༥. ལ་ཀྑ་ཎ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ
༢༣. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ལ་ཀྑ་ཎོ ཧཱ་རོ? ‘‘ཝུ་ཏྟ་མྷི ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ’’ཏི, ཨ་ཡཾ ལ་ཀྑ་ཎོ ཧཱ་རོ. ཀིཾ ལ་ཀྑ་ཡ་ཏི? ཡེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཡ་ཐཱ ཀིཾ བྷ་ཝེ? ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ཙ་ཀྑུཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཝ་ཊྛི་ཏཾ ཨི་ཏྟ་རཾ པ་རི་ཏྟཾ པ་བྷ་ངྒུ པ་ར་ཏོ དུ་ཀྑཾ བྱ་ས་ནཾ ཙ་ལ་ནཾ [ཙ་ལཾ (སཱི.)] ཀུ་ཀྐུ་ལ༹ཾ ས་ངྑཱ་རཾ [ས་ས་ངྑཱ་རཾ (ཀ.)] ཝ་དྷ་ཀཾ ཨ་མི་ཏྟ་མ་ཛ྄ཛྷེ. ཨི་མ་སྨིཾ ཙ་ཀྑུ་སྨིཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝུ་ཏྟཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན? ས་བྦཱ་ནི ཧི ཚ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཝ་དྷ་ཀ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ་ནི. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ, རཱ་དྷ, རཱུ་པེ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཧོ་ཧི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ རཱུ་པཾ མཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡི [ཨ་བྷི་ན་ནྡ (ཀ.)], པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ ཙཱ་གཱ་ཡ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ. ཨི་མ་སྨིཾ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷེ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ ཁ་ནྡྷཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན? ས་བྦེ ཧི པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷཱ ཡ་མ་ཀོ་ཝཱ་ད་སུ་ཏྟེ [པ་སྶ སཾ. ནི. ༣.༨༤] ཝ་དྷ་ཀ་ཊྛེ་ན ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཝུ་ཏྟཱ. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ཡེ་ས་ཉྩ [པ་སྶ དྷ. པ. ༢༩༣] སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ, ནི་ཙྩཾ ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ས་ཏི;
ཨ་ཀི་ཙྩཾ ཏེ ན སེ་ཝ་ནྟི, ཀི་ཙྩེ སཱ་ཏ་ཙྩ་ཀཱ་རི་ནོ’’.
ཨི་ཏི ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཝུ་ཏྟཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི ཝེ་ད་ནཱ་ག་ཏཱ ས་ཏི ཙི་ཏྟ་ག་ཏཱ དྷ་མྨ་ག་ཏཱ ཙ. ཏ་ཐཱ ཡཾ ཀི་ཉྩི དི་ཊྛཾ ཝཱ སུ་ཏཾ ཝཱ མུ་ཏཾ ཝཱ་ཏི ཝུ་ཏྟེ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ཝ་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་རཱ་ཧི ཨཱ་ཏཱ་པཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནོ ས་ཏི་མཱ ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཾ. ‘‘ཨཱ་ཏཱ་པཱི’’ཏི ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ, ‘‘ས་མྤ་ཛཱ་ནོ’’ཏི པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ, ‘‘ས་ཏི་མཱ’’ཏི ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ, ‘‘ཝི་ནེ་ཡྻ ལོ་ཀེ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶ’’ནྟི ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ, ཨེ་ཝཾ ཀཱ་ཡེ ཀཱ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶི་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ.
༢༤. ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཙ་ཏཱུ་སུ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ་སུ བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཙ་ཏཱུ་སུ ཨི་དྡྷི་པཱ་དེ་སུ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, པ་ཉྩ་སུ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ པ་ཉྩ བ་ལཱ་ནི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, པ་ཉྩ་སུ བ་ལེ་སུ བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ས་ཏྟ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ས་ཏྟ་སུ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒེ་སུ བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཨ་རི་ཡོ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མ་གྒོ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ས་བྦེ་ཝ [ས་བྦེ ཙ (སཱི. ཀ.)] བོ་དྷ་ངྒ་མཱ དྷ་མྨཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ས་བྦེ ཧི བོ་དྷ་ངྒ་མཱ བོ་དྷི་པ་ཀྑི་ཡཱ ནེ་ཡྻཱ་ནི་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎེ་ན ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ, ཏེ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཙ་ཏཱུ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནེ་སུ བྷཱ་ཝི་ཡ་མཱ་ནེ་སུ ཝི་པ་ལླཱ་སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ནྟི, ཨཱ་ཧཱ་རཱ ཙ་སྶ པ་རི་ཉྙཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨུ་པཱ་དཱ་ནེ་ཧི ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ནོ བྷ་ཝ་ཏི, ཡོ་གེ་ཧི ཙ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ བྷ་ཝ་ཏི, ག་ནྠེ་ཧི ཙ ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ བྷ་ཝ་ཏི, ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙ ཨ་ནཱ་ས་ཝོ བྷ་ཝ་ཏི, ཨོ་གྷེ་ཧི ཙ ནི་ཏྠི་ཎྞོ བྷ་ཝ་ཏི, ས་ལླེ་ཧི ཙ ཝི་ས་ལློ བྷ་ཝ་ཏི, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཊྛི་ཏི་ཡོ ཙ་སྶ པ་རི་ཉྙཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ནེ་ཧི ན ཨ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་པི དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎ་ཏྟཱ པ་ཧཱ་ནཾ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི.
ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན རཱུ་པི་ནྡྲི་ཡཾ དེ་སི་ཏཾ, དེ་སི་ཏཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ རཱུ་པ་ཀྑ་ནྡྷོ རཱུ་པ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ. ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ དེ་སི་ཏཱ, དེ་སི་ཏཾ ཏ་ཏྠ སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཾ སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ ཙ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ དེ་སི་ཏཱ, དེ་སི་ཏཾ ཏ་ཏྠ དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡཾ དུ་ཀྑ་ཉྩ ཨ་རི་ཡ་ས་ཙྩཾ. ཡ་ཏྠ ཝཱ པ་ན ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ དེ་སི་ཏཱ, དེ་སི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཨུ་པེ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ ས་བྦོ ཙ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ་ཡ ཧི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཝི་ཛྫཱ ཨ་ནུ་སེ་ཏི. ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ, ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ, ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ, བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ ཧོ་ཏི. སོ ཙ ས་རཱ་ག་ས་དོ་ས་ས་མོ་ཧ་སཾ་ཀི་ལེ་ས་པ་ཀྑེ་ན ཧཱ་ཏ་བྦོ, ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་ཝཱི་ཏ་དོ་ས་ཝཱི་ཏ་མོ་ཧ་ཨ་རི་ཡ་དྷ་མྨེ་ཧི ཧཱ་ཏ་བྦོ.
ཨེ་ཝཾ ཡེ དྷ་མྨཱ ཨེ་ཀ་ལ་ཀྑ་ཎཱ ཀི་ཙྩ་ཏོ ཙ ལ་ཀྑ་ཎ་ཏོ ཙ སཱ་མ་ཉྙ་ཏོ ཙ ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏ་ཏོ ཙ, ཏེ་སཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཀ་སྨིཾ དྷ་མྨེ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཝ་སི་ཊྛཱ དྷ་མྨཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ ‘‘ཝུ་ཏྟ་མྷི ཨེ་ཀ་དྷ་མྨེ’’ཏི.
ནི་ཡུ་ཏྟོ ལ་ཀྑ་ཎོ ཧཱ་རོ.