༦. མ་ཧཱ་ཀ་མྨ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ

༢༩༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཝེ་ལུ༹་ཝ་ནེ ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ནི་ཝཱ་པེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་མི་དྡྷི ཨ་ར་ཉྙ་ཀུ་ཊི་ཀཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཛ་ངྒྷཱ་ཝི་ཧཱ་རཾ ཨ་ནུ་ཙ་ངྐ་མ་མཱ་ནོ ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ས་མི་དྡྷི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ས་མི་དྡྷི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ས་མི་དྡྷིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་མྨུ་ཁཱ མེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ས་མི་དྡྷི, ས་མ་ཎ་སྶ གོ་ཏ་མ་སྶ སུ་ཏཾ, ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ – ‘མོ་གྷཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ མོ་གྷཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, མ་ནོ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ས་ཙྩ’ནྟི. ཨ་ཏྠི ཙ སཱ [ཨ་ཏྠི ཙེ་སཱ (སཱི. ཀ.)] ས་མཱ་པ་ཏྟི ཡཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ ན ཀི་ཉྩི ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཝ་ཙ; (མཱ ཧེ་ཝཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཝ་ཙ;) [( ) སྱཱ. ཀཾ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན་ཏྠི] མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི. ན ཧི སཱ་དྷུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཾ. ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘མོ་གྷཾ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ མོ་གྷཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ, མ་ནོ་ཀ་མྨ་མེ་ཝ ས་ཙྩ’ནྟི. ཨ་ཏྠི ཙ ཁོ [ཨ་ཏྠི ཙེ་ཝ ཁོ (སཱི. ཀ.)] སཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ས་མཱ་པ་ཏྟི ཡཾ ས་མཱ་པ་ཏྟིཾ ས་མཱ་པ་ནྣོ ན ཀི་ཉྩི ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཀཱི་ཝ་ཙི་རཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ་སི, ཨཱ་ཝུ་སོ ས་མི་དྡྷཱི’’ཏི? ‘‘ན ཙི་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ! ཏཱི་ཎི ཝ་སྶཱ་ནཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཏྠ དཱ་ནི མ་ཡཾ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཀིཾ ཝ་ཀྑཱ་མ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ ཨེ་ཝཾ་ན་ཝོ བྷི་ཀྑུ [ན་ཝ་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ (ཀ.)] ས་ཏྠཱ་རཾ པ་རི་ར་ཀྑི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ཏི. ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ས་མི་དྡྷི, ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ མ་ན་སཱ ཀིཾ སོ ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ མ་ན་སཱ དུ་ཀྑཾ སོ ཝེ་དི་ཡ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་མི་དྡྷི་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ན་ནྡི ན་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི; ཨ་ན་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀྐོ་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ པ་ཀྐཱ་མི.

༢༩༩. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་མི་དྡྷི ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟེ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་མི་དྡྷི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟེ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ཏཾ ས་བྦཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ས་མི་དྡྷིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཏྠི ཁོ ཨི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ས་མི་དྡྷི, ཀ་ཐཱ་པཱ་བྷ་ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ. ཨཱ་ཡཱ་མཱ་ཝུ་སོ ས་མི་དྡྷི, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་སྶཱ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སྶཱ་མ. ཡ་ཐཱ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་མི་དྡྷི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི.

ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཙ ས་མི་དྡྷི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀོ ཨ་ཧོ་སི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་མི་དྡྷི་སྶ པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟེ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ན ས་དྡྷིཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པོ ཏཾ ས་བྦཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ད་སྶ་ན་མྤི ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ནཱ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི, ཀུ་ཏོ པ་ནེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ཐཱ་ས་ལླཱ་པཾ? ཨི་མི་ནཱ ཙ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མི་དྡྷི་ནཱ མོ་གྷ་པུ་རི་སེ་ན པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཝི་བྷ་ཛྫ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ པ་ཉྷོ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན བྱཱ་ཀ་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙེ པ་ན [ཀིཾ པ་ན (ཀ.)], བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ས་མི་དྡྷི་ནཱ ཨི་དཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ – ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ ཏཾ དུ་ཀྑ་སྨི’’ནྟི.

༣༠༠. ཨ་ཐ ཁོ [ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ (སྱཱ. ཀཾ.)] བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་སི ནོ ཏྭཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨི་མ་སྶ ཨུ་དཱ་ཡི་སྶ མོ་གྷ་པུ་རི་ས་སྶ ཨུ་མྨ་ངྒཾ [ཨུ་མྨ་གྒཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), ཨུ་མ་ངྒཾ (ཀ.)]? ཨ་ཉྙཱ་སིཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ – ‘ཨི་དཱ་ནེ་ཝཱ་ཡཾ ཨུ་དཱ་ཡཱི མོ་གྷ་པུ་རི་སོ ཨུ་མྨུ་ཛྫ་མཱ་ནོ ཨ་ཡོ་ནི་སོ ཨུ་མྨུ་ཛྫི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨཱ་དིཾ་ཡེ་ཝ [ཨཱ་དི་སོ་ཝ (སཱི. པཱི.), ཨཱ་དི་ཡེ་ཝ (ཀ.)], ཨཱ་ན་ནྡ, པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟེ་ན པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀེ་ན ཏི་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ པུ་ཙྪི་ཏཱ. ས་ཙཱ་ཡཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མི་དྡྷི མོ་གྷ་པུ་རི་སོ པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛོ ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ – ‘ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ མ་ན་སཱ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ སུ་ཁཾ སོ ཝེ་ད་ཡ་ཏི; ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ མ་ན་སཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ དུ་ཀྑཾ སོ ཝེ་ད་ཡ་ཏི; ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཏྭཱ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ མ་ན་སཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ སོ ཝེ་ད་ཡ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝཾ བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནོ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ས་མི་དྡྷི མོ་གྷ་པུ་རི་སོ པོ་ཏ་ལི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀ་སྶ ས་མྨཱ (བྱཱ་ཀ་ར་མཱ་ནོ) [( ) ན་ཏྠི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ. ཨ་པི ཙ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀེ ཙ [ཀེ་ཙི (ཀ.)] ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ བཱ་ལཱ ཨ་བྱ་ཏྟཱ ཀེ ཙ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་མྨ་ཝི་བྷ་ངྒཾ ཛཱ་ནི་སྶ་ནྟི? ས་ཙེ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ན་ནྡ, སུ་ཎེ་ཡྻཱ་ཐ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་མྨ་ཝི་བྷ་ངྒཾ ཝི་བྷ་ཛ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི.

‘‘ཨེ་ཏ་སྶ, བྷ་ག་ཝཱ, ཀཱ་ལོ, ཨེ་ཏ་སྶ, སུ་ག་ཏ, ཀཱ་ལོ ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ མ་ཧཱ་ཀ་མྨ་ཝི་བྷ་ངྒཾ ཝི་བྷ་ཛེ་ཡྻ. བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧཱ་ན་ནྡ, སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, ཨཱ་ན་ནྡ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི ཧོ་ཏི, པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཧོ་ཏི, ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙོ ཧོ་ཏི, ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱི ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཧོ་ཏི, བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི ཧོ་ཏི, པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཧོ་ཏི, ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙོ ཧོ་ཏི, ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱི ཧོ་ཏི, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཧོ་ཏི, བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.

‘‘ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཧོ་ཏི, ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཧོ་ཏི, ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.

༣༠༡. ‘‘ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨཱ་ཏ་པྤ་མ་ནྭཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་མ་ནྭཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནྭཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ད་མ་ནྭཱ་ཡ ས་མྨཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མ་ནྭཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷིཾ ཕུ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཨ་མུཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་སྶ་ཏི – ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏིཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡིཾ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རིཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དིཾ པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙཾ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙཾ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པིཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུཾ བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟཾ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་སྶ་ཏི ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ཏྠི ཀི་ར, བྷོ, པཱ་པ་ཀཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི, ཨ་ཏྠི དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ. ཨ་མཱ་ཧཾ [ཨ་པཱ་ཧཾ (སཱི. པཱི. ཀ.) ཨ་མུཾ + ཨ་ཧཾ = ཨ་མཱ་ཧཾ-ཨི་ཏི པ་ད་ཝི་བྷཱ་གོ] པུ་གྒ་ལཾ ཨ་དྡ་སཾ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏིཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡིཾ…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་སྶཱ་མི ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣ’ནྟི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཡོ ཀི་ར, བྷོ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, ས་བྦོ སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡེ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི, ཏེ ས་མྨཱ ཛཱ་ན་ནྟི; ཡེ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནྟི, མི་ཙྪཱ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎ’ནྟི [མི་ཙྪཱ ཏེ ས་ཉྫཱ་ན་ནྟི (ཀ.)]. ཨི་ཏི སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་སྶ སཱ་མཾ ཉཱ་ཏཾ སཱ་མཾ དི་ཊྛཾ སཱ་མཾ ཝི་དི་ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཐཱ་མ་སཱ པ་རཱ་མཱ་སཱ [པ་རཱ་མ་སྶ (སཱི. པཱི.)] ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ཏི – ‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’’ནྟི.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨཱ་ཏ་པྤ་མ་ནྭཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་མ་ནྭཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནྭཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ད་མ་ནྭཱ་ཡ ས་མྨཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མ་ནྭཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷིཾ ཕུ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཨ་མུཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་སྶ་ཏི – ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏིཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡིཾ…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་སྶ་ཏི སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ན་ཏྠི ཀི་ར, བྷོ, པཱ་པ་ཀཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི, ན་ཏྠི དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ. ཨ་མཱ་ཧཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་དྡ་སཾ – ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏིཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡིཾ…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་སྶཱ་མི སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣ’ནྟི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཡོ ཀི་ར, བྷོ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, ས་བྦོ སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡེ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི ཏེ ས་མྨཱ ཛཱ་ན་ནྟི; ཡེ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནྟི, མི་ཙྪཱ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎ’ནྟི. ཨི་ཏི སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་སྶ སཱ་མཾ ཉཱ་ཏཾ སཱ་མཾ དི་ཊྛཾ སཱ་མཾ ཝི་དི་ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཐཱ་མ་སཱ པ་རཱ་མཱ་སཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ཏི – ‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’’ནྟི.

‘‘ཨི་དྷཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨཱ་ཏ་པྤ་མ་ནྭཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་མ་ནྭཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནྭཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ད་མ་ནྭཱ་ཡ ས་མྨཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མ་ནྭཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷིཾ ཕུ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཨ་མུཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་སྶ་ཏི – ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཾ ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཾ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཾ པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཾ ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཾ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུཾ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་སྶ་ཏི སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ཏྠི ཀི་ར, བྷོ, ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི, ཨ་ཏྠི སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ. ཨ་མཱ་ཧཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་དྡ་སཾ – ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཾ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་སྶཱ་མི སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣ’ནྟི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཡོ ཀི་ར, བྷོ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་བྦོ སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡེ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི ཏེ ས་མྨཱ ཛཱ་ན་ནྟི; ཡེ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནྟི, མི་ཙྪཱ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎ’ནྟི. ཨི་ཏི སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་སྶ སཱ་མཾ ཉཱ་ཏཾ སཱ་མཾ དི་ཊྛཾ སཱ་མཾ ཝི་དི་ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཐཱ་མ་སཱ པ་རཱ་མཱ་སཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ཏི – ‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’’ནྟི.

‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ན་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨཱ་ཏ་པྤ་མ་ནྭཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་མ་ནྭཱ་ཡ ཨ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནྭཱ་ཡ ཨ་པྤ་མཱ་ད་མ་ནྭཱ་ཡ ས་མྨཱ་མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མ་ནྭཱ་ཡ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཙེ་ཏོ་ས་མཱ་དྷིཾ ཕུ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ་ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ཨ་མུཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་སྶ་ཏི – ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཾ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་སྶ་ཏི ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ན་ཏྠི ཀི་ར, བྷོ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི, ན་ཏྠི སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ. ཨ་མཱ་ཧཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་དྡ་སཾ – ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཾ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་སྶཱ་མི ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣ’ནྟི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཡོ ཀི་ར, བྷོ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ས་བྦོ སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡེ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི ཏེ ས་མྨཱ ཛཱ་ན་ནྟི; ཡེ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནྟི, མི་ཙྪཱ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎ’ནྟི. ཨི་ཏི སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་སྶ སཱ་མཾ ཉཱ་ཏཾ སཱ་མཾ དི་ཊྛཾ སཱ་མཾ ཝི་དི་ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཐཱ་མ་སཱ པ་རཱ་མཱ་སཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ཏི – ‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’’’ནྟི.

༣༠༢. ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡ, ཡྭཱ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ཏྠི ཀི་ར, བྷོ, པཱ་པ་ཀཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི, ཨ་ཏྠི དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི ཨི་ད་མ་སྶ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི; ཡ་མྤི སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་མཱ་ཧཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་དྡ་སཾ – ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏིཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡིཾ…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་སྶཱ་མི ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣ’ནྟི ཨི་ད་མྤི་སྶ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི; ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཡོ ཀི་ར, བྷོ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, ས་བྦོ སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཨི་ད་མ་སྶ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི; ཡ་མྤི སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཡེ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི ཏེ ས་མྨཱ ཛཱ་ན་ནྟི; ཡེ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནྟི, མི་ཙྪཱ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎ’ནྟི ཨི་ད་མྤི་སྶ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི; ཡ་མྤི སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་སྶ སཱ་མཾ ཉཱ་ཏཾ སཱ་མཾ དི་ཊྛཾ སཱ་མཾ ཝི་དི་ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཐཱ་མ་སཱ པ་རཱ་མཱ་སཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ཏི – ‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཨི་ད་མྤི་སྶ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་མྨ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི.

‘‘ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡ, ཡྭཱ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ན་ཏྠི ཀི་ར, བྷོ, པཱ་པ་ཀཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི, ན་ཏྠི དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི ཨི་ད་མ་སྶ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི; ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་མཱ་ཧཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་དྡ་སཾ – ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏིཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡིཾ…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་སྶཱ་མི སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣ’ནྟི ཨི་ད་མ་སྶ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི; ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཡོ ཀི་ར, བྷོ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, ས་བྦོ སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཨི་ད་མ་སྶ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི; ཡ་མྤི སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཡེ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི ཏེ ས་མྨཱ ཛཱ་ན་ནྟི; ཡེ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནྟི, མི་ཙྪཱ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎ’ནྟི ཨི་ད་མྤི་སྶ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི; ཡ་མྤི སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་སྶ སཱ་མཾ ཉཱ་ཏཾ སཱ་མཾ དི་ཊྛཾ སཱ་མཾ ཝི་དི་ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཐཱ་མ་སཱ པ་རཱ་མཱ་སཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ཏི – ‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཨི་ད་མྤི་སྶ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་མྨ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི.

‘‘ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡ, ཡྭཱ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ཏྠི ཀི་ར, བྷོ, ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི, ཨ་ཏྠི སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི ཨི་ད་མ་སྶ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི; ཡ་མྤི སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་མཱ་ཧཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་དྡ་སཾ – ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཾ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་སྶཱ་མི སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣ’ནྟི ཨི་ད་མྤི་སྶ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི; ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཡོ ཀི་ར, བྷོ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ས་བྦོ སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཨི་ད་མ་སྶ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི; ཡ་མྤི སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཡེ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི ཏེ ས་མྨཱ ཛཱ་ན་ནྟི; ཡེ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནྟི, མི་ཙྪཱ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎ’ནྟི ཨི་ད་མྤི་སྶ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི; ཡ་མྤི སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་སྶ སཱ་མཾ ཉཱ་ཏཾ སཱ་མཾ དི་ཊྛཾ སཱ་མཾ ཝི་དི་ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཐཱ་མ་སཱ པ་རཱ་མཱ་སཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ཏི – ‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཨི་ད་མྤི་སྶ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་མྨ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི.

‘‘ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡ, ཡྭཱ་ཡཾ ས་མ་ཎོ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ན་ཏྠི ཀི་ར, བྷོ, ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ནི ཀ་མྨཱ་ནི, ན་ཏྠི སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀོ’ཏི ཨི་ད་མ་སྶ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི; ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་མཱ་ཧཾ པུ་གྒ་ལཾ ཨ་དྡ་སཾ – ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཾ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏཾ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛིཾ, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ པ་སྶཱ་མི ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣ’ནྟི ཨི་ད་མ་སྶ ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི; ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཡོ ཀི་ར, བྷོ, པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ས་བྦོ སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’ཏི ཨི་ད་མ་སྶ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི; ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཡེ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ནྟི ཏེ ས་མྨཱ ཛཱ་ན་ནྟི; ཡེ ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཛཱ་ན་ནྟི, མི་ཙྪཱ ཏེ་སཾ ཉཱ་ཎ’ནྟི ཨི་ད་མྤི་སྶ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི; ཡ་མྤི སོ ཡ་དེ་ཝ ཏ་སྶ སཱ་མཾ ཉཱ་ཏཾ སཱ་མཾ དི་ཊྛཾ སཱ་མཾ ཝི་དི་ཏཾ ཏ་དེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཐཱ་མ་སཱ པ་རཱ་མཱ་སཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ཏི – ‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ, མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི ཨི་ད་མྤི་སྶ ནཱ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཧི, ཨཱ་ན་ནྡ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ མ་ཧཱ་ཀ་མྨ་ཝི་བྷ་ངྒེ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི.

༣༠༣. ‘‘ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, པུ་བྦེ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, པ་ཙྪཱ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝཱ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ. ཏེ་ན སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི ཏ་སྶ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ ཝཱ [ཨུ་པ་པ་ཛྫཾ ཝཱ (སཱི. པཱི.), ཨུ་པ་པ་ཛྫ ཝཱ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.) ཨུ་པ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཏི སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ སཾ་ས་ནྡེ་ཏ་བྦཱ] ཨ་པ་རེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ.

‘‘ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, པུ་བྦེ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, པ་ཙྪཱ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ. ཏེ་ན སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི ཏ་སྶ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ ཝཱ ཨ་པ་རེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ.

‘‘ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, པུ་བྦེ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, པ་ཙྪཱ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝཱ་སྶ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ. ཏེ་ན སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ ཝཱ ཨ་པ་རེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ.

‘‘ཏ་ཏྲཱ་ན་ནྡ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, པུ་བྦེ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, པ་ཙྪཱ ཝཱ་སྶ ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི པཱ་པ་ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ, མ་ར་ཎ་ཀཱ་ལེ ཝཱ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ས་མ་ཏྟཱ ས་མཱ་དི་ནྣཱ. ཏེ་ན སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫ ཝཱ ཨ་པ་རེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ.

‘‘ཨི་ཏི ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཏྠི ཀ་མྨཾ ཨ་བྷ་བྦཾ ཨ་བྷ་བྦཱ་བྷཱ་སཾ, ཨ་ཏྠི ཀ་མྨཾ ཨ་བྷ་བྦཾ བྷ་བྦཱ་བྷཱ་སཾ, ཨ་ཏྠི ཀ་མྨཾ བྷ་བྦ་ཉྩེ་ཝ བྷ་བྦཱ་བྷཱ་ས་ཉྩ, ཨ་ཏྠི ཀ་མྨཾ བྷ་བྦཾ ཨ་བྷ་བྦཱ་བྷཱ་ས’’ནྟི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.

མ་ཧཱ་ཀ་མྨ་ཝི་བྷ་ངྒ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ཚ་ཊྛཾ.