༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. པུ་གྒ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༡༣༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སེ་ན་དིཾ ཀོ་ས་ལཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཏ་མོ་ཏ་མ་པ་རཱ་ཡ་ནོ, ཏ་མོ་ཛོ་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ནོ, ཛོ་ཏི་ཏ་མ་པ་རཱ་ཡ་ནོ, ཛོ་ཏི་ཛོ་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ པུ་གྒ་ལོ ཏ་མོ་ཏ་མ་པ་རཱ་ཡ་ནོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ནཱི་ཙེ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ ཝེ་ན་ཀུ་ལེ [ཝེ་ཎ་ཀུ་ལེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱ ནེ་སཱ་ད་ཀུ་ལེ ཝཱ ར་ཐ་ཀཱ་ར་ཀུ་ལེ ཝཱ པུ་ཀྐུ་ས་ཀུ་ལེ ཝཱ ད་ལི་དྡེ ཨ་པྤ་ནྣ་པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནེ ཀ་སི་ར་ཝུ་ཏྟི་ཀེ, ཡ་ཏྠ ཀ་སི་རེ་ན གྷཱ་ས་ཙྪཱ་དོ ལ་བྦྷ་ཏི. སོ ཙ ཧོ་ཏི དུ་བྦ་ཎྞོ དུ་དྡ་སི་ཀོ ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོ བ་ཝ྄ཧཱ་བཱ་དྷོ [བ་ཧྭཱ་བཱ་དྷོ (ཀ.)] ཀཱ་ཎོ ཝཱ ཀུ་ཎཱི ཝཱ ཁ་ཉྫོ ཝཱ པ་ཀྑ་ཧ་ཏོ ཝཱ, ན ལཱ་བྷཱི ཨ་ནྣ་སྶ པཱ་ན་སྶ ཝ་ཏྠ་སྶ ཡཱ་ན་སྶ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་སྶ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻ་སྶ. སོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཱ ཝཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཏ་མཱ ཝཱ ཏ་མཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ལོ་ཧི་ཏ་མ་ལཱ ཝཱ ལོ་ཧི་ཏ་མ་ལཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་གྒ་ལོ ཏ་མོ་ཏ་མ་པ་རཱ་ཡ་ནོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་གྒ་ལོ ཏ་མོ་ཛོ་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ནོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ནཱི་ཙེ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཎྜཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ ཝེ་ན་ཀུ་ལེ ཝཱ ནེ་སཱ་ད་ཀུ་ལེ ཝཱ ར་ཐ་ཀཱ་ར་ཀུ་ལེ ཝཱ པུ་ཀྐུ་ས་ཀུ་ལེ ཝཱ ད་ལི་དྡེ ཨ་པྤ་ནྣ་པཱ་ན་བྷོ་ཛ་ནེ ཀ་སི་ར་ཝུ་ཏྟི་ཀེ, ཡ་ཏྠ ཀ་སི་རེ་ན གྷཱ་ས་ཙྪཱ་དོ ལ་བྦྷ་ཏི. སོ ཙ ཁོ ཧོ་ཏི དུ་བྦ་ཎྞོ དུ་དྡ་སི་ཀོ ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོ བ་ཝ྄ཧཱ་བཱ་དྷོ, ཀཱ་ཎོ ཝཱ ཀུ་ཎཱི ཝཱ ཁ་ཉྫོ ཝཱ པ་ཀྑ་ཧ་ཏོ ཝཱ, ན ལཱ་བྷཱི ཨ་ནྣ་སྶ པཱ་ན་སྶ ཝ་ཏྠ་སྶ ཡཱ་ན་སྶ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་སྶ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻ་སྶ. སོ ཀཱ་ཡེ་ན སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, མ་ན་སཱ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡེ་ན སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ མ་ན་སཱ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཝཱ པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་རོ་ཧེ་ཡྻ, པ་ལླ་ངྐཱ ཝཱ ཨ་སྶ་པི་ཊྛིཾ ཨཱ་རོ་ཧེ་ཡྻ, ཨ་སྶ་པི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨཱ་རོ་ཧེ་ཡྻ, ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝཱ པཱ་སཱ་དཾ ཨཱ་རོ་ཧེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་གྒ་ལོ ཏ་མོ་ཛོ་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ནོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་གྒ་ལོ ཛོ་ཏི་ཏ་མ་པ་རཱ་ཡ་ནོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་ཙྩེ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ, ཨ་ཌྜྷེ མ་ཧ་དྡྷ་ནེ མ་ཧཱ་བྷོ་གེ པ་ཧཱུ་ཏ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏེ པ་ཧཱུ་ཏ་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎེ པ་ཧཱུ་ཏ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙེ. སོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ, པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ལཱ་བྷཱི ཨ་ནྣ་སྶ པཱ་ན་སྶ ཝ་ཏྠ་སྶ ཡཱ་ན་སྶ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་སྶ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻ་སྶ. སོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ པཱ་སཱ་དཱ ཝཱ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨོ་རོ་ཧེ་ཡྻ, ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝཱ ཨ་སྶ་པི་ཊྛིཾ ཨོ་རོ་ཧེ་ཡྻ, ཨ་སྶ་པི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ པ་ལླ་ངྐཾ ཨོ་རོ་ཧེ་ཡྻ, པ་ལླ་ངྐཱ ཝཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཨོ་རོ་ཧེ་ཡྻ, པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཝཱ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ པ་ཝི་སེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་གྒ་ལོ ཛོ་ཏི་ཏ་མ་པ་རཱ་ཡ་ནོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་གྒ་ལོ ཛོ་ཏི་ཛོ་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ནོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨུ་ཙྩེ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལ་ཀུ་ལེ ཝཱ, ཨ་ཌྜྷེ མ་ཧ་དྡྷ་ནེ མ་ཧཱ་བྷོ་གེ པ་ཧཱུ་ཏ་ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏེ པ་ཧཱུ་ཏ་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎེ པ་ཧཱུ་ཏ་དྷ་ན་དྷ་ཉྙེ. སོ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་བྷི་རཱུ་པོ ད་སྶ་ནཱི་ཡོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ, པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ལཱ་བྷཱི ཨ་ནྣ་སྶ པཱ་ན་སྶ ཝ་ཏྠ་སྶ ཡཱ་ན་སྶ མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་སྶ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐ་པ་དཱི་པེ་ཡྻ་སྶ. སོ ཀཱ་ཡེ་ན སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, ཝཱ་ཙཱ་ཡ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི, མ་ན་སཱ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡེ་ན སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ མ་ན་སཱ སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཙ་རི་ཏྭཱ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་རི་སོ པ་ལླ་ངྐཱ ཝཱ པ་ལླ་ངྐཾ ས་ངྐ་མེ་ཡྻ, ཨ་སྶ་པི་ཊྛི་ཡཱ ཝཱ ཨ་སྶ་པི་ཊྛིཾ ས་ངྐ་མེ་ཡྻ, ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷཱ ཝཱ ཧ་ཏྠི་ཀྑ་ནྡྷཾ ས་ངྐ་མེ་ཡྻ, པཱ་སཱ་དཱ ཝཱ པཱ་སཱ་དཾ ས་ངྐ་མེ་ཡྻ. ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་གྒ་ལོ ཛོ་ཏི་ཛོ་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ནོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ…པེ…
‘‘ད་ལི་དྡོ པུ་རི་སོ རཱ་ཛ, ཨ་སྶ་དྡྷོ ཧོ་ཏི མ་ཙྪ་རཱི;
ཀ་ད་རི་ཡོ པཱ་པ་ས་ངྐ་པྤོ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཨ་ནཱ་ད་རོ.
‘‘ས་མ་ཎེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཝཱ་པི, ཨ་ཉྙེ ཝཱ་པི ཝ་ནི་བྦ་ཀེ;
ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི པ་རི་བྷཱ་ས་ཏི, ན་ཏྠི་ཀོ ཧོ་ཏི རོ་ས་ཀོ.
‘‘ད་ད་མཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, ཡཱ་ཙ་མཱ་ནཱ་ན བྷོ་ཛ་ནཾ;
ཏཱ་དི་སོ པུ་རི་སོ རཱ་ཛ, མཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཛ་ནཱ་དྷི་པ;
ཨུ་པེ་ཏི ནི་ར་ཡཾ གྷོ་རཾ, ཏ་མོ་ཏ་མ་པ་རཱ་ཡ་ནོ.
‘‘ད་ལི་དྡོ པུ་རི་སོ རཱ་ཛ, ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ཙྪ་རཱི;
ད་དཱ་ཏི སེ་ཊྛ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨ་བྱ་གྒ་མ་ན་སོ ན་རོ.
‘‘ས་མ་ཎེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཝཱ་པི, ཨ་ཉྙེ ཝཱ་པི ཝ་ནི་བྦ་ཀེ;
ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི, ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི.
‘‘ད་ད་མཱ་ནཾ ན ཝཱ་རེ་ཏི [ན ནི་ཝཱ་རེ་ཏི (སཱི.)], ཡཱ་ཙ་མཱ་ནཱ་ན བྷོ་ཛ་ནཾ;
ཏཱ་དི་སོ པུ་རི་སོ རཱ་ཛ, མཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཛ་ནཱ་དྷི་པ;
ཨུ་པེ་ཏི ཏི་དི་ཝཾ ཋཱ་ནཾ, ཏ་མོ་ཛོ་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ནོ.
‘‘ཨ་ཌྜྷོ ཙེ [ཨ་ཌྜྷོ ཝེ (པཱི. ཀ.)] པུ་རི་སོ རཱ་ཛ, ཨ་སྶ་དྡྷོ ཧོ་ཏི མ་ཙྪ་རཱི;
ཀ་ད་རི་ཡོ པཱ་པ་ས་ངྐ་པྤོ, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཨ་ནཱ་ད་རོ.
‘‘ས་མ་ཎེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཝཱ་པི, ཨ་ཉྙེ ཝཱ་པི ཝ་ནི་བྦ་ཀེ;
ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི པ་རི་བྷཱ་ས་ཏི, ན་ཏྠི་ཀོ ཧོ་ཏི རོ་ས་ཀོ.
‘‘ད་ད་མཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏི, ཡཱ་ཙ་མཱ་ནཱ་ན བྷོ་ཛ་ནཾ;
ཏཱ་དི་སོ པུ་རི་སོ རཱ་ཛ, མཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཛ་ནཱ་དྷི་པ;
ཨུ་པེ་ཏི ནི་ར་ཡཾ གྷོ་རཾ, ཛོ་ཏི་ཏ་མ་པ་རཱ་ཡ་ནོ.
‘‘ཨ་ཌྜྷོ ཙེ པུ་རི་སོ རཱ་ཛ, ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི ཨ་མ་ཙྪ་རཱི;
ད་དཱ་ཏི སེ་ཊྛ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨ་བྱ་གྒ་མ་ན་སོ ན་རོ.
‘‘ས་མ་ཎེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཝཱ་པི, ཨ་ཉྙེ ཝཱ་པི ཝ་ནི་བྦ་ཀེ;
ཨུ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི, ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི.
‘‘ད་ད་མཱ་ནཾ ན ཝཱ་རེ་ཏི, ཡཱ་ཙ་མཱ་ནཱ་ན བྷོ་ཛ་ནཾ;
ཏཱ་དི་སོ པུ་རི་སོ རཱ་ཛ, མཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཛ་ནཱ་དྷི་པ;
ཨུ་པེ་ཏི ཏི་དི་ཝཾ ཋཱ་ནཾ, ཛོ་ཏི་ཛོ་ཏི་པ་རཱ་ཡ་ནོ’’ཏི.
༢. ཨ་ཡྻི་ཀཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༣༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སེ་ན་དིཾ ཀོ་ས་ལཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཧ་ནྡ, ཀུ་ཏོ ནུ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ག་ཙྪ་སི དི་ཝཱ་དི་ཝ་སྶཱ’’ཏི?
‘‘ཨ་ཡྻི་ཀཱ མེ, བྷ་ནྟེ, ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏཱ ཛི་ཎྞཱ ཝུ་ཌྜྷཱ མ་ཧ་ལླི་ཀཱ ཨ་དྡྷ་ག་ཏཱ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟཱ ཝཱི་ས་ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ. ཨ་ཡྻི་ཀཱ ཁོ པ་ན མེ, བྷ་ནྟེ, པི་ཡཱ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པཱ. ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ནེ་ན ཙེ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ལ་བྷེ་ཡྻཾ ‘མཱ མེ ཨ་ཡྻི་ཀཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སཱི’ཏི, ཧ་ཏྠི་ར་ཏ་ན་མྤཱ་ཧཾ ད་དེ་ཡྻཾ – ‘མཱ མེ ཨ་ཡྻི་ཀཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སཱི’ཏི. ཨ་སྶ་ར་ཏ་ནེ་ན ཙེ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ལ་བྷེ་ཡྻཾ ‘མཱ མེ ཨ་ཡྻི་ཀཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སཱི’ཏི, ཨ་སྶ་ར་ཏ་ན་མྤཱ་ཧཾ ད་དེ་ཡྻཾ – ‘མཱ མེ ཨ་ཡྻི་ཀཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སཱི’ཏི. གཱ་མ་ཝ་རེ་ན ཙེ་པཱ་ཧཾ བྷ་ནྟེ, ལ་བྷེ་ཡྻཾ ‘མཱ མེ ཨ་ཡྻི་ཀཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སཱི’ཏི, གཱ་མ་ཝ་ར་མྤཱ་ཧཾ ད་དེ་ཡྻཾ – ‘མཱ མེ ཨ་ཡྻི་ཀཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སཱི’ཏི. ཛ་ན་པ་ད་པ་དེ་སེ་ན [ཛ་ན་པ་དེ་ན (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཙེ་པཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ལ་བྷེ་ཡྻཾ ‘མཱ མེ ཨ་ཡྻི་ཀཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སཱི’ཏི, ཛ་ན་པ་ད་པ་དེ་ས་མྤཱ་ཧཾ ད་དེ་ཡྻཾ – ‘མཱ མེ ཨ་ཡྻི་ཀཱ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སཱི’ཏི. ‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ མ་ར་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ མ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏཱ’ཏི. ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ཡཱ་ཝ་སུ་བྷཱ་སི་ཏ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ས་བྦེ ས་ཏྟཱ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ མ་ར་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ མ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏཱ’’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ! ས་བྦེ ས་ཏྟཱ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ མ་ར་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ མ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏཱ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡཱ་ནི ཀཱ་ནི་ཙི ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་བྷཱ་ཛ་ནཱ་ནི ཨཱ་མ་ཀཱ་ནི ཙེ་ཝ པ་ཀྐཱ་ནི ཙ ས་བྦཱ་ནི ཏཱ་ནི བྷེ་ད་ན་དྷ་མྨཱ་ནི བྷེ་ད་ན་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ་ནི བྷེ་ད་ནཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏཱ་ནི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་བྦེ ས་ཏྟཱ མ་ར་ཎ་དྷ་མྨཱ མ་ར་ཎ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ མ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ཏཱི་ཏཱ’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ…པེ…
‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ མ་རི་སྶ་ནྟི, མ་ར་ཎ་ནྟ་ཉྷི ཛཱི་ཝི་ཏཾ;
ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཾ ག་མི་སྶ་ནྟི, པུ་ཉྙ་པཱ་པ་ཕ་ལཱུ་པ་གཱ;
ནི་ར་ཡཾ པཱ་པ་ཀ་མྨ་ནྟཱ, པུ་ཉྙ་ཀ་མྨཱ ཙ སུ་གྒ་ཏིཾ.
‘‘ཏ་སྨཱ ཀ་རེ་ཡྻ ཀ་ལྱཱ་ཎཾ, ནི་ཙ་ཡཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ;
པུ་ཉྙཱ་ནི པ་ར་ལོ་ཀ་སྨིཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི པཱ་ཎི་ན’’ནྟི.
༣. ལོ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༣༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཏི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ལོ་ཀ་སྶ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཏ་ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ལོ་ཀ་སྶ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མེ ཏ་ཡོ? ལོ་བྷོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ལོ་ཀ་སྶ དྷ་མྨོ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ. དོ་སོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ལོ་ཀ་སྶ དྷ་མྨོ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ. མོ་ཧོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ལོ་ཀ་སྶ དྷ་མྨོ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ. ཨི་མེ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཡོ ལོ་ཀ་སྶ དྷ་མྨཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ…པེ…
‘‘ལོ་བྷོ དོ་སོ ཙ མོ་ཧོ ཙ, པུ་རི་སཾ པཱ་པ་ཙེ་ཏ་སཾ;
ཧིཾ་ས་ནྟི ཨ་ཏྟ་ས་མྦྷཱུ་ཏཱ, ཏ་ཙ་སཱ་རཾ་ཝ ས་མྥ་ལ’’ནྟི.
༤. ཨི་སྶ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༡༣༥. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཏྠ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ཡ་ཏྠ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་ད་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀ་ཏྠ པ་ན, བྷ་ནྟེ, དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལ’’ནྟི? ‘‘ཨ་ཉྙཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་ཏྠ དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཉྙཾ པ་ནེ་ཏཾ ཀ་ཏྠ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལ་ནྟི? སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ, ནོ ཏ་ཐཱ དུ་སྶཱི་ལེ. ཏེ་ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཉྙེ་ཝེ་ཏྠ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མི. ཡ་ཐཱ, ཏེ ཁ་མེ་ཡྻ, ཏ་ཐཱ ནཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཱ་སི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷ ཏྱ་སྶ ཡུ་དྡྷཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ས་ངྒཱ་མོ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོ [ས་མཱུ་པ་བྦཱུ་ལ༹ྷོ (སཱི.), ས་མུ་པ་བྦུ་ལ༹ྷོ (པཱི.)]. ཨ་ཐ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་སི་ཀྑི་ཏོ ཨ་ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ ཨ་ཀ་ཏ་ཡོ་གྒོ ཨ་ཀ་ཏཱུ་པཱ་ས་ནོ བྷཱི་རུ ཚ་མྦྷཱི ཨུ་ཏྲཱ་སཱི པ་ལཱ་ཡཱི. བྷ་རེ་ཡྻཱ་སི ཏཾ པུ་རི་སཾ, ཨ་ཏྠོ ཙ ཏེ ཏཱ་དི་སེ་ན པུ་རི་སེ་ནཱ’’ཏི? ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་རེ་ཡྻཾ ཏཾ པུ་རི་སཾ, ན ཙ མེ ཨ་ཏྠོ ཏཱ་དི་སེ་ན པུ་རི་སེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་སི་ཀྑི་ཏོ…པེ… ཨ་ཐ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཝེ་སྶ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་སི་ཀྑི་ཏོ…པེ… ཨ་ཐ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ སུ་དྡ་ཀུ་མཱ་རོ ཨ་སི་ཀྑི་ཏོ…པེ… ན ཙ མེ ཨ་ཏྠོ ཏཱ་དི་སེ་ན པུ་རི་སེ་ནཱ’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷ ཏྱ་སྶ ཡུ་དྡྷཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ས་ངྒཱ་མོ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོ. ཨ་ཐ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀུ་མཱ་རོ སུ་སི་ཀྑི་ཏོ ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ ཀ་ཏ་ཡོ་གྒོ ཀ་ཏཱུ་པཱ་ས་ནོ ཨ་བྷཱི་རུ ཨ་ཙྪ་མྦྷཱི ཨ་ནུ་ཏྲཱ་སཱི ཨ་པ་ལཱ་ཡཱི. བྷ་རེ་ཡྻཱ་སི ཏཾ པུ་རི་སཾ, ཨ་ཏྠོ ཙ ཏེ ཏཱ་དི་སེ་ན པུ་རི་སེ་ནཱ’’ཏི? ‘‘བྷ་རེ་ཡྻཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ པུ་རི་སཾ, ཨ་ཏྠོ ཙ མེ ཏཱ་དི་སེ་ན པུ་རི་སེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་མཱ་རོ…པེ… ཨ་ཐ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཝེ་སྶ་ཀུ་མཱ་རོ…པེ… ཨ་ཐ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ སུ་དྡ་ཀུ་མཱ་རོ སུ་སི་ཀྑི་ཏོ ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ ཀ་ཏ་ཡོ་གྒོ ཀ་ཏཱུ་པཱ་ས་ནོ ཨ་བྷཱི་རུ ཨ་ཙྪ་མྦྷཱི ཨ་ནུ་ཏྲཱ་སཱི ཨ་པ་ལཱ་ཡཱི. བྷ་རེ་ཡྻཱ་སི ཏཾ པུ་རི་སཾ, ཨ་ཏྠོ ཙ ཏེ ཏཱ་དི་སེ་ན པུ་རི་སེ་ནཱ’’ཏི? ‘‘བྷ་རེ་ཡྻཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཏཾ པུ་རི་སཾ, ཨ་ཏྠོ ཙ མེ ཏཱ་དི་སེ་ན པུ་རི་སེ་ནཱ’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡ་སྨཱ ཀ་སྨཱ ཙེ་པི [ཡ་སྨཱ ཙེ་པི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཀུ་ལཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི, སོ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཏ་སྨིཾ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལཾ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ་ངྒཱ་ནི པ་ཧཱི་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི? ཀཱ་མ་ཙྪ་ནྡོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི, བྱཱ་པཱ་དོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི, ཐི་ན་མི་དྡྷཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧོ་ཏི, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ་ངྒཱ་ནི པ་ཧཱི་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི? ཨ་སེ་ཀྑེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཀྑེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཀྑེ་ན པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་སེ་ཀྑེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏི པ་ཉྩ་ངྒ་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནེ པ་ཉྩ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏེ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལ’’ནྟི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ –
‘‘ཨི་སྶ་ཏྟཾ [ཨི་སྶ་ཏྠཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] བ་ལ་ཝཱི་རི་ཡ་ཉྩ [བ་ལ་ཝི་རི་ཡ་ཉྩ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ཡ་སྨིཾ ཝི་ཛྫེ་ཐ མཱ་ཎ་ཝེ;
ཏཾ ཡུ་དྡྷ་ཏྠོ བྷ་རེ རཱ་ཛཱ, ནཱ་སཱུ་རཾ ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ.
‘‘ཏ་ཐེ་ཝ ཁ་ནྟི་སོ་ར་ཙྩཾ, དྷ་མྨཱ ཡ་སྨིཾ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ;
ཨ་རི་ཡ་ཝུ་ཏྟིཾ མེ་དྷཱ་ཝིཾ, ཧཱི་ན་ཛ་ཙྩ་མྤི པཱུ་ཛ་ཡེ.
‘‘ཀཱ་ར་ཡེ ཨ་སྶ་མེ ར་མྨེ, ཝཱ་ས་ཡེ་ཏྠ བ་ཧུ་སྶུ་ཏེ;
པ་པ་ཉྩ ཝི་ཝ་ནེ ཀ་ཡི་རཱ, དུ་གྒེ ས་ངྐ་མ་ནཱ་ནི ཙ.
‘‘ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ ཁཱ་ད་ནཱི་ཡཾ, ཝ་ཏྠ་སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི ཙ;
ད་དེ་ཡྻ ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏེ་སུ, ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ.
‘‘ཡ་ཐཱ ཧི མེ་གྷོ ཐ་ན་ཡཾ, ཝི་ཛྫུ་མཱ་ལཱི ས་ཏ་ཀྐ་ཀུ;
ཐ་ལཾ ནི་ནྣ་ཉྩ པཱུ་རེ་ཏི, ཨ་བྷི་ཝ་སྶཾ ཝ་སུ་ནྡྷ་རཾ.
‘‘ཏ་ཐེ་ཝ ས་དྡྷོ སུ་ཏ་ཝཱ, ཨ་བྷི་ས་ངྑ་ཙྩ བྷོ་ཛ་ནཾ;
ཝ་ནི་བྦ་ཀེ ཏ་པྤ་ཡ་ཏི, ཨ་ནྣ་པཱ་ནེ་ན པ་ཎྜི་ཏོ.
‘‘ཨཱ་མོ་ད་མཱ་ནོ པ་ཀི་རེ་ཏི, དེ་ཐ དེ་ཐཱ་ཏི བྷཱ་ས་ཏི;
ཏཾ ཧི་སྶ ག་ཛྫི་ཏཾ ཧོ་ཏི, དེ་ཝ་སྶེ་ཝ པ་ཝ་སྶ་ཏོ;
སཱ པུ་ཉྙ་དྷཱ་རཱ ཝི་པུ་ལཱ, དཱ་ཏཱ་རཾ ཨ་བྷི་ཝ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
༥. པ་བྦ་ཏཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༡༣༦. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ རཱ་ཛཱ་ནཾ པ་སེ་ན་དིཾ ཀོ་ས་ལཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཧ་ནྡ, ཀུ་ཏོ ནུ ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ག་ཙྪ་སི དི་ཝཱ དི་ཝ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, ར་ཉྙཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་མ་ད་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་མ་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟཾ པ་ཐ་ཝི་མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ རཱ་ཛ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི, ཏེ་སུ ཁྭཱ་ཧཾ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨུ་སྶུ་ཀྐ་མཱ་པ་ནྣོ’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་སི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨི་དྷ ཏེ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ. སོ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཡ་གྒྷེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ་དྡ་སཾ མ་ཧ་ནྟཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ས་མཾ ས་བྦེ པཱ་ཎེ ནི་པྤོ་ཐེ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཡཾ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ཏཾ ཀ་རོ་ཧཱི’ཏི. ཨ་ཐ དུ་ཏི་ཡོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ…པེ… ཨ་ཐ ཏ་ཏི་ཡོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ…པེ… ཨ་ཐ ཙ་ཏུ་ཏྠོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ས་དྡྷཱ་ཡི་ཀོ པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ. སོ ཏཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཡ་གྒྷེ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ཧཾ ཨཱ་ག་ཙྪཱ་མི ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ. ཏ་ཏྠ་དྡ་སཾ མ་ཧ་ནྟཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨ་བྦྷ་ས་མཾ ས་བྦེ པཱ་ཎེ ནི་པྤོ་ཐེ་ནྟོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི. ཡཾ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཏཾ ཀ་རོ་ཧཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཧ་ཏི མ་ཧ་བྦྷ་ཡེ ས་མུ་པྤ་ནྣེ དཱ་རུ་ཎེ མ་ནུ་སྶ་ཀྑ་ཡེ [མ་ནུ་སྶ་ཀཱ་ཡེ (ཀ.)] དུ་ལླ་བྷེ མ་ནུ་སྶ་ཏྟེ ཀི་མ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི?
‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ མེ, བྷ་ནྟེ, མ་ཧ་ཏི མ་ཧ་བྦྷ་ཡེ ས་མུ་པྤ་ནྣེ དཱ་རུ་ཎེ མ་ནུ་སྶ་ཀྑ་ཡེ དུ་ལླ་བྷེ མ་ནུ་སྶ་ཏྟེ ཀི་མ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི?
‘‘ཨཱ་རོ་ཙེ་མི ཁོ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཊི་ཝེ་དེ་མི ཁོ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་དྷི་ཝ་ཏྟ་ཏི ཁོ ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཨ་དྷི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཙེ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ཀི་མ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡ’’ནྟི? ‘‘ཨ་དྷི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ཀི་མ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ? ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, ར་ཉྙཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡ་མ་ད་མ་ཏྟཱ་ནཾ ཀཱ་མ་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛི་ཏཱ་ནཾ ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཧ་ནྟཾ པ་ཐ་ཝི་མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཧ་ཏྠི་ཡུ་དྡྷཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི; ཏེ་ས་མྤི, བྷ་ནྟེ, ཧ་ཏྠི་ཡུ་དྡྷཱ་ནཾ ན་ཏྠི ག་ཏི ན་ཏྠི ཝི་ས་ཡོ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ. ཡཱ་ནི་པི ཏཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, ར་ཉྙཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟཱ་ནཾ…པེ… ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ནྟཱ་ནཾ ཨ་སྶ་ཡུ་དྡྷཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི…པེ… ར་ཐ་ཡུ་དྡྷཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི …པེ… པ་ཏྟི་ཡུ་དྡྷཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི; ཏེ་ས་མྤི, བྷ་ནྟེ, པ་ཏྟི་ཡུ་དྡྷཱ་ནཾ ན་ཏྠི ག་ཏི ན་ཏྠི ཝི་ས་ཡོ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ. ས་ནྟི ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ མ་ནྟི་ནོ མ་ཧཱ་མ་ཏྟཱ, ཡེ པ་ཧོ་ནྟི [ཡེ་སཾ ཧོ་ནྟི (ཀ.)] ཨཱ་ག་ཏེ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ མ་ནྟེ་ཧི བྷེ་ད་ཡི་ཏུཾ. ཏེ་ས་མྤི, བྷ་ནྟེ, མ་ནྟ་ཡུ་དྡྷཱ་ནཾ ན་ཏྠི ག་ཏི ན་ཏྠི ཝི་ས་ཡོ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ. སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨི་མ་སྨིཾ རཱ་ཛ་ཀུ་ལེ པ་ཧཱུ་ཏཾ ཧི་ར་ཉྙ་སུ་ཝ་ཎྞཾ བྷཱུ་མི་ག་ཏ་ཉྩེ་ཝ ཝེ་ཧཱ་ས་ཊྛ་ཉྩ, ཡེ་ན མ་ཡཾ པ་ཧོ་མ ཨཱ་ག་ཏེ པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ དྷ་ནེ་ན ཨུ་པ་ལཱ་པེ་ཏུཾ. ཏེ་ས་མྤི, བྷ་ནྟེ, དྷ་ན་ཡུ་དྡྷཱ་ནཾ ན་ཏྠི ག་ཏི ན་ཏྠི ཝི་ས་ཡོ ཨ་དྷི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ. ཨ་དྷི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཙ མེ, བྷ་ནྟེ, ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ཀི་མ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི?
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ! ཨ་དྷི་ཝ་ཏྟ་མཱ་ནེ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ ཀི་མ་སྶ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཉྙ་ཏྲ དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཡ ཀུ་ས་ལ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པུ་ཉྙ་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི? ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… ས་ཏྠཱ –
‘‘ཡ་ཐཱ་པི སེ་ལཱ ཝི་པུ་ལཱ, ན་བྷཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ པ་བྦ་ཏཱ;
ས་མ་ནྟཱ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ཡྻུཾ, ནི་པྤོ་ཐེ་ནྟོ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ.
‘‘ཨེ་ཝཾ ཛ་རཱ ཙ མ་ཙྩུ ཙ, ཨ་དྷི་ཝ་ཏྟ་ནྟི པཱ་ཎི་ནེ [པཱ་ཎི་ནོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)];
ཁ་ཏྟི་ཡེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཝེ་སྶེ, སུ་དྡེ ཙ་ཎྜཱ་ལ་པུ་ཀྐུ་སེ;
ན ཀི་ཉྩི [ན ཀ་ཉྩི (?)] པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ས་བྦ་མེ་ཝཱ་བྷི་མ་དྡ་ཏི.
‘‘ན ཏ་ཏྠ ཧ་ཏྠཱི་ནཾ བྷཱུ་མི, ན ར་ཐཱ་ནཾ ན པ་ཏྟི་ཡཱ;
ན ཙཱ་པི མ་ནྟ་ཡུ་དྡྷེ་ན, ས་ཀྐཱ ཛེ་ཏུཾ དྷ་ནེ་ན ཝཱ.
‘‘ཏ་སྨཱ ཧི པ་ཎྜི་ཏོ པོ་སོ, ས་མྤ་སྶཾ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ནོ;
བུ་དྡྷེ དྷ་མྨེ ཙ ས་ངྒྷེ ཙ, དྷཱི་རོ ས་དྡྷཾ ནི་ཝེ་ས་ཡེ.
‘‘ཡོ དྷ་མྨཾ ཙ་རི [དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཀཱ་ཡེ་ན, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨུ་ད ཙེ་ཏ་སཱ;
ཨི་དྷེ་ཝ ནཾ པ་སཾ་ས་ནྟི, པེ་ཙྩ ས་གྒེ པ་མོ་ད་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཡྻི་ཀཱ ལོ་ཀོ, ཨི་སྶ་ཏྟཾ [ཨི་སྶ་ཏྠཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] པ་བྦ་ཏཱུ་པ་མཱ;
དེ་སི་ཏཾ བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛེ་ན, ཨི་མཾ ཀོ་ས་ལ་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི.
ཀོ་ས་ལ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ས་མ་ཏྟཾ.