༡༡. ས་ཀྐ་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ

༡. པ་ཋ་མ་ཝ་གྒོ

༡. སུ་ཝཱི་ར་སུ་ཏྟཾ

༢༤༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སུ་རཱ དེ་ཝེ ཨ་བྷི་ཡཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ སུ་ཝཱི་རཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨེ་ཏེ, ཏཱ་ཏ སུ་ཝཱི་ར, ཨ་སུ་རཱ དེ་ཝེ ཨ་བྷི་ཡ་ནྟི. ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏ སུ་ཝཱི་ར, ཨ་སུ་རེ པ་ཙྩུ་ཡྻཱ་ཧཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ བྷ་དྡ་ནྟ་ཝཱ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཝཱི་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སི [ཨཱ་ཧ་རེ་སི (ཀ་ཏྠ་ཙི) ན་ཝ་ངྒུ་ཏྟ་རེ སཱི་ཧ་ནཱ་ད་སུ་ཏྟེ་པི]. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ སུ་ཝཱི་རཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨེ་ཏེ, ཏཱ་ཏ སུ་ཝཱི་ར, ཨ་སུ་རཱ དེ་ཝེ ཨ་བྷི་ཡ་ནྟི. ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏ སུ་ཝཱི་ར, ཨ་སུ་རེ པ་ཙྩུ་ཡྻཱ་ཧཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ བྷ་དྡ་ནྟ་ཝཱ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཝཱི་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ དུ་ཏི་ཡ་མྤི པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ སུ་ཝཱི་རཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨེ་ཏེ, ཏཱ་ཏ སུ་ཝཱི་ར, ཨ་སུ་རཱ དེ་ཝེ ཨ་བྷི་ཡ་ནྟི. ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏ སུ་ཝཱི་ར, ཨ་སུ་རེ པ་ཙྩུ་ཡྻཱ་ཧཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ བྷ་དྡ་ནྟ་ཝཱ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཝཱི་རོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཏ་ཏི་ཡ་མྤི པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ སུ་ཝཱི་རཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –

‘‘ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧཾ ཨ་ཝཱ་ཡཱ་མཾ, སུ་ཁཾ ཡ་ཏྲཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི;

སུ་ཝཱི་ར ཏ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་ཧི, མ་ཉྩ ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱ་པ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘ཨ་ལ་སྭ་སྶ [ཨ་ལ་ས’སྶ (སཱི. པཱི.), ཨ་ལ་སྭཱ་ཡཾ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ཏཱ, ན ཙ ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀཱ་ར་ཡེ;

ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷ་སྶ, ཏཾ མེ ས་ཀྐ ཝ་རཾ དི་སཱ’’ཏི.

‘‘ཡ་ཏྠཱ་ལ་སོ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ཏཱ, ཨ་ཙྩ་ནྟཾ སུ་ཁ་མེ་དྷ་ཏི;

སུ་ཝཱི་ར ཏ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་ཧི, མ་ཉྩ ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱ་པ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘ཨ་ཀ་མྨུ་ནཱ [ཨ་ཀ་མྨ་ནཱ (སཱི. པཱི.)] དེ་ཝ་སེ་ཊྛ, ས་ཀྐ ཝི་ནྡེ་མུ ཡཾ སུ་ཁཾ;

ཨ་སོ་ཀཾ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སཾ, ཏཾ མེ ས་ཀྐ ཝ་རཾ དི་སཱ’’ཏི.

‘‘ས་ཙེ ཨ་ཏྠི ཨ་ཀ་མྨེ་ན, ཀོ་ཙི ཀྭ་ཙི ན ཛཱི་ཝ་ཏི;

ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཧི སོ མ་གྒོ, སུ་ཝཱི་ར ཏ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་ཧི;

མ་ཉྩ ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱ་པ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘སོ ཧི ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ས་ཀཾ པུ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ཨུ་པ་ཛཱི་ཝ་མཱ་ནོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་དྷ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ་བྷེ་ཐ, ཡཾ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ ཨུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་ཐ གྷ་ཊེ་ཡྻཱ་ཐ ཝཱ་ཡ་མེ་ཡྻཱ་ཐ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ, ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི.

༢. སུ་སཱི་མ་སུ་ཏྟཾ

༢༤༨. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སུ་རཱ དེ་ཝེ ཨ་བྷི་ཡཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ སུ་སཱི་མཾ [སུ་སི་མཾ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨེ་ཏེ, ཏཱ་ཏ སུ་སཱི་མ, ཨ་སུ་རཱ དེ་ཝེ ཨ་བྷི་ཡ་ནྟི. ག་ཙྪ, ཏཱ་ཏ སུ་སཱི་མ, ཨ་སུ་རེ པ་ཙྩུ་ཡྻཱ་ཧཱི’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ བྷ་དྡ་ནྟ་ཝཱ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་སཱི་མོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ སུ་སཱི་མཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི…པེ… དུ་ཏི་ཡ་མྤི པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ སུ་སཱི་མཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི པ་མཱ་དཾ ཨཱ་པཱ་དེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ སུ་སཱི་མཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –

‘‘ཨ་ནུ་ཊྛ་ཧཾ ཨ་ཝཱ་ཡཱ་མཾ, སུ་ཁཾ ཡ་ཏྲཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི;

སུ་སཱི་མ ཏ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་ཧི, མ་ཉྩ ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱ་པ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘ཨ་ལ་སྭ་སྶ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ཏཱ, ན ཙ ཀི་ཙྩཱ་ནི ཀཱ་ར་ཡེ;

ས་བྦ་ཀཱ་མ་ས་མི་དྡྷ་སྶ, ཏཾ མེ ས་ཀྐ ཝ་རཾ དི་སཱ’’ཏི.

‘‘ཡ་ཏྠཱ་ལ་སོ ཨ་ནུ་ཊྛཱ་ཏཱ, ཨ་ཙྩ་ནྟཾ སུ་ཁ་མེ་དྷ་ཏི;

སུ་སཱི་མ ཏ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་ཧི, མ་ཉྩ ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱ་པ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘ཨ་ཀ་མྨུ་ནཱ དེ་ཝ་སེ་ཊྛ, ས་ཀྐ ཝི་ནྡེ་མུ ཡཾ སུ་ཁཾ;

ཨ་སོ་ཀཾ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་སཾ, ཏཾ མེ ས་ཀྐ ཝ་རཾ དི་སཱ’’ཏི.

‘‘ས་ཙེ ཨ་ཏྠི ཨ་ཀ་མྨེ་ན, ཀོ་ཙི ཀྭ་ཙི ན ཛཱི་ཝ་ཏི;

ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཧི སོ མ་གྒོ, སུ་སཱི་མ ཏ་ཏྠ ག་ཙྪཱ་ཧི;

མ་ཉྩ ཏ་ཏྠེ་ཝ པཱ་པ་ཡཱ’’ཏི.

‘‘སོ ཧི ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ས་ཀཾ པུ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ཨུ་པ་ཛཱི་ཝ་མཱ་ནོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ ཨུ་ཊྛཱ་ན་ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་དྷ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ་བྷེ་ཐ, ཡཾ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ ཨུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་ཐ གྷ་ཊེ་ཡྻཱ་ཐ ཝཱ་ཡ་མེ་ཡྻཱ་ཐ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ, ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ, ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི.

༣. དྷ་ཛ་གྒ་སུ་ཏྟཾ

༢༤༩. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མོ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ དེ་ཝེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –

‘ས་ཙེ, མཱ་རི་སཱ, དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ངྒཱ་མ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ བྷ་ཡཾ ཝཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཝཱ, མ་མེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཡྻཱ་ཐ. མ་མ་ཉྷི ཝོ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀ་ཡ་ཏཾ ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བྷ་ཡཾ ཝཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཝཱ, སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི’.

‘ནོ ཙེ མེ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཐ པ་ཛཱ་པ་ཏི་སྶ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཡྻཱ་ཐ. པ་ཛཱ་པ་ཏི་སྶ ཧི ཝོ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀ་ཡ་ཏཾ ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བྷ་ཡཾ ཝཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཝཱ, སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི’.

‘ནོ ཙེ པ་ཛཱ་པ་ཏི་སྶ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཐ ཝ་རུ་ཎ་སྶ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཡྻཱ་ཐ. ཝ་རུ་ཎ་སྶ ཧི ཝོ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀ་ཡ་ཏཾ ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བྷ་ཡཾ ཝཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཝཱ, སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི’.

‘ནོ ཙེ ཝ་རུ་ཎ་སྶ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཐ ཨཱི་སཱ་ན་སྶ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀེ་ཡྻཱ་ཐ. ཨཱི་སཱ་ན་སྶ ཧི ཝོ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀ་ཡ་ཏཾ ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བྷ་ཡཾ ཝཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཝཱ, སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.

‘‘ཏཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐ་སྶ ཝཱ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀ་ཡ་ཏཾ, པ་ཛཱ་པ་ཏི་སྶ ཝཱ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀ་ཡ་ཏཾ, ཝ་རུ་ཎ་སྶ ཝཱ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀ་ཡ་ཏཾ, ཨཱི་སཱ་ན་སྶ ཝཱ དེ་ཝ་རཱ་ཛ་སྶ དྷ་ཛ་གྒཾ ཨུ་ལློ་ཀ་ཡ་ཏཾ ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བྷ་ཡཾ ཝཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཝཱ, སོ པ་ཧཱི་ཡེ་ཐཱ་པི ནོ་པི པ་ཧཱི་ཡེ་ཐ [ནོ པ་ཧཱི་ཡེ་ཐ (ཀ.)].

‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ས་ཀྐོ ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨ་ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཨ་ཝཱི་ཏ་དོ་སོ ཨ་ཝཱི་ཏ་མོ་ཧོ བྷཱི་རུ ཚ་མྦྷཱི ཨུ་ཏྲཱ་སཱི པ་ལཱ་ཡཱི་ཏི.

‘‘ཨ་ཧ་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ས་ཙེ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏཱ་ནཾ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ བྷ་ཡཾ ཝཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཝཱ, མ་མེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་ཐ – ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. མ་མ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཾ ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བྷ་ཡཾ ཝཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཝཱ, སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི.

‘‘ནོ ཙེ མཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཐ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་ཐ – ‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧཱི’ཏི. དྷ་མྨ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཾ ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བྷ་ཡཾ ཝཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཝཱ, སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི.

‘‘ནོ ཙེ དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཐ ས་ངྒྷཾ ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་ཐ – ‘སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཨུ་ཛུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཉཱ་ཡ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཡ་དི་དཾ ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནི ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱ ཨེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ, ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’ཏི. ས་ངྒྷ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏཾ ཡཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བྷ་ཡཾ ཝཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཝཱ, སོ པ་ཧཱི་ཡི་སྶ་ཏི.

‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ ཝཱི་ཏ་དོ་སོ ཝཱི་ཏ་མོ་ཧོ ཨ་བྷཱི་རུ ཨ་ཙྪ་མྦྷཱི ཨ་ནུ་ཏྲཱ་སཱི ཨ་པ་ལཱ་ཡཱི’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –

‘‘ཨ་ར་ཉྙེ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ ཝཱ, སུ་ཉྙཱ་གཱ་རེ་ཝ བྷི་ཀྑ་ཝོ;

ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཐ [ཨ་ནུ་སྶ་རེ་ཡྻཱ་ཐ (ཀ.) པ་ད་སི་དྡྷི པ་ན ཙི་ནྟེ་ཏ་བྦཱ] ས་མྦུ་དྡྷཾ, བྷ་ཡཾ ཏུ་མྷཱ་ཀ ནོ སི་ཡཱ.

‘‘ནོ ཙེ བུ་དྡྷཾ ས་རེ་ཡྻཱ་ཐ, ལོ་ཀ་ཛེ་ཊྛཾ ན་རཱ་ས་བྷཾ;

ཨ་ཐ དྷ་མྨཾ ས་རེ་ཡྻཱ་ཐ, ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ སུ་དེ་སི་ཏཾ.

‘‘ནོ ཙེ དྷ་མྨཾ ས་རེ་ཡྻཱ་ཐ, ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀཾ སུ་དེ་སི་ཏཾ;

ཨ་ཐ ས་ངྒྷཾ ས་རེ་ཡྻཱ་ཐ, པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ.

‘‘ཨེ་ཝཾ བུ་དྡྷཾ ས་ར་ནྟཱ་ནཾ, དྷ་མྨཾ ས་ངྒྷ་ཉྩ བྷི་ཀྑ་ཝོ;

བྷ་ཡཾ ཝཱ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཝཱ, ལོ་མ་ཧཾ་སོ ན ཧེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.

༤. ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་སུ་ཏྟཾ

༢༥༠. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མོ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཨ་སུ་རེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ས་ཙེ, མཱ་རི་སཱ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མེ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷེ ཨ་སུ་རཱ ཛི་ནེ་ཡྻུཾ དེ་ཝཱ པ་རཱ་ཛི་ནེ་ཡྻུཾ [པ་རཱ་ཛེ་ཡྻུཾ (སཱི. པཱི.)], ཡེ་ན ནཾ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཀ་ཎྛ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ ཨ་སུ་ར་པུ་ར’ནྟི. ས་ཀྐོ་པི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ དེ་ཝེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ས་ཙེ, མཱ་རི་སཱ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཨ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མེ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷེ དེ་ཝཱ ཛི་ནེ་ཡྻུཾ ཨ་སུ་རཱ པ་རཱ་ཛི་ནེ་ཡྻུཾ, ཡེ་ན ནཾ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟིཾ ཨ་སུ་རི་ནྡཾ ཀ་ཎྛ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ མ་མ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ སུ་དྷ་མྨ་ས་བྷ’’’ནྟི. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒཱ་མེ དེ་ཝཱ ཛི་ནིཾ་སུ, ཨ་སུ་རཱ པ་རཱ་ཛི་ནིཾ་སུ [པ་རཱ་ཛིཾ་སུ (སཱི. པཱི.)]. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟིཾ ཨ་སུ་རི་ནྡཾ ཀ་ཎྛ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨཱ་ནེ་སུཾ སུ་དྷ་མྨ་ས་བྷཾ. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཀ་ཎྛ་པ་ཉྩ་མེ་ཧི བ་ནྡྷ་ནེ་ཧི བ་དྡྷོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ སུ་དྷ་མྨ་ས་བྷཾ པ་ཝི་ས་ནྟ་ཉྩ ནི་ཀྑ་མ་ནྟ་ཉྩ ཨ་ས་བྦྷཱ་ཧི ཕ་རུ་སཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི པ་རི་བྷཱ་ས་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏ་ལི ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –

‘‘བྷ་ཡཱ ནུ མ་གྷ་ཝཱ ས་ཀྐ, དུ་བྦ་ལྱཱ ནོ ཏི་ཏི་ཀྑ་སི;

སུ་ཎ་ནྟོ ཕ་རུ་སཾ ཝཱ་ཙཾ, ས་མྨུ་ཁཱ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་ནོ’’ཏི.

‘‘ནཱ་ཧཾ བྷ་ཡཱ ན དུ་བྦ་ལྱཱ, ཁ་མཱ་མི ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་ནོ;

ཀ་ཐ་ཉྷི མཱ་དི་སོ ཝི་ཉྙཱུ, བཱ་ལེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཛེ’’ཏི.

‘‘བྷི་ཡྻོ བཱ་ལཱ པ་བྷི་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ནོ ཙ་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷ་ཀོ;

ཏ་སྨཱ བྷུ་སེ་ན ད་ཎྜེ་ན, དྷཱི་རོ བཱ་ལཾ ནི་སེ་དྷ་ཡེ’’ཏི.

‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཧཾ མ་ཉྙེ, བཱ་ལ་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷ་ནཾ;

པ་རཾ ས་ངྐུ་པི་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ, ཡོ ས་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཏི་ཏི་ཀྑཱ་ཡ, ཝ་ཛྫཾ པ་སྶཱ་མི ཝཱ་ས་ཝ;

ཡ་དཱ ནཾ མ་ཉྙ་ཏི བཱ་ལོ, བྷ་ཡཱ མྱཱ་ཡཾ ཏི་ཏི་ཀྑ་ཏི;

ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧ་ཏི དུ་མྨེ་དྷོ, གོ་ཝ བྷི་ཡྻོ པ་ལཱ་ཡི་ན’’ནྟི.

‘‘ཀཱ་མཾ མ་ཉྙ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, བྷ་ཡཱ མྱཱ་ཡཾ ཏི་ཏི་ཀྑ་ཏི;

ས་ད་ཏྠ་པ་ར་མཱ ཨ་ཏྠཱ, ཁ་ནྟྱཱ བྷི་ཡྻོ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.

‘‘ཡོ ཧ་ཝེ བ་ལ་ཝཱ ས་ནྟོ, དུ་བྦ་ལ་སྶ ཏི་ཏི་ཀྑ་ཏི;

ཏ་མཱ་ཧུ པ་ར་མཾ ཁ་ནྟིཾ, ནི་ཙྩཾ ཁ་མ་ཏི དུ་བྦ་ལོ.

‘‘ཨ་བ་ལཾ ཏཾ བ་ལཾ ཨཱ་ཧུ, ཡ་སྶ བཱ་ལ་བ་ལཾ བ་ལཾ;

བ་ལ་སྶ དྷ་མྨ་གུ་ཏྟ་སྶ, པ་ཊི་ཝ་ཏྟཱ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.

‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཏེ་ན པཱ་པི་ཡོ, ཡོ ཀུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;

ཀུ་དྡྷཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ, ས་ངྒཱ་མཾ ཛེ་ཏི དུ་ཛྫ་ཡཾ.

‘‘ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ཏྠཾ ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ;

པ་རཾ ས་ངྐུ་པི་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ, ཡོ ས་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏི.

‘‘ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཏི་ཀི་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ;

ཛ་ནཱ མ་ཉྙ་ནྟི བཱ་ལོ་ཏི, ཡེ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དཱ’’ཏི.

‘‘སོ ཧི ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ས་ཀཾ པུ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ཨུ་པ་ཛཱི་ཝ་མཱ་ནོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ཨི་སྶ་རི་ཡཱ་དྷི་པ་ཙྩཾ ར་ཛྫཾ ཀཱ་རེ་ནྟོ ཁ་ནྟི་སོ་ར་ཙྩ་སྶ ཝ་ཎྞ་ཝཱ་དཱི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཨི་དྷ ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སོ་བྷེ་ཐ ཡཾ ཏུ་མྷེ ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་མཱ་ནཱ ཁ་མཱ ཙ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐ སོ་ར་ཏཱ ཙཱ’’ཏི.

༥. སུ་བྷཱ་སི་ཏ་ཛ་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༢༥༡. སཱ་ཝ་ཏྠི་ནི་དཱ་ནཾ. ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མོ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཧོ་ཏུ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, སུ་བྷཱ་སི་ཏེ་ན ཛ་ཡོ’ཏི. ‘ཧོ་ཏུ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི, སུ་བྷཱ་སི་ཏེ་ན ཛ་ཡོ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཙ ཨ་སུ་རཱ ཙ པཱ་རི་ས་ཛྫེ ཋ་པེ་སུཾ – ‘ཨི་མེ ནོ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དུ་བྦྷཱ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟིཾ ཨ་སུ་རི་ནྡོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘བྷ་ཎ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, གཱ་ཐ’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཏུ་མྷེ ཁྭེ་ཏྠ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི, པུ་བྦ་དེ་ཝཱ. བྷ་ཎ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི, གཱ་ཐ’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘བྷི་ཡྻོ བཱ་ལཱ པ་བྷི་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ནོ ཙ་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷ་ཀོ;

ཏ་སྨཱ བྷུ་སེ་ན ད་ཎྜེ་ན, དྷཱི་རོ བཱ་ལཾ ནི་སེ་དྷ་ཡེ’’ཏི.

‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ་ཡ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་ནཱ ཨ་སུ་རི་ནྡེ་ན གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་སུ་རཱ ཨ་ནུ་མོ་དིཾ་སུ, དེ་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘བྷ་ཎ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, གཱ་ཐ’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཨ་ཧཾ མ་ཉྙེ, བཱ་ལ་སྶ པ་ཊི་སེ་དྷ་ནཾ;

པ་རཾ ས་ངྐུ་པི་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ, ཡོ ས་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ་ཡ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ་ན གཱ་ཐཱ་ཡ, དེ་ཝཱ ཨ་ནུ་མོ་དིཾ་སུ, ཨ་སུ་རཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟིཾ ཨ་སུ་རི་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘བྷ་ཎ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི, གཱ་ཐ’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཏི་ཏི་ཀྑཱ་ཡ, ཝ་ཛྫཾ པ་སྶཱ་མི ཝཱ་ས་ཝ;

ཡ་དཱ ནཾ མ་ཉྙ་ཏི བཱ་ལོ, བྷ་ཡཱ མྱཱ་ཡཾ ཏི་ཏི་ཀྑ་ཏི;

ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་རུ་ཧ་ཏི དུ་མྨེ་དྷོ, གོ་ཝ བྷི་ཡྻོ པ་ལཱ་ཡི་ན’’ནྟི.

‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ་ཡ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་ནཱ ཨ་སུ་རི་ནྡེ་ན གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་སུ་རཱ ཨ་ནུ་མོ་དིཾ་སུ, དེ་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘བྷ་ཎ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, གཱ་ཐ’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘ཀཱ་མཾ མ་ཉྙ་ཏུ ཝཱ མཱ ཝཱ, བྷ་ཡཱ མྱཱ་ཡཾ ཏི་ཏི་ཀྑ་ཏི;

ས་ད་ཏྠ་པ་ར་མཱ ཨ་ཏྠཱ, ཁ་ནྟྱཱ བྷི་ཡྻོ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.

‘‘ཡོ ཧ་ཝེ བ་ལ་ཝཱ ས་ནྟོ, དུ་བྦ་ལ་སྶ ཏི་ཏི་ཀྑ་ཏི;

ཏ་མཱ་ཧུ པ་ར་མཾ ཁ་ནྟིཾ, ནི་ཙྩཾ ཁ་མ་ཏི དུ་བྦ་ལོ.

‘‘ཨ་བ་ལཾ ཏཾ བ་ལཾ ཨཱ་ཧུ, ཡ་སྶ བཱ་ལ་བ་ལཾ བ་ལཾ;

བ་ལ་སྶ དྷ་མྨ་གུ་ཏྟ་སྶ, པ་ཊི་ཝ་ཏྟཱ ན ཝི་ཛྫ་ཏི.

‘‘ཏ་སྶེ་ཝ ཏེ་ན པཱ་པི་ཡོ, ཡོ ཀུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;

ཀུ་དྡྷཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟོ, ས་ངྒཱ་མཾ ཛེ་ཏི དུ་ཛྫ་ཡཾ.

‘‘ཨུ་བྷི་ནྣ་མ་ཏྠཾ ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ;

པ་རཾ ས་ངྐུ་པི་ཏཾ ཉ་ཏྭཱ, ཡོ ས་ཏོ ཨུ་པ་ས་མྨ་ཏི.

‘‘ཨུ་བྷི་ནྣཾ ཏི་ཀི་ཙྪ་ནྟཱ་ནཾ, ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ པ་ར་སྶ ཙ;

ཛ་ནཱ མ་ཉྙ་ནྟི བཱ་ལོ་ཏི, ཡེ དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དཱ’’ཏི.

‘‘བྷཱ་སི་ཏཱ་སུ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ་ན གཱ་ཐཱ་སུ, དེ་ཝཱ ཨ་ནུ་མོ་དིཾ་སུ, ཨ་སུ་རཱ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་ན་ཉྩ ཨ་སུ་རཱ་ན་ཉྩ པཱ་རི་ས་ཛྫཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི་ནཱ ཨ་སུ་རི་ནྡེ་ན གཱ་ཐཱ་ཡོ. ཏཱ ཙ ཁོ ས་ད་ཎྜཱ་ཝ་ཙ་རཱ ས་ས་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཨི་ཏི བྷ་ཎྜ་ནཾ ཨི་ཏི ཝི་གྒ་ཧོ ཨི་ཏི ཀ་ལ་ཧོ. བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ [བྷཱ་སི་ཏཱ ཁོ པ་ན (སཱི.)] ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ་ན གཱ་ཐཱ་ཡོ. ཏཱ ཙ ཁོ ཨ་ད་ཎྜཱ་ཝ་ཙ་རཱ ཨ་ས་ཏྠཱ་ཝ་ཙ་རཱ, ཨི་ཏི ཨ་བྷ་ཎྜ་ནཾ ཨི་ཏི ཨ་ཝི་གྒ་ཧོ ཨི་ཏི ཨ་ཀ་ལ་ཧོ. ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ སུ་བྷཱ་སི་ཏེ་ན ཛ་ཡོ’ཏི. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ སུ་བྷཱ་སི་ཏེ་ན ཛ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི’’ཏི.

༦. ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༢༥༢. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ. ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མོ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྒཱ་མེ ཨ་སུ་རཱ ཛི་ནིཾ་སུ, དེ་ཝཱ པ་རཱ་ཛི་ནིཾ་སུ. པ་རཱ་ཛི་ཏཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཨ་པཱ་ཡཾ་སྭེ་ཝ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན་མུ་ཁཱ, ཨ་བྷི་ཡཾ་སྭེ་ཝ ནེ ཨ་སུ་རཱ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ མཱ་ཏ་ལི ས་ངྒཱ་ཧ་ཀཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –

‘‘ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀཱ མཱ་ཏ་ལི སི་མྦ་ལི་སྨིཾ,

ཨཱི་སཱ་མུ་ཁེ་ན པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ་སྶུ;

ཀཱ་མཾ ཙ་ཛཱ་མ ཨ་སུ་རེ་སུ པཱ་ཎཾ,

མཱ་ཡི་མེ དི་ཛཱ ཝི་ཀུ་ལཱ་ཝ་ཀཱ [ཝི་ཀུ་ལཱ་ཝཱ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཨ་ཧེ་སུ’’ནྟི.

‘‘‘ཨེ་ཝཾ བྷ་དྡ་ནྟ་ཝཱ’ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏ་ལི ས་ངྒཱ་ཧ་ཀོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ས་ཧ་སྶ་ཡུ་ཏྟཾ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐཾ པ་ཙྩུ་དཱ་ཝ་ཏྟེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སུ་རཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘པ་ཙྩུ་དཱ་ཝ་ཏྟོ ཁོ དཱ་ནི ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ ས་ཧ་སྶ་ཡུ་ཏྟོ ཨཱ་ཛ་ཉྙ་ར་ཐོ. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ དེ་ཝཱ ཨ་སུ་རེ་ཧི ས་ངྒཱ་མེ་སྶ་ནྟཱི་ཏི བྷཱི་ཏཱ ཨ་སུ་ར་པུ་ར་མེ་ཝ པཱ་ཝི་སིཾ་སུ. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ དྷ་མྨེ་ན ཛ་ཡོ ཨ་ཧོ་སཱི’’’ཏི.

༧. ན་དུ་བྦྷི་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༢༥༣. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ. ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཡོ་པི མེ ཨ་སྶ སུ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀོ ཏ་སྶ་པཱ་ཧཾ ན དུ་བྦྷེ་ཡྻ’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ ཡེ་ན ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟིཾ ཨ་སུ་རི་ནྡཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཝེ་པ་ཙི་ཏྟིཾ ཨ་སུ་རི་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཏི་ཊྛ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི, ག་ཧི་ཏོ་སཱི’’’ཏི.

‘‘ཡ་དེ་ཝ ཏེ, མཱ་རི་ས, པུ་བྦེ ཙི་ཏྟཾ, ཏ་དེ་ཝ ཏྭཾ མཱ པ་ཛ་ཧཱ་སཱི’’ཏི [ཏ་དེ་ཝ ཏྭཾ མཱ་རི་ས པ་ཧཱ་སཱི་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)].

‘‘ས་པ་སྶུ ཙ མེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི, ཨ་དུ་བྦྷཱ་ཡཱ’’ཏི [ཨ་དྲུ་བྦྷཱ་ཡ (ཀ.)].

‘‘ཡཾ མུ་སཱ བྷ་ཎ་ཏོ པཱ་པཾ, ཡཾ པཱ་པཾ ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དི་ནོ;

མི་ཏྟ་དྡུ་ནོ ཙ ཡཾ པཱ་པཾ, ཡཾ པཱ་པཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ནོ;

ཏ་མེ་ཝ པཱ་པཾ ཕུ་ས་ཏུ [ཕུ་ས་ཏི (སཱི. པཱི.)], ཡོ ཏེ དུ་བྦྷེ སུ་ཛ་མྤ་ཏཱི’’ཏི.

༨. ཝེ་རོ་ཙ་ན་ཨ་སུ་རི་ནྡ་སུ་ཏྟཾ

༢༥༤. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ དི་ཝཱ་ཝི་ཧཱ་ར་ག་ཏོ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ས་ལླཱི་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐོ ཙ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཝེ་རོ་ཙ་ནོ ཙ ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཙྩེ་ཀཾ དྭཱ་ར་བཱ་ཧཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ཝེ་རོ་ཙ་ནོ ཨ་སུ་རི་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཾ གཱ་ཐཾ ཨ་བྷཱ་སི –

‘‘ཝཱ་ཡ་མེ་ཐེ་ཝ པུ་རི་སོ, ཡཱ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་པྥ་དཱ;

ནི་པྥ་ནྣ་སོ་བྷ་ནོ [སོ་བྷི་ནོ (སཱི.), སོ་བྷ་ཎོ (པཱི. ཀ.)] ཨ་ཏྠོ [ཨ་ཏྠཱ (སཱི.)], ཝེ་རོ་ཙ་ན་ཝ་ཙོ ཨི་ད’’ནྟི.

‘‘ཝཱ་ཡ་མེ་ཐེ་ཝ པུ་རི་སོ, ཡཱ་ཝ ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་པྥ་དཱ;

ནི་པྥ་ནྣ་སོ་བྷ་ནོ ཨ་ཏྠོ [ནི་པྥ་ནྣ་སོ་བྷི་ནོ ཨ་ཏྠཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)], ཁ་ནྟྱཱ བྷི་ཡྻོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ;

སཾ་ཡོ་ག་པ་ར་མཱ ཏྭེ་ཝ, ས་མྦྷོ་གཱ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ནཾ;

ནི་པྥ་ནྣ་སོ་བྷ་ནོ ཨ་ཏྠོ, ཝེ་རོ་ཙ་ན་ཝ་ཙོ ཨི་ད’’ནྟི.

‘‘ས་བྦེ ས་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་ཛཱ་ཏཱ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཡ་ཐཱ་ར་ཧཾ;

སཾ་ཡོ་ག་པ་ར་མཱ ཏྭེ་ཝ, ས་མྦྷོ་གཱ ས་བྦ་པཱ་ཎི་ནཾ;

ནི་པྥ་ནྣ་སོ་བྷ་ནོ ཨ་ཏྠོ, ཁ་ནྟྱཱ བྷི་ཡྻོ ན ཝི་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི.

༩. ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ན་ཨི་སི་སུ་ཏྟཾ

༢༥༥. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ. ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨི་ས་ཡོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཨ་ར་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནེ པ་ཎྞ་ཀུ་ཊཱི་སུ ས་མྨ་ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ ཙ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཙ ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཡེ་ན ཏེ ཨི་ས་ཡོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་པ་ཙི་ཏྟི ཨ་སུ་རི་ནྡོ པ་ཊ་ལི་ཡོ [ཨ་ཊ་ལི་ཡོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), ཨཱ་ཊ་ལི་ཡོ (ཀ.) མ. ནི. ༢.༤༡༠] ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཨཱ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཁ་གྒཾ ཨོ་ལ་གྒེ་ཏྭཱ ཚ་ཏྟེ་ན དྷཱ་རི་ཡ་མཱ་ནེ་ན ཨ་གྒ་དྭཱ་རེ་ན ཨ་སྶ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏེ ཨི་ས་ཡོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ ཨ་པ་བྱཱ་མ་ཏོ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ཏི་ཀྐ་མི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ པ་ཊ་ལི་ཡོ ཨུ་པཱ་ཧ་ནཱ ཨོ་རོ་ཧི་ཏྭཱ ཁ་གྒཾ ཨ་ཉྙེ་སཾ ད་ཏྭཱ ཚ་ཏྟཾ ཨ་པ་ནཱ་མེ་ཏྭཱ དྭཱ་རེ་ནེ་ཝ ཨ་སྶ་མཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏེ ཨི་ས་ཡོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨེ ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ པ་ཉྫ་ལི་ཀོ ན་མ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ཊྛཱ་སི’’. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ ཨི་ས་ཡོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སིཾ་སུ –

‘‘ག་ནྡྷོ ཨི་སཱི་ནཾ ཙི་ར་དི་ཀྑི་ཏཱ་ནཾ,

ཀཱ་ཡཱ ཙུ་ཏོ ག་ཙྪ་ཏི མཱ་ལུ་ཏེ་ན;

ཨི་ཏོ པ་ཊི་ཀྐ་མྨ ས་ཧ་སྶ་ནེ་ཏྟ,

ག་ནྡྷོ ཨི་སཱི་ནཾ ཨ་སུ་ཙི དེ་ཝ་རཱ་ཛཱ’’ཏི.

‘‘ག་ནྡྷོ ཨི་སཱི་ནཾ ཙི་ར་དི་ཀྑི་ཏཱ་ནཾ,

ཀཱ་ཡཱ ཙུ་ཏོ ག་ཙྪ་ཏུ [ག་ཙྪ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] མཱ་ལུ་ཏེ་ན,

སུ་ཙི་ཏྲ་པུ་པྥཾ སི་ར་སྨིཾ་ཝ མཱ་ལཾ;

ག་ནྡྷཾ ཨེ་ཏཾ པ་ཊི་ཀ་ངྑཱ་མ བྷ་ནྟེ,

ན ཧེ་ཏྠ དེ་ཝཱ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙི་ནོ’’ཏི.

༡༠. ས་མུ་དྡ་ཀ་སུ་ཏྟཾ

༢༥༦. སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ. ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ཨི་ས་ཡོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རེ པ་ཎྞ་ཀུ་ཊཱི་སུ ས་མྨ་ནྟི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མོ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ་སཾ ཨི་སཱི་ནཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘དྷ་མྨི་ཀཱ ཁོ དེ་ཝཱ, ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཨ་སུ་རཱ. སི་ཡཱ་པི ནོ ཨ་སུ་ར་ཏོ བྷ་ཡཾ. ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ ས་མྦ་རཾ ཨ་སུ་རི་ནྡཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷ་ཡ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཡཱ་ཙེ་ཡྻཱ་མཱ’’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ ཨི་ས་ཡོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – ས་མུ་དྡ་ཏཱི་རེ པ་ཎྞ་ཀུ་ཊཱི་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏཱ ས་མྦ་ར་སྶ ཨ་སུ་རི་ནྡ་སྶ ས་མྨུ་ཁེ པཱ་ཏུ་ར་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ ཨི་ས་ཡོ སཱི་ལ་ཝ་ནྟོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཱ ས་མྦ་རཾ ཨ་སུ་རི་ནྡཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སིཾ་སུ –

‘‘ཨི་ས་ཡོ ས་མྦ་རཾ པ་ཏྟཱ, ཡཱ་ཙ་ནྟི ཨ་བྷ་ཡ་ད་ཀྑི་ཎཾ;

ཀཱ་མཾ་ཀ་རོ ཧི ཏེ དཱ་ཏུཾ, བྷ་ཡ་སྶ ཨ་བྷ་ཡ་སྶ ཝཱ’’ཏི.

‘‘ཨི་སཱི་ནཾ ཨ་བྷ་ཡཾ ན་ཏྠི, དུ་ཊྛཱ་ནཾ ས་ཀྐ་སེ་ཝི་ནཾ;

ཨ་བྷ་ཡཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནཱ་ནཾ, བྷ་ཡ་མེ་ཝ ད་དཱ་མི ཝོ’’ཏི.

‘‘ཨ་བྷ་ཡཾ ཡཱ་ཙ་མཱ་ནཱ་ནཾ, བྷ་ཡ་མེ་ཝ ད་དཱ་སི ནོ;

པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ ཏེ ཨེ་ཏཾ, ཨ་ཀྑ་ཡཾ ཧོ་ཏུ ཏེ བྷ་ཡཾ.

‘‘ཡཱ་དི་སཾ ཝ་པ་ཏེ བཱི་ཛཾ, ཏཱ་དི་སཾ ཧ་ར་ཏེ ཕ་ལཾ;