༡༡. པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ
༣༩. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ པ་ཉྙ་ཏྟི་ཧཱ་རོ? ‘‘ཨེ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཝི་དྷཱ་ཧི དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི.
ཡཱ པ་ཀ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ. ཨ་ཡཾ ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི. ཀཱ ཙ པ་ཀ་ཏི་ཀ་ཐཱ་ཡ དེ་ས་ནཱ, ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ཙྩཱ་ནི. ཡ་ཐཱ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཨ་ཡཾ པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ཉྩ་ནྣཾ ཁ་ནྡྷཱ་ནཾ ཚ་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས་ནྣཾ དྷཱ་ཏཱུ་ནཾ དྭཱ་ད་ས་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནཾ ད་ས་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི.
ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ ཨ་ཏྠི རཱ་གོ ཨ་ཏྠི ན་ནྡཱི [ན་ནྡི (སཱི.) པ་སྶ སཾ. ནི. ༢.༦༤)] ཨ་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ, པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ. ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི [བུ་དྡྷི (ཀ.)]. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ས་སོ་ཀཾ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ད་རཾ ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནྟི ཝ་དཱ་མི.
ཕ་སྶེ ཙེ…པེ… མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ. ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ ཨ་ཏྠི རཱ་གོ ཨ་ཏྠི ན་ནྡཱི ཨ་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ, པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ. ཡ་ཏྠ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི, ཨ་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཡ་ཏྠ ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ས་སོ་ཀཾ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ད་རཾ ས་ཨུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནྟི ཝ་དཱ་མི. ཨ་ཡཾ པ་བྷ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི དུ་ཀྑ་སྶ ཙ ས་མུ་ད་ཡ་སྶ ཙ.
ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ [པ་སྶ སཾ. ནི. ༢.༦༤], ཨཱ་ཧཱ་རེ ན་ཏྠི རཱ་གོ ན་ཏྠི ན་ནྡཱི ན་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ, ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ. ཡ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཨ་སོ་ཀཾ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ད་རཾ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནྟི ཝ་དཱ་མི.
ཕ་སྶེ ཙེ…པེ… མ་ནོ་ས་ཉྩེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ. ཝི་ཉྙཱ་ཎེ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ཧཱ་རེ ན་ཏྠི རཱ་གོ ན་ཏྠི ན་ནྡཱི ན་ཏྠི ཏ་ཎྷཱ, ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཏ་ཏྠ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ. ཡ་ཏྠ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛི་ཏཾ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷཾ, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ནཱ་མ་རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཝ་ཀྐ་ནྟི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པུ་ན་བྦྷ་ཝཱ་བྷི་ནི་བྦ་ཏྟི, ན་ཏྠི ཏ་ཏྠ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ. ཡ་ཏྠ ན་ཏྠི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཛཱ་ཏི་ཛ་རཱ་མ་ར་ཎཾ, ཨ་སོ་ཀཾ ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ད་རཾ ཨ་ནུ་པཱ་ཡཱ་ས་ནྟི ཝ་དཱ་མི.
ཨ་ཡཾ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི དུ་ཀྑ་སྶ, པ་ཧཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་མུ་ད་ཡ་སྶ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི མ་གྒ་སྶ, ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནི་རོ་དྷ་སྶ.
༤༠. ས་མཱ་དྷིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝེ་ཐ. ཨ་པྤ་མ་ཏྟོ ནི་པ་ཀོ ས་ཏོ, ས་མཱ་ཧི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཀི་ཉྩ ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི? ‘‘ཙ་ཀྑུ [ཙ་ཀྑུཾ (ཀ.) པ་སྶ སཾ. ནི. ༤.༩༩] ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘རཱུ་པཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶོ ཨ་ནི་ཙྩོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་མྤི་དཾ [ཡ་མི་དཾ (སཱི. ཀ.)] ཙ་ཀྑུ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ཏ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
སོ་ཏཾ …པེ… གྷཱ་ནཾ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ…པེ… ཀཱ་ཡོ…པེ… ‘‘མ་ནོ ཨ་ནི་ཙྩོ’’ཏི [ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི (སཾ. ནི. ༤.༡༠༠)] ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘དྷ་མྨཱ ཨ་ནི་ཙྩཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཨ་ནི་ཙྩ’’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘མ་ནོ་ས་མྥ་སྶོ ཨ་ནི་ཙྩོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཡ་མྤི་དཾ མ་ནོ་ས་མྥ་སྶ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཝེ་ད་ཡི་ཏཾ སུ་ཁཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ ཝཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཝཱ, ཏ་མྤི ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི མ་གྒ་སྶ, པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི དུ་ཀྑ་སྶ, པ་ཧཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་མུ་ད་ཡ་སྶ, ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནི་རོ་དྷ་སྶ.
རཱུ་པཾ, རཱ་དྷ, ཝི་ཀི་ར་ཐ ཝི་དྷ་མ་ཐ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཐ ཝི་ཀཱི་ལ༹་ནི་ཡཾ [ཝི་ཀཱི་ལ༹་ནི་ཀཾ (སཱི. ཀ.) པ་སྶ སཾ. ནི. ༣.༡༦༩] ཀ་རོ་ཐ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཐ. ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ, དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཝེ་ད་ནཾ…པེ…. ས་ཉྙཾ…པེ… ས་ངྑཱ་རེ ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ ཝི་ཀི་ར་ཐ ཝི་དྷ་མ་ཐ ཝི་དྡྷཾ་སེ་ཐ ཝི་ཀཱི་ལ༹་ནི་ཡཾ ཀ་རོ་ཐ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཐ. ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡོ, དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡཱ ནི་བྦཱ་ནཾ.
ཨ་ཡཾ ནི་རོ་དྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནི་རོ་དྷ་སྶ, ནི་བྦི་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་སྶཱ་ད་སྶ, པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི དུ་ཀྑ་སྶ, པ་ཧཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་མུ་ད་ཡ་སྶ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི མ་གྒ་སྶ, ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནི་རོ་དྷ་སྶ.
‘‘སོ ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི ‘‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ཡཾ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་ཙྩཱ་ནཾ, ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི ད་སྶ་ན་བྷཱུ་མི་ཡཱ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི མ་གྒ་སྶ, ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི སོ་ཏཱ་པ་ཏྟི་ཕ་ལ་སྶ. ‘‘སོ ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ‘‘ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱ ཨ་སེ་སཾ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟཱི’’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་ཡཾ ཨུ་པྤཱ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎ་སྶ, ཨོ་ཀཱ་ས་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎ་སྶ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི མ་གྒ་སྶ, པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི དུ་ཀྑ་སྶ, པ་ཧཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་མུ་ད་ཡ་སྶ, ཨཱ་ར་མྦྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་སྶ, ཨཱ་སཱ་ཊ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨཱ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ནཾ, ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་བྷཱུ་མི་ཡཱ, ཨ་བྷི་ནི་གྷཱ་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ.
༤༡. ཨི་དཾ ‘‘དུ་ཀྑ’’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་ཡཾ ‘‘དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ཨ་ཡཾ ‘‘དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ…. ཨ་ཡཾ ‘‘དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་ཙྩཱ་ནཾ, ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི སུ་ཏ་མ་ཡི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡ་སྶ, པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་སྶ.
‘‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཉྙེ་ཡྻ’’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘‘སོ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ‘‘སོ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ ས་ཙྪི་ཀཱ་ཏ་བྦོ’’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ‘‘སཱ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ཨ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི མ་གྒ་སྶ, ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙི་ནྟཱ་མ་ཡི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ, ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡ་སྶ.
‘‘ཏཾ ཁོ པ་ནི་དཾ དུ་ཀྑཾ པ་རི་ཉྙཱ་ཏ’’ནྟི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ‘‘སོ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ པ་ཧཱི་ནོ’’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ‘‘སོ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ ས་ཙྪི་ཀ་ཏོ’’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ…པེ… ‘‘སཱ ཁོ པ་ནཱ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ’’ཏི མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ པུ་བྦེ ཨ་ན་ནུ་སྶུ་ཏེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཙ་ཀྑུཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཉཱ་ཎཾ ཨུ་ད་པཱ་དི, པ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཝི་ཛྫཱ ཨུ་ད་པཱ་དི, ཨཱ་ལོ་ཀོ ཨུ་ད་པཱ་དི. ཨ་ཡཾ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི མ་གྒ་སྶ, ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་མ་ཡི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ, ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནོ ཨི་ནྡྲི་ཡ་སྶ, པ་ཝ་ཏྟ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི དྷ་མྨ་ཙ་ཀྐ་སྶ.
‘‘ཏུ་ལ་མ་ཏུ་ལ་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝཾ, བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར་མ་ཝ་སྶ་ཛི མུ་ནི;
ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ, ཨ་བྷི་ནྡི [ཨ་བྷི་དཱ (སཱི. ཀ.) པ་སྶ དཱི. ནི. ༢.༡༦༩] ཀ་ཝ་ཙ་མི་ཝ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི.
‘‘ཏུ་ལ’’ནྟི ས་ངྑཱ་ར་དྷཱ་ཏུ. ‘‘ཨ་ཏུ་ལ’’ནྟི ནི་བྦཱ་ན་དྷཱ་ཏུ, ‘‘ཏུ་ལ་མ་ཏུ་ལ་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི ཨ་བྷི་ཉྙཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་བྦ་དྷ་མྨཱ་ནཾ. ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི དྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་མྦྷི་དཱ་ཡ. ‘‘བྷ་ཝ་ས་ངྑཱ་ར་མ་ཝ་སྶ་ཛི མུ་ནཱི’’ཏི པ་རི་ཙྩཱ་ག་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་མུ་ད་ཡ་སྶ. པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི དུ་ཀྑ་སྶ. ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་ར་ཏོ ས་མཱ་ཧི་ཏོ’’ཏི བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ. ཋི་ཏི་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙི་ཏྟེ་ཀ་གྒ་ཏཱ་ཡ. ‘‘ཨ་བྷི་ནྡི ཀ་ཝ་ཙ་མི་ཝ་ཏྟ་ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི ཨ་བྷི་ནི་བྦི་དཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙི་ཏྟ་སྶ, ཨུ་པཱ་དཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་བྦ་ཉྙུ་ཏཱ་ཡ, པ་དཱ་ལ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཝི་ཛྫ་ཎྜ་ཀོ་སཱ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཏུ་ལ་མ་ཏུ་ལ་ཉྩ ས་མྦྷ་ཝ’’ནྟི.
ཡོ དུ་ཀྑ་མ་དྡ་ཀྑི ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ནཾ, ཀཱ་མེ་སུ སོ ཛ་ནྟུ ཀ་ཐཾ ན་མེ་ཡྻ;
ཀཱ་མཱ ཧི ལོ་ཀེ ས་ངྒོ་ཏི ཉ་ཏྭཱ, ཏེ་སཾ ས་ཏཱི་མཱ ཝི་ན་ཡཱ་ཡ སི་ཀྑེ་ཏི.
‘‘ཡོ དུ་ཀྑ’’ནྟི ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ དུ་ཀྑ་སྶ པ་རི་ཉྙཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ. ‘‘ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ན’’ནྟི པ་བྷ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ ས་མུ་ད་ཡ་སྶ པ་ཧཱ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ. ‘‘ཨ་དྡ་ཀྑཱི’’ཏི ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ ཉཱ་ཎ་ཙ་ཀྑུ་སྶ པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ. ‘‘ཀཱ་མེ་སུ སོ ཛ་ནྟུ་ཀ་ཐཾ ན་མེ་ཡྻཱ’’ཏི ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ ཀཱ་མ་ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ. ‘‘ཀཱ་མཱ ཧི ལོ་ཀེ ས་ངྒོ་ཏི ཉ་ཏྭཱ’’ཏི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀ་ཏོ ད་སྶ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཀཱ་མཱ་ནཾ. ཀཱ་མཱ ཧི ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ མཾ་ས་པེ་སཱུ་པ་མཱ པཱ་ཝ་ཀ་ཀ་པྤཱ པ་པཱ་ཏ་ཨུ་ར་གོ་པ་མཱ ཙ. ‘‘ཏེ་སཾ ས་ཏཱི་མཱ’’ཏི ཨ་པ་ཙ་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཀཱ་ཡ་ག་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི མ་གྒ་སྶ. ‘‘ཝི་ན་ཡཱ་ཡ སི་ཀྑེ’’ཏི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི རཱ་ག་ཝི་ན་ཡ་སྶ དོ་ས་ཝི་ན་ཡ་སྶ མོ་ཧ་ཝི་ན་ཡ་སྶ. ‘‘ཛ་ནྟཱུ’’ཏི ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཡོ་གི་སྶ. ཡ་དཱ ཧི ཡོ་གཱི ཀཱ་མཱ ས་ངྒོ་ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. སོ ཀཱ་མཱ་ནཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཀུ་ས་ལེ དྷ་མྨེ ཨུ་པྤཱ་ད་ཡ་ཏི, སོ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པྤཱ་དཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝཱ་ཡཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ. ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨོ་ར་མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཡཱ. ཏ་ཏྠ སོ ཨུ་པྤ་ནྣཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཋི་ཏི་ཡཱ ཝཱ་ཡ་མ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཨ་པྤ་མཱ་ད་པ་ཉྙ་ཏྟི བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ, ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡ་སྶ, ཨཱ་ར་ཀྑ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ, ཋི་ཏི་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་ཡ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཡོ དུ་ཀྑ་མ་དྡ་ཀྑི ཡ་ཏོ་ནི་དཱ་ན’’ནྟི.
‘‘མོ་ཧ་ས་མྦ་ནྡྷ་ནོ ལོ་ཀོ, བྷ་བྦ་རཱུ་པོ་ཝ དི་སྶ་ཏི;
ཨུ་པ་དྷི་བ་ནྡྷ་ནོ [ཨུ་པ་དྷི་ས་མྦ་ནྡྷ་ནོ (སཱི.) པ་སྶ ཨུ་དཱ. ༧༠] བཱ་ལོ, ཏ་མ་སཱ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ;
ཨ་སྶི་རཱི ཝི་ཡ [ས་སྶ་ཏོ་རི་ཝ (ཨུ་དཱ. ༧༠)] ཁཱ་ཡ་ཏི, པ་སྶ་ཏོ ན་ཏྠི ཀི་ཉྩ་ན’’ནྟི.
‘‘མོ་ཧ་ས་མྦ་ནྡྷ་ནོ ལོ་ཀོ’’ཏི དེ་ས་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཝི་པ་ལླཱ་སཱ་ནཾ. ‘‘བྷ་བྦ་རཱུ་པོ་ཝ དི་སྶ་ཏཱི’’ཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་པ་ཉྙ་ཏྟི ལོ་ཀ་སྶ. ‘‘ཨུ་པ་དྷི་བ་ནྡྷ་ནོ བཱ་ལོ’’ཏི པ་བྷ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨི་ཙྪཱ་ཝ་ཙ་རཱ་ནཾ, ཀི་ཙྩ་པ་ཉྙ་ཏྟི པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ. བ་ལ་ཝ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ. ཝི་རཱུ་ཧ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ. ‘‘ཏ་མ་སཱ པ་རི་ཝཱ་རི་ཏོ’’ཏི དེ་ས་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཨ་ཝི་ཛྫ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ. ‘‘ཨ་སྶི་རཱི ཝི་ཡ ཁཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ད་སྶ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི དི་བྦ་ཙ་ཀྑུ་སྶ, ནི་ཀྑེ་པ་པ་ཉྙ་ཏྟི པ་ཉྙཱ་ཙ་ཀྑུ་སྶ. ‘‘པ་སྶ་ཏོ ན་ཏྠི ཀི་ཉྩ་ན’’ནྟི པ་ཊི་ཝེ་དྷ་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་ཏྟཱ་ནཾ, རཱ་གོ ཀི་ཉྩ་ནཾ དོ་སོ ཀི་ཉྩ་ནཾ མོ་ཧོ ཀི་ཉྩ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘མོ་ཧ་ས་མྦ་ནྡྷ་ནོ ལོ་ཀོ’’ཏི.
‘‘ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ, ནོ ཙེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ. ན་ཡི་དྷ [ན ཨི་དྷ (སཱི. ཀ.) པ་སྶ ཨུ་དཱ. ༧༣] ཛཱ་ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠི ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ནོ ཙེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏ’’ནྟི དེ་ས་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ. ‘‘ན་ཡི་དྷ ཛཱ་ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐཱ’’ཏི ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ས་ངྑ་ཏ་སྶ ཨུ་པ་ན་ཡ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ. ‘‘ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠི ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་ས་ངྑ་ཏ’’ནྟི ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ནི་བྦཱ་ན་སྶ ཛོ་ཏ་ནཱ་པ་ཉྙ་ཏྟི ཙ. ‘‘ཏ་སྨཱ ཛཱ་ཏ་སྶ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཀ་ཏ་སྶ ས་ངྑ་ཏ་སྶ ནི་སྶ་ར་ཎཾ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨ་ཡཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ན་པ་ཉྙ་ཏྟི ནི་བྦཱ་ན་སྶ, ནི་ཡྻཱ་ནི་ཀ་པ་ཉྙ་ཏྟི མ་གྒ་སྶ, ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙ་ཏྟི སཾ་སཱ་ར་ཏོ. ཏེ་ནཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ནོ ཙེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་བྷ་ཝི་སྶཱ’’ཏི. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ ‘‘ཨེ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ, པ་ཉྙ་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཝི་དྷཱ་ཧི དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི.
ནི་ཡུ་ཏྟོ པ་ཉྙ་ཏྟི ཧཱ་རོ.