༧. ཙཱུ་ལ༹་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༣༩༠. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ. ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱི ཨ་ཙྩ་ནྟ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨ་ཙྩ་ནྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ སེ་ཊྛོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི?
‘‘ཨི་དྷ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི – ‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ནཱ་ལཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཡཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩེ་ཏཾ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི – ‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ནཱ་ལཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཡཱ’ཏི. སོ ས་བྦཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ས་བྦཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་བྦཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི; ས་བྦཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏི – སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, སོ ཏཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི, ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ, ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ, ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི. ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡཾ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི – ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, བྷི་ཀྑུ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱི ཨ་ཙྩ་ནྟ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨ་ཙྩ་ནྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ སེ་ཊྛོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡི.
༣༩༡. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ སོ ཡ་ཀྑོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ ཨ་ནུ་མོ་དི ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ; ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཏཾ ཡ་ཀྑཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ – ཡ་དི ཝཱ སོ ཡ་ཀྑོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ས་མེ་ཙྩ ཨ་ནུ་མོ་དི ཡ་དི ཝཱ ནོ’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ དེ་ཝེ་སུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨེ་ཀ་པུ་ཎྜ་རཱི་ཀེ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ དི་བྦེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཏཱུ་རི་ཡ་ས་ཏེ་ཧི [ཏུ་རི་ཡ་ས་ཏེ་ཧི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ས་མ་པྤི་ཏོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཏི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ་ན ཏཱ་ནི དི་བྦཱ་ནི པ་ཉྩ ཏཱུ་རི་ཡ་ས་ཏཱ་ནི པ་ཊི་པྤ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཧི ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, སྭཱ་ག་ཏཾ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན! ཙི་ར་སྶཾ ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨི་མཾ པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ཨ་ཀཱ་སི ཡ་དི་དཾ ཨི་དྷཱ་ག་མ་ནཱ་ཡ. ནི་སཱི་ད, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨི་ད་མཱ་ས་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟ’’ནྟི. ནི་སཱི་དི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ས་ཀྐོ་པི ཁོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ནཱི་ཙཾ ཨཱ་ས་ནཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཁོ, ཀོ་སི་ཡ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཨ་བྷཱ་སི? སཱ་དྷུ མ་ཡ་མྤི ཨེ་ཏི་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ བྷཱ་གི་ནོ ཨ་སྶཱ་མ ས་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
༣༩༢. ‘‘མ་ཡཾ ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, བ་ཧུ་ཀི་ཙྩཱ བ་ཧུ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ – ཨ་པྤེ་ཝ ས་ཀེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན, ཨ་པི ཙ དེ་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན. ཨ་པི ཙ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, སུ་སྶུ་ཏཾ་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ སུ་མ་ན་སི་ཀ་ཏཾ སཱུ་པ་དྷཱ་རི་ཏཾ, ཡཾ ནོ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ཡ་ཏི. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, དེ་ཝཱ་སུ་ར་ས་ངྒཱ་མོ ས་མུ་པ་བྱཱུ་ལ༹ྷོ [ས་མཱུ་པ་བྱུ་ལ༹ྷོ (སྱཱ. ཀཾ.), ས་མཱུ་པ་བྦཱུ་ལ༹ྷོ (སཱི.)] ཨ་ཧོ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁོ པ་ན, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ས་ངྒཱ་མེ དེ་ཝཱ ཛི་ནིཾ་སུ, ཨ་སུ་རཱ པ་རཱ་ཛི་ནིཾ་སུ. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཏཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ནི་ཏྭཱ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ ཏ་ཏོ པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟཾ ནཱ་མ པཱ་སཱ་དཾ མཱ་པེ་སིཾ. ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་སྶ ཁོ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, པཱ་སཱ་ད་སྶ ཨེ་ཀ་ས་ཏཾ ནི་ཡྻཱུ་ཧཾ. ཨེ་ཀེ་ཀ་སྨིཾ ནི་ཡྻཱུ་ཧེ ས་ཏྟ ས་ཏྟ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་ར་ས་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཀ་མེ་ཀ་སྨིཾ ཀཱུ་ཊཱ་གཱ་རེ ས་ཏྟ ས་ཏྟ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡོ. ཨེ་ཀ་མེ་ཀི་སྶཱ ཨ་ཙྪ་རཱ་ཡ ས་ཏྟ ས་ཏྟ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡོ. ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་སི ནོ ཏྭཾ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ ད་ཊྛུ’’ནྟི? ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
༣༩༣. ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐོ ཙ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ ཙ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟོ པཱ་སཱ་དོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཁོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ; དི་སྭཱ ཨོ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ནཱ ཧི་རཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ས་ཀཾ ས་ཀཾ ཨོ་ཝ་ར་ཀཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ སུ་ཎི་སཱ ས་སུ་རཾ དི་སྭཱ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི ཧི་རཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ དི་སྭཱ ཨོ་ཏྟ་པྤ་མཱ་ནཱ ཧི་རཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ས་ཀཾ ས་ཀཾ ཨོ་ཝ་ར་ཀཾ པ་ཝི་སིཾ་སུ. ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐོ ཙ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ ཙ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནཾ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟེ པཱ་སཱ་དེ ཨ་ནུ་ཙ་ངྐ་མཱ་པེ་ནྟི ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རཱ་པེ་ནྟི – ‘‘ཨི་ད་མྤི, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, པ་སྶ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ; ཨི་ད་མྤི, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, པ་སྶ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟ་སྶ པཱ་སཱ་ད་སྶ རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀ’’ནྟི. ‘‘སོ་བྷ་ཏི ཨི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀོ་སི་ཡ་སྶ, ཡ་ཐཱ ཏཾ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶ. མ་ནུ་སྶཱ་པི ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ རཱ་མ་ཎེ་ཡྻ་ཀཾ དི་སྭཱ [དི་ཊྛཱ (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘སོ་བྷ་ཏི ཝ་ཏ བྷོ ཡ་ཐཱ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ན’ནྟི. ཏ་ཡི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཀོ་སི་ཡ་སྶ སོ་བྷ་ཏི, ཡ་ཐཱ ཏཾ པུ་བྦེ ཀ་ཏ་པུ་ཉྙ་སྶཱ’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ན་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཏི་བཱ་ལ༹ྷཾ ཁོ ཨ་ཡཾ ཡ་ཀྑོ པ་མ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཡ་ཀྑཾ སཾ་ཝེ་ཛེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཾ ཨི་དྡྷཱ་བྷི་ས་ངྑཱ་རཾ ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་སི [ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་སི (ཀ.), ཨ་བྷི་ས་ངྑཱ་རེ་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.)] ཡ་ཐཱ ཝེ་ཛ་ཡ་ནྟཾ པཱ་སཱ་དཾ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ་ན ས་ངྐ་མྤེ་སི ས་མྤ་ཀ་མྤེ་སི ས་མྤ་ཝེ་དྷེ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐོ ཙ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ, ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ ཙ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ, དེ་ཝཱ ཙ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་བྦྷུ་ཏ་ཙི་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ ཨ་ཧེ་སུཾ – ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ ཝ་ཏ, བྷོ, ས་མ་ཎ་སྶ མ་ཧི་དྡྷི་ཀ་ཏཱ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝ་ཏཱ, ཡ་ཏྲ ཧི ནཱ་མ དི་བྦ་བྷ་ཝ་ནཾ པཱ་ད་ངྒུ་ཊྛ་ཀེ་ན ས་ངྐ་མྤེ་སྶ་ཏི ས་མྤ་ཀ་མྤེ་སྶ་ཏི ས་མྤ་ཝེ་དྷེ་སྶ་ཏཱི’’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ སཾ་ཝི་གྒཾ ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན ཁོ, ཀོ་སི་ཡ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཨ་བྷཱ་སི? སཱ་དྷུ མ་ཡ་མྤི ཨེ་ཏི་སྶཱ ཀ་ཐཱ་ཡ བྷཱ་གི་ནོ ཨ་སྶཱ་མ ས་ཝ་ནཱ་ཡཱ’’ཏི.
༣༩༤. ‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སིཾ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ ཨ་ཧཾ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱི ཨ་ཙྩ་ནྟ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨ་ཙྩ་ནྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ སེ་ཊྛོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’’ནྟི?
‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, བྷ་ག་ཝཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨི་དྷ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནོ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི – ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ནཱ་ལཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཡཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ བྷི་ཀྑུ་ནོ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི ‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ནཱ་ལཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཡཱ’ཏི. སོ ས་བྦཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་བྦཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་བྦཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་བྦཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ. སོ ཏཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི, ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ, ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ, ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡཾ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི – ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, བྷི་ཀྑུ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱི ཨ་ཙྩ་ནྟ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨ་ཙྩ་ནྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ སེ་ཊྛོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ མེ, མཱ་རི་ས མོ་གྒ་ལླཱ་ན, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཨ་བྷཱ་སཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ ཨེ་ཝ་མེ་ཝ – དེ་ཝེ་སུ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ་སུ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ཡོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟེ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནེ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨེ་སོ ནུ ཏེ, མཱ་རི་ས, སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྠཱ’’ཏི? ‘‘ན ཁོ མེ, མཱ་རི་ས, སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྠཱ. ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི མེ ཨེ་སོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ’’ཏི. ‘‘ལཱ་བྷཱ ཏེ, མཱ་རི་ས, (སུ་ལ་དྡྷཾ ཏེ, མཱ་རི་ས) [( ) ན་ཏྠི (སཱི. པཱི.)] ཡ་སྶ ཏེ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨེ་ཝཾ་མ་ཧི་དྡྷི་ཀོ ཨེ་ཝཾ་མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ! ཨ་ཧོ ནཱུ་ན ཏེ སོ བྷ་ག་ཝཱ ས་ཏྠཱ’’ཏི.
༣༩༥. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ནོ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཧུ [ཨ་ཧུ་ན་ཉྙེ་ཝ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཉཱ་ཏ་ཉྙ་ཏ་ར་སྶ མ་ཧེ་ས་ཀྑ་སྶ ཡ་ཀྑ་སྶ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི [ཨ་བྷཱ་སི་ཏྠཱ་ཏི (ཀ.)]? ‘‘ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མ་ཧཾ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨི་དྷ ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱི ཨ་ཙྩ་ནྟ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨ་ཙྩ་ནྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ སེ་ཊྛོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཧཾ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ ‘‘ཨི་དྷ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ བྷི་ཀྑུ་ནོ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི ‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ནཱ་ལཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཡཱ’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ བྷི་ཀྑུ་ནོ སུ་ཏཾ ཧོ་ཏི ‘ས་བྦེ དྷ་མྨཱ ནཱ་ལཾ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ཡཱ’ཏི. སོ ས་བྦཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་བྦཾ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ ས་བྦཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ས་བྦཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཡ ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དེ་ཏི སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ. སོ ཏཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི, ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཏཱ་སུ ཝེ་ད་ནཱ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ, ཝི་རཱ་གཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ, ནི་རོ་དྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ, པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ན ཀི་ཉྩི ལོ་ཀེ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨ་ནུ་པཱ་དི་ཡཾ ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏི, ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཾ པ་ཙྩ་ཏྟ་ཉྙེ་ཝ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡ་ཏི – ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, བྷི་ཀྑུ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཨ་ཙྩ་ནྟ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མཱི ཨ་ཙྩ་ནྟ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨ་ཙྩ་ནྟ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནོ སེ་ཊྛོ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, མོ་གྒ་ལླཱ་ན, ཨ་བྷི་ཛཱ་ནཱ་མི ས་ཀྐ་སྶ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ་སྶ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ བྷཱ་སི་ཏཱ’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་མོ་གྒ་ལླཱ་ནོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡཱི་ཏི.
ཙཱུ་ལ༹་ཏ་ཎྷཱ་ས་ངྑ་ཡ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ ས་ཏྟ་མཾ.