སྶུ སཱ་དྷུ སུ་པཱུ་ཛི་ཏཱ’’ཏི.
‘‘མཱ་ཏ་རི པི་ཏ་རི ཙཱ་པི, ཨ་ཐོ ཛེ་ཊྛ་མྷི བྷཱ་ཏ་རི;
ཨཱ་ཙ་རི་ཡེ ཙ་ཏུ་ཏྠ་མྷི,
ཏེ་སུ ན མཱ་ནཾ ཀ་ཡི་རཱ་ཐ;
ཏེ་སུ ཨ་སྶ ས་གཱ་ར་ཝོ,
ཏྱ་སྶ ཨ་པ་ཙི་ཏཱ ཨ་སྶུ;
ཏྱ་སྶུ སཱ་དྷུ སུ་པཱུ་ཛི་ཏཱ.
‘‘ཨ་ར་ཧ་ནྟེ སཱི་ཏཱི་བྷཱུ་ཏེ, ཀ་ཏ་ཀི་ཙྩེ ཨ་ནཱ་ས་ཝེ;
ནི་ཧ་ཙྩ མཱ་ནཾ ཨ་ཐ་དྡྷོ, ཏེ ན་མ་སྶེ ཨ་ནུ་ཏྟ་རེ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, མཱ་ན་ཏྠ་དྡྷོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
༦. པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སཱ་ཏོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སཱ་ཏ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཾ. ཡཾ ཡ་དེ་ཝ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ བྷཱ་སི་སྶ་ཏི ཏཾ ཏ་དེ་ཝ་སྶཱ་ཧཾ [ཏ་དེ་ཝ སཱ་ཧཾ (ཀ.)] པ་ཙྩ་ནཱི་ཀཱ་སྶ’’ནྟི [པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སྶ་ནྟི (པཱི.), པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སཱ་ཏ་ནྟི (ཀ.)]. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སེ ཙ་ངྐ་མ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སཱ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཙ་ངྐ་མ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘བྷ་ཎ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨ’ནྟི.
‘‘ན པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སཱ་ཏེ་ན, སུ་ཝི་ཛཱ་ནཾ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ;
ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛ་ཙི་ཏྟེ་ན, སཱ་ར་མྦྷ་བ་ཧུ་ལེ་ན ཙ.
‘‘ཡོ ཙ ཝི་ནེ་ཡྻ སཱ་ར་མྦྷཾ, ཨ་པྤ་སཱ་ད་ཉྩ ཙེ་ཏ་སོ;
ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ པ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ, ས ཝེ [ས་ཙེ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཛ་ཉྙཱ སུ་བྷཱ་སི་ཏ’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, པ་ཙྩ་ནཱི་ཀ་སཱ་ཏོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
༧. ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༣. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ སཱ་ལ་རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ནི་སི་ནྣཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. དི་སྭཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཀ་མྨ་ནྟཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟོ ར་མཱ་མི. ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ ཀིཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ནྟོ ར་མ་ཏཱི’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཀེ ནུ ཀ་མྨ་ནྟཱ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ སཱ་ལ་ཝ་ནེ ཏ་ཝ;
ཡ་དེ་ཀ་ཀོ ཨ་ར་ཉྙ་སྨིཾ, ར་ཏིཾ ཝི་ནྡ་ཏི གོ་ཏ་མོ’’ཏི.
‘‘ན མེ ཝ་ན་སྨིཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ་མ་ཏྠི,
ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཾ མེ ཝ་ནཾ ཝི་སཱུ་ཀཾ;
སྭཱ་ཧཾ ཝ་ནེ ནི་བྦ་ན་ཐོ ཝི་ས་ལློ,
ཨེ་ཀོ ར་མེ ཨ་ར་ཏིཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ན་ཝ་ཀ་མྨི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
༨. ཀ་ཊྛ་ཧཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༢༠༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་གོ་ཏྟ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ ཀ་ཊྛ་ཧཱ་ར་ཀཱ མཱ་ཎ་ཝ་ཀཱ ཡེ་ན ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་དྡ་སཾ་སུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ནི་སི་ནྣཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་གོ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་གོ་ཏྟཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཡ་གྒྷེ, བྷ་ཝཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི! ཨ་སུ་ཀ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ས་མ་ཎོ ནི་སི་ནྣོ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ’’. ཨ་ཐ ཁོ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་གོ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏེ་ཧི མཱ་ཎ་ཝ་ཀེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཡེ་ན སོ ཝ་ན་ས་ཎྜོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཏ་སྨིཾ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ནི་སི་ནྣཾ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ག་མྦྷཱི་ར་རཱུ་པེ བ་ཧུ་བྷེ་ར་ཝེ ཝ་ནེ,
སུ་ཉྙཾ ཨ་ར་ཉྙཾ ཝི་ཛ་ནཾ ཝི་གཱ་ཧི་ཡ;
ཨ་ནི་ཉྫ་མཱ་ནེ་ན ཋི་ཏེ་ན ཝ་གྒུ་ནཱ,
སུ་ཙཱ་རུ་རཱུ་པཾ ཝ་ཏ བྷི་ཀྑུ ཛྷཱ་ཡ་སི.
‘‘ན ཡ་ཏྠ གཱི་ཏཾ ན་པི ཡ་ཏྠ ཝཱ་དི་ཏཾ,
ཨེ་ཀོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝ་ན་ཝ་སྶི་ཏོ མུ་ནི;
ཨ་ཙྪེ་ར་རཱུ་པཾ པ་ཊི་བྷཱ་ཏི མཾ ཨི་དཾ,
ཡ་དེ་ཀ་ཀོ པཱི་ཏི་མ་ནོ ཝ་ནེ ཝ་སེ.
‘‘མ་ཉྙཱ་མ་ཧཾ ལོ་ཀཱ་དྷི་པ་ཏི་ས་ཧ་བྱ་ཏཾ,
ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནོ ཏི་དི་ཝཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ;
ཀ་སྨཱ བྷ་ཝཾ ཝི་ཛ་ན་མ་ར་ཉྙ་མ་སྶི་ཏོ,
ཏ་པོ ཨི་དྷ ཀུ་བྦ་སི བྲ་ཧྨ་པ་ཏྟི་ཡཱ’’ཏི.
‘‘ཡཱ ཀཱ་ཙི ཀ་ངྑཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ ཝཱ,
ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ པུ་ཐཱུ ས་དཱ་སི་ཏཱ;
ཨ་ཉྙཱ་ཎ་མཱུ་ལ་པྤ་བྷ་ཝཱ པ་ཛ་པྤི་ཏཱ,
ས་བྦཱ མ་ཡཱ བྱ་ནྟི་ཀ་ཏཱ ས་མཱུ་ལི་ཀཱ.
‘‘སྭཱ་ཧཾ ཨ་ཀ་ངྑོ ཨ་སི་ཏོ ཨ་ནཱུ་པ་ཡོ,
ས་བྦེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཝི་སུ་དྡྷ་ད་སྶ་ནོ;
པ་པྤུ་ཡྻ ས་མྦོ་དྷི་མ་ནུ་ཏྟ་རཾ སི་ཝཾ,
ཛྷཱ་ཡཱ་མ་ཧཾ བྲ་ཧྨ ར་ཧོ ཝི་སཱ་ར་དོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་གོ་ཏྟོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
༩. མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༥. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷོ གོ་ཏ་མ, དྷ་མྨེ་ན བྷི་ཀྑཾ པ་རི་ཡེ་སཱ་མི, དྷ་མྨེ་ན བྷི་ཀྑཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པོ་སེ་མི. ཀ་ཙྩཱ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨེ་ཝཾ་ཀཱ་རཱི ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི ཧོ་མཱི’’ཏི? ‘‘ཏ་གྒྷ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཝཾ་ཀཱ་རཱི ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི ཧོ་སི. ཡོ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, དྷ་མྨེ་ན བྷི་ཀྑཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏི, དྷ་མྨེ་ན བྷི་ཀྑཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པོ་སེ་ཏི, བ་ཧུཾ སོ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཡོ མཱ་ཏ་རཾ པི་ཏ་རཾ ཝཱ, མ་ཙྩོ དྷ་མྨེ་ན པོ་ས་ཏི;
ཏཱ་ཡ ནཾ པཱ་རི་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་སུ པ་ཎྜི་ཏཱ;
ཨི་དྷེ་ཝ ནཾ པ་སཾ་ས་ནྟི, པེ་ཙྩ ས་གྒེ པ་མོ་ད་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, མཱ་ཏུ་པོ་ས་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
༡༠. བྷི་ཀྑ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༦. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཧ་མྤི ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྷི་ཀྑ་ཀོ, བྷ་ཝ་མྤི བྷི་ཀྑ་ཀོ, ཨི་དྷ ནོ ཀིཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི?
‘‘ན ཏེ་ན བྷི་ཀྑ་ཀོ ཧོ་ཏི, ཡཱ་ཝ་ཏཱ བྷི་ཀྑ་ཏེ པ་རེ;
ཝི་སྶཾ དྷ་མྨཾ ས་མཱ་དཱ་ཡ, བྷི་ཀྑུ ཧོ་ཏི ན ཏཱ་ཝ་ཏཱ.
‘‘ཡོ་དྷ པུ་ཉྙ་ཉྩ པཱ་པ་ཉྩ, བཱ་ཧི་ཏྭཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ;
ས་ངྑཱ་ཡ ལོ་ཀེ ཙ་ར་ཏི, ས ཝེ བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷི་ཀྑ་ཀོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
༡༡. ས་ངྒཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༢༠༧. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ངྒཱ་ར་ཝོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་ཀོ, ཨུ་ད་ཀེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷིཾ པ་ཙྩེ་ཏི, སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ སཱ་ཝ་ཏྠིཾ པི་ཎྜཱ་ཡ པཱ་ཝི་སི. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་རི་ཏྭཱ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ས་ངྒཱ་ར་ཝོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་ཀོ, ཨུ་ད་ཀེ་ན སུ་དྡྷིཾ པ་ཙྩེ་ཏི, སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ས་ངྒཱ་ར་ཝ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན ས་ངྒཱ་ར་ཝ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ནི་ཝེ་ས་ནཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ ས་ངྒཱ་ར་ཝོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ས་ངྒཱ་ར་ཝཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་ཀོ, ཨུ་ད་ཀེ་ན སུ་དྡྷིཾ པ་ཙྩེ་སི, སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ’’. ‘‘ཀིཾ པ་ན ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་ཀོ, ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷིཾ པ་ཙྩེ་སི, སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་སཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ མེ, བྷོ གོ་ཏ་མ [ཨི་དྷ མེ བྷོ གོ་ཏ་མ ཨ་ཧཾ (པཱི. ཀ.)], ཡཾ དི་ཝཱ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཏཾ སཱ་ཡཾ ནྷཱ་ནེ་ན [ན་ཧཱ་ནེ་ན (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་ཝཱ་ཧེ་མི, ཡཾ ར་ཏྟིཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཏཾ པཱ་ཏཾ ནྷཱ་ནེ་ན པ་ཝཱ་ཧེ་མི. ཨི་མཾ ཁྭཱ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་ཀོ, ཨུ་ད་ཀེ་ན སུ་དྡྷིཾ པ་ཙྩེ་མི, སཱ་ཡཾ པཱ་ཏཾ ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་རཱ་མཱི’’ཏི.
‘‘དྷ་མྨོ ར་ཧ་དོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ སཱི་ལ་ཏི་ཏྠོ,
ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ ས་བྦྷི ས་ཏཾ པ་ས་ཏྠོ;
ཡ་ཏྠ ཧ་ཝེ ཝེ་ད་གུ་ནོ སི་ནཱ་ཏཱ,