༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཝ་གྒོ
༡. ཚེ་ཏྭཱ་སུ་ཏྟཾ
༢༦༧. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ. ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘ཀིཾ་སུ ཚེ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ སེ་ཏི, ཀིཾ་སུ ཚེ་ཏྭཱ ན སོ་ཙ་ཏི;
ཀི་སྶ་སྶུ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་སྶ, ཝ་དྷཾ རོ་ཙེ་སི གོ་ཏ་མཱ’’ཏི.
‘‘ཀོ་དྷཾ ཚེ་ཏྭཱ སུ་ཁཾ སེ་ཏི, ཀོ་དྷཾ ཚེ་ཏྭཱ ན སོ་ཙ་ཏི;
ཀོ་དྷ་སྶ ཝི་ས་མཱུ་ལ་སྶ, མ་དྷུ་ར་གྒ་སྶ ཝཱ་ས་ཝ;
ཝ་དྷཾ ཨ་རི་ཡཱ པ་སཾ་ས་ནྟི, ཏ་ཉྷི ཚེ་ཏྭཱ ན སོ་ཙ་ཏཱི’’ཏི.
༢. དུ་བྦ་ཎྞི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢༦༨. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ. ཏ་ཏྲ ཁོ…པེ… ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཡ་ཀྑོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ! ཨ་ཡཾ ཡ་ཀྑོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ’’’ཏི! ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཡ་ཀྑོ ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཏ་རོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ད་སྶ་ནཱི་ཡ་ཏ་རོ ཙ པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏ་རོ ཙ.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཡེ་ན ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘ཨི་དྷ ཏེ, མཱ་རི་ས, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཡ་ཀྑོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ, མཱ་རི་ས, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི – ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ! ཨ་ཡཾ ཡ་ཀྑོ དུ་བྦ་ཎྞོ ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སི་ནྣོ་ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཁོ, མཱ་རི་ས, དེ་ཝཱ ཨུ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟི ཁི་ཡྻ་ནྟི ཝི་པཱ་ཙེ་ནྟི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཡ་ཀྑོ ཨ་བྷི་རཱུ་པ་ཏ་རོ ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ད་སྶ་ནཱི་ཡ་ཏ་རོ ཙ པཱ་སཱ་དི་ཀ་ཏ་རོ ཙཱ་ཏི. སོ ཧི ནཱུ་ན, མཱ་རི་ས, ཀོ་དྷ་བྷ་ཀྑོ ཡ་ཀྑོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཡེ་ན སོ ཀོ་དྷ་བྷ་ཀྑོ ཡ་ཀྑོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎ་ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་ཧ་ནྟྭཱ ཡེ་ན སོ ཀོ་དྷ་བྷ་ཀྑོ ཡ་ཀྑོ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ནཱ་མཾ སཱ་ཝེ་ཏི – ‘ས་ཀྐོ་ཧཾ མཱ་རི་ས, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ, ས་ཀྐོ་ཧཾ, མཱ་རི་ས, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ’ཏི. ཡ་ཐཱ ཡ་ཐཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ནཱ་མཾ སཱ་ཝེ་སི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ སོ ཡ་ཀྑོ དུ་བྦ་ཎྞ་ཏ་རོ ཙེ་ཝ ཨ་ཧོ་སི ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀ་ཏ་རོ ཙ. དུ་བྦ་ཎྞ་ཏ་རོ ཙེ་ཝ ཧུ་ཏྭཱ ཨོ་ཀོ་ཊི་མ་ཀ་ཏ་རོ ཙ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ས་ཀེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དེ་ཝེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ ཨ་ནུ་ན་ཡ་མཱ་ནོ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ན སཱུ་པ་ཧ་ཏ་ཙི་ཏྟོ་མྷི, ནཱ་ཝ་ཏྟེ་ན སུ་ཝཱ་ན་ཡོ;
ན ཝོ ཙི་རཱ་ཧཾ ཀུ་ཛ྄ཛྷཱ་མི, ཀོ་དྷོ མ་ཡི ནཱ་ཝ་ཏི་ཊྛ་ཏི.
‘‘ཀུ་དྡྷཱ་ཧཾ ན ཕ་རུ་སཾ བྲཱུ་མི, ན ཙ དྷ་མྨཱ་ནི ཀི་ཏྟ་ཡེ;
ས་ནྣི་གྒ་ཎྷཱ་མི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ས་མྤ་སྶཾ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ནོ’’ཏི.
༣. ས་མྦ་རི་མཱ་ཡཱ་སུ་ཏྟཾ
༢༦༩. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ…པེ… བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཨ་ཧོ་སི དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཡེ་ན ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི གི་ལཱ་ན་པུ་ཙྪ་ཀོ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཏི་ཀི་ཙྪ མཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཱ’ཏི. ‘ཝཱ་ཙེ་ཧི མཾ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི, ས་མྦ་རི་མཱ་ཡ’ནྟི. ‘ན ཏཱ་ཝཱ་ཧཾ ཝཱ་ཙེ་མི, ཡཱ་ཝཱ་ཧཾ, མཱ་རི་ས, ཨ་སུ་རེ པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་མཱི’’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཨ་སུ་རེ པ་ཊི་པུ་ཙྪི – ‘ཝཱ་ཙེ་མ་ཧཾ, མཱ་རི་སཱ, ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ས་མྦ་རི་མཱ་ཡ’ནྟི? ‘མཱ ཁོ ཏྭཾ, མཱ་རི་ས, ཝཱ་ཙེ་སི ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ས་མྦ་རི་མཱ་ཡ’’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘མཱ་ཡཱ་ཝཱི མ་གྷ་ཝཱ ས་ཀྐ, དེ་ཝ་རཱ་ཛ སུ་ཛ་མྤ་ཏི;
ཨུ་པེ་ཏི ནི་ར་ཡཾ གྷོ་རཾ, ས་མྦ་རོ་ཝ ས་ཏཾ ས་མ’’ནྟི.
༤. ཨ་ཙྩ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༢༧༠. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ…པེ… ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་སུཾ. ཏ་ཏྲེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཙྩ་ས་རཱ. ཨ་ཐ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དེ་སེ་ཏི; སོ བྷི་ཀྑུ ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, དྭེ བྷི་ཀྑཱུ ས་མྤ་ཡོ་ཛེ་སུཾ, ཏ་ཏྲེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཙྩ་ས་རཱ. ཨ་ཐ ཁོ སོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ས་ནྟི་ཀེ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དེ་སེ་ཏི, སོ བྷི་ཀྑུ ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལཱ. ཡོ ཙ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ན པ་སྶ་ཏི, ཡོ ཙ ཨ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ’’ཏི – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ བཱ་ལཱ. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏཱ. ཡོ ཙ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ཡོ ཙ ཨ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ’’ཏི – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་ཎྜི་ཏཱ.
‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཡཾ དེ་ཝེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ ཨ་ནུ་ན་ཡ་མཱ་ནོ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཀོ་དྷོ ཝོ ཝ་ས་མཱ་ཡཱ་ཏུ, མཱ ཙ མི་ཏྟེ་ཧི ཝོ ཛ་རཱ;
ཨ་ག་ར་ཧི་ཡཾ མཱ ག་ར་ཧི་ཏྠ, མཱ ཙ བྷཱ་སི་ཏྠ པེ་སུ་ཎཾ;
ཨ་ཐ པཱ་པ་ཛ་ནཾ ཀོ་དྷོ, པ་བྦ་ཏོ་ཝཱ་བྷི་མ་དྡ་ཏཱི’’ཏི.
༥. ཨ་ཀྐོ་དྷ་སུ་ཏྟཾ
༢༧༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ…པེ… བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཡཾ དེ་ཝེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ ཨ་ནུ་ན་ཡ་མཱ་ནོ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘མཱ ཝོ ཀོ་དྷོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷ་ཝི, མཱ ཙ ཀུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྠ ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཾ;
ཨ་ཀྐོ་དྷོ ཨ་ཝི་ཧིཾ་སཱ ཙ, ཨ་རི་ཡེ་སུ ཙ པ་ཊི་པ་དཱ [ཝ་ས་ཏཱི ས་དཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)];
ཨ་ཐ པཱ་པ་ཛ་ནཾ ཀོ་དྷོ, པ་བྦ་ཏོ་ཝཱ་བྷི་མ་དྡ་ཏཱི’’ཏི.
ཏ་ཏི་ཡོ ཝ་གྒོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཚེ་ཏྭཱ དུ་བྦ་ཎྞི་ཡ་མཱ་ཡཱ, ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཀོ་དྷ་ནོ;
དེ་སི་ཏཾ བུ་དྡྷ་སེ་ཊྛེ་ན, ཨི་ད་ཉྷི ས་ཀྐ་པ་ཉྩ་ཀ་ནྟི.
ས་ཀྐ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ ས་མ་ཏྟཾ.