༥. ཨཱ་དི་ཏྟ་ཝ་གྒོ
༡. ཨཱ་དི་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༤༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ སཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –
‘‘ཨཱ་དི་ཏྟ་སྨིཾ ཨ་གཱ་ར་སྨིཾ, ཡཾ ནཱི་ཧ་ར་ཏི བྷཱ་ཛ་ནཾ;
ཏཾ ཏ་སྶ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠཱ་ཡ, ནོ ཙ ཡཾ ཏ་ཏྠ ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི.
‘‘ཨེ་ཝཾ ཨཱ་དི་ཏྟ་ཀོ ལོ་ཀོ, ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན ཙ;
ནཱི་ཧ་རེ་ཐེ་ཝ དཱ་ནེ་ན, དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི སུ་ནཱི་ཧ་ཏཾ.
‘‘དི་ནྣཾ སུ་ཁ་ཕ་ལཾ ཧོ་ཏི, ནཱ་དི་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཏཾ ཏ་ཐཱ;
ཙོ་རཱ ཧ་ར་ནྟི རཱ་ཛཱ་ནོ, ཨ་གྒི ཌ་ཧ་ཏི ན་སྶ་ཏི.
‘‘ཨ་ཐ ཨ་ནྟེ་ན ཛ་ཧ་ཏི, ས་རཱི་རཾ ས་པ་རི་གྒ་ཧཾ;
ཨེ་ཏ་ད་ཉྙཱ་ཡ མེ་དྷཱ་ཝཱི, བྷུ་ཉྫེ་ཐ ཙ ད་དེ་ཐ ཙ;
ད་ཏྭཱ ཙ བྷུ་ཏྭཱ ཙ ཡ་ཐཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ;
ཨ་ནི་ནྡི་ཏོ ས་གྒ་མུ་པེ་ཏི ཋཱ་ན’’ནྟི.
༢. ཀིཾ་ད་ད་སུ་ཏྟཾ
༤༢. ‘‘ཀིཾ་ད་དོ བ་ལ་དོ ཧོ་ཏི, ཀིཾ་ད་དོ ཧོ་ཏི ཝ་ཎྞ་དོ;
ཀིཾ་ད་དོ སུ་ཁ་དོ ཧོ་ཏི, ཀིཾ་ད་དོ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྑུ་དོ;
ཀོ ཙ ས་བྦ་ད་དོ ཧོ་ཏི, ཏཾ མེ ཨ་ཀྑཱ་ཧི པུ་ཙྪི་ཏོ’’ཏི.
‘‘ཨ་ནྣ་དོ བ་ལ་དོ ཧོ་ཏི, ཝ་ཏྠ་དོ ཧོ་ཏི ཝ་ཎྞ་དོ;
ཡཱ་ན་དོ སུ་ཁ་དོ ཧོ་ཏི, དཱི་པ་དོ ཧོ་ཏི ཙ་ཀྑུ་དོ.
‘‘སོ ཙ ས་བྦ་ད་དོ ཧོ་ཏི, ཡོ ད་དཱ་ཏི ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ;
ཨ་མ་ཏཾ ད་དོ ཙ སོ ཧོ་ཏི, ཡོ དྷ་མྨ་མ་ནུ་སཱ་ས་ཏཱི’’ཏི.
༣. ཨ་ནྣ་སུ་ཏྟཾ
༤༣. ‘‘ཨ་ནྣ་མེ་ཝཱ་བྷི་ན་ནྡ་ནྟི, ཨུ་བྷ་ཡེ དེ་ཝ་མཱ་ནུ་སཱ;
ཨ་ཐ ཀོ ནཱ་མ སོ ཡ་ཀྑོ, ཡཾ ཨ་ནྣཾ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཡེ ནཾ ད་ད་ནྟི ས་དྡྷཱ་ཡ, ཝི་པྤ་ས་ནྣེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ;
ཏ་མེ་ཝ ཨ་ནྣཾ བྷ་ཛ་ཏི, ཨ་སྨིཾ ལོ་ཀེ པ་ར་མྷི ཙ.
‘‘ཏ་སྨཱ ཝི་ནེ་ཡྻ མ་ཙྪེ་རཾ, ད་ཛྫཱ དཱ་ནཾ མ་ལཱ་བྷི་བྷཱུ;
པུ་ཉྙཱ་ནི པ་ར་ལོ་ཀ་སྨིཾ, པ་ཏི་ཊྛཱ ཧོ་ནྟི པཱ་ཎི་ན’’ནྟི.
༤. ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་སུ་ཏྟཾ
༤༤. ‘‘ཨེ་ཀ་མཱུ་ལཾ དྭི་རཱ་ཝ་ཊྚཾ, ཏི་མ་ལཾ པ་ཉྩ་པ་ཏྠ་རཾ;
ས་མུ་དྡཾ དྭཱ་ད་སཱ་ཝ་ཊྚཾ, པཱ་ཏཱ་ལཾ ཨ་ཏ་རཱི ཨི་སཱི’’ཏི.
༥. ཨ་ནོ་མ་སུ་ཏྟཾ
༤༥. ‘‘ཨ་ནོ་མ་ནཱ་མཾ ནི་པུ་ཎ་ཏྠ་ད་སྶིཾ, པ་ཉྙཱ་ད་དཾ ཀཱ་མཱ་ལ་ཡེ ཨ་ས་ཏྟཾ;
ཏཾ པ་སྶ་ཐ ས་བྦ་ཝི་དུཾ སུ་མེ་དྷཾ, ཨ་རི་ཡེ པ་ཐེ ཀ་མ་མཱ་ནཾ མ་ཧེ་སི’’ནྟི.
༦. ཨ་ཙྪ་རཱ་སུ་ཏྟཾ
༤༦. ‘‘ཨ་ཙྪ་རཱ་ག་ཎ་ས་ངྒྷུ་ཊྛཾ, པི་སཱ་ཙ་ག་ཎ་སེ་ཝི་ཏཾ;
ཝ་ན་ནྟཾ མོ་ཧ་ནཾ ནཱ་མ, ཀ་ཐཾ ཡཱ་ཏྲཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨུ་ཛུ་ཀོ ནཱ་མ སོ མ་གྒོ, ཨ་བྷ་ཡཱ ནཱ་མ སཱ དི་སཱ;
ར་ཐོ ཨ་ཀཱུ་ཛ་ནོ ནཱ་མ, དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐེ་ཧི སཾ་ཡུ་ཏོ.
‘‘ཧི་རཱི ཏ་སྶ ཨ་པཱ་ལ་མྦོ, ས་ཏྱ་སྶ པ་རི་ཝཱ་ར་ཎཾ;
དྷ་མྨཱ་ཧཾ སཱ་ར་ཐིཾ བྲཱུ་མི, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པུ་རེ་ཛ་ཝཾ.
‘‘ཡ་སྶ ཨེ་ཏཱ་དི་སཾ ཡཱ་ནཾ, ཨི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་ས་སྶ ཝཱ;
ས ཝེ ཨེ་ཏེ་ན ཡཱ་ནེ་ན, ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ’’ཏི.
༧. ཝ་ན་རོ་པ་སུ་ཏྟཾ
༤༧. ‘‘ཀེ་སཾ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ, ས་དཱ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི;
དྷ་མྨ་ཊྛཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ, ཀེ ཛ་ནཱ ས་གྒ་གཱ་མི་ནོ’’ཏི.
‘‘ཨཱ་རཱ་མ་རོ་པཱ ཝ་ན་རོ་པཱ, ཡེ ཛ་ནཱ སེ་ཏུ་ཀཱ་ར་ཀཱ;
པ་པ་ཉྩ ཨུ་ད་པཱ་ན་ཉྩ, ཡེ ད་ད་ནྟི ཨུ་པ་སྶ་ཡཾ.
‘‘ཏེ་སཾ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ, ས་དཱ པུ་ཉྙཾ པ་ཝ་ཌྜྷ་ཏི;
དྷ་མྨ་ཊྛཱ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣཱ, ཏེ ཛ་ནཱ ས་གྒ་གཱ་མི་ནོ’’ཏི.
༨. ཛེ་ཏ་ཝ་ན་སུ་ཏྟཾ
༤༨. ‘‘ཨི་ད་ཉྷི ཏཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ, ཨི་སི་ས་ངྒྷ་ནི་སེ་ཝི་ཏཾ;
ཨཱ་ཝུ་ཏྠཾ [ཨཱ་ཝུ་ཊྛཾ (ཀ.)] དྷ་མྨ་རཱ་ཛེ་ན, པཱི་ཏི་ས་ཉྫ་ན་ནཾ མ་མ.
‘‘ཀ་མྨཾ ཝི་ཛྫཱ ཙ དྷ་མྨོ ཙ, སཱི་ལཾ ཛཱི་ཝི་ཏ་མུ་ཏྟ་མཾ;
ཨེ་ཏེ་ན མ་ཙྩཱ སུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ན གོ་ཏྟེ་ན དྷ་ནེ་ན ཝཱ.
‘‘ཏ་སྨཱ ཧི པ་ཎྜི་ཏོ པོ་སོ, ས་མྤ་སྶཾ ཨ་ཏྠ་མ་ཏྟ་ནོ;
ཡོ་ནི་སོ ཝི་ཙི་ནེ དྷ་མྨཾ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠ ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི.
‘‘སཱ་རི་པུ་ཏྟོ་ཝ པ་ཉྙཱ་ཡ, སཱི་ལེ་ན ཨུ་པ་ས་མེ་ན ཙ;
ཡོ་པི པཱ་ར་ངྒ་ཏོ བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཏཱ་ཝ་པ་ར་མོ སི་ཡཱ’’ཏི.
༩. མ་ཙྪ་རི་སུ་ཏྟཾ
༤༩. ‘‘ཡེ་དྷ མ་ཙྪ་རི་ནོ ལོ་ཀེ, ཀ་ད་རི་ཡཱ པ་རི་བྷཱ་ས་ཀཱ;
ཨ་ཉྙེ་སཾ ད་ད་མཱ་ནཱ་ནཾ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ ན་རཱ.
‘‘ཀཱི་དི་སོ ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀོ, ས་མྤ་རཱ་ཡོ ཙ ཀཱི་དི་སོ;
བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཊྛུ་མཱ་ག་མྨ, ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནེ་མུ ཏཾ མ་ཡ’’ནྟི.
‘‘ཡེ་དྷ མ་ཙྪ་རི་ནོ ལོ་ཀེ, ཀ་ད་རི་ཡཱ པ་རི་བྷཱ་ས་ཀཱ;
ཨ་ཉྙེ་སཾ ད་ད་མཱ་ནཱ་ནཾ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཀ་རཱ ན་རཱ.
‘‘ནི་ར་ཡཾ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ, ཡ་མ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་རེ;
ས་ཙེ ཨེ་ནྟི མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ, ད་ལི་དྡེ ཛཱ་ཡ་རེ ཀུ་ལེ.
‘‘ཙོ་ལ༹ཾ པི་ཎྜོ ར་ཏཱི ཁི་ཌྜཱ, ཡ་ཏྠ ཀི་ཙྪེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི;
པ་ར་ཏོ ཨཱ་སཱི་ས་རེ [ཨཱ་སིཾ་ས་རེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བཱ་ལཱ, ཏ་མྤི ཏེ་སཾ ན ལ་བྦྷ་ཏི;
དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ་ས ཝི་པཱ་ཀོ, ས་མྤ་རཱ་ཡེ [ས་མྤ་རཱ་ཡོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཙ དུ་གྒ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨི་ཏི་ཧེ་ཏཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་མ, ཨ་ཉྙཾ པུ་ཙྪཱ་མ གོ་ཏ་མ;
ཡེ་དྷ ལ་དྡྷཱ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ, ཝ་ད་ཉྙཱུ ཝཱི་ཏ་མ་ཙྪ་རཱ.
‘‘བུ་དྡྷེ པ་ས་ནྣཱ དྷ་མྨེ ཙ, ས་ངྒྷེ ཙ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝཱ;
ཀཱི་དི་སོ ཏེ་སཾ ཝི་པཱ་ཀོ, ས་མྤ་རཱ་ཡོ ཙ ཀཱི་དི་སོ;
བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ པུ་ཊྛུ་མཱ་ག་མྨ, ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནེ་མུ ཏཾ མ་ཡ’’ནྟི.
‘‘ཡེ་དྷ ལ་དྡྷཱ མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ, ཝ་ད་ཉྙཱུ ཝཱི་ཏ་མ་ཙྪ་རཱ;
བུ་དྡྷེ པ་ས་ནྣཱ དྷ་མྨེ ཙ, ས་ངྒྷེ ཙ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝཱ;
ཨེ་ཏེ ས་གྒཱ [ས་གྒེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] པ་ཀཱ་ས་ནྟི, ཡ་ཏྠ ཏེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་རེ.
‘‘ས་ཙེ ཨེ་ནྟི མ་ནུ་སྶ་ཏྟཾ, ཨ་ཌྜྷེ ཨཱ་ཛཱ་ཡ་རེ ཀུ་ལེ;
ཙོ་ལ༹ཾ པི་ཎྜོ ར་ཏཱི ཁི་ཌྜཱ, ཡ་ཏྠཱ་ཀི་ཙྪེ་ན ལ་བྦྷ་ཏི.
‘‘པ་ར་ས་མྦྷ་ཏེ་སུ བྷོ་གེ་སུ, ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ཝ མོ་ད་རེ;
དི་ཊྛེ དྷ་མྨེ་ས ཝི་པཱ་ཀོ, ས་མྤ་རཱ་ཡེ ཙ སུ་གྒ་ཏཱི’’ཏི.
༡༠. གྷ་ཊཱི་ཀཱ་ར་སུ་ཏྟཾ
༥༠. ‘‘ཨ་ཝི་ཧཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ་སེ, ཝི་མུ་ཏྟཱ ས་ཏྟ བྷི་ཀྑ་ཝོ;
རཱ་ག་དོ་ས་པ་རི་ཀྑཱི་ཎཱ, ཏི་ཎྞཱ ལོ་ཀེ ཝི་ས་ཏྟི་ཀ’’ནྟི.
‘‘ཀེ ཙ ཏེ ཨ་ཏ་རུཾ པ་ངྐཾ [ས་ངྒཾ (སཱི. སྱཱ.)], མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻཾ སུ་དུ་ཏྟ་རཾ;
ཀེ ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, དི་བྦ་ཡོ་གཾ ཨུ་པ་ཙྩ་གུ’’ནྟི.
‘‘ཨུ་པ་ཀོ པ་ལ་ག་ཎྜོ ཙ, པུ་ཀྐུ་སཱ་ཏི ཙ ཏེ ཏ་ཡོ;
བྷ་དྡི་ཡོ ཁ་ཎྜ་དེ་ཝོ ཙ, བཱ་ཧུ་ར་གྒི ཙ སི་ངྒི་ཡོ [བ་ཧུ་ད་ནྟཱི ཙ པི་ངྒ་ཡོ (སཱི.)];
ཏེ ཧི་ཏྭཱ མཱ་ནུ་སཾ དེ་ཧཾ, དི་བྦ་ཡོ་གཾ ཨུ་པ་ཙྩ་གུ’’ནྟི.
‘‘ཀུ་ས་ལཱི བྷཱ་ས་སཱི ཏེ་སཾ, མཱ་ར་པཱ་ས་པྤ་ཧཱ་ཡི་ནཾ;
ཀ་སྶ ཏེ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་ཙྪི་དུཾ བྷ་ཝ་བ་ནྡྷ་ན’’ནྟི.
‘‘ན ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ནཱ་ཉྙ་ཏྲ ཏ་ཝ སཱ་ས་ནཱ;
ཡ་སྶ ཏེ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་ཙྪི་དུཾ བྷ་ཝ་བ་ནྡྷ་ནཾ.
‘‘ཡ་ཏྠ ནཱ་མ་ཉྩ རཱུ་པ་ཉྩ, ཨ་སེ་སཾ ཨུ་པ་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཏཾ ཏེ དྷ་མྨཾ ཨི་དྷ་ཉྙཱ་ཡ, ཨ་ཙྪི་དུཾ བྷ་ཝ་བ་ནྡྷ་ན’’ནྟི.
‘‘ག་མྦྷཱི་རཾ བྷཱ་ས་སཱི ཝཱ་ཙཾ, དུ་བྦི་ཛཱ་ནཾ སུ་དུ་བྦུ་དྷཾ;
ཀ་སྶ ཏྭཾ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ, ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་ས་སི ཨཱི་དི་ས’’ནྟི.
‘‘ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ པུ་རེ ཨཱ་སིཾ, ཝེ་ཀ་ལི༹་ངྒེ [ཝེ་ཧ་ལི༹་ངྒེ (སཱི.), ཝེ་བྷ་ལི༹་ངྒེ (སྱཱ. ཀཾ.)] གྷ་ཊཱི་ཀ་རོ;
མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་བྷ་རོ ཨཱ་སིཾ, ཀ་སྶ་པ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ.
‘‘ཝི་ར་ཏོ མེ་ཐུ་ནཱ དྷ་མྨཱ, བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ནི་རཱ་མི་སོ;
ཨ་ཧུ་ཝཱ ཏེ ས་གཱ་མེ་ཡྻོ, ཨ་ཧུ་ཝཱ ཏེ པུ་རེ ས་ཁཱ.
‘‘སོ་ཧ་མེ་ཏེ པ་ཛཱ་ནཱ་མི, ཝི་མུ་ཏྟེ ས་ཏྟ བྷི་ཀྑ་ཝོ;
རཱ་ག་དོ་ས་པ་རི་ཀྑཱི་ཎེ, ཏི་ཎྞེ ལོ་ཀེ ཝི་ས་ཏྟི་ཀ’’ནྟི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཏ་དཱ ཨཱ་སི, ཡ་ཐཱ བྷཱ་ས་སི བྷ་གྒ་ཝ;
ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་རོ པུ་རེ ཨཱ་སི, ཝེ་ཀ་ལི༹་ངྒེ གྷ་ཊཱི་ཀ་རོ;
མཱ་ཏཱ་པེ་ཏྟི་བྷ་རོ ཨཱ་སི, ཀ་སྶ་པ་སྶ ཨུ་པཱ་ས་ཀོ.
‘‘ཝི་ར་ཏོ མེ་ཐུ་ནཱ དྷ་མྨཱ, བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ནི་རཱ་མི་སོ;
ཨ་ཧུ་ཝཱ མེ ས་གཱ་མེ་ཡྻོ, ཨ་ཧུ་ཝཱ མེ པུ་རེ ས་ཁཱ’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ པུ་རཱ་ཎཱ་ནཾ, ས་ཧཱ་ཡཱ་ནཾ ཨ་ཧུ ས་ངྒ་མོ;
ཨུ་བྷི་ནྣཾ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ་ནཾ, ས་རཱི་ར་ནྟི་མ་དྷཱ་རི་ན’’ནྟི.
ཨཱ་དི་ཏྟ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཨཱ་དི་ཏྟཾ ཀིཾ་ད་དཾ ཨ་ནྣཾ, ཨེ་ཀ་མཱུ་ལ་ཨ་ནོ་མི་ཡཾ;
ཨ་ཙྪ་རཱ་ཝ་ན་རོ་པ་ཛེ་ཏཾ, མ་ཙྪ་རེ་ན གྷ་ཊཱི་ཀ་རོ་ཏི.