༧. ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༧༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ལི་ཡེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཧ་ལི་དྡ་ཝ་ས་ནཾ ནཱ་མ ཀོ་ལི་ཡཱ་ནཾ ནི་ག་མོ. ཨ་ཐ ཁོ པུ་ཎྞོ ཙ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟོ གོ་ཝ་ཏི་ཀོ ཨ་ཙེ་ལོ ཙ སེ་ནི་ཡོ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏི་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཎྞོ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟོ གོ་ཝ་ཏི་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཙེ་ལོ པ་ན སེ་ནི་ཡོ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏི་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཀུ་ཀྐུ་རོ་ཝ པ་ལི་ཀུ་ཛྫི་ཏྭཱ [པ་ལི་ཀུ་ཎྛི་ཏྭཱ (སྱཱ. ཀཾ.), པ་ལི་གུ་ཎྛི་ཏྭཱ (ཀ.)] ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ པུ་ཎྞོ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟོ གོ་ཝ་ཏི་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཙེ་ལོ སེ་ནི་ཡོ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏི་ཀོ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ ཚ་མཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ. ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ལཾ, པུ་ཎྞ, ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཏཾ; མཱ མཾ ཨེ་ཏཾ པུ་ཙྪཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ པུ་ཎྞོ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟོ གོ་ཝ་ཏི་ཀོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ པུ་ཎྞོ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟོ གོ་ཝ་ཏི་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཙེ་ལོ སེ་ནི་ཡོ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏི་ཀོ དུ་ཀྐ་ར་ཀཱ་ར་ཀོ ཚ་མཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟཾ བྷོ་ཛ་ནཾ བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཏ་སྶ ཏཾ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ. ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི?
༧༩. ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཁོ ཏེ ཨ་ཧཾ, པུ་ཎྞ, ན ལ་བྷཱ་མི. ཨ་ལཾ, པུ་ཎྞ, ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཏཾ; མཱ མཾ ཨེ་ཏཾ པུ་ཙྪཱི་ཏི; ཨ་པི ཙ ཏྱཱ་ཧཾ བྱཱ་ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨི་དྷ, པུ་ཎྞ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, ཀུ་ཀྐུ་ར་སཱི་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, ཀུ་ཀྐུ་ར་ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, ཀུ་ཀྐུ་རཱ་ཀ་པྤཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ. སོ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, ཀུ་ཀྐུ་ར་སཱི་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, ཀུ་ཀྐུ་ར་ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, ཀུ་ཀྐུ་རཱ་ཀ་པྤཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཀུ་ཀྐུ་རཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ ཁོ པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི – ‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན ཝཱ ཝ་ཏེ་ན ཝཱ ཏ་པེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ’ཏི, སཱ་སྶ [སཱ་ཡཾ (ཀ.)] ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་སྶ [མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ (སཱི.)] ཁོ ཨ་ཧཾ, པུ་ཎྞ, དྭི་ནྣཾ ག་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ག་ཏིཾ ཝ་དཱ་མི – ནི་ར་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཝཱ. ཨི་ཏི ཁོ, པུ་ཎྞ, ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏཾ ཀུ་ཀྐུ་རཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ནི་ར་ཡ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཙེ་ལོ སེ་ནི་ཡོ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏི་ཀོ པ་རོ་དི, ཨ་སྶཱུ་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ པུ་ཎྞཾ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟཾ གོ་ཝ་ཏི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཏཾ ཁོ ཏེ ཨ་ཧཾ, པུ་ཎྞ, ནཱ་ལ་ཏྠཾ. ཨ་ལཾ, པུ་ཎྞ, ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཏཾ; མཱ མཾ ཨེ་ཏཾ པུ་ཙྪཱི’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏཾ རོ་དཱ་མི ཡཾ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ; ཨ་པི ཙ མེ ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ. ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་ཎྞོ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟོ གོ་ཝ་ཏི་ཀོ. ཏ་སྶ ཏཾ གོ་ཝ་ཏཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ. ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ལཾ, སེ་ནི་ཡ, ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཏཾ; མཱ མཾ ཨེ་ཏཾ པུ་ཙྪཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨ་ཙེ་ལོ སེ་ནི་ཡོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨ་ཙེ་ལོ སེ་ནི་ཡོ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏི་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, པུ་ཎྞོ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟོ གོ་ཝ་ཏི་ཀོ. ཏ་སྶ ཏཾ གོ་ཝ་ཏཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ. ཏ་སྶ ཀཱ ག་ཏི, ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡོ’’ཏི?
༨༠. ‘‘ཨ་དྡྷཱ ཁོ ཏེ ཨ་ཧཾ, སེ་ནི་ཡ, ན ལ་བྷཱ་མི. ཨ་ལཾ, སེ་ནི་ཡ, ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཏཾ; མཱ མཾ ཨེ་ཏཾ པུ་ཙྪཱི་ཏི; ཨ་པི ཙ ཏྱཱ་ཧཾ བྱཱ་ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཨི་དྷ, སེ་ནི་ཡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ གོ་ཝ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, གོ་སཱི་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, གོ་ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, ག་ཝཱ་ཀ་པྤཾ [གྭཱ་ཀ་པྤཾ (ཀ.)] བྷཱ་ཝེ་ཏི པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ. སོ གོ་ཝ་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, གོ་སཱི་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, གོ་ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ, ག་ཝཱ་ཀ་པྤཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ པ་རི་པུ་ཎྞཾ ཨ་བྦོ་ཀི་ཎྞཾ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ གུ་ནྣཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ས་ཙེ ཁོ པ་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི – ‘ཨི་མི་ནཱ་ཧཾ སཱི་ལེ་ན ཝཱ ཝ་ཏེ་ན ཝཱ ཏ་པེ་ན ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ་ན ཝཱ དེ་ཝོ ཝཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི དེ་ཝ་ཉྙ་ཏ་རོ ཝཱ’ཏི, སཱ་སྶ ཧོ་ཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི. མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་སྶ ཁོ ཨ་ཧཾ, སེ་ནི་ཡ, དྭི་ནྣཾ ག་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ག་ཏིཾ ཝ་དཱ་མི – ནི་ར་ཡཾ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནིཾ ཝཱ. ཨི་ཏི ཁོ, སེ་ནི་ཡ, ས་མྤ་ཛྫ་མཱ་ནཾ གོ་ཝ་ཏཾ གུ་ནྣཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏི, ཝི་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ནི་ར་ཡ’’ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, པུ་ཎྞོ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟོ གོ་ཝ་ཏི་ཀོ པ་རོ་དི, ཨ་སྶཱུ་ནི པ་ཝ་ཏྟེ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཙེ་ལཾ སེ་ནི་ཡཾ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏི་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཏཾ ཁོ ཏེ ཨ་ཧཾ, སེ་ནི་ཡ, ནཱ་ལ་ཏྠཾ. ཨ་ལཾ, སེ་ནི་ཡ, ཏི་ཊྛ་ཏེ་ཏཾ; མཱ མཾ ཨེ་ཏཾ པུ་ཙྪཱི’’ཏི. ‘‘ནཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏཾ རོ་དཱ་མི ཡཾ མཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ; ཨ་པི ཙ མེ ཨི་དཾ, བྷ་ནྟེ, གོ་ཝ་ཏཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ས་མ་ཏྟཾ ས་མཱ་དི་ནྣཾ. ཨེ་ཝཾ པ་ས་ནྣོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏི; པ་ཧོ་ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུཾ ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ ཙེ་ཝི་མཾ གོ་ཝ་ཏཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻཾ, ཨ་ཡ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ཙེ་ལོ སེ་ནི་ཡོ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏི་ཀོ ཏཾ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, པུ་ཎྞ, སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི, བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ པུ་ཎྞོ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟོ གོ་ཝ་ཏི་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
༨༡. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, པུ་ཎྞ, ཀ་མྨཱ་ནི མ་ཡཱ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དི་ཏཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨ་ཏྠི, པུ་ཎྞ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཎྷཾ ཀ་ཎྷ་ཝི་པཱ་ཀཾ; ཨ་ཏྠི, པུ་ཎྞ, ཀ་མྨཾ སུ་ཀྐཾ སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ; ཨ་ཏྠི, པུ་ཎྞ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཾ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ; ཨ་ཏྠི, པུ་ཎྞ, ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཎྷཾ ཨ་སུ་ཀྐཾ ཨ་ཀ་ཎྷ་ཨ་སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ, ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, པུ་ཎྞ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཎྷཾ ཀ་ཎྷ་ཝི་པཱ་ཀཾ? ཨི་དྷ, པུ་ཎྞ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ [ས་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི. སོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ས་མཱ་ནཾ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཱ ཕ་སྶཱ ཕུ་ས་ནྟི. སོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི ཕ་སྶེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་དུ་ཀྑཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ས་ཏྟཱ ནེ་ར་ཡི་ཀཱ. ཨི་ཏི ཁོ, པུ་ཎྞ, བྷཱུ་ཏཱ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི; ཡཾ ཀ་རོ་ཏི ཏེ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པ་པ་ནྣ་མེ་ནཾ ཕ་སྶཱ ཕུ་ས་ནྟི. ཨེ་ཝཾ་པཱ་ཧཾ, པུ་ཎྞ, ‘ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ ས་ཏྟཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, པུ་ཎྞ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཎྷཾ ཀ་ཎྷ་ཝི་པཱ་ཀཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, པུ་ཎྞ, ཀ་མྨཾ སུ་ཀྐཾ སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ? ཨི་དྷ, པུ་ཎྞ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི. སོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ས་མཱ་ནཾ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཱ ཕ་སྶཱ ཕུ་ས་ནྟི. སོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི ཕ་སྶེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཾ ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏི ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི དེ་ཝཱ སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ. ཨི་ཏི ཁོ, པུ་ཎྞ, བྷཱུ་ཏཱ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི; ཡཾ ཀ་རོ་ཏི ཏེ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨུ་པ་པ་ནྣ་མེ་ནཾ ཕ་སྶཱ ཕུ་ས་ནྟི. ཨེ་ཝཾ་པཱ་ཧཾ, པུ་ཎྞ, ‘ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ ས་ཏྟཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, པུ་ཎྞ, ཀ་མྨཾ སུ་ཀྐཾ སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, པུ་ཎྞ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཾ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ? ཨི་དྷ, པུ་ཎྞ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རོ་ཏི. སོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཀཱ་ཡ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཝ་ཙཱི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ངྑ་རི་ཏྭཱ, ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི མ་ནོ་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑ་རི་ཏྭཱ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ནྣཾ ས་མཱ་ནཾ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཱ་པི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷཱ་པི ཕ་སྶཱ ཕུ་ས་ནྟི. སོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི་པི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷེ་ཧི་པི ཕ་སྶེ་ཧི ཕུ་ཊྛོ ས་མཱ་ནོ ས་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཨ་བྱཱ་བ་ཛ྄ཛྷ་མྤི ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏི ཝོ་ཀི་ཎྞ་སུ་ཁ་དུ་ཀྑཾ, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ དེ་ཝཱ ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཙ ཝི་ནི་པཱ་ཏི་ཀཱ. ཨི་ཏི ཁོ, པུ་ཎྞ, བྷཱུ་ཏཱ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི; ཡཾ ཀ་རོ་ཏི ཏེ་ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨུ་པ་པ་ནྣ་མེ་ནཾ ཕ་སྶཱ ཕུ་ས་ནྟི. ཨེ་ཝཾ་པཱ་ཧཾ, པུ་ཎྞ, ‘ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དཱ ས་ཏྟཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, པུ་ཎྞ, ཀ་མྨཾ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཾ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, པུ་ཎྞ, ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཎྷཾ ཨ་སུ་ཀྐཾ ཨ་ཀ་ཎྷ་ཨ་སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ, ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི? ཏ་ཏྲ, པུ་ཎྞ, ཡ་མི་དཾ ཀ་མྨཾ ཀ་ཎྷཾ ཀ་ཎྷ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཡཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཡ་མི་དཾ [ཡ་མྤི་དཾ (སཱི. པཱི.)] ཀ་མྨཾ སུ་ཀྐཾ སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཡཱ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཡ་མི་དཾ [ཡ་མྤི་དཾ (སཱི. པཱི.)] ཀ་མྨཾ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐཾ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཡཱ ཙེ་ཏ་ནཱ – ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, པུ་ཎྞ, ཀ་མྨཾ ཨ་ཀ་ཎྷཾ ཨ་སུ་ཀྐཾ ཨ་ཀ་ཎྷ་ཨ་སུ་ཀྐ་ཝི་པཱ་ཀཾ, ཀ་མྨ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, པུ་ཎྞ, ཙ་ཏྟཱ་རི ཀ་མྨཱ་ནི མ་ཡཱ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དི་ཏཱ་ནཱི’’ཏི.
༨༢. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, པུ་ཎྞོ ཀོ་ལི་ཡ་པུ་ཏྟོ གོ་ཝ་ཏི་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ཨ་ཙེ་ལོ པ་ན སེ་ནི་ཡོ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏི་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ…པེ… པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ལ་བྷེ་ཡྻཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ལ་བྷེ་ཡྻཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ད’’ནྟི. ‘‘ཡོ ཁོ, སེ་ནི་ཡ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པུ་བྦོ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨཱ་ཀ་ངྑ་ཏི ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ སོ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་རི་ཝ་ས་ཏི. ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི, ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ. ཨ་པི ཙ མེ་ཏྠ པུ་གྒ་ལ་ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ཝི་དི་ཏཱ’’ཏི.
‘‘ས་ཙེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡ་པུ་བྦཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟཱ པ་བྦ་ཛྫཾ ཨཱ་ཀ་ངྑ་ནྟཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ཏེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་རི་ཝ་ས་ནྟི ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟི ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟི བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཨ་ཧཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ཝ་སྶཱ་ནི པ་རི་ཝ་སི་སྶཱ་མི. ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨཱ་ར་དྡྷ་ཙི་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ པ་བྦཱ་ཛེ་ནྟུ, ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟུ བྷི་ཀྑུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ལ་ཏྠ ཁོ ཨ་ཙེ་ལོ སེ་ནི་ཡོ ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏི་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་ནྟི་ཀེ པ་བྦ་ཛྫཾ, ཨ་ལ་ཏྠ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ. ཨ་ཙི་རཱུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སེ་ནི་ཡོ ཨེ་ཀོ ཝཱུ་པ་ཀ་ཊྛོ ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ཨཱ་ཏཱ་པཱི པ་ཧི་ཏ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧཱ་སི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི ཨ་བྦྷ་ཉྙཱ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ ཁོ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སེ་ནི་ཡོ ཨ་ར་ཧ་ཏཾ ཨ་ཧོ་སཱི་ཏི.
ཀུ་ཀྐུ་ར་ཝ་ཏི་ཀ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ས་ཏྟ་མཾ.