༩. སུ་ནྡ་རི་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༡༩༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སུ་ནྡ་རི་ཀཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སུ་ནྡ་རི་ཀཱ་ཡ ན་དི་ཡཱ ཏཱི་རེ ཨ་གྒིཾ ཛུ་ཧ་ཏི, ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟཾ པ་རི་ཙ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨ་གྒིཾ ཛུ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་གྒི་ཧུ་ཏྟཾ པ་རི་ཙ་རི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ས་མ་ནྟཱ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ལོ་ཀེ་སི – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ’’ཏི? ཨ་དྡ་སཱ ཁོ སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་ཏཾ ནི་སི་ནྣཾ. དི་སྭཱ་ན ཝཱ་མེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཧ་བྱ་སེ་སཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ཧ་ཏྠེ་ན ཀ་མ་ཎྜ་ལུཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ད་ས་དྡེ་ན སཱི་སཾ ཝི་ཝ་རི. ཨ་ཐ ཁོ སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ‘མུ་ཎྜོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝཾ, མུ་ཎྜ་ཀོ ཨ་ཡཾ བྷ་ཝ’ནྟི ཏ་ཏོ་ཝ པུ་ན ནི་ཝ་ཏྟི་ཏུ་ཀཱ་མོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘མུ་ཎྜཱ་པི ཧི ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ བྷ་ཝ་ནྟི; ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཛཱ་ཏིཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཀིཾ་ཛ་ཙྩོ བྷ་ཝ’ནྟི?

‘‘མཱ ཛཱ་ཏིཾ པུ་ཙྪ ཙ་ར་ཎ་ཉྩ པུ་ཙྪ,

ཀ་ཊྛཱ ཧ་ཝེ ཛཱ་ཡ་ཏི ཛཱ་ཏ་ཝེ་དོ;

ནཱི་ཙཱ་ཀུ་ལཱི་ནོ་པི མུ་ནི དྷི་ཏི་མཱ,

ཨཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཧོ་ཏི ཧི་རཱི་ནི་སེ་དྷོ.

‘‘ས་ཙྩེ་ན ད་ནྟོ ད་མ་སཱ ཨུ་པེ་ཏོ,

ཝེ་ད་ནྟ་གཱུ ཝུ་སི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ;

ཡ་ཉྙོ་པ་ནཱི་ཏོ ཏ་མུ་པ་ཝ྄ཧ་ཡེ་ཐ,

ཀཱ་ལེ་ན སོ ཛུ་ཧ་ཏི ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻེ’’ཏི.

‘‘ཨ་དྡྷཱ སུ་ཡི་ཊྛཾ སུ་ཧུ་ཏཾ མ་མ ཡི་དཾ,

ཡཾ ཏཱ་དི་སཾ ཝེ་ད་གུ་མ་དྡ་སཱ་མི;

ཏུ་མྷཱ་དི་སཱ་ན་ཉྷི ཨ་ད་སྶ་ནེ་ན,

ཨ་ཉྙོ ཛ་ནོ བྷུ་ཉྫ་ཏི ཧ་བྱ་སེ་ས’’ནྟི.

‘‘བྷུ་ཉྫ་ཏུ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ. བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ཝ’’ནྟི.

‘‘གཱ་ཐཱ་བྷི་གཱི་ཏཾ མེ ཨ་བྷོ་ཛ་ནེ་ཡྻཾ,

ས་མྤ་སྶ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ནེ་ས དྷ་མྨོ;

གཱ་ཐཱ་བྷི་གཱི་ཏཾ པ་ནུ་ད་ནྟི བུ་དྡྷཱ,

དྷ་མྨེ ས་ཏི བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཝུ་ཏྟི་རེ་སཱ.

‘‘ཨ་ཉྙེ་ན ཙ ཀེ་ཝ་ལི་ནཾ མ་ཧེ་སིཾ,

ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ;

ཨ་ནྣེ་ན པཱ་ནེ་ན ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་སྶུ,

ཁེ་ཏྟ་ཉྷི ཏཾ པུ་ཉྙ་པེ་ཀྑ་སྶ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཀ་སྶ ཙཱ་ཧཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨི་མཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ ད་མྨཱི’’ཏི? ‘‘ན ཁྭཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པ་སྶཱ་མི ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཡ་སྶེ་སོ ཧ་བྱ་སེ་སོ བྷུ་ཏྟོ ས་མྨཱ པ་རི་ཎཱ་མཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ ཨ་ཉྙ་ཏྲ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཝཱ. ཏེ་ན ཧི ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ ཨ་པྤ་ཧ་རི་ཏེ ཝཱ ཚ་ཌྜེ་ཧི ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀེ ཝཱ ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་པི་ལཱ་པེ་ཧཱི’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏཾ ཧ་བྱ་སེ་སཾ ཨ་པྤཱ་ཎ་ཀེ ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་པི་ལཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ སོ ཧ་བྱ་སེ་སོ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟོ ཙི་ཙྩི་ཊཱ་ཡ་ཏི ཙི་ཊི་ཙི་ཊཱ་ཡ་ཏི ས་ནྡྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི ས་མྤ་དྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ཕཱ་ལོ [ལོ་ཧོ (ཀ.)] དི་ཝ་སཾ་ས་ནྟ་ཏྟོ [དི་ཝ་ས་ས་ནྟ་ཏྟོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟོ ཙི་ཙྩི་ཊཱ་ཡ་ཏི ཙི་ཊི་ཙི་ཊཱ་ཡ་ཏི ས་ནྡྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི ས་མྤ་དྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སོ ཧ་བྱ་སེ་སོ ཨུ་ད་ཀེ པ་ཀྑི་ཏྟོ ཙི་ཙྩི་ཊཱ་ཡ་ཏི ཙི་ཊི་ཙི་ཊཱ་ཡ་ཏི ས་ནྡྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི ས་མྤ་དྷཱུ་པཱ་ཡ་ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ སཾ་ཝི་གྒོ ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཾ ཁོ སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ བྷ་ག་ཝཱ གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –

‘‘མཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ དཱ་རུ ས་མཱ་ད་ཧཱ་ནོ,

སུ་དྡྷིཾ ཨ་མ་ཉྙི བ་ཧི་དྡྷཱ ཧི ཨེ་ཏཾ;

ན ཧི ཏེ་ན སུ་དྡྷིཾ ཀུ་ས་ལཱ ཝ་ད་ནྟི,

ཡོ བཱ་ཧི་རེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷི་མི་ཙྪེ.

‘‘ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཧཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ དཱ་རུ་དཱ་ཧཾ

ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝུ་ཛྫ་ལ་ཡཱ་མི [ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་མེ་ཝ ཛ་ལ་ཡཱ་མི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཛོ་ཏིཾ;

ནི་ཙྩ་གྒི་ནཱི ནི་ཙྩ་ས་མཱ་ཧི་ཏ་ཏྟོ,

ཨ་ར་ཧཾ ཨ་ཧཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རཱ་མི.

‘‘མཱ་ནོ ཧི ཏེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ ཁཱ་རི་བྷཱ་རོ,

ཀོ་དྷོ དྷུ་མོ བྷ་སྨ་ནི མོ་ས་ཝ་ཛྫཾ;

ཛི་ཝ྄ཧཱ སུ་ཛཱ ཧ་ད་ཡཾ ཛོ་ཏི་ཋཱ་ནཾ,

ཨ་ཏྟཱ སུ་ད་ནྟོ པུ་རི་ས་སྶ ཛོ་ཏི.

‘‘དྷ་མྨོ ར་ཧ་དོ བྲཱ་ཧྨ་ཎ སཱི་ལ་ཏི་ཏྠོ,

ཨ་ནཱ་ཝི་ལོ ས་བྦྷི ས་ཏཾ པ་ས་ཏྠོ;

ཡ་ཏྠ ཧ་ཝེ ཝེ་ད་གུ་ནོ སི་ནཱ་ཏཱ,

ཨ་ན་ལླ་ག་ཏྟཱ་ཝ [ཨ་ན་ལླཱི་ན་ག་ཏྟཱ་ཝ (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཏ་ར་ནྟི པཱ་རཾ.

‘‘ས་ཙྩཾ དྷ་མྨོ སཾ་ཡ་མོ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ,

མ་ཛ྄ཛྷེ སི་ཏཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ བྲ་ཧྨ་པ་ཏྟི;

ས ཏུ་ཛྫུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ ན་མོ ཀ་རོ་ཧི,

ཏ་མ་ཧཾ ན་རཾ དྷ་མྨ་སཱ་རཱི་ཏི བྲཱུ་མཱི’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, སུ་ནྡ་རི་ཀ་བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཙ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ བྷཱ་ར་དྭཱ་ཛོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི.