༡༢. ཨོ་ཏ་ར་ཎ་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ
༤༢. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཨོ་ཏ་ར་ཎོ ཧཱ་རོ? ‘‘ཡོ ཙ པ་ཊི་ཙྩུ་པྤཱ་དོ’’ཏི.
‘‘ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ ས་བྦ་དྷི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ, ཨ་ཡཾ ཨ་ཧ་སྨཱི་ཏི [ཨ་ཡ་མ་ཧ་མ་སྨཱི་ཏི (སཱི.) པ་སྶ ཨུ་དཱ. ༦༡] ཨ་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི;
ཨེ་ཝཾ ཝི་མུ་ཏྟོ ཨུ་ད་ཏཱ་རི ཨོ་གྷཾ, ཨ་ཏི་ཎྞ་པུ་བྦཾ ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡཱ’’ཏི.
‘‘ཨུ་དྡྷ’’ནྟི རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ ཙ ཨ་རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ ཙ. ‘‘ཨ་དྷོ’’ཏི ཀཱ་མ་དྷཱ་ཏུ. ‘‘ས་བྦ་དྷི ཝི་པྤ་མུ་ཏྟོ’’ཏི ཏེ་དྷཱ་ཏུ་ཀེ ཨ་ཡཾ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ཝི་མུ་ཏྟི. ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ཨ་ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝི་ཛྫཱ, ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷཱ ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷོ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷོ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་ནི་རོ་དྷཱ ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷོ, ཕ་སྶ་ནི་རོ་དྷཱ ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷོ, ཝེ་ད་ནཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷོ, ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ, བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷཱ ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷོ, ཛཱ་ཏི་ནི་རོ་དྷཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ སོ་ཀ་པ་རི་དེ་ཝ་དུ་ཀྑ་དོ་མ་ན་སྶུ་པཱ་ཡཱ་སཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཏ་སྶ ཀེ་ཝ་ལ་སྶ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ནྡྷ་སྶ ནི་རོ་དྷོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཏཱི་ཧི ཁ་ནྡྷེ་ཧི ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ་ནི – སཱི་ལ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷེ་ན པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷེ་ན, ཨ་ཡཾ ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནི ཡེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ, ནོ ཙ བྷ་ཝ་ངྒཱ, ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཡཾ དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ, ནོ ཙ བྷ་ཝ་ངྒཾ. ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
‘‘ཨ་ཡཾ ཨ་ཧ་སྨཱི་ཏི ཨ་ནཱ་ནུ་པ་སྶཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ས་ཀྐཱ་ཡ་དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མུ་གྒྷཱ་ཏོ, སཱ སེ་ཀྑཱ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ སེ་ཀྑཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཨ་ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ སེ་ཀྑཱ་ནི པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ཝི་ཛྫཱ, ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ཛྫཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨ་ཡཾ ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཡེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ, ནོ ཙ བྷ་ཝ་ངྒཱ, ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ, ཨ་ཡཾ དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ, ནོ ཙ བྷ་ཝ་ངྒཾ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སེ་ཀྑཱ་ཡ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་སེ་ཀྑཱ་ཡ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟོ ཨུ་ད་ཏཱ་རི ཨོ་གྷཾ ཨ་ཏི་ཎྞ་པུ་བྦཾ ཨ་པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཨུ་དྡྷཾ ཨ་དྷོ’’ཏི.
༤༣. ‘‘ནི་སྶི་ཏ་སྶ [པ་སྶ ཨུ་དཱ. ༧༤] ཙ་ལི་ཏཾ, ཨ་ནི་སྶི་ཏ་སྶ ཙ་ལི་ཏཾ ན་ཏྠི, ཙ་ལི་ཏེ ཨ་ས་ཏི པ་སྶ་དྡྷི, པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ས་ཏི ན་ཏི ན ཧོ་ཏི, ན་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི ཨཱ་ག་ཏི་ག་ཏི ན ཧོ་ཏི, ཨཱ་ག་ཏི་ག་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་ཏི ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏོ ན ཧོ་ཏི, ཙུ་ཏཱུ་པ་པཱ་ཏེ ཨ་ས་ཏི ནེ་ཝི་དྷ ན ཧུ་རཾ ན ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ན ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི.
‘‘ནི་སྶི་ཏ་སྶ ཙ་ལི་ཏ’’ནྟི ནི་སྶ་ཡོ ནཱ་མ དུ་ཝི་དྷོ ཏ་ཎྷཱ་ནི་སྶ་ཡོ ཙ དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡོ ཙ. ཏ་ཏྠ ཡཱ ར་ཏྟ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཎྷཱ་ནི་སྶ་ཡོ; ཡཱ མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཙེ་ཏ་ནཱ, ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི་ནི་སྶ་ཡོ. ཙེ་ཏ་ནཱ པ་ན ས་ངྑཱ་རཱ, ས་ངྑཱ་ར་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཝི་ཉྙཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏ་ཏྠ ཡཱ ར་ཏྟ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཡཾ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ. ཡཱ ས་མྨཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝེ་ད་ནཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཨི་མཱ དྭེ ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨ་ཡཾ ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏ་ཏྠ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ དྭེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཾ སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ, ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པེ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ. ཨ་ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནི, ཡེ ས་ངྑཱ་རཱ སཱ་ས་ཝཱ བྷ་ཝ་ངྒཱ, ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཡཾ དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སཱ་ས་ཝཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ, ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
‘‘ཨ་ནི་སྶི་ཏ་སྶ ཙ་ལི་ཏཾ ན་ཏྠཱི’’ཏི ས་མ་ཐ་ཝ་སེ་ན ཝཱ ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཱ་ཝ་སེ ཝཱ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་ནི་སྶི་ཏོ. ཡཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཨ་ཡཾ ཝི་ཛྫཱ, ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ, ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནི་རོ་དྷོ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦོ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ་ཡེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨ་ཡཾ ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ་ཡེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ དྭེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི – ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ. ཨ་ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ་ཡེ་ཝ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཡེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ, ནོ ཙ བྷ་ཝ་ངྒཱ, ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཡཾ དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ, ནོ ཙ བྷ་ཝ་ངྒཾ. ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
‘‘པ་སྶ་དྡྷི་ཡཱ ས་ཏཱི’’ཏི དུ་ཝི་དྷཱ པ་སྶ་དྡྷི ཀཱ་ཡི་ཀཱ ཙ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ ཙ. ཡཾ ཀཱ་ཡི་ཀཾ སུ་ཁཾ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ཡ་པ་སྶ་དྡྷི. ཡཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཾ སུ་ཁཾ, ཨ་ཡཾ ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ པ་སྶ་དྡྷི. པ་སྶ་དྡྷ་ཀཱ་ཡོ སུ་ཁཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི [ཝེ་ད་ཡ་ཏི (ཀ.)], སུ་ཁི་ནོ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི, ས་མཱ་ཧི་ཏོ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟོ ནི་བྦི་ནྡ་ཏི, ནི་བྦི་ནྡ་ནྟོ ཝི་ར་ཛྫ་ཏི, ཝི་རཱ་གཱ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ‘‘ཝི་མུ་ཏྟ’’མི་ཏི [ཝི་མུ་ཏྟ་མྷཱི་ཏི (སཱི. ཀ.)] ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི, ‘‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ན ན་མ་ཏི རཱུ་པེ་སུ, ན ས་དྡེ་སུ, ན ག་ནྡྷེ་སུ, ན ར་སེ་སུ, ན ཕོ་ཊྛ་བྦེ་སུ, ན དྷ་མྨེ་སུ ཁ་ཡཱ རཱ་ག་སྶ ཁ་ཡཱ དོ་ས་སྶ ཁ་ཡཱ མོ་ཧ་སྶ ཡེ་ན རཱུ་པེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཏི་ཊྛ་ནྟཾ ཙ་ར་ནྟཾ པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ, ཏ་སྶ རཱུ་པ་སྶ ཁ་ཡཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཙཱ་གཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ རཱུ་པ་ས་ངྑ་ཡེ ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི་པི ན ཨུ་པེ་ཏི, ན་ཏྠཱི་ཏི་པི ན ཨུ་པེ་ཏི, ཨ་ཏྠི ན་ཏྠཱི་ཏི་པི ན ཨུ་པེ་ཏི, ནེ་ཝ་ཏྠི ནོ ན་ཏྠཱི་ཏི་པི ན ཨུ་པེ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ག་མྦྷཱི་རོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻོ ནི་བྦུ་ཏོ་ཏི་ཡེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི ཁ་ཡཱ རཱ་ག་སྶ, ཁ་ཡཱ དོ་ས་སྶ, ཁ་ཡཱ མོ་ཧ་སྶ.
ཡཱ་ཡ ཝེ་ད་ནཱ་ཡ…པེ… ཡཱ་ཡ ས་ཉྙཱ་ཡ. ཡེ་ཧི ས་ངྑཱ་རེ་ཧི. ཡེ་ན ཝི་ཉྙཱ་ཎེ་ན ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཏི་ཊྛ་ནྟཾ ཙ་ར་ནྟཾ པ་ཉྙཱ་པ་ཡ་མཱ་ནོ པ་ཉྙཱ་པེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཁ་ཡཱ ཝི་རཱ་གཱ ནི་རོ་དྷཱ ཙཱ་གཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ས་ངྑ་ཡེ ཝི་མུ་ཏྟོ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི་པི ན ཨུ་པེ་ཏི, ན་ཏྠཱི་ཏི་པི ན ཨུ་པེ་ཏི, ཨ་ཏྠི ན་ཏྠཱི་ཏི་པི ན ཨུ་པེ་ཏི, ནེ་ཝ་ཏྠི ནོ ན་ཏྠཱི་ཏི་པི ན ཨུ་པེ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ག་མྦྷཱི་རོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻོ ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻོ ནི་བྦུ་ཏོ་ཏི་ཡེ་ཝ ས་ངྑཾ ག་ཙྪ་ཏི ཁ་ཡཱ རཱ་ག་སྶ, ཁ་ཡཱ དོ་ས་སྶ, ཁ་ཡཱ མོ་ཧ་སྶ. ‘‘ཨཱ་ག་ཏཱི’’ཏི ཨི་དྷཱ་ག་ཏི. ‘‘ག་ཏཱི’’ཏི པེ་ཙྩ་བྷ་ཝོ. ཨཱ་ག་ཏི་ག་ཏཱི་པི ན བྷ་ཝ་ནྟི, ‘‘ནེ་ཝི་དྷཱ’’ཏི ཚ་སུ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཀེ་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ. ‘‘ན ཧུ་ར’’ནྟི ཚ་སུ བཱ་ཧི་རེ་སུ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་སུ. ‘‘ན ཨུ་བྷ་ཡ་མ་ནྟ་རེ་ནཱ’’ཏི ཕ་སྶ་ས་མུ་དི་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན པ་སྶ་ཏི. ‘‘ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དོ. སོ དུ་ཝི་དྷོ ལོ་ཀི་ཡོ ཙ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ ཙ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཀི་ཡོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ངྑཱ་རཱ, ཡཱ་ཝ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཱ. ལོ་ཀུ་ཏྟ་རོ སཱི་ལ་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཡཱ་ཝ ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ནི་སྶི་ཏ་སྶ ཙ་ལི་ཏཾ ཨ་ནི་སྶི་ཏ་སྶ ཙ་ལི་ཏཾ ན་ཏྠི…པེ… ཨེ་སེ་ཝ་ནྟོ དུ་ཀྑ་སྶཱ’’ཏི.
༤༤. ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི སོ་ཀཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏཱ ཝཱ, དུ་ཀྑཱ [དུ་ཀྑཾ (སཱི. ཀ.) པ་སྶ ཨུ་དཱ. ༧༨] ཙ ལོ་ཀ་སྨི་མ་ནེ་ཀ་རཱུ་པཱ;
པི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ་པྤ་བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏེ, པི་ཡེ ཨ་ས་ནྟེ ན བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏེ.
ཏ་སྨཱ ཧི ཏེ སུ་ཁི་ནོ ཝཱི་ཏ་སོ་ཀཱ, ཡེ་སཾ པི་ཡཾ ན་ཏྠི ཀུ་ཧི་ཉྩི ལོ་ཀེ;
ཏ་སྨཱ ཨ་སོ་ཀཾ ཝི་ར་ཛཾ པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོ, པི་ཡཾ ན ཀ་ཡི་རཱ་ཐ ཀུ་ཧི་ཉྩི ལོ་ཀེ’’ཏི.
‘‘ཡེ ཀེ་ཙི སོ་ཀཱ པ་རི་དེ་ཝི་ཏཱ ཝཱ, དུ་ཀྑཱ ཙ ལོ་ཀ་སྨི་མ་ནེ་ཀ་རཱུ་པཱ པི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ་པྤ་བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏེ’’ཏི – ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ. ‘‘པི་ཡེ ཨ་ས་ནྟེ ན བྷ་ཝ་ནྟི ཨེ་ཏེ’’ཏི – ཨ་ཡཾ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ. ཝེ་ད་ནཱ ཝེ་ད་ནཱ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨ་ཡཾ ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ, ཏ་ཎྷཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ནཾ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ བྷ་ཝོ, བྷ་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛཱ་ཏི, ཛཱ་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏ་ཏྠ སུ་ཁཱ ཝེ་ད་ནཱ དྭེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི – སུ་ཁི་ནྡྲི་ཡཾ སོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ. དུ་ཀྑཱ ཝེ་ད་ནཱ དྭེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི – དུ་ཀྑི་ནྡྲི་ཡཾ དོ་མ་ན་སྶི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ. ཨ་ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ནི, ཡེ ས་ངྑཱ་རཱ སཱ་ས་ཝཱ བྷ་ཝ་ངྒཱ, ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཡཾ དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ སཱ་ས་ཝཾ བྷ་ཝ་ངྒཾ. ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏ་སྨཱ ཧི ཏེ སུ་ཁི་ནོ ཝཱི་ཏ་སོ་ཀཱ, ཡེ་སཾ པི་ཡཾ ན་ཏྠི ཀུ་ཧི་ཉྩི ལོ་ཀེ;
ཏ་སྨཱ ཨ་སོ་ཀཾ ཝི་ར་ཛཾ པ་ཏྠ་ཡཱ་ནོ, པི་ཡཾ ན ཀ་ཡི་རཱ་ཐ ཀུ་ཧི་ཉྩི ལོ་ཀེ་ཏི.
ཨི་དཾ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཧཱ་ནཾ. ཏ་ཎྷཱ་ནི་རོ་དྷཱ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷོ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ནི་རོ་དྷཱ བྷ་ཝ་ནི་རོ་དྷོ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏཾ་ཡེ་ཝ ཏ་ཎྷཱ་པ་ཧཱ་ནཾ ས་མ་ཐོ. སོ ས་མ་ཐོ དྭེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ. ཨ་ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སོ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཐོ ས་མཱ་དྷི་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨ་ཡཾ ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སོ་ཡེ་ཝ ས་མ་ཐོ ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣོ, ཡེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ, ནོ ཙ བྷ་ཝ་ངྒཱ, ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཡཾ དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ, ནོ ཙ བྷ་ཝ་ངྒཾ. ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡེ ཀེ་ཙི སོ་ཀཱ’’ཏི.
ཀཱ་མཾ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶ, ཏ་སྶ ཙེ ཏཾ ས་མི་ཛ྄ཛྷ་ཏི;
ཨ་དྡྷཱ པཱི་ཏི་མ་ནོ ཧོ་ཏི, ལ་དྡྷཱ མ་ཙྩོ ཡ་དི་ཙྪ་ཏི.
ཏ་སྶ ཙེ ཀཱ་མ་ཡཱ་ན་སྶ, ཚ་ནྡ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཛ་ནྟུ་ནོ;
ཏེ ཀཱ་མཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི, ས་ལླ་ཝི་དྡྷོ་ཝ རུ་པྤ་ཏི.
ཡོ ཀཱ་མེ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ས་པྤ་སྶེ་ཝ [ས་བྦ་སྶེ་ཝ (ཀ.) པ་སྶ སུ. ནི. ༧༧༤] པ་དཱ སི་རོ;
སོ་མཾ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཾ ལོ་ཀེ, ས་ཏོ ས་མ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི་ཏི.
ཏ་ཏྠ ཡཱ པཱི་ཏི་མ་ན་ཏཱ, ཨ་ཡཾ ཨ་ནུ་ན་ཡོ. ཡ་དཱ་ཧ ས་ལླ་ཝི་དྡྷོ་ཝ རུ་པྤ་ཏཱི་ཏི, ཨི་དཾ པ་ཊི་གྷཾ. ཨ་ནུ་ན་ཡཾ པ་ཊི་གྷ་ཉྩ པ་ན ཏ་ཎྷཱ་པ་ཀྑོ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཙ པ་ན ད་ས་རཱུ་པཱི་ནི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པ་ད་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ད་ས རཱུ་པཱི་ནི རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟོ, ཏ་དུ་བྷ་ཡཾ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ, ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་ཙྩ་ཡཱ ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ནཾ, ས་ལཱ༹་ཡ་ཏ་ན་པ་ཙྩ་ཡཱ ཕ་སྶོ, ཕ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཝེ་ད་ནཱ, ཝེ་ད་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཏ་ཎྷཱ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏ་དེ་ཝ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ པ་ཉྩ་ཀྑ་ནྡྷོ; ཨ་ཡཾ ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ;
ཏ་དེ་ཝ ནཱ་མ་རཱུ་པཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས དྷཱ་ཏུ་ཡོ; ཨ་ཡཾ དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ;
ཏ་ཏྠ ཡོ རཱུ་པ་ཀཱ་ཡོ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ རཱུ་པཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ཡོ ནཱ་མ་ཀཱ་ཡོ ཨི་མཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་རཱུ་པཱི་ནི ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི, ཨི་མཱ་ནི ད་ས ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི. ཨ་ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
ཏ་ཏྠ ཡ་དཱ་ཧ –
‘‘ཡོ ཀཱ་མེ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ས་པྤ་སྶེ་ཝ པ་དཱ སི་རོ;
སོ་མཾ ཝི་ས་ཏྟི་ཀཾ ལོ་ཀེ, ས་ཏོ ས་མ་ཏི་ཝ་ཏྟ་ཏཱི’’ཏི.
ཨ་ཡཾ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ, ཨ་ཡཾ དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ་ཡེ་ཝ ས་ཨུ་པཱ་དི་སེ་སཱ ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ ཝི་ཛྫཱ, ཝི་ཛྫུ་པྤཱ་དཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷོ, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་རོ་དྷཱ ས་ངྑཱ་ར་ནི་རོ་དྷོ, ཨེ་ཝཾ ས་བྦཾ. ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ་ས་མུ་པྤཱ་དེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ཛྫཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ. ཨ་ཡཾ ཁ་ནྡྷེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ཛྫཱ དྭེ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི – ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་ཉྩ. ཨ་ཡཾ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ་ཡེ་ཝ ཝི་ཛྫཱ ས་ངྑཱ་ར་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཡེ ས་ངྑཱ་རཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཱ, ནོ ཙ བྷ་ཝ་ངྒཱ, ཏེ ས་ངྑཱ་རཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཱ. ཨ་ཡཾ དྷཱ་ཏཱུ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ.
སཱ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ དྷ་མྨཱ་ཡ་ཏ་ན་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ, ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ, ནོ ཙ བྷ་ཝ་ངྒཾ. ཨ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ་ཧི ཨོ་ཏ་ར་ཎཱ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀཱ་མཾ ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ན་སྶཱ’’ཏི.
ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཙྩ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ས་མོ་ས་ར་ཎོ་ཏ་ར་ཎཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨི་ནྡྲི་ཡ་ཁ་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ་ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི ཨོ་ཏཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ ‘‘ཡོ ཙ པ་ཊི་ཙྩུ་པྤཱ་དོ’’ཏི.
ནི་ཡུ་ཏྟོ ཨོ་ཏ་ར་ཎོ ཧཱ་རོ.