༦. ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ
༢༥. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོ ཧཱ་རོ? ‘‘ནེ་རུ་ཏྟ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི ཨ་ཡཾ. བྱ་ཉྫ་ནེ་ན སུ་ཏྟ་སྶ ནེ་རུ་ཏྟ་ཉྩ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ ཙ ནི་དཱ་ན་ཉྩ པུ་བྦཱ་པ་ར་ས་ནྡྷི ཙ ག་ཝེ་སི་ཏ་བྦོ. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ནེ་རུ་ཏྟཾ, ཡཱ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ད་སཾ་ཧི་ཏཱ, ཡཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ནཱ་མ་སོ ཉཱ་ཎཾ. ཡ་དཱ ཧི བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་སྶ ཙ ནཱ་མཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, དྷ་མྨ་སྶ ཙ ནཱ་མཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏ་ཐཱ ཏ་ཐཱ ནཾ ཨ་བྷི་ནི་རོ་པེ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྩ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨ་ཀུ་ས་ལོ བྱ་ཉྫ་ན་ཀུ་ས་ལོ ནི་རུ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀུ་ས་ལོ དེ་ས་ནཱ་ཀུ་ས་ལོ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཨ་ནཱ་ག་ཏཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ཀུ་ས་ལོ པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཨི་ཏྠཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ཀུ་ས་ལོ པུ་རི་སཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ཀུ་ས་ལོ ན་པུཾ་ས་ཀཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཨེ་ཀཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཨ་ནེ་ཀཱ་དྷི་ཝ་ཙ་ན་ཀུ་ས་ལོ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦཱ་ནི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི ཛ་ན་པ་ད་ནི་རུ་ཏྟཱ་ནི ས་བྦཱ ཙ ཛ་ན་པ་ད་ནི་རུ་ཏྟི་ཡོ. ཨ་ཡཾ ནི་རུ་ཏྟི་པ་ད་སཾ་ཧི་ཏཱ.
༢༦. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ?
‘‘དྷ་མྨོ ཧ་ཝེ ར་ཀྑ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རིཾ, ཚ་ཏྟཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཡ་ཐ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ [ཝི་ཡ ཝ་སྶ་ཀཱ་ལེ ཛཱ. ༡.༡༠.༡༠༣];
ཨེ་སཱ་ནི་སཾ་སོ དྷ་མྨེ སུ་ཙི་ཎྞེ, ན དུ་གྒ་ཏིཾ ག་ཙྪ་ཏི དྷ་མྨ་ཙཱ་རཱི’’ཏི.
ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ? ཡེ ཨ་པཱ་ཡེ་ཧི པ་རི་མུ་ཙྩི་ཏུ་ཀཱ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ དྷ་མྨ་ཙཱ་རི་ནོ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘ཙོ་རོ ཡ་ཐཱ ས་ནྡྷི་མུ་ཁེ ག་ཧཱི་ཏོ, ས་ཀ་མྨུ་ནཱ ཧ་ཉྙ་ཏི [ཧ་ཉྙ་ཏེ (སཱི.)] བ་ཛ྄ཛྷ་ཏེ ཙ;
ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡཾ པེ་ཙྩ པ་ཛཱ པ་ར་ཏྠ, ས་ཀ་མྨུ་ནཱ ཧ་ཉྙ་ཏི [ཧ་ཉྙ་ཏེ (སཱི.)] བ་ཛ྄ཛྷ་ཏེ ཙཱ’’ཏི.
ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ? ས་ཉྩེ་ཏ་ནི་ཀཱ་ནཾ ཀ་ཏཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཙི་ཏཱ་ནཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ་ནཾ ཨ་ནི་ཊྛཾ ཨ་སཱ་ཏཾ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཙྩ་ནུ་བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘སུ་ཁ་ཀཱ་མཱ་ནི [པ་སྶ དྷ. པ. ༡༣༡-༡༣༢] བྷཱུ་ཏཱ་ནི, ཡོ ད་ཎྜེ་ན ཝི་ཧིཾ་ས་ཏི;
ཨ་ཏྟ་ནོ སུ་ཁ་མེ་སཱ་ནོ, པེ་ཙྩ སོ ན ལ་བྷ་ཏེ སུ་ཁ’’ནྟི.
ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ? ཡེ སུ་ཁེ་ན ཨ་ཏྠི་ཀཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ [པཱ་པ་ཀཾ ཀ་མྨཾ (ཀ.)] ན ཀ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘མི་དྡྷཱི [པ་སྶ དྷ. པ. ༣༢༥] ཡ་དཱ ཧོ་ཏི མ་ཧ་གྒྷ་སོ ཙ, ནི་དྡཱ་ཡི་ཏཱ ས་མྤ་རི་ཝ་ཏྟ་སཱ་ཡཱི;
མ་ཧཱ་ཝ་རཱ་ཧོ་ཝ ནི་ཝཱ་པ་པུ་ཊྛོ, པུ་ན་པྤུ་ནཾ ག་བྦྷ་མུ་པེ་ཏི མ་ནྡོ’’ཏི.
ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ? ཡེ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎེ་ན ཨ་ཊྚི་ཡི་ཏུ་ཀཱ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ པུ་བྦ་ར་ཏྟཱ་པ་ར་ར་ཏྟཾ ཛཱ་ག་རི་ཡཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་པ་སྶ་ཀཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་གཱ་ར་ཝཱ ཙ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཐེ་རེ་སུ ན་ཝེ་སུ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སཱུ་ཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
‘‘ཨ་པྤ་མཱ་དོ ཨ་མ་ཏ་པ་དཾ [ཨ་མ་ཏཾ པ་དཾ (ཀ.) པ་སྶ དྷ. པ. ༢༡], པ་མཱ་དོ མ་ཙྩུ་ནོ པ་དཾ;
ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ན མཱི་ཡ་ནྟི, ཡེ པ་མ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ མ་ཏཱ’’ཏི.
ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཀོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ? ཡེ ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏུ་ཀཱ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, ཏེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨེ་ཏྠ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ. ཨ་ཡཾ ཨ་དྷི་པྤཱ་ཡོ.
༢༧. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཾ ནི་དཱ་ནཾ? ཡ་ཐཱ སོ དྷ་ནི་ཡོ གོ་པཱ་ལ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨཱ་ཧ –
‘‘ན་ནྡ་ཏི པུ་ཏྟེ་ཧི པུ་ཏྟི་མཱ, གོ་མཱ [གོ་མི་ཀོ (སཱི.), གོ་པི་ཀོ (ཀ.) སུ. ནི. ༣༣; སཾ. ནི. ༡.༡༤༤ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] གོ་ཧི ཏ་ཐེ་ཝ ན་ནྡ་ཏི;
ཨུ་པ་དྷཱི ཧི ན་ར་སྶ ན་ནྡ་ནཱ, ན ཧི སོ ན་ནྡ་ཏི ཡོ ནི་རཱུ་པ་དྷཱི’’ཏི.
བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘སོ་ཙ་ཏི པུ་ཏྟེ་ཧི པུ་ཏྟི་མཱ, གོ་པི་ཀོ [གོ་མི་ཀོ (སཱི.)] གོ་ཧི ཏ་ཐེ་ཝ སོ་ཙ་ཏི;
ཨུ་པ་དྷཱི ཧི ན་ར་སྶ སོ་ཙ་ནཱ, ན ཧི སོ སོ་ཙ་ཏི ཡོ ནི་རཱུ་པ་དྷཱི’’ཏི.
ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨི་མི་ནཱ ནི་དཱ་ནེ་ན ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཡ་ཏི ‘‘ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝཱ བཱ་ཧི་རཾ པ་རི་གྒ་ཧཾ ཨུ་པ་དྷི ཨཱ་ཧཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཙ མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཱ པ་བྦ་ཏཱ པུ་ཐུ་སི་ལཾ པཱ་ཏེ་སི, བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ –
‘‘ས་ཙེ་པི ཀེ་ཝ་ལཾ ས་བྦཾ, གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཾ ཙ་ལེ་སྶ་སི [ཙ་ལེ་ཡྻཱ་སི (ཀ.) པ་སྶ སཾ. ནི. ༡.༡༤༧];
ནེ་ཝ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱ་ནཾ, བུ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་ཏྠི ཨི་ཉྫི་ཏཾ.
ན་བྷཾ ཕ་ལེ་ཡྻ་པྤ་ཐ་ཝཱི ཙ་ལེ་ཡྻ, ས་བྦེ་ཝ པཱ་ཎཱ ཨུ་ད ས་ནྟ་སེ་ཡྻུཾ;
ས་ལླ་མྤི ཙེ ཨུ་ར་སི ཀ་མྤ་ཡེ་ཡྻུཾ [པ་ཀ་མྤ་ཡེ་ཡྻུཾ (སཱི.), ཀ་པྤ་ཡེ་ཡྻུཾ (ཀ.)], ཨུ་པ་དྷཱི་སུ ཏཱ་ཎཾ ན ཀ་རོ་ནྟི བུ་དྡྷཱ’’ཏི.
ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨི་མི་ནཱ ནི་དཱ་ནེ་ན ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཡ་ཏི ‘‘ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝཱ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་དྷིཾ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧ –
‘‘ན ཏཾ ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷ་ན་མཱ་ཧུ དྷཱི་རཱ, ཡ་དཱ་ཡ་སཾ དཱ་རུ་ཛ་པ་བྦ་ཛ་ཉྩ [དཱ་རུ་ཛཾ བ་བྦ་ཛ་ཉྩ (སཱི.) པ་སྶ དྷ. པ. ༣༤༥];
སཱ་ར་ཏྟ་ར་ཏྟཱ མ་ཎི་ཀུ་ཎྜ་ལེ་སུ, པུ་ཏྟེ་སུ དཱ་རེ་སུ ཙ ཡཱ ཨ་པེ་ཀྑཱ’’ཏི.
ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨི་མི་ནཱ ནི་དཱ་ནེ་ན ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཡ་ཏི ‘‘ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝཱ བཱ་ཧི་རེ་སུ ཝ་ཏྠཱུ་སུ ཏ་ཎྷཾ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧ –
‘‘ཨེ་ཏཾ ད་ལ༹ྷཾ བ་ནྡྷ་ན་མཱ་ཧུ དྷཱི་རཱ, ཨོ་ཧཱ་རི་ནཾ སི་ཐི་ལཾ དུ་པྤ་མུ་ཉྩཾ;
ཨེ་ཏ་མྤི ཚེ་ཏྭཱ་ན པ་རི་བྦ་ཛ་ནྟི, ཨ་ན་པེ་ཀྑི་ནོ ཀཱ་མ་སུ་ཁཾ པ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨི་མི་ནཱ ནི་དཱ་ནེ་ན ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཡ་ཏི ‘‘ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝཱ བཱ་ཧི་ར་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧ –
‘‘ཨཱ་ཏུ་རཾ ཨ་སུ་ཙིཾ པཱུ་ཏིཾ, དུ་གྒ་ནྡྷཾ དེ་ཧ་ནི་སྶི་ཏཾ;
པ་གྒྷ་ར་ནྟཾ དི་ཝཱ ར་ཏྟིཾ, བཱ་ལཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏ’’ནྟི.
ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨི་མི་ནཱ ནི་དཱ་ནེ་ན ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཡ་ཏི ‘‘ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཙཱ་ཧ –
‘‘ཨུ་ཙྪི་ནྡ [པ་སྶ དྷ. པ. ༢༨༥] སི་ནེ་ཧ་མ་ཏྟ་ནོ, ཀུ་མུ་དཾ སཱ་ར་དི་ཀཾ་ཝ པཱ་ཎི་ནཱ;
ས་ནྟི་མ་གྒ་མེ་ཝ བྲཱུ་ཧ་ཡ, ནི་བྦཱ་ནཾ སུ་ག་ཏེ་ན དེ་སི་ཏ’’ནྟི.
ཨི་མི་ནཱ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཨི་མི་ནཱ ནི་དཱ་ནེ་ན ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཡ་ཏི ‘‘ཨི་དྷ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀ་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ་ཡ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་ཧཱ་ནཾ ཨཱ་ཧཱ’’ཏི. ཨི་དཾ ནི་དཱ་ནཾ.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ པུ་བྦཱ་པ་ར་ས་ནྡྷི. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཀཱ་མ་ནྡྷཱ ཛཱ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཱ, ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ད་ན་ཚཱ་དི་ཏཱ;
པ་མ་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ནཱ [པ་མ་ཏྟ་བ་ནྡྷུ་ནཱ ཨུ་དཱ. ༦༤] བ་དྡྷཱ [བ་ནྡྷཱ (ཀ.) པ་སྶ ཨུ་དཱ. ༦༤], མ་ཙྪཱ་ཝ ཀུ་མི་ནཱ་མུ་ཁེ;
ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་མ་ནྭེ་ནྟི, ཝ་ཙྪོ ཁཱི་ར་པ་ཀོ་ཝ མཱ་ཏ་ར’’ནྟི.
ཨ་ཡཾ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ ཝུ་ཏྟཱ. སཱ ཀ་ཏ་མེ་ན པུ་བྦཱ་པ་རེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི? ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ར་ཏྟོ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ར་ཏྟོ དྷ་མྨཾ ན པ་སྶ་ཏི;
ཨ་ནྡྷ་ནྟ་མཾ ཏ་དཱ ཧོ་ཏི, ཡཾ རཱ་གོ ས་ཧ་ཏེ ན་ར’’ནྟི.
ཨི་ཏི ཨ་ནྡྷ་ཏཱ་ཡ ཙ ས་ཉྪ་ནྣ་ཏཱ་ཡ ཙ སཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ ཨ་བྷི་ལ་པི་ཏཱ. ཡ་ཉྩཱ་ཧ ཀཱ་མ་ནྡྷཱ ཛཱ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཱ, ཏ་ཎྷཱ་ཚ་ད་ན་ཚཱ་དི་ཏཱ་ཏི. ཡ་ཉྩཱ་ཧ ར་ཏྟོ ཨ་ཏྠཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ར་ཏྟོ དྷ་མྨཾ ན པ་སྶ་ཏཱི་ཏི, ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནེ་ཧི སཱ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ ཨ་བྷི་ལ་པི་ཏཱ. ཡཾ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རཾ, ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ, ཡཱ ཙ ཏ་ཎྷཱ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀཱ, ཡ་ཉྩཱ་ཧ ཀཱ་མཱ་ཏི ཨི་མེ ཀི་ལེ་ས་ཀཱ་མཱ. ཡ་ཉྩཱ་ཧ ཛཱ་ལ་ས་ཉྪ་ནྣཱ་ཏི ཏེ་སཾ ཡེ་ཝ ཀཱ་མཱ་ནཾ པ་ཡོ་གེ་ན པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཀི་ལེ་ས་ཝ་སེ་ན ཙ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཝ་སེ་ན ཙ ཏ་ཎྷཱ་བ་ནྡྷ་ནཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཡེ ཨེ་དི་སི་ཀཱ, ཏེ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ ཨ་ནྭེ་ནྟི, ཨ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཡ་ཐཱ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་གཱ་ཐཱ་བ་ལེ་ན ད་སྶི་ཏཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎ་མ་ནྭེ་ནྟཱི་ཏི.
‘‘ཡ་སྶ པ་པ་ཉྩཱ ཋི་ཏཱི ཙ ན་ཏྠི, ས་ནྡཱ་ནཾ པ་ལི་གྷ་ཉྩ [པ་ལི༹་གྷ་ཉྩ (སཱི.) པ་སྶ ཨུ་དཱ. ༦༧] ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ;
ཏཾ ནི་ཏྟ་ཎྷཾ མུ་ནིཾ ཙ་ར་ནྟཾ, ན ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི ས་དེ་ཝ་ཀོ་པི ལོ་ཀོ’’ཏི.
པ་པ་ཉྩཱ ནཱ་མ ཏ་ཎྷཱ་དི་ཊྛི་མཱ་ནཱ, ཏ་ད་བྷི་ས་ངྑ་ཏཱ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ. ཋི་ཏི ནཱ་མ ཨ་ནུ་ས་ཡཱ. ས་ནྡཱ་ནཾ ནཱ་མ ཏ་ཎྷཱ་ཡ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ, ཡཱ་ནི ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཛཱ་ལི་ནི་ཡཱ ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི. པ་ལི་གྷོ ནཱ་མ མོ་ཧོ. ཡེ ཙ པ་པ་ཉྩཱ ས་ངྑཱ་རཱ ཡཱ ཙ ཋི་ཏི ཡཾ ས་ནྡཱ་ན་ཉྩ ཡཾ པ་ལི་གྷ་ཉྩ ཡོ ཨེ་ཏཾ ས་བྦཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི ནི་ཏྟ་ཎྷོ ཨི་ཏི.
༢༨. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ས་ངྑཱ་རཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ ཝཱ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ ཝཱ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཱ ཝཱ, ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ ཏི་ཝི་དྷཾ ཕ་ལཾ དེ་ཏི དི་ཊྛེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ ཝཱ ཨ་པ་རེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ. ཨེ་ཝཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཡཾ ལོ་བྷ་པ་ཀ་ཏཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ཏི ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝཱ མ་ན་སཱ ཝཱ, ཏ་སྶ ཝི་པཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་བྷོ་ཏི དི་ཊྛེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ ཝཱ ཨ་པ་རེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ’’ཏི. ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་བྦཱ་པ་རེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ ཝཱ ཀ་མྨཾ ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ [ཨ་པ་རཱ་པ་རི་ཡ་ཝེ་ད་ནཱི་ཡཾ (སཱི.)] ཝཱ ཀ་མྨཾ, ཨེ་ཝཾ ཀ་མྨཾ ཏི་དྷཱ ཝི་པ་ཙྩ་ཏི དི་ཊྛེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ ཝཱ ཨ་པ་རེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ. ཡ་ཐཱ་ཧ –
‘‘ཡ་ཉྩེ བཱ་ལོ ཨི་དྷ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི…པེ… མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཧོ་ཏི, ཏ་སྶ དི་ཊྛེ ཝཱ དྷ་མྨེ ཝི་པཱ་ཀཾ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཨུ་པ་པ་ཛྫེ ཝཱ ཨ་པ་རེ ཝཱ པ་རི་ཡཱ་ཡེ’’ཏི. ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་བྦཱ་པ་རེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྠ པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཾ, ས་ངྑཱ་རཱ ད་སྶ་ན་བ་ལེ་ན, ཚ་ཏྟིཾ་ས ཏ་ཎྷཱ་ཝི་ཙ་རི་ཏཱ་ནི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལེ་ན པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཎྷཱ་པི ཏི་དྷཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཡཱ ནི་ཏྟ་ཎྷཱ་ཏཱ ཨ་ཡཾ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ. བྷེ་དཱ ཀཱ་ཡ་སྶ ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ.
པ་པ་ཉྩོ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཨ་ནུ་བ་ནྡྷོ. ཡ་ཉྩཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘པ་པ་ཉྩེ་ཏི ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣཾ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙེ་ཡྻཾ རཱུ་པཾ ཨཱ་ར་བྦྷཱ’’ཏི. ཡ་ཉྩཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ – ‘‘ཨ་ཏཱི་ཏེ, རཱ་དྷ, རཱུ་པེ ཨ་ན་པེ་ཀྑོ ཧོ་ཧི, ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ རཱུ་པཾ མཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡི, པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫཱ’’ཏི. ཨི་དཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པུ་བྦཱ་པ་རེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི. ཡོ ཙཱ་པི པ་པ་ཉྩོ ཡེ ཙ ས་ངྑཱ་རཱ ཡཱ ཙ ཨ་ཏཱི་ཏཱ་ནཱ་ག་ཏ་པ་ཙྩུ་པྤ་ནྣ་སྶ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ, ཨི་དཾ ཨེ་ཀ་ཏྠཾ. ཨ་པི ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ཧི ཨ་ཀྑ་རེ་ཧི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ཧི བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཨ་པ་རི་མཱ་ཎཱ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ. ཨེ་ཝཾ སུ་ཏྟེ་ན སུ་ཏྟཾ སཾ་ས་ནྡ་ཡི་ཏྭཱ པུ་བྦཱ་པ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཡོ་ཛ་ཡི་ཏྭཱ སུ་ཏྟཾ ནི་དྡི་ཊྛཾ བྷ་ཝ་ཏི.
སོ ཙཱ་ཡཾ [ས ཙཱ་ཡཾ (སཱི.)] པུ་བྦཱ་པ་རོ ས་ནྡྷི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷོ ཨ་ཏྠ་ས་ནྡྷི བྱ་ཉྫ་ན་ས་ནྡྷི དེ་ས་ནཱ་ས་ནྡྷི ནི་དྡེ་ས་ས་ནྡྷཱི་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཨ་ཏྠ་ས་ནྡྷི ཚ་པྤ་དཱ་ནི ས་ངྐཱ་ས་ནཱ པ་ཀཱ་ས་ནཱ ཝི་ཝ་ར་ཎཱ ཝི་བྷ་ཛ་ནཱ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་མྨ་ཏཱ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཏི.
བྱ་ཉྫ་ན་ས་ནྡྷི ཚ་པྤ་དཱ་ནི ཨ་ཀྑ་རཾ པ་དཾ བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨཱ་ཀཱ་རོ ནི་རུ་ཏྟི ནི་དྡེ་སོ་ཏི.
དེ་ས་ནཱ་ས་ནྡྷི ན ཙ པ་ཐ་ཝིཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཙ. ན ཙ ཨཱ་པཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཙ, ན ཙ ཏེ་ཛཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཙ, ན ཙ ཝཱ་ཡུཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཙ. ན ཙ ཨཱ་ཀཱ་སཱ་ན་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ…པེ… ན ཙ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ཉྩཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ…པེ… ན ཙ ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ…པེ… ན ཙ ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ…པེ… ན ཙ ཨི་མཾ ལོ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ…པེ… ན ཙ པ་ར་ལོ་ཀཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཙ. ཡ་མི་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ན དི་ཊྛཾ སུ་ཏཾ མུ་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཏྟཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏཾ ཝི་ཏ་ཀྐི་ཏཾ ཝི་ཙཱ་རི་ཏཾ མ་ན་སཱ་ནུ་ཙི་ནྟི་ཏཾ, ཏ་མྤི ནི་སྶཱ་ཡ ན ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཛྷཱ་ཡཱི ཛྷཱ་ཡ་ཏི ཙ. ཨ་ཡཾ ས་དེ་ཝ་ཀེ ལོ་ཀེ ས་མཱ་ར་ཀེ ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་ནི་སྶི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ན ཉཱ་ཡ་ཏི ཛྷཱ་ཡ་ནྟོ.
ཡ་ཐཱ མཱ་རོ པཱ་པི་མཱ གོ་དྷི་ཀ་སྶ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་སྶ [པ་སྶ སཾ. ནི. ༡.༡༥༩] ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ས་མ་ནྭེ་ས་ནྟོ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ན པ་སྶ་ཏི. སོ ཧི པ་པ་ཉྩཱ་ཏཱི་ཏོ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཧཱ་ནེ་ན དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡོ་པི་སྶ ན་ཏྠི. ཡ་ཐཱ ཙ གོ་དྷི་ཀ་སྶ, ཨེ་ཝཾ ཝ་ཀྐ་ལི་སྶ ས་དེ་ཝ་ཀེ་ན ལོ་ཀེ་ན ས་མཱ་ར་ཀེ་ན ས་བྲ་ཧྨ་ཀེ་ན ས་སྶ་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎི་ཡཱ པ་ཛཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ཡ ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ན ཉཱ་ཡ་ནྟི ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ. ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་ས་ནྡྷི.
ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མཱ ནི་དྡེ་ས་ས་ནྡྷི? ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཀུ་ས་ལ་པ་ཀྑེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ. ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཀི་ལེ་སེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཝོ་དཱ་ནེ་ན ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ. ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ སཾ་སཱ་ར་པྤ་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ སཾ་སཱ་ར་ནི་ཝ་ཏྟི་ཡཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ. ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ས་མ་ཐེ་ན ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཡ ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ. ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཧི་རི་ཀེ་ན ཙ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤེ་ན ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཧི་རི་ཡཱ ཙ ཨོ་ཏྟ་པྤེ་ན ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ. ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ས་ཏི་ཡཱ ཙ ཨ་ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ས་ཏི་ཡཱ ཙ ས་མྤ་ཛ་ཉྙེ་ན ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ. ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ཡོ་ནི་ཡཱ ཙ ཨ་ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཡོ་ནི་ཡཱ ཙ ཡོ་ནི་སོ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ. ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཀོ་ས་ཛྫེ་ན ཙ དོ་ཝ་ཙ་སྶེ་ན ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཝཱི་རི་ཡཱ་ར་མྦྷེ་ན ཙ སོ་ཝ་ཙ་སྶེ་ན ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ. ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་སྶ་དྡྷི་ཡེ་ན ཙ པ་མཱ་དེ་ན ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ས་དྡྷཱ་ཡ ཙ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ. ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ་ན ཙ ཨ་སཾ་ཝ་ར་ཎེ་ན ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ་ཝ་ནེ་ན ཙ སཾ་ཝ་རེ་ན ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ. ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ཙ བྱཱ་པཱ་དེ་ན ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ཙ ཨ་བྱཱ་པཱ་དེ་ན ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ. ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ་ཧི ཙ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡེ་ཧི ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ཙ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ཙ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ. ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨུ་ཙྪེ་ད་དི་ཊྛི་ཡཱ ཙ ས་སྶ་ཏ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཙ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ཙ ཨ་ནུ་པཱ་དི་སེ་སཱ་ཡ ཙ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ ནི་དྡི་སི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་ས་ས་ནྡྷི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ ‘‘ནེ་རུ་ཏྟ་མ་དྷི་པྤཱ་ཡོ’’ཏི.
ནི་ཡུ་ཏྟོ ཙ་ཏུ་བྱཱུ་ཧོ ཧཱ་རོ.