༢. ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༢༣༤. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨ་རི་ཊྛ་སྶ ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནོ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦ་སྶ [ག་ནྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦ་སྶ (ཀ.)] ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི – ‘‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཡ་ཐཱ ཡེ་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་སྶོ་སུཾ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ – ‘‘ཨ་རི་ཊྛ་སྶ ཀི་ར ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནོ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ – ‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཡ་ཐཱ ཡེ་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན ཨ་རི་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་རི་ཊྛཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་རི་ཊྛ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ – ‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཡ་ཐཱ ཡེ་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ་བྱཱ་ཁོ [ཨེ་ཝཾ ཁོ (?) བྷ་ག་ཝ་ཏོ ས་མྨུ་ཁཱ་ཡེ་ཝ་སྶ ‘‘ཨེ་ཝཾ་བྱཱ་ཁོ’’ཏི] ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཡ་ཐཱ ཡེ་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་པི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་རི་ཊྛཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ པཱ་པ་ཀཱ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ནྟི ས་མ་ནུ་གཱ་ཧ་ནྟི [ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧ་ནྟི (སྱཱ.)] ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནྟི – ‘‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་རི་ཊྛ, ཨ་ཝ་ཙ, མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི; ན ཧི སཱ་དྷུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཾ [ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནཾ (ཀ.)], ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ་ཝུ་སོ ཨ་རི་ཊྛ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨ་ལ་ཉྩ པ་ན ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡ. ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ,ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ…པེ… མཾ་ས་པེ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ… ཏི་ཎུ་ཀྐཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ… ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ… སུ་པི་ན་ཀཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ… ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ… རུ་ཀྑ་ཕ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ… ཨ་སི་སཱུ་ནཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ… ས་ཏྟི་སཱུ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ… ས་པྤ་སི་རཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ’’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ ཨ་རི་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦོ ཏེ་ཧི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནོ ས་མ་ནུ་གཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནོ [ས་མ་ནུ་གྒཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནོ (སྱཱ. ཝི་ན་ཡེ་པི)] ས་མ་ནུ་བྷཱ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་དེ་ཝ [ཏ་ཐེ་ཝ ཏཾ (ཝི་ན་ཡེ)] པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཐཱ་མ་སཱ པ་རཱ་མཱ་སཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ཏི – ‘‘ཨེ་ཝཾ་བྱཱ་ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཡ་ཐཱ ཡེ་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི.
༢༣༥. ཡ་ཏོ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ནཱ་ས་ཀྑིཾ་སུ ཨ་རི་ཊྛཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ པཱ་པ་ཀཱ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུཾ, ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་རི་ཊྛ་སྶ ནཱ་མ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ – ‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཡ་ཐཱ ཡེ་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི. ཨ་སྶུ་མྷ ཁོ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ – ‘ཨ་རི་ཊྛ་སྶ ཀི་ར ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནོ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ – ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཡ་ཐཱ ཡེ་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན ཨ་རི་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་མྷ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་རི་ཊྛཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུ་མྷ – ‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་རི་ཊྛ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ – ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཡ་ཐཱ ཡེ་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི?
‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་རི་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦོ ཨ་མྷེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨེ་ཝཾ་བྱཱ་ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཡ་ཐཱ ཡེ་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་རི་ཊྛཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ པཱ་པ་ཀཱ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུ་ཀཱ་མཱ ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་མྷ ས་མ་ནུ་གཱ་ཧི་མྷ ས་མ་ནུ་བྷཱ་སི་མྷ – ‘མཱ ཧེ་ཝཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་རི་ཊྛ, ཨ་ཝ་ཙ, མཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི; ན ཧི སཱ་དྷུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་བྦྷ་ཀྑཱ་ནཾ, ན ཧི བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻ. ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ནཱ་ཝུ་སོ ཨ་རི་ཊྛ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ, ཨ་ལ་ཉྩ པ་ན ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡ. ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ…པེ… ས་པྤ་སི་རཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ’ཏི. ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་རི་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦོ ཨ་མྷེ་ཧི ས་མ་ནུ་ཡུ་ཉྫི་ཡ་མཱ་ནོ ས་མ་ནུ་གཱ་ཧི་ཡ་མཱ་ནོ ས་མ་ནུ་བྷཱ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཏ་དེ་ཝ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཐཱ་མ་སཱ པ་རཱ་མཱ་སཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ཏི – ‘ཨེ་ཝཾ་བྱཱ་ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཡ་ཐཱ ཡེ་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’ཏི. ཡ་ཏོ ཁོ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ནཱ་ས་ཀྑི་མྷ ཨ་རི་ཊྛཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦཾ ཨེ་ཏ་སྨཱ པཱ་པ་ཀཱ དི་ཊྛི་ག་ཏཱ ཝི་ཝེ་ཙེ་ཏུཾ, ཨ་ཐ མ་ཡཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་མཱ’’ཏི.
༢༣༦. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, བྷི་ཀྑུ, མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་རི་ཊྛཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཧི – ‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་རི་ཊྛ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ, ཡེ་ན ཨ་རི་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་རི་ཊྛཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཏྠཱ ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨ་རི་ཊྛ, ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨ་རི་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦོ ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨ་རི་ཊྛཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ས་ཙྩཾ ཀི་ར ཏེ, ཨ་རི་ཊྛ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀཾ དི་ཊྛི་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ – ‘ཏ་ཐཱ་ཧཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི ཡ་ཐཱ ཡེ་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’’ཏི?
‘‘ཨེ་ཝཾ་བྱཱ་ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི – ‘ཡ་ཐཱ ཡེ་མེ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ནཱ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡཱ’’’ཏི. ‘‘ཀ་སྶ ཁོ ནཱ་མ ཏྭཾ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སི? ན་ནུ མ་ཡཱ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ? ཨ་ལ་ཉྩ པ་ན ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡ. ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ, བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ… མཾ་ས་པེ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ… ཏི་ཎུ་ཀྐཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ… ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ… སུ་པི་ན་ཀཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ… ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ… རུ་ཀྑ་ཕ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ… ཨ་སི་སཱུ་ནཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ… ས་ཏྟི་སཱུ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ… ས་པྤ་སི་རཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ, བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ཨ་ཐ ཙ པ་ན ཏྭཾ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ཨ་ཏྟ་ནཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཨ་མྷེ ཙེ་ཝ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་སི, ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཁ་ན་སི, བ་ཧུ་ཉྩ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་སི. ཏ་ཉྷི ཏེ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནཱ་ཡཾ ཨ་རི་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦོ ཨུ་སྨཱི་ཀ་ཏོ་པི ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ’’ཏི? ‘‘ཀི་ཉྷི [ཀིཾ་ཏི (ཀ.)] སི་ཡཱ, བྷ་ནྟེ; ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་རི་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏོ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷོ ཨ་དྷོ་མུ་ཁོ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནོ ནི་སཱི་དི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་རི་ཊྛཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཾ མ་ངྐུ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཏྟ་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨ་དྷོ་མུ་ཁཾ པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ནྟཾ ཨ་པྤ་ཊི་བྷཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་རི་ཊྛཾ བྷི་ཀྑུཾ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘པ་ཉྙཱ་ཡི་སྶ་སི ཁོ ཏྭཾ, མོ་གྷ་པུ་རི་ས, ཨེ་ཏེ་ན ས་ཀེ་ན པཱ་པ་ཀེ་ན དི་ཊྛི་ག་ཏེ་ན. ཨི་དྷཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑཱུ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’’ཏི.
༢༣༧. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཏུ་མྷེ་པི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཐ ཡ་ཐཱ་ཡཾ ཨ་རི་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦོ ཨ་ཏྟ་ནཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཨ་མྷེ ཙེ་ཝ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཁ་ན་ཏི, བ་ཧུ་ཉྩ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ. ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཧི ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ; ཨ་ལ་ཉྩ པ་ན ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡ. ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ…པེ… ས་པྤ་སི་རཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ’’ཏི. ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་དྷུ, ཁོ མེ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་ཐ. ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ, ཨ་ལ་ཉྩ པ་ན ཏེ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏོ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་ཡ. ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ, བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ…པེ… ས་པྤ་སི་རཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ མ་ཡཱ, བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ཨ་ཐ ཙ པ་ནཱ་ཡཾ ཨ་རི་ཊྛོ བྷི་ཀྑུ ག་དྡྷ་བཱ་དྷི་པུ་བྦོ ཨ་ཏྟ་ནཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན ཨ་མྷེ ཙེ་ཝ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ཏི, ཨ་ཏྟཱ་ན་ཉྩ ཁ་ན་ཏི, བ་ཧུ་ཉྩ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ མོ་གྷ་པུ་རི་ས་སྶ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ. སོ ཝ་ཏ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཀཱ་མ་ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཀཱ་མེ པ་ཊི་སེ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི – ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི’’.
༢༣༨. ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. ཏེ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏེ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ན ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནྟི. ཏེ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ. ཡ་སྶ ཙ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏེ དྷ་མྨཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? དུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཨ་ལ་ག་དྡ་ཏྠི་ཀོ ཨ་ལ་ག་དྡ་ག་ཝེ་སཱི ཨ་ལ་ག་དྡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ. སོ པ་སྶེ་ཡྻ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ལ་ག་དྡཾ. ཏ་མེ་ནཾ བྷོ་གེ ཝཱ ན་ངྒུ་ཊྛེ ཝཱ ག་ཎྷེ་ཡྻ. ཏ་སྶ སོ ཨ་ལ་ག་དྡོ པ་ཊི་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ [པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི་ཏྭཱ (སྱཱ. ཀ.)] ཧ་ཏྠེ ཝཱ བཱ་ཧཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ ཝཱ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒེ ཌཾ་སེ་ཡྻ [ཌ་སེ་ཡྻ (སཱི. པཱི.)]. སོ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? དུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལ་ག་དྡ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. ཏེ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏེ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ན ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནྟི. ཏེ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙེ་ཝ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ. ཡ་སྶ ཙ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ནཱ་ནུ་བྷོ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏེ དྷ་མྨཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? དུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ དྷ་མྨཱ་ནཾ.
༢༣༩. ‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. ཏེ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏེ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནྟི. ཏེ ན ཙེ་ཝ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་ནི་སཾ་སཱ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི ན ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ [ན ཙ ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་སཱ (?)]. ཡ་སྶ ཙ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏེ དྷ་མྨཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ དྷ་མྨཱ་ནཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཨ་ལ་ག་དྡ་ཏྠི་ཀོ ཨ་ལ་ག་དྡ་ག་ཝེ་སཱི ཨ་ལ་ག་དྡ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ. སོ པ་སྶེ་ཡྻ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་ལ་ག་དྡཾ. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཛ་པ་དེ་ན ད་ཎྜེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻ. ཨ་ཛ་པ་དེ་ན ད་ཎྜེ་ན སུ་ནི་གྒ་ཧི་ཏཾ ནི་གྒ་ཧི་ཏྭཱ, གཱི་ཝཱ་ཡ སུ་གྒ་ཧི་ཏཾ ག་ཎྷེ་ཡྻ. ཀི་ཉྩཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལ་ག་དྡོ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཧ་ཏྠཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ ཨ་ངྒ་པ་ཙྩ་ངྒཾ བྷོ་གེ་ཧི པ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཡྻ, ཨ་ཐ ཁོ སོ ནེ་ཝ ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལ་ག་དྡ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. ཏེ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏེ དྷ་མྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་ནཾ ཁ་མ་ནྟི. ཏེ ན ཙེ་ཝ ཨུ་པཱ་ར་མྦྷཱ་ནི་སཾ་སཱ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ན ཨི་ཏི་ཝཱ་ད་པྤ་མོ་ཀྑཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ. ཡ་སྶ ཙ་ཏྠཱ་ཡ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་ནྟི, ཏ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ནྟི. ཏེ་སཾ ཏེ དྷ་མྨཱ སུ་གྒ་ཧི་ཏཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? སུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶ མེ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ, ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐ. ཡ་སྶ ཙ པ་ན མེ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ན ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཧཾ ཝོ ཏ་ཏྠ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཡེ ཝཱ པ་ནཱ་སྶུ ཝི་ཡ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ.
༢༤༠. ‘‘ཀུ་ལླཱུ་པ་མཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ, ནོ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཐ, བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ. སོ པ་སྶེ་ཡྻ མ་ཧ་ནྟཾ ཨུ་ད་ཀ་ཎྞ་ཝཾ, ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ སཱ་ས་ངྐཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ, པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཁེ་མཾ ཨ་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ; ན ཙ་སྶ ནཱ་ཝཱ ས་ནྟཱ་ར་ཎཱི ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཏུ ཝཱ ཨ་པཱ་རཱ པཱ་རཾ ག་མ་ནཱ་ཡ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ མ་ཧཱ་ཨུ་ད་ཀ་ཎྞ་ཝོ, ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ སཱ་ས་ངྐཾ ས་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ, པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ ཁེ་མཾ ཨ་པྤ་ཊི་བྷ་ཡཾ; ན་ཏྠི ཙ ནཱ་ཝཱ ས་ནྟཱ་ར་ཎཱི ཨུ་ཏྟ་ར་སེ་ཏུ ཝཱ ཨ་པཱ་རཱ པཱ་རཾ ག་མ་ནཱ་ཡ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ སཾ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ, ཀུ་ལླཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ, ཏཾ ཀུ་ལླཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ ཝཱ་ཡ་མ་མཱ་ནོ སོ་ཏྠི་ནཱ པཱ་རཾ ཨུ་ཏྟ་རེ་ཡྻ’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ སཾ་ཀ་ཌྜྷི་ཏྭཱ, ཀུ་ལླཾ བ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཏཾ ཀུ་ལླཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ ཝཱ་ཡ་མ་མཱ་ནོ སོ་ཏྠི་ནཱ པཱ་རཾ ཨུ་ཏྟ་རེ་ཡྻ. ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ [ཏི་ཎྞ་སྶ (པཱི. ཀ.)] པཱ་ར་ངྒ་ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘བ་ཧུ་ཀཱ་རོ ཁོ མེ ཨ་ཡཾ ཀུ་ལློ; ཨི་མཱ་ཧཾ ཀུ་ལླཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ ཝཱ་ཡ་མ་མཱ་ནོ སོ་ཏྠི་ནཱ པཱ་རཾ ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཀུ་ལླཾ སཱི་སེ ཝཱ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷེ ཝཱ ཨུ་ཙྩཱ་རེ་ཏྭཱ [ཨུ་ཙྩོ་པེ་ཏྭཱ (ཀ.)] ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ’ནྟི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པི ནུ སོ པུ་རི་སོ ཨེ་ཝཾ་ཀཱ་རཱི ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལླེ ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི ཨ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཀ་ཐཾ་ཀཱ་རཱི ཙ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལླེ ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི ཨ་སྶ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ ཨུ་ཏྟི་ཎྞ་སྶ པཱ་ར་ངྒ་ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘བ་ཧུ་ཀཱ་རོ ཁོ མེ ཨ་ཡཾ ཀུ་ལློ; ཨི་མཱ་ཧཾ ཀུ་ལླཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཧ་ཏྠེ་ཧི ཙ པཱ་དེ་ཧི ཙ ཝཱ་ཡ་མ་མཱ་ནོ སོ་ཏྠི་ནཱ པཱ་རཾ ཨུ་ཏྟི་ཎྞོ. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ ཀུ་ལླཾ ཐ་ལེ ཝཱ ཨུ་སྶཱ་དེ་ཏྭཱ [ཨུ་སྶཱ་རེ་ཏྭཱ (ཀ.)] ཨུ་ད་ཀེ ཝཱ ཨོ་པི་ལཱ་པེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ’ནྟི. ཨེ་ཝཾ་ཀཱ་རཱི ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་རི་སོ ཏ་སྨིཾ ཀུ་ལླེ ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རཱི ཨ་སྶ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ལླཱུ་པ་མོ མ་ཡཱ དྷ་མྨོ དེ་སི་ཏོ ནི་ཏྠ་ར་ཎ་ཏྠཱ་ཡ, ནོ ག་ཧ་ཎ་ཏྠཱ་ཡ. ཀུ་ལླཱུ་པ་མཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཾ དེ་སི་ཏཾ, ཨཱ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ཧི དྷ་མྨཱ་པི ཝོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ པ་གེ་ཝ ཨ་དྷ་མྨཱ.
༢༤༡. ‘‘ཚ་ཡི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཚ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སྶུ་ཏ་ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ, ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ཨ་ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ ཨ་ཝི་ནཱི་ཏོ, རཱུ་པཾ ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི; ཝེ་ད་ནཾ ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི; ས་ཉྙཾ ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི; ས་ངྑཱ་རེ ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི; ཡ་མྤི ཏཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ, ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ ཏ་མྤི ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི; ཡ་མྤི ཏཾ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ – སོ ལོ་ཀོ སོ ཨ་ཏྟཱ, སོ པེ་ཙྩ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ, ས་སྶ་ཏི་ས་མཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཋ་སྶཱ་མཱི་ཏི – ཏ་མྤི ‘ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. སུ་ཏ་ཝཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ, ས་པྤུ་རི་སཱ་ནཾ ད་སྶཱ་ཝཱི ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ ས་པྤུ་རི་ས་དྷ་མྨེ སུ་ཝི་ནཱི་ཏོ, རཱུ་པཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི; ཝེ་ད་ནཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི; ས་ཉྙཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི; ས་ངྑཱ་རེ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི; ཡ་མྤི ཏཾ དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ, ཨ་ནུ་ཝི་ཙ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ, ཏ་མྤི ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི; ཡ་མྤི ཏཾ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ – སོ ལོ་ཀོ སོ ཨ་ཏྟཱ, སོ པེ་ཙྩ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ, ས་སྶ་ཏི་ས་མཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཋ་སྶཱ་མཱི་ཏི – ཏ་མྤི ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ཏི. སོ ཨེ་ཝཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶ་ནྟོ ཨ་ས་ཏི ན པ་རི་ཏ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
༢༤༢. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སི་ཡཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ས་ཏི པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི – བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧུ ཝ་ཏ མེ, ཏཾ ཝ་ཏ མེ ན་ཏྠི; སི་ཡཱ ཝ་ཏ མེ, ཏཾ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ན ལ་བྷཱ་མཱི’ཏི. སོ སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ས་ཏི པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘སི་ཡཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ས་ཏི ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི – བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘‘ཨི་དྷ བྷི་ཀྑུ ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧུ ཝ་ཏ མེ, ཏཾ ཝ་ཏ མེ ན་ཏྠི; སི་ཡཱ ཝ་ཏ མེ, ཏཾ ཝ་ཏཱ་ཧཾ ན ལ་བྷཱ་མཱི’ཏི. སོ ན སོ་ཙ་ཏི ན ཀི་ལ་མ་ཏི ན པ་རི་དེ་ཝ་ཏི ན ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, བ་ཧི་དྡྷཱ ཨ་ས་ཏི ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘སི་ཡཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཏི པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི – བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཧོ་ཏི – ‘སོ ལོ་ཀོ སོ ཨ་ཏྟཱ, སོ པེ་ཙྩ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ, ས་སྶ་ཏི་ས་མཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཋ་སྶཱ་མཱི’ཏི. སོ སུ་ཎཱ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཝཱ ས་བྦེ་སཾ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐཱ་ཡ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨུ་ཙྪི་ཛྫི་སྶཱ་མི ནཱ་མ་སྶུ, ཝི་ན་སྶི་སྶཱ་མི ནཱ་མ་སྶུ, ན་སྶུ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི. སོ སོ་ཙ་ཏི ཀི་ལ་མ་ཏི པ་རི་དེ་ཝ་ཏི ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཏི པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘སི་ཡཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཏི ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ’’ཏི? ‘‘སི་ཡཱ, བྷི་ཀྑཱུ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ. ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ན ཨེ་ཝཾ དི་ཊྛི ཧོ་ཏི – ‘སོ ལོ་ཀོ སོ ཨ་ཏྟཱ, སོ པེ་ཙྩ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ, ས་སྶ་ཏི་ས་མཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཋ་སྶཱ་མཱི’ཏི. སོ སུ་ཎཱ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སཱ་ཝ་ཀ་སྶ ཝཱ ས་བྦེ་སཾ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་བྷི་ནི་ཝེ་སཱ་ནུ་ས་ཡཱ་ནཾ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏཱ་ཡ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་ར་ས་མ་ཐཱ་ཡ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ནཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ. ཏ་སྶ ན ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨུ་ཙྪི་ཛྫི་སྶཱ་མི ནཱ་མ་སྶུ, ཝི་ན་སྶི་སྶཱ་མི ནཱ་མ་སྶུ, ན་སྶུ ནཱ་མ བྷ་ཝི་སྶཱ་མཱི’ཏི. སོ ན སོ་ཙ་ཏི ན ཀི་ལ་མ་ཏི ན པ་རི་དེ་ཝ་ཏི ན ཨུ་ར་ཏྟཱ་ལི༹ཾ ཀ་ནྡ་ཏི ན ས་མྨོ་ཧཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཏི ཨ་པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ ཧོ་ཏི’’.
༢༤༣. ‘‘ཏཾ [ཏ་ཉྩ (ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་གྒ་ཧཾ པ་རི་གྒ་ཎྷེ་ཡྻཱ་ཐ, ཡྭཱ་སྶ [ཡྭཱ་སྶུ (ཀ.)] པ་རི་གྒ་ཧོ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ, ས་སྶ་ཏི་ས་མཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཾ པ་རི་གྒ་ཧཾ ཡྭཱ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧོ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ, ས་སྶ་ཏི་ས་མཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ. ཨ་ཧ་མྤི ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་གྒ་ཧཾ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཡྭཱ་སྶ པ་རི་གྒ་ཧོ ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ ས་སྶ་ཏི་ས་མཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ.
‘‘ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡེ་ཐ, ཡཾ་ས [ཡ་སྶ (སྱཱ. ཀ.)] ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ. པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཾ ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཡཾ་ས ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ. ཨ་ཧ་མྤི ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཡཾ་ས ཨ་ཏྟ་ཝཱ་དུ་པཱ་དཱ་ནཾ ཨུ་པཱ་དི་ཡ་ཏོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ.
‘‘ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཾ ནི་སྶ་ཡེ་ཐ ཡཾ་ས དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཾ ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ. པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཾ དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཾ ཡཾ་ས དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཾ ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ. ཨ་ཧ་མྤི ཁོ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཾ ན ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མི ཡཾ་ས དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡཾ ནི་སྶ་ཡ་ཏོ ན ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ’’.
༢༤༤. ‘‘ཨ་ཏྟ་ནི ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ མེ ཏི ཨ་སྶཱ’’ཏི?
‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཨ་ཏྟཱ མེ ཏི ཨ་སྶཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཨ་ཏྟ་ནི ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟ་ནི་ཡེ ཙ ས་ཙྩ་ཏོ ཐེ་ཏ་ཏོ ཨ་ནུ་པ་ལ་བྦྷ་མཱ་ནེ, ཡ་མྤི ཏཾ དི་ཊྛི་ཊྛཱ་ནཾ – ‘སོ ལོ་ཀོ སོ ཨ་ཏྟཱ, སོ པེ་ཙྩ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི ནི་ཙྩོ དྷུ་ཝོ ས་སྶ་ཏོ ཨ་ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨོ, ས་སྶ་ཏི་ས་མཾ ཏ་ཐེ་ཝ ཋ་སྶཱ་མཱི’ཏི – ན་ནཱ་ཡཾ [ན ཙ ཁོ་ཡཾ (ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀེ་ཝ་ལོ པ་རི་པཱུ་རོ བཱ་ལ་དྷ་མྨོ’’’ཏི?
‘‘ཀི་ཉྷི ནོ སི་ཡཱ, བྷ་ནྟེ, ཀེ་ཝ་ལོ ཧི, བྷ་ནྟེ, པ་རི་པཱུ་རོ [ཀེ་ཝ་ལོ པ་རི་པཱུ་རོ (སཱི. པཱི.)] བཱ་ལ་དྷ་མྨོ’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱུ་པཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི?
‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི?
‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི?
‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ས་ཉྙཱ… ས་ངྑཱ་རཱ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ནི་ཙྩཾ ཝཱ ཨ་ནི་ཙྩཾ ཝཱ’’ཏི?
‘‘ཨ་ནི་ཙྩཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ, དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ’’ཏི?
‘‘དུ་ཀྑཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཡཾ པ་ནཱ་ནི་ཙྩཾ དུ་ཀྑཾ ཝི་པ་རི་ཎཱ་མ་དྷ་མྨཾ, ཀ་ལླཾ ནུ ཏཾ ས་མ་ནུ་པ་སྶི་ཏུཾ – ཨེ་ཏཾ མ་མ, ཨེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ཨེ་སོ མེ ཨ་ཏྟཱ’’ཏི?
‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ཀི་ཉྩི རཱུ་པཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ, ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ, ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ རཱུ་པཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཱ ཀཱ་ཙི ཝེ་ད་ནཱ…པེ… ཡཱ ཀཱ་ཙི ས་ཉྙཱ… ཡེ ཀེ་ཙི ས་ངྑཱ་རཱ… ཡཾ ཀི་ཉྩི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱ བ་ཧི་དྡྷཱ ཝཱ, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཝཱ སུ་ཁུ་མཾ ཝཱ, ཧཱི་ནཾ ཝཱ པ་ཎཱི་ཏཾ ཝཱ, ཡཾ དཱུ་རེ ས་ནྟི་ཀེ ཝཱ, ས་བྦཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ‘ནེ་ཏཾ མ་མ, ནེ་སོ་ཧ་མ་སྨི, ན མེ་སོ ཨ་ཏྟཱ’ཏི – ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ས་མྨ་པྤ་ཉྙཱ་ཡ ད་ཊྛ་བྦཾ’’.
༢༤༥. ‘‘ཨེ་ཝཾ པ་སྶཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཏ་ཝཱ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ རཱུ་པ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་ཉྙཱ་ཡ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྨིཾ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ནི་བྦི་དཱ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི [ནི་བྦི་ནྡཾ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི (སཱི. སྱཱ. པཱི.)], ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་པ་ལི་གྷོ ཨི་ཏི་པི, སཾ་ཀི་ཎྞ་པ་རི་ཀྑོ ཨི་ཏི་པི, ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷེ་སི་ཀོ ཨི་ཏི་པི, ནི་ར་གྒ་ལོ༹ ཨི་ཏི་པི, ཨ་རི་ཡོ པ་ནྣ་དྡྷ་ཛོ པ་ནྣ་བྷཱ་རོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཨི་ཏི་པི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་པ་ལི་གྷོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་པ་ལི་གྷོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཾ་ཀི་ཎྞ་པ་རི་ཀྑོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀོ ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཾ་ཀི་ཎྞ་པ་རི་ཀྑོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷེ་སི་ཀོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཎྷཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷེ་སི་ཀོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནི་ར་གྒ་ལོ༹ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ ཨོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི, ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ་ནི ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ནི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ་ནི, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནི་ར་གྒ་ལོ༹ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་རི་ཡོ པ་ནྣ་དྡྷ་ཛོ པ་ནྣ་བྷཱ་རོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་རི་ཡོ པ་ནྣ་དྡྷ་ཛོ པ་ནྣ་བྷཱ་རོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི.
༢༤༦. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝི་མུ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུཾ ས་ཨི་ནྡཱ དེ་ཝཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཀཱ ས་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཀཱ ཨ་ནྭེ་སཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ནྟི – ‘ཨི་དཾ ནི་སྶི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ’ནྟི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? དི་ཊྛེ་ཝཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ན་ནུ་ཝི་ཛྫོ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ་ཝཱ་དིཾ ཁོ མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝ་མ་ཀྑཱ་ཡིཾ ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ས་ཏཱ ཏུ་ཙྪཱ མུ་སཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི – ‘ཝེ་ན་ཡི་ཀོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ, ས་ཏོ ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝི་ནཱ་སཾ ཝི་བྷ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི’ཏི. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧཾ ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ [བྷི་ཀྑ་ཝེ ན (སཱི. སྱཱ. པཱི.)], ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧཾ ན ཝ་དཱ་མི, ཏ་ཐཱ མཾ ཏེ བྷོ་ནྟོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཨ་ས་ཏཱ ཏུ་ཙྪཱ མུ་སཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི – ‘ཝེ་ན་ཡི་ཀོ ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ, ས་ཏོ ས་ཏྟ་སྶ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཝི་ནཱ་སཾ ཝི་བྷ་ཝཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏཱི’ཏི. པུ་བྦེ ཙཱ་ཧཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཙ དུ་ཀྑ་ཉྩེ་ཝ པ་ཉྙཱ་པེ་མི, དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ནི་རོ་དྷཾ. ཏ་ཏྲ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་ཀྐོ་ས་ནྟི པ་རི་བྷཱ་ས་ནྟི རོ་སེ་ནྟི ཝི་ཧེ་སེ་ནྟི, ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ན ཧོ་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ན ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོ ན ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷི.
‘‘ཏ་ཏྲ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟི ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟི མཱ་ནེ་ནྟི པཱུ་ཛེ་ནྟི, ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ན ཧོ་ཏི ཨཱ་ན་ནྡོ ན སོ་མ་ན་སྶཾ ན ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཾ. ཏ་ཏྲ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རེ ཝཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ས་ཀྐ་རོ་ནྟི ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟི མཱ་ནེ་ནྟི པཱུ་ཛེ་ནྟི, ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཡཾ ཁོ ཨི་དཾ པུ་བྦེ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཾ ཏ་ཏྠ མེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཀཱ་རཱ [ས་ཀྐཱ་རཱ (ཀ.)] ཀ་རཱི་ཡ་ནྟཱི’ཏི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷེ ཙེ་པི པ་རེ ཨ་ཀྐོ་སེ་ཡྻུཾ པ་རི་བྷཱ་སེ་ཡྻུཾ རོ་སེ་ཡྻུཾ ཝི་ཧེ་སེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ ཧི ན ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ན ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོ ན ཙེ་ཏ་སོ ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷི ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷེ ཙེ་པི པ་རེ ས་ཀྐ་རེ་ཡྻུཾ ག་རུཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ མཱ་ནེ་ཡྻུཾ པཱུ་ཛེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷེ་ཧི ན ཨཱ་ན་ནྡོ ན སོ་མ་ན་སྶཾ ན ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པྤི་ལཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏུ་མྷེ ཙེ་པི པ་རེ ས་ཀྐ་རེ་ཡྻུཾ ག་རུཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ མཱ་ནེ་ཡྻུཾ པཱུ་ཛེ་ཡྻུཾ, ཏ་ཏྲ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཡཾ ཁོ ཨི་དཾ པུ་བྦེ པ་རི་ཉྙཱ་ཏཾ, ཏ་ཏྠ མེ [ཏ་ཏྠ ནོ (ཀ.) ཏ་ཏྠ + ཨི་མེ་ཏི པ་ད་ཙྪེ་དོ] ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཀཱ་རཱ ཀ་རཱི་ཡ་ནྟཱི’ཏི.
༢༤༧. ‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ; ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ? རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ; ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ; སཱ ཝོ པ་ཧཱི་ནཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ཉྙཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ; སཱ ཝོ པ་ཧཱི་ནཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ས་ངྑཱ་རཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཏེ པ་ཛ་ཧ་ཐ; ཏེ ཝོ པ་ཧཱི་ནཱ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ; ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ཨི་མ་སྨིཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛ་སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སཾ, ཏཾ ཛ་ནོ ཧ་རེ་ཡྻ ཝཱ ད་ཧེ་ཡྻ ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རེ་ཡྻ. ཨ་པི ནུ ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་མྷེ ཛ་ནོ ཧ་ར་ཏི ཝཱ ད་ཧ་ཏི ཝཱ ཡ་ཐཱ་པ་ཙྩ་ཡཾ ཝཱ ཀ་རོ་ཏཱི’ཏི? ‘‘ནོ ཧེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ’’? ‘‘ན ཧི ནོ ཨེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྟཱ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནི་ཡཾ ཝཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡཾ ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ; ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཀི་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ? རཱུ་པཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ; ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི. ཝེ་ད་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ས་ཉྙཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ… ས་ངྑཱ་རཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, ཏཾ པ་ཛ་ཧ་ཐ; ཏཾ ཝོ པ་ཧཱི་ནཾ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི.
༢༤༨. ‘‘ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཝི་ཝ་ཊོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ. ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟཱ་ནེ ཝི་ཝ་ཊེ པ་ཀཱ་སི་ཏེ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀེ ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ནྟོ ཀ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཱ ཨོ་ཧི་ཏ་བྷཱ་རཱ ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟ་ས་ད་ཏྠཱ པ་རི་ཀྑཱི་ཎ་བྷ་ཝ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ ས་མྨ་ད་ཉྙཱ ཝི་མུ་ཏྟཱ, ཝ་ཊྚཾ ཏེ་སཾ ན་ཏྠི པ་ཉྙཱ་པ་ནཱ་ཡ. ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཝི་ཝ་ཊོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ. ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟཱ་ནེ ཝི་ཝ་ཊེ པ་ཀཱ་སི་ཏེ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀེ ཡེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ནཱ་ནི, ས་བྦེ ཏེ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཏ་ཏྠ པ་རི་ནི་བྦཱ་ཡི་ནོ, ཨ་ནཱ་ཝ་ཏྟི་དྷ་མྨཱ ཏ་སྨཱ ལོ་ཀཱ. ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཝི་ཝ་ཊོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ. ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟཱ་ནེ ཝི་ཝ་ཊེ པ་ཀཱ་སི་ཏེ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀེ ཡེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏཱི་ཎི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ནཱ་ནི, རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧཱ ཏ་ནུ་བྷཱུ་ཏཱ, ས་བྦེ ཏེ ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ནོ, ས་ཀི་དེ་ཝ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཝི་ཝ་ཊོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ. ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟཱ་ནེ ཝི་ཝ་ཊེ པ་ཀཱ་སི་ཏེ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀེ ཡེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏཱི་ཎི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ནཱ་ནི, ས་བྦེ ཏེ སོ་ཏཱ་པ་ནྣཱ, ཨ་ཝི་ནི་པཱ་ཏ་དྷ་མྨཱ, ནི་ཡ་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཝི་ཝ་ཊོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ. ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟཱ་ནེ ཝི་ཝ་ཊེ པ་ཀཱ་སི་ཏེ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀེ ཡེ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རི་ནོ ས་བྦེ ཏེ ས་མྦོ་དྷི་པ་རཱ་ཡ་ནཱ. ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ དྷ་མྨོ ཨུ་ཏྟཱ་ནོ ཝི་ཝ་ཊོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀོ. ཨེ་ཝཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ དྷ་མྨེ ཨུ་ཏྟཱ་ནེ ཝི་ཝ་ཊེ པ་ཀཱ་སི་ཏེ ཚི་ནྣ་པི་ལོ་ཏི་ཀེ ཡེ་སཾ མ་ཡི ས་དྡྷཱ་མ་ཏྟཾ པེ་མ་མ་ཏྟཾ ས་བྦེ ཏེ ས་གྒ་པ་རཱ་ཡ་ནཱ’’ཏི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡུ་ནྟི.
ཨ་ལ་ག་དྡཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ ནི་ཊྛི་ཏཾ དུ་ཏི་ཡཾ.