༡. ད་ཧ་ར་སུ་ཏྟཾ
༡༡༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷ་ཝ་མྤི ནོ གོ་ཏ་མོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཉྷི ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ ‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’ཏི, མ་མེ་ཝ [མ་མཾ (ས་བྦ་ཏྠ)] ཏཾ ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ཧ་ཉྷི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ’’ཏི.
‘‘ཡེ་པི ཏེ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་ངྒྷི་ནོ ག་ཎི་ནོ ག་ཎཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཉཱ་ཏཱ ཡ་ས་སྶི་ནོ ཏི་ཏྠ་ཀ་རཱ སཱ་དྷུ་ས་མྨ་ཏཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་སྶ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – པཱུ་ར་ཎོ ཀ་སྶ་པོ, མ་ཀྑ་ལི གོ་སཱ་ལོ, ནི་ག་ཎྛོ ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ, ས་ཉྩ་ཡོ བེ་ལ་ཊྛ་པུ་ཏྟོ, པ་ཀུ་དྷོ ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ, ཨ་ཛི་ཏོ ཀེ་ས་ཀ་མྦ་ལོ; ཏེ་པི མ་ཡཱ ‘ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཐཱ’ཏི པུ་ཊྛཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ ས་མྨཱ་ས་མྦོ་དྷིཾ ཨ་བྷི་ས་མྦུ་དྡྷོ་ཏི ན པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི. ཀིཾ པ་ན བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ད་ཧ་རོ ཙེ་ཝ ཛཱ་ཏི་ཡཱ ན་ཝོ ཙ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡཱ’’ཏི?
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ ཁོ མེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ད་ཧ་རཱ་ཏི ན ཨུ་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ, ད་ཧ་རཱ་ཏི ན པ་རི་བྷོ་ཏ་བྦཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཁ་ཏྟི་ཡོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ད་ཧ་རོ་ཏི ན ཨུ་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ, ད་ཧ་རོ་ཏི ན པ་རི་བྷོ་ཏ་བྦོ. ཨུ་ར་གོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ད་ཧ་རོ་ཏི ན ཨུ་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ, ད་ཧ་རོ་ཏི ན པ་རི་བྷོ་ཏ་བྦོ. ཨ་གྒི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ད་ཧ་རོ་ཏི ན ཨུ་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ, ད་ཧ་རོ་ཏི ན པ་རི་བྷོ་ཏ་བྦོ. བྷི་ཀྑུ, ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ད་ཧ་རོ་ཏི ན ཨུ་ཉྙཱ་ཏ་བྦོ, ད་ཧ་རོ་ཏི ན པ་རི་བྷོ་ཏ་བྦོ. ཨི་མེ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ད་ཧ་རཱ་ཏི ན ཨུ་ཉྙཱ་ཏ་བྦཱ, ད་ཧ་རཱ་ཏི ན པ་རི་བྷོ་ཏ་བྦཱ’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –
‘‘ཁ་ཏྟི་ཡཾ ཛཱ་ཏི་ས་མྤ་ནྣཾ, ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏཾ ཡ་ས་སྶི་ནཾ;
ད་ཧ་རོ་ཏི ནཱ་ཝ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ན ནཾ པ་རི་བྷ་ཝེ ན་རོ.
‘‘ཋཱ་ན་ཉྷི སོ མ་ནུ་ཛི་ནྡོ, ར་ཛྫཾ ལ་དྡྷཱ་ན ཁ་ཏྟི་ཡོ;
སོ ཀུ་དྡྷོ རཱ་ཛ་ད་ཎྜེ་ན, ཏ་སྨིཾ པ་ཀྐ་མ་ཏེ བྷུ་སཾ;
ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻ, ར་ཀྑཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་ཏྟ་ནོ.
‘‘གཱ་མེ ཝཱ ཡ་དི ཝཱ ར་ཉྙེ, ཡ་ཏྠ པ་སྶེ བྷུ་ཛ་ངྒ་མཾ;
ད་ཧ་རོ་ཏི ནཱ་ཝ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ན ནཾ པ་རི་བྷ་ཝེ ན་རོ.
‘‘ཨུ་ཙྩཱ་ཝ་ཙེ་ཧི ཝ་ཎྞེ་ཧི, ཨུ་ར་གོ ཙ་ར་ཏི ཏེ་ཛ་སཱི [ཏེ་ཛ་སཱ (སཱི. ཀ.), ཏེ་ཛ་སི (པཱི. ཀ.)];
སོ ཨཱ་ས་ཛྫ ཌཾ་སེ བཱ་ལཾ, ན་རཾ ནཱ་རི་ཉྩ ཨེ་ཀ་དཱ;
ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻ, ར་ཀྑཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་ཏྟ་ནོ.
‘‘པ་ཧཱུ་ཏ་བྷ་ཀྑཾ ཛཱ་ལི་ནཾ, པཱ་ཝ་ཀཾ ཀ་ཎྷ་ཝ་ཏྟ་ནིཾ;
ད་ཧ་རོ་ཏི ནཱ་ཝ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ, ན ནཾ པ་རི་བྷ་ཝེ ན་རོ.
‘‘ལ་དྡྷཱ ཧི སོ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, མ་ཧཱ ཧུ་ཏྭཱ་ན པཱ་ཝ་ཀོ;
སོ ཨཱ་ས་ཛྫ ཌ་ཧེ [ད་ཧེ] བཱ་ལཾ, ན་རཾ ནཱ་རི་ཉྩ ཨེ་ཀ་དཱ;
ཏ་སྨཱ ཏཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཡྻ, ར་ཀྑཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མ་ཏྟ་ནོ.
‘‘ཝ་ནཾ ཡ་ད་གྒི ཌ་ཧ་ཏི [ད་ཧ་ཏི (ཀ.)], པཱ་ཝ་ཀོ ཀ་ཎྷ་ཝ་ཏྟ་ནཱི;
ཛཱ་ཡ་ནྟི ཏ་ཏྠ པཱ་རོ་ཧཱ, ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ་ན་མ་ཙྩ་ཡེ.
‘‘ཡ་ཉྩ ཁོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ, བྷི་ཀྑུ ཌ་ཧ་ཏི ཏེ་ཛ་སཱ;
ན ཏ་སྶ པུ་ཏྟཱ པ་ས་ཝོ, དཱ་ཡཱ་དཱ ཝི་ནྡ་རེ དྷ་ནཾ;
ཨ་ན་པ་ཙྩཱ ཨ་དཱ་ཡཱ་དཱ, ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠཱུ བྷ་ཝ་ནྟི ཏེ.
‘‘ཏ་སྨཱ ཧི པ་ཎྜི་ཏོ པོ་སོ, ས་མྤ་སྶཾ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ནོ;
བྷུ་ཛ་ངྒ་མཾ པཱ་ཝ་ཀ་ཉྩ, ཁ་ཏྟི་ཡ་ཉྩ ཡ་ས་སྶི་ནཾ;
བྷི་ཀྑུ་ཉྩ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཾ, ས་མྨ་དེ་ཝ ས་མཱ་ཙ་རེ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, རཱ་ཛཱ པ་སེ་ན་དི ཀོ་ས་ལོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི བྷ་ནྟེ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ [ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏཾ (?)] ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ – ‘ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི’ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.