༡. དེ་ཝ་ད་ཧ་སུ་ཏྟཾ
༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཀྐེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི དེ་ཝ་ད་ཧཾ ནཱ་མ ས་ཀྱཱ་ནཾ ནི་ག་མོ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ‘ཡཾ ཀི་ཉྩཱ་ཡཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ས་བྦཾ ཏཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ. ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཏ་པ་སཱ བྱ་ནྟཱི་བྷཱ་ཝཱ, ན་ཝཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ; ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡོ; ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ; དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡོ; ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡཱ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ག་ཎྛཱ.
‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ག་ཎྛེ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དི་ནོ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི་ནོ – ཡཾ ཀི་ཉྩཱ་ཡཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ས་བྦཾ ཏཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ. ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཏ་པ་སཱ བྱ་ནྟཱི་བྷཱ་ཝཱ, ན་ཝཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ; ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡོ; ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ; དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡོ; ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡཱ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི? ཏེ ཙ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ག་ཎྛཱ ཨེ་ཝཾ པུ་ཊྛཱ ‘ཨཱ་མཱ’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ན་ནྟི.
‘‘ཏྱཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཀིཾ པ་ན ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ཛཱ་ནཱ་ཐ – ཨ་ཧུ་ཝ་མྷེ་ཝ མ་ཡཾ པུ་བྦེ, ན ནཱ་ཧུ་ཝ་མྷཱ’ཏི? ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’.
‘‘‘ཀིཾ པ་ན ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ཛཱ་ནཱ་ཐ – ཨ་ཀ་ར་མྷེ་ཝ མ་ཡཾ པུ་བྦེ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ, ན ནཱ་ཀ་ར་མྷཱ’ཏི? ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’.
‘‘‘ཀིཾ པ་ན ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ཛཱ་ནཱ་ཐ – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ར་མྷཱ’ཏི? ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’.
‘‘‘ཀིཾ པ་ན ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ཛཱ་ནཱ་ཐ – ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫཱི་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྷི ཝཱ དུ་ཀྑེ ནི་ཛྫི་ཎྞེ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི? ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’.
‘‘‘ཀིཾ པ་ན ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ཛཱ་ནཱ་ཐ – དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’ནྟི? ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’.
༢. ‘‘ཨི་ཏི ཀི་ར ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ན ཛཱ་ནཱ་ཐ – ཨ་ཧུ་ཝ་མྷེ་ཝ མ་ཡཾ པུ་བྦེ, ན ནཱ་ཧུ་ཝ་མྷཱ་ཏི, ན ཛཱ་ནཱ་ཐ – ཨ་ཀ་ར་མྷེ་ཝ མ་ཡཾ པུ་བྦེ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ, ན ནཱ་ཀ་ར་མྷཱ་ཏི, ན ཛཱ་ནཱ་ཐ – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ར་མྷཱ་ཏི, ན ཛཱ་ནཱ་ཐ – ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫཱི་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྷི ཝཱ དུ་ཀྑེ ནི་ཛྫི་ཎྞེ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི, ན ཛཱ་ནཱ་ཐ – དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ; ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ན ཀ་ལླ་མ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ – ཡཾ ཀི་ཉྩཱ་ཡཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ས་བྦཾ ཏཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ. ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཏ་པ་སཱ བྱ་ནྟཱི་བྷཱ་ཝཱ, ན་ཝཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ; ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡོ; ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ; དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡོ; ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡཱ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ས་ཙེ པ་ན ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ – ཨ་ཧུ་ཝ་མྷེ་ཝ མ་ཡཾ པུ་བྦེ, ན ནཱ་ཧུ་ཝ་མྷཱ་ཏི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ – ཨ་ཀ་ར་མྷེ་ཝ མ་ཡཾ པུ་བྦེ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ, ན ནཱ་ཀ་ར་མྷཱ་ཏི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ར་མྷཱ་ཏི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ – ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫཱི་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྷི ཝཱ དུ་ཀྑེ ནི་ཛྫི་ཎྞེ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ – དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ; ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ཀ་ལླ་མ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ – ཡཾ ཀི་ཉྩཱ་ཡཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ས་བྦཾ ཏཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ. ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཏ་པ་སཱ བྱ་ནྟཱི་བྷཱ་ཝཱ, ན་ཝཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ; ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡོ; ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ; དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡོ; ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡཱ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
༣. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, པུ་རི་སོ ས་ལླེ་ན ཝི་དྡྷོ ཨ་སྶ ས་ཝི་སེ་ན གཱ་ལ༹ྷཱུ་པ་ལེ་པ་ནེ་ན [གཱ་ལ༹ྷ་པ་ལེ་པ་ནེ་ན (ཀ.)]; སོ ས་ལླ་སྶ་པི ཝེ་དྷ་ན་ཧེ་ཏུ [ཝེ་ད་ནཱ་ཧེ་ཏུ (སཱི. པཱི. ཀ.)] དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ [ཏི་པྤཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡེ་ཡྻ. ཏ་སྶ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ བྷི་ས་ཀྐཾ ས་ལླ་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻུཾ. ཏ་སྶ སོ བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ ས་ཏྠེ་ན ཝ་ཎ་མུ་ཁཾ པ་རི་ཀ་ནྟེ་ཡྻ; སོ ས་ཏྠེ་ན་པི ཝ་ཎ་མུ་ཁ་སྶ པ་རི་ཀ་ནྟ་ན་ཧེ་ཏུ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡེ་ཡྻ. ཏ་སྶ སོ བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ ཨེ་ས་ནི་ཡཱ ས་ལླཾ ཨེ་སེ་ཡྻ; སོ ཨེ་ས་ནི་ཡཱ་པི ས་ལླ་སྶ ཨེ་ས་ནཱ་ཧེ་ཏུ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡེ་ཡྻ. ཏ་སྶ སོ བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ ས་ལླཾ ཨ་བྦུ་ཧེ་ཡྻ [ཨ་བྦུ་ཡ྄ཧེ་ཡྻ (སཱི.), ཨ་བྦྷཱུ་ཎྷེ་ཡྻ (སྱཱ. ཀཾ.)]; སོ ས་ལླ་སྶ་པི ཨ་བྦུ་ཧ་ན་ཧེ་ཏུ [ཨ་བྦུ་ཡ྄ཧ་ན་ཧེ་ཏུ (སཱི.), ཨ་བྦྷཱུ་ཎྷ་ན་ཧེ་ཏུ (སྱཱ. ཀཾ.)] དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡེ་ཡྻ. ཏ་སྶ སོ བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ ཨ་ག་ད་ངྒཱ་རཾ ཝ་ཎ་མུ་ཁེ ཨོ་ད་ཧེ་ཡྻ; སོ ཨ་ག་ད་ངྒཱ་ར་སྶ་པི ཝ་ཎ་མུ་ཁེ ཨོ་ད་ཧ་ན་ཧེ་ཏུ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡེ་ཡྻ. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན རཱུ་ལ༹ྷེ་ན ཝ་ཎེ་ན ས་ཉྪ་ཝི་ནཱ ཨ་རོ་གོ ཨ་སྶ སུ་ཁཱི སེ་རཱི ས་ཡཾ་ཝ་སཱི ཡེ་ན ཀཱ་མ་ངྒ་མོ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ཨ་ཧཾ ཁོ པུ་བྦེ ས་ལླེ་ན ཝི་དྡྷོ ཨ་ཧོ་སིཾ ས་ཝི་སེ་ན གཱ་ལ༹ྷཱུ་པ་ལེ་པ་ནེ་ན. སོ་ཧཾ ས་ལླ་སྶ་པི ཝེ་དྷ་ན་ཧེ་ཏུ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡིཾ. ཏ་སྶ མེ མི་ཏྟཱ་མ་ཙྩཱ ཉཱ་ཏི་སཱ་ལོ་ཧི་ཏཱ བྷི་ས་ཀྐཾ ས་ལླ་ཀ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་སུཾ. ཏ་སྶ མེ སོ བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ ས་ཏྠེ་ན ཝ་ཎ་མུ་ཁཾ པ་རི་ཀ་ནྟི; སོ་ཧཾ ས་ཏྠེ་ན་པི ཝ་ཎ་མུ་ཁ་སྶ པ་རི་ཀ་ནྟ་ན་ཧེ་ཏུ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡིཾ. ཏ་སྶ མེ སོ བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ ཨེ་ས་ནི་ཡཱ ས་ལླཾ ཨེ་སི; སོ ཨ་ཧཾ ཨེ་ས་ནི་ཡཱ་པི ས་ལླ་སྶ ཨེ་ས་ནཱ་ཧེ་ཏུ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡིཾ. ཏ་སྶ མེ སོ བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ ས་ལླཾ ཨ་བྦུ་ཧི [ཨ་བྦུ་ཡ྄ཧི (སཱི.), ཨ་བྦྷཱུ་ཎྷི (སྱཱ. ཀཾ.)]; སོ་ཧཾ ས་ལླ་སྶ་པི ཨ་བྦུ་ཧ་ན་ཧེ་ཏུ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡིཾ. ཏ་སྶ མེ སོ བྷི་ས་ཀྐོ ས་ལླ་ཀ་ཏྟོ ཨ་ག་ད་ངྒཱ་རཾ ཝ་ཎ་མུ་ཁེ ཨོ་ད་ཧི; སོ་ཧཾ ཨ་ག་ད་ངྒཱ་ར་སྶ་པི ཝ་ཎ་མུ་ཁེ ཨོ་ད་ཧ་ན་ཧེ་ཏུ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡིཾ. སོ་མྷི ཨེ་ཏ་ར་ཧི རཱུ་ལ༹ྷེ་ན ཝ་ཎེ་ན ས་ཉྪ་ཝི་ནཱ ཨ་རོ་གོ སུ་ཁཱི སེ་རཱི ས་ཡཾ་ཝ་སཱི ཡེ་ན ཀཱ་མ་ངྒ་མོ’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ས་ཙེ ཏུ་མྷེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ – ཨ་ཧུ་ཝ་མྷེ་ཝ མ་ཡཾ པུ་བྦེ, ན ནཱ་ཧུ་ཝ་མྷཱ་ཏི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ – ཨ་ཀ་ར་མྷེ་ཝ མ་ཡཾ པུ་བྦེ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ, ན ནཱ་ཀ་ར་མྷཱ་ཏི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ར་མྷཱ་ཏི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ – ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫཱི་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྷི ཝཱ དུ་ཀྑེ ནི་ཛྫི་ཎྞེ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ – དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ; ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ཀ་ལླ་མ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ – ཡཾ ཀི་ཉྩཱ་ཡཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ས་བྦཾ ཏཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ. ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཏ་པ་སཱ བྱ་ནྟཱི་བྷཱ་ཝཱ, ན་ཝཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ; ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡོ; ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ; དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡོ; ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡཱ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ན ཛཱ་ནཱ་ཐ – ཨ་ཧུ་ཝ་མྷེ་ཝ མ་ཡཾ པུ་བྦེ, ན ནཱ་ཧུ་ཝ་མྷཱ་ཏི, ན ཛཱ་ནཱ་ཐ – ཨ་ཀ་ར་མྷེ་ཝ མ་ཡཾ པུ་བྦེ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ, ན ནཱ་ཀ་ར་མྷཱ་ཏི, ན ཛཱ་ནཱ་ཐ – ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཝཱ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ར་མྷཱ་ཏི, ན ཛཱ་ནཱ་ཐ – ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫཱི་རེ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀ་མྷི ཝཱ དུ་ཀྑེ ནི་ཛྫི་ཎྞེ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི, ན ཛཱ་ནཱ་ཐ – དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཾ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ; ཏ་སྨཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ན ཀ་ལླ་མ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ – ཡཾ ཀི་ཉྩཱ་ཡཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ས་བྦཾ ཏཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ. ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཏ་པ་སཱ བྱ་ནྟཱི་བྷཱ་ཝཱ, ན་ཝཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ; ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡོ; ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ; དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡོ; ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡཱ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
༤. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ ནི་ག་ཎྛཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘ནི་ག་ཎྛོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ནཱ་ཊ་པུ་ཏྟོ [ནཱ་ཐ་པུ་ཏྟོ (སཱི.)] ས་བྦ་ཉྙཱུ ས་བྦ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ཨ་པ་རི་སེ་སཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཙ་ར་ཏོ ཙ མེ ཏི་ཊྛ་ཏོ ཙ སུ་ཏྟ་སྶ ཙ ཛཱ་ག་ར་སྶ ཙ ས་ཏ་ཏཾ ས་མི་ཏཾ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏ’ནྟི. སོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨ་ཏྠི ཁོ ཝོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, པུ་བྦེ་ཝ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་ཏཾ, ཏཾ ཨི་མཱ་ཡ ཀ་ཊུ་ཀཱ་ཡ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡ ནི་ཛྫཱི་རེ་ཐ, ཡཾ པ་ནེ་ཏྠ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཀཱ་ཡེ་ན སཾ་ཝུ་ཏཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སཾ་ཝུ་ཏཱ མ་ན་སཱ སཾ་ཝུ་ཏཱ ཏཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པཱ་པ་ཀ་མྨ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཏ་པ་སཱ བྱ་ནྟཱི་བྷཱ་ཝཱ, ན་ཝཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ; ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡོ; ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ; དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡོ; ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡཱ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏ་ཉྩ པ་ན་མྷཱ་ཀཾ རུ་ཙྩ་ཏི ཙེ་ཝ ཁ་མ་ཏི ཙ, ཏེ་ན ཙ་མྷཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ’’ཏི.
༥. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ ནི་ག་ཎྛེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘པ་ཉྩ ཁོ ཨི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, དྷ་མྨཱ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དྭི་དྷཱ་ཝི་པཱ་ཀཱ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ས་དྡྷཱ, རུ་ཙི, ཨ་ནུ་སྶ་ཝོ, ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ, དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟི – ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ དྭི་དྷཱ་ཝི་པཱ་ཀཱ. ཏ་ཏྲཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ཀཱ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་ཏྠ་རི ས་དྡྷཱ, ཀཱ རུ་ཙི, ཀོ ཨ་ནུ་སྶ་ཝོ, ཀོ ཨཱ་ཀཱ་ར་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ, ཀཱ དི་ཊྛི་ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ན་ཀྑ་ནྟཱི’ཏི. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི [ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི་སུ (ཀ.)] ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ག་ཎྛེ་སུ ན ཀ་ཉྩི [ཀི་ཉྩི (སཱི. པཱི. ཀ.)] ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཝཱ་ད་པ་ཊི་ཧཱ་རཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཱ་ཧཾ [པུ་ན ཙ པ་ནཱ་ཧཾ (སཱི. པཱི. ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ ནི་ག་ཎྛེ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ. ཡ་སྨིཾ ཝོ ས་མ་ཡེ ཏི་བྦོ [ཏི་པྤོ (པཱི.)] ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི ཏི་བྦཾ པ་དྷཱ་ནཾ, ཏི་བྦཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡེ་ཐ; ཡ་སྨིཾ པ་ན ཝོ ས་མ་ཡེ ན ཏི་བྦོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི ན ཏི་བྦཾ པ་དྷཱ་ནཾ, ན ཏི་བྦཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡེ་ཐཱ’ཏི? ‘ཡ་སྨིཾ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ གོ་ཏ་མ, ས་མ་ཡེ ཏི་བྦོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི ཏི་བྦཾ པ་དྷཱ་ནཾ, ཏི་བྦཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡཱ་མ; ཡ་སྨིཾ པ་ན ནོ ས་མ་ཡེ ན ཏི་བྦོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི ན ཏི་བྦཾ པ་དྷཱ་ནཾ, ན ཏི་བྦཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡཱ་མཱ’’’ཏི.
༦. ‘‘ཨི་ཏི ཀི་ར, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ཡ་སྨིཾ ཝོ ས་མ་ཡེ ཏི་བྦོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི ཏི་བྦཾ པ་དྷཱ་ནཾ, ཏི་བྦཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡེ་ཐ; ཡ་སྨིཾ པ་ན ཝོ ས་མ་ཡེ ན ཏི་བྦོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི ན ཏི་བྦཾ པ་དྷཱ་ནཾ, ན ཏི་བྦཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡེ་ཐ. ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ན ཀ་ལླ་མ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ – ཡཾ ཀི་ཉྩཱ་ཡཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ས་བྦཾ ཏཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ. ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཏ་པ་སཱ བྱ་ནྟཱི་བྷཱ་ཝཱ, ན་ཝཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ; ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡོ; ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ; དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡོ; ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡཱ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི. ས་ཙེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ཡ་སྨིཾ ཝོ ས་མ་ཡེ ཏི་བྦོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི ཏི་བྦཾ པ་དྷཱ་ནཾ, ན ཏི་བྦཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡེ་ཐ; ཡ་སྨིཾ པ་ན ཝོ ས་མ་ཡེ ན ཏི་བྦོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི ན ཏི་བྦཾ པ་དྷཱ་ནཾ, ཏི་བྦཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡེ་ཐ [པ་དྷཱ་ནཾ, ཏི་ཊྛེ་ཡྻེ་ཝ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ… ཝེ་ད་ནཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]; ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ཀ་ལླ་མ་སྶ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ཡ – ཡཾ ཀི་ཉྩཱ་ཡཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ས་བྦཾ ཏཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ. ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཏ་པ་སཱ བྱ་ནྟཱི་བྷཱ་ཝཱ, ན་ཝཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ; ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡོ; ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ; དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡོ; ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡཱ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘‘ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ཡ་སྨིཾ ཝོ ས་མ་ཡེ ཏི་བྦོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི ཏི་བྦཾ པ་དྷཱ་ནཾ, ཏི་བྦཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡེ་ཐ; ཡ་སྨིཾ པ་ན ཝོ ས་མ་ཡེ ན ཏི་བྦོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི ན ཏི་བྦཾ པ་དྷཱ་ནཾ, ན ཏི་བྦཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡེ་ཐ; ཏེ ཏུ་མྷེ སཱ་མཾ་ཡེ་ཝ ཨོ་པ་ཀྐ་མི་ཀཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎཱ ས་མྨོ་ཧཱ ཝི་པ་ཙྩེ་ཐ – ཡཾ ཀི་ཉྩཱ་ཡཾ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ས་བྦཾ ཏཾ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ. ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཏ་པ་སཱ བྱ་ནྟཱི་བྷཱ་ཝཱ, ན་ཝཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝོ; ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ན་ཝ་སྶ་ཝཱ ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡོ; ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ; དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡོ; ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ཡཱ ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི་པི [ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི་སུ་པི (ཀ.)] ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ག་ཎྛེ་སུ ན ཀ་ཉྩི ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཝཱ་ད་པ་ཊི་ཧཱ་རཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི.
༧. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏེ ནི་ག་ཎྛེ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ཡ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ལ་བྦྷ་མེ་ཏ’ནྟི? ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’. ‘ཡཾ པ་ནི་དཾ ཀ་མྨཾ ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ལ་བྦྷ་མེ་ཏ’ནྟི? ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’. ‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ཡ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ལ་བྦྷ་མེ་ཏ’ནྟི? ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’. ‘ཡཾ པ་ནི་དཾ ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ལ་བྦྷ་མེ་ཏ’ནྟི? ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’. ‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ཡ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ལ་བྦྷ་མེ་ཏ’ནྟི? ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’. ‘ཡཾ པ་ནི་དཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ལ་བྦྷ་མེ་ཏ’ནྟི? ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’. ‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ཡ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ བ་ཧུ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ལ་བྦྷ་མེ་ཏ’ནྟི? ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’. ‘ཡཾ པ་ནི་དཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ བ་ཧུ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ལ་བྦྷ་མེ་ཏ’ནྟི? ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’. ‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ཡ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ ས་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ལ་བྦྷ་མེ་ཏ’ནྟི? ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’. ‘ཡཾ པ་ནི་དཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ ས་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ལ་བྦྷ་མེ་ཏ’ནྟི? ‘ནོ ཧི་དཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ’.
༨. ‘‘ཨི་ཏི ཀི་ར, ཨཱ་ཝུ་སོ ནི་ག་ཎྛཱ, ཡ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ལ་བྦྷ་མེ་ཏཾ, ཡཾ པ་ནི་དཾ ཀ་མྨཾ ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ལ་བྦྷ་མེ་ཏཾ, ཡ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ལ་བྦྷ་མེ་ཏཾ, ཡ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ལ་བྦྷ་མེ་ཏཾ, ཡ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ལ་བྦྷ་མེ་ཏཾ, ཡ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ པ་རི་པ་ཀྐ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ལ་བྦྷ་མེ་ཏཾ, ཡ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ བ་ཧུ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ལ་བྦྷ་མེ་ཏཾ, ཡ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ ཨ་པྤ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ བ་ཧུ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ལ་བྦྷ་མེ་ཏཾ, ཡ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ ས་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ ཨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ལ་བྦྷ་མེ་ཏཾ, ཡ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ ཨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཏཾ ཨུ་པ་ཀྐ་མེ་ན ཝཱ པ་དྷཱ་ནེ་ན ཝཱ ས་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཧོ་ཏཱུ་ཏི ཨ་ལ་བྦྷ་མེ་ཏཾ; ཨེ་ཝཾ ས་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ཨ་ཕ་ལོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཕ་ལཾ པ་དྷཱ་ནཾ’’.
‘‘ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ག་ཎྛཱ. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ད་ས ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཝཱ་དཱ་ནུ་ཝཱ་དཱ གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི.
༩. ‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི; ཨ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ག་ཎྛཱ པུ་བྦེ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རི་ནོ ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡ་ནྟི. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི; ཨ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ག་ཎྛཱ པཱ་པ་ཀེ་ན ཨི་སྶ་རེ་ན ནི་མྨི་ཏཱ ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡ་ནྟི. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ས་ངྒ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི; ཨ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ག་ཎྛཱ པཱ་པ་ས་ངྒ་ཏི་ཀཱ ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡ་ནྟི. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི; ཨ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ག་ཎྛཱ པཱ་པཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཀཱ ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡ་ནྟི. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱུ་པ་ཀྐ་མ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི; ཨ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ག་ཎྛཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱུ་པ་ཀྐ་མཱ ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ དུ་ཀྑཱ ཏི་བྦཱ ཀ་ཊུ་ཀཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དི་ཡ་ནྟི.
‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ནི་ག་ཎྛཱ; ནོ ཙེ ས་ཏྟཱ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ནི་ག་ཎྛཱ. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ནི་ག་ཎྛཱ; ནོ ཙེ ས་ཏྟཱ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ནི་ག་ཎྛཱ. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ས་ངྒ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ནི་ག་ཎྛཱ; ནོ ཙེ ས་ཏྟཱ ས་ངྒ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ནི་ག་ཎྛཱ. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ནི་ག་ཎྛཱ; ནོ ཙེ ས་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ནི་ག་ཎྛཱ. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱུ་པ་ཀྐ་མ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ནི་ག་ཎྛཱ; ནོ ཙེ ས་ཏྟཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱུ་པ་ཀྐ་མ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ ནི་ག་ཎྛཱ. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ག་ཎྛཱ. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ག་ཎྛཱ་ནཾ ཨི་མེ ད་ས ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཝཱ་དཱ་ནུ་ཝཱ་དཱ གཱ་ར་ཡ྄ཧཾ ཋཱ་ནཾ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཕ་ལོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཕ་ལཾ པ་དྷཱ་ནཾ.
༡༠. ‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཕ་ལོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཕ་ལཾ པ་དྷཱ་ནཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཧེ་ཝ ཨ་ན་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ དུ་ཀྑེ་ན ཨ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ཏི, དྷ་མྨི་ཀ་ཉྩ སུ་ཁཾ ན པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, ཏ་སྨི་ཉྩ སུ་ཁེ ཨ་ན་དྷི་མུ་ཙྪི་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ མེ དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ན་སྶ ས་ངྑཱ་རཾ པ་ད་ཧ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ པ་ན མེ དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏཱི’ཏི. སོ ཡ་སྶ ཧི ཁྭཱ་སྶ [ཡ་སྶ ཁོ པ་ན་སྶ (སཱི.), ཡ་སྶ ཁྭཱ་སྶ (པཱི.)] དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ན་སྶ ས་ངྑཱ་རཾ པ་ད་ཧ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏི, ས་ངྑཱ་རཾ ཏ་ཏྠ པ་ད་ཧ་ཏི. ཡ་སྶ པ་ན་སྶ དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པེ་ཀྑཾ ཏ་ཏྠ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ན་སྶ ས་ངྑཱ་རཾ པ་ད་ཧ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཝ་མྤི་སྶ ཏཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཝ་མྤི་སྶ ཏཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི.
༡༡. ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཨི་ཏྠི་ཡཱ སཱ་ར་ཏྟོ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཏི་བྦཱ་པེ་ཀྑོ. སོ ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ པ་སྶེ་ཡྻ ཨ་ཉྙེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟིཾ ས་ལླ་པ་ནྟིཾ ས་ཉྫ་གྒྷ་ནྟིཾ སཾ་ཧ་ས་ནྟིཾ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་མུཾ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟིཾ ས་ལླ་པ་ནྟིཾ ས་ཉྫ་གྒྷ་ནྟིཾ སཾ་ཧ་ས་ནྟིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ’’? ‘‘ཨ་མུ ཧི, བྷ་ནྟེ, པུ་རི་སོ ཨ་མུ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ སཱ་ར་ཏྟོ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཏི་བྦཱ་པེ་ཀྑོ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟིཾ ས་ལླ་པ་ནྟིཾ ས་ཉྫ་གྒྷ་ནྟིཾ སཾ་ཧ་ས་ནྟིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨ་མུ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ སཱ་ར་ཏྟོ པ་ཊི་བ་དྡྷ་ཙི་ཏྟོ ཏི་བྦ་ཙྪ་ནྡོ ཏི་བྦཱ་པེ་ཀྑོ. ཏ་སྶ མེ ཨ་མུཾ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟིཾ ས་ལླ་པ་ནྟིཾ ས་ཉྫ་གྒྷ་ནྟིཾ སཾ་ཧ་ས་ནྟིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱུ་པཱ་ཡཱ་སཱ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡོ མེ ཨ་མུ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཏཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཡོ ཨ་མུ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ ཏཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ. སོ ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ པ་སྶེ་ཡྻ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟིཾ ས་ལླ་པ་ནྟིཾ ས་ཉྫ་གྒྷ་ནྟིཾ སཾ་ཧ་ས་ནྟིཾ. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨ་མུཾ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟིཾ ས་ལླ་པ་ནྟིཾ ས་ཉྫ་གྒྷ་ནྟིཾ སཾ་ཧ་ས་ནྟིཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ’’? ‘‘ཨ་མུ ཧི, བྷ་ནྟེ, པུ་རི་སོ ཨ་མུ་སྶཱ ཨི་ཏྠི་ཡཱ ཝི་རཱ་གོ. ཏ་སྨཱ ཏཾ ཨི་ཏྠིཾ དི་སྭཱ ཨ་ཉྙེ་ན པུ་རི་སེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་ནྟི་ཊྛ་ནྟིཾ ས་ལླ་པ་ནྟིཾ ས་ཉྫ་གྒྷ་ནྟིཾ སཾ་ཧ་ས་ནྟིཾ ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶཱུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཧེ་ཝ ཨ་ན་དྡྷ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ དུ་ཀྑེ་ན ཨ་དྡྷ་བྷཱ་ཝེ་ཏི, དྷ་མྨི་ཀ་ཉྩ སུ་ཁཾ ན པ་རི་ཙྩ་ཛ་ཏི, ཏ་སྨི་ཉྩ སུ་ཁེ ཨ་ན་དྷི་མུ་ཙྪི་ཏོ ཧོ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨི་མ་སྶ ཁོ མེ དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ན་སྶ ས་ངྑཱ་རཾ པ་ད་ཧ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏི, ཨི་མ་སྶ པ་ན མེ དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏཱི’ཏི. སོ ཡ་སྶ ཧི ཁྭཱ་སྶ དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ན་སྶ ས་ངྑཱ་རཾ པ་ད་ཧ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏི, ས་ངྑཱ་རཾ ཏ་ཏྠ པ་ད་ཧ་ཏི; ཡ་སྶ པ་ན་སྶ དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏི, ཨུ་པེ་ཀྑཾ ཏ་ཏྠ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ན་སྶ ས་ངྑཱ་རཾ པ་ད་ཧ་ཏོ ས་ངྑཱ་ར་པྤ་དྷཱ་ནཱ ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཝ་མྤི་སྶ ཏཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི. ཏ་སྶ ཏ་སྶ དུ་ཀྑ་ནི་དཱ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑ་ཏོ ཨུ་པེ་ཀྑཾ བྷཱ་ཝ་ཡ་ཏོ ཝི་རཱ་གོ ཧོ་ཏི – ཨེ་ཝ་མྤི་སྶ ཏཾ དུ་ཀྑཾ ནི་ཛྫི་ཎྞཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཕ་ལོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཕ་ལཾ པ་དྷཱ་ནཾ.
༡༢. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཁོ མེ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི; དུ་ཀྑཱ་ཡ པ་ན མེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ད་ཧེ་ཡྻ’ནྟི. སོ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ཏི. ཏ་སྶ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. སོ ན ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡ་སྶ ཧི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ད་ཧེ་ཡྻ སྭཱ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་སུ་ཀཱ་རོ ཏེ་ཛ་ནཾ དྭཱི་སུ ཨ་ལཱ་ཏེ་སུ ཨཱ་ཏཱ་པེ་ཏི པ་རི་ཏཱ་པེ་ཏི ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ཏི ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ. ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་སུ་ཀཱ་ར་སྶ ཏེ་ཛ་ནཾ དྭཱི་སུ ཨ་ལཱ་ཏེ་སུ ཨཱ་ཏཱ་པི་ཏཾ ཧོ་ཏི པ་རི་ཏཱ་པི་ཏཾ ཨུ་ཛུཾ ཀ་ཏཾ [ཨུ་ཛུཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི (སཱི.)] ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ, ན སོ ཏཾ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་སུ་ཀཱ་རོ ཏེ་ཛ་ནཾ དྭཱི་སུ ཨ་ལཱ་ཏེ་སུ ཨཱ་ཏཱ་པེ་ཏི པ་རི་ཏཱ་པེ་ཏི ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ཏི ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡ་སྶ ཧི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨུ་སུ་ཀཱ་རོ ཏེ་ཛ་ནཾ དྭཱི་སུ ཨ་ལཱ་ཏེ་སུ ཨཱ་ཏཱ་པེ་ཡྻ པ་རི་ཏཱ་པེ་ཡྻ ཨུ་ཛུཾ ཀ་རེ་ཡྻ ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ སྭཱ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨུ་སུ་ཀཱ་རོ ཏེ་ཛ་ནཾ དྭཱི་སུ ཨ་ལཱ་ཏེ་སུ ཨཱ་ཏཱ་པེ་ཏི པ་རི་ཏཱ་པེ་ཏི ཨུ་ཛུཾ ཀ་རོ་ཏི ཀ་མྨ་ནི་ཡཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཡ་ཐཱ་སུ་ཁཾ ཁོ མེ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི; དུ་ཀྑཱ་ཡ པ་ན མེ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ད་ཧེ་ཡྻ’ནྟི. སོ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ཏི. ཏ་སྶ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ཏོ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷ་ནྟི. སོ ན ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡ་སྶ ཧི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ད་ཧེ་ཡྻ སྭཱ་སྶ ཨ་ཏྠོ ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཏ་སྨཱ ན ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན དུ་ཀྑཱ་ཡ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ད་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཕ་ལོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཕ་ལཾ པ་དྷཱ་ནཾ.
༡༣. ‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ. སོ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ས་དེ་ཝ་ཀཾ ས་མཱ་ར་ཀཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཾ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎིཾ པ་ཛཾ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ཏི. སོ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཾ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ, ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཀཱ་སེ་ཏི. ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི ག་ཧ་པ་ཏི ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་པུ་ཏྟོ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ཀུ་ལེ པ་ཙྩཱ་ཛཱ་ཏོ. སོ ཏཾ དྷ་མྨཾ སུ་ཏྭཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ ས་དྡྷཾ པ་ཊི་ལ་བྷ་ཏི. སོ ཏེ་ན ས་དྡྷཱ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ས་མྦཱ་དྷོ གྷ་རཱ་ཝཱ་སོ ར་ཛཱ་པ་ཐོ, ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སོ པ་བྦ་ཛྫཱ. ན་ཡི་དཾ སུ་ཀ་རཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ ས་ངྑ་ལི་ཁི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ, ཨ་པྤཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི.
༡༤. ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ས་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ སི་ཀྑཱ་སཱ་ཛཱི་ཝ་ས་མཱ་པ་ནྣོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜོ ནི་ཧི་ཏ་ས་ཏྠོ, ལ་ཛྫཱི ད་ཡཱ་པ་ནྣོ ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི དི་ནྣ་པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱི, ཨ་ཐེ་ནེ་ན སུ་ཙི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ པ་ཧཱ་ཡ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི ཨཱ་རཱ་ཙཱ་རཱི ཝི་ར་ཏོ མེ་ཐུ་ནཱ གཱ་མ་དྷ་མྨཱ. མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ པ་ཧཱ་ཡ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ས་ཙྩ་ཝཱ་དཱི ས་ཙྩ་ས་ནྡྷོ ཐེ་ཏོ པ་ཙྩ་ཡི་ཀོ ཨ་ཝི་སཾ་ཝཱ་ད་ཀོ ལོ་ཀ་སྶ. པི་སུ་ཎཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡ པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི; ཨི་ཏོ སུ་ཏྭཱ ན ཨ་མུ་ཏྲ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ཨི་མེ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ, ཨ་མུ་ཏྲ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ན ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ཨ་མཱུ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ – ཨི་ཏི བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཏཱ ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏཱ ས་མ་གྒཱ་རཱ་མོ ས་མ་གྒ་ར་ཏོ ས་མ་གྒ་ན་ནྡཱི ས་མ་གྒ་ཀ་ར་ཎིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཕ་རུ་སཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡ ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི; ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ནེ་ལཱ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ པེ་མ་ནཱི་ཡཱ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ པོ་རཱི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཏྠ་ཝཱ་དཱི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དཱི, ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཀཱ་ལེ་ན སཱ་པ་དེ་སཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཏིཾ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ. སོ བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ས་མཱ་ར་མྦྷཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཀ་བྷ་ཏྟི་ཀོ ཧོ་ཏི ར་ཏྟཱུ་པ་ར་ཏོ ཝི་ར་ཏོ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ. ན་ཙྩ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་ཝི་སཱུ་ཀ་ད་སྶ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. མཱ་ལཱ་ག་ནྡྷ་ཝི་ལེ་པ་ན་དྷཱ་ར་ཎ་མ་ཎྜ་ན་ཝི་བྷཱུ་ས་ན་ཊྛཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཙྩཱ་ས་ཡ་ན་མ་ཧཱ་ས་ཡ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་མ་ཀ་དྷ་ཉྙ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨཱ་མ་ཀ་མཾ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏྠི་ཀུ་མཱ་རི་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. དཱ་སི་དཱ་ས་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་ར་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཧ་ཏྠི་ག་ཝ་སྶ་ཝ་ལ༹་ཝ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཁེ་ཏྟ་ཝ་ཏྠུ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. དཱུ་ཏེ་ཡྻ་པ་ཧི་ཎ་ག་མ་ནཱ་ནུ་ཡོ་གཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཀ་ཡ་ཝི་ཀྐ་ཡཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཏུ་ལཱ་ཀཱུ་ཊ་ཀཾ་ས་ཀཱུ་ཊ་མཱ་ན་ཀཱུ་ཊཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨུ་ཀྐོ་ཊ་ན་ཝ་ཉྩ་ན་ནི་ཀ་ཏི་སཱ་ཙི་ཡོ་གཱ [སཱ་ཝི་ཡོ་གཱ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.) ཨེ་ཏྠ སཱ་ཙི་ས་དྡོ ཀུ་ཊི་ལ་པ་རི་ཡཱ་ཡོ] པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཚེ་ད་ན་ཝ་དྷ་བ་ནྡྷ་ན་ཝི་པ་རཱ་མོ་ས་ཨཱ་ལོ་པ་ས་ཧ་སཱ་ཀཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི [པ་སྶ མ. ནི. ༡.༢༩༣ ཙཱུ་ལ༹་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མེ].
‘‘སོ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན, ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན. སོ ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི ས་མཱ་དཱ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ པ་ཀྑཱི ས་ཀུ་ཎོ ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ ཌེ་ཏི ས་པ་ཏྟ་བྷཱ་རོ་ཝ ཌེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ ས་ནྟུ་ཊྛོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན, ཀུ་ཙྪི་པ་རི་ཧཱ་རི་ཀེ་ན པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ་ན; སོ ཡེ་ན ཡེ་ནེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི ས་མཱ་དཱ་ཡེ་ཝ པ་ཀྐ་མ་ཏི. སོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་རི་ཡེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི.
༡༥. ‘‘སོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ, ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ…པེ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ…པེ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ…པེ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི, ར་ཀྑ་ཏི མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ, མ་ནི་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ཨི་མི་ནཱ ཨ་རི་ཡེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་བྱཱ་སེ་ཀ་སུ་ཁཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི.
‘‘སོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟེ པ་ཊི་ཀྐ་ནྟེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ལོ་ཀི་ཏེ ཝི་ལོ་ཀི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་མི་ཉྫི་ཏེ [ས་མྨི་ཉྫི་ཏེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་སཱ་རི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ས་ངྒྷཱ་ཊི་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨ་སི་ཏེ པཱི་ཏེ ཁཱ་ཡི་ཏེ སཱ་ཡི་ཏེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི, ག་ཏེ ཋི་ཏེ ནི་སི་ནྣེ སུ་ཏྟེ ཛཱ་ག་རི་ཏེ བྷཱ་སི་ཏེ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ ས་མྤ་ཛཱ་ན་ཀཱ་རཱི ཧོ་ཏི.
༡༦. ‘‘སོ ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་རི་ཡེ་ན སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, (ཨི་མཱ་ཡ ཙ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ,) [པ་སྶ མ. ནི. ༡.༢༩༦ ཙཱུ་ལ༹་ཧ་ཏྠི་པ་དོ་པ་མེ] ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་རི་ཡེ་ན ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ, ཨི་མི་ནཱ ཙ ཨ་རི་ཡེ་ན ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ. སོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ནི་སཱི་ད་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ, ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ, པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. སོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀེ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ག་ཏཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. བྱཱ་པཱ་ད་པ་དོ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི, བྱཱ་པཱ་ད་པ་དོ་སཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. ཐི་ན་མི་དྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, ཐི་ན་མི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི.
‘‘སོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཕ་ལོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཕ་ལཾ པ་དྷཱ་ནཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཕ་ལོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཕ་ལཾ པ་དྷཱ་ནཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི. ཡཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི – ‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’ཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཕ་ལོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཕ་ལཾ པ་དྷཱ་ནཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ, པུ་བྦེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཕ་ལོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཕ་ལཾ པ་དྷཱ་ནཾ.
༡༧. ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ [སེ་ཡྻ་ཐཱི་དཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] – ཨེ་ཀ་མྤི ཛཱ་ཏིཾ དྭེ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏི་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏ་སྶོ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྩ་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ད་ས་པི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཝཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཏིཾ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཛཱ་ཏི་ཡོ ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཛཱ་ཏི་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶ་མྤི ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ཨ་ནེ་ཀེ་པི སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ – ‘ཨ་མུ་ཏྲཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་མུ་ཏྲ ཨུ་ད་པཱ་དིཾ; ཏ་ཏྲཱ་པཱ་སིཾ ཨེ་ཝཾ་ནཱ་མོ ཨེ་ཝཾ་གོ་ཏྟོ ཨེ་ཝཾ་ཝ་ཎྞོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཱ་རོ ཨེ་ཝཾ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑ་པྤ་ཊི་སཾ་ཝེ་དཱི ཨེ་ཝ་མཱ་ཡུ་པ་རི་ཡ་ནྟོ, སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨི་དྷཱུ་པ་པ་ནྣོ’ཏི. ཨི་ཏི སཱ་ཀཱ་རཾ ས་ཨུ་དྡེ་སཾ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ པུ་བྦེ་ནི་ཝཱ་སཾ ཨ་ནུ་སྶ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཕ་ལོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཕ་ལཾ པ་དྷཱ་ནཾ.
༡༨. ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨི་མེ ཝ་ཏ བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ. ཨི་མེ ཝཱ པ་ན བྷོ་ནྟོ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པ་ཝཱ་ད་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀཱ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་མྨ་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཱ’ཏི. ཨི་ཏི དི་བྦེ་ན ཙ་ཀྑུ་ནཱ ཝི་སུ་དྡྷེ་ན ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མཱ་ནུ་ས་ཀེ་ན ས་ཏྟེ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཝ་མཱ་ནེ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་མཱ་ནེ ཧཱི་ནེ པ་ཎཱི་ཏེ སུ་ཝ་ཎྞེ དུ་བྦ་ཎྞེ, སུ་ག་ཏེ དུ་གྒ་ཏེ ཡ་ཐཱ་ཀ་མྨཱུ་པ་གེ ས་ཏྟེ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཕ་ལོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཕ་ལཾ པ་དྷཱ་ནཾ.
༡༩. ‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ‘ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, བྷ་ཝཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཕ་ལོ ཨུ་པ་ཀྐ་མོ ཧོ་ཏི, ས་ཕ་ལཾ པ་དྷཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ [ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ, ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དིཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ད་ས ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ པཱ་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི.
༢༠. ‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི; ཨ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ པུ་བྦེ སུ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨ་ཀཱ་རཱི ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དེ་ཏི. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི; ཨ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ བྷ་དྡ་ཀེ་ན ཨི་སྶ་རེ་ན ནི་མྨི་ཏོ ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དེ་ཏི. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ས་ངྒ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི; ཨ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ས་ངྒ་ཏི་ཀོ ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དེ་ཏི. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི; ཨ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཀོ ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དེ་ཏི. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱུ་པ་ཀྐ་མ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི; ཨ་དྡྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱུ་པ་ཀྐ་མོ ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་དེ་ཏི.
‘‘ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, པཱ་སཾ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ; ནོ ཙེ ས་ཏྟཱ པུ་བྦེ་ཀ་ཏ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, པཱ་སཾ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, པཱ་སཾ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ; ནོ ཙེ ས་ཏྟཱ ཨི་སྶ་ར་ནི་མྨཱ་ན་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, པཱ་སཾ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ས་ངྒ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, པཱ་སཾ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ; ནོ ཙེ ས་ཏྟཱ ས་ངྒ་ཏི་བྷཱ་ཝ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, པཱ་སཾ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, པཱ་སཾ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ; ནོ ཙེ ས་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཛཱ་ཏི་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, པཱ་སཾ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ས་ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱུ་པ་ཀྐ་མ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, པཱ་སཾ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ; ནོ ཙེ ས་ཏྟཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨཱུ་པ་ཀྐ་མ་ཧེ་ཏུ སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ནྟི, པཱ་སཾ་སོ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དཱི་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཱ་ནཾ ཨི་མེ ད་ས ས་ཧ་དྷ་མྨི་ཀཱ པཱ་སཾ་ས་ཊྛཱ་ནཱ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི.
དེ་ཝ་ད་ཧ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ པ་ཋ་མཾ.