༡༠. ཝེ་ཝ་ཙ་ན་ཧཱ་ར་ཝི་བྷ་ངྒོ
༣༧. ཏ་ཏྠ ཀ་ཏ་མོ ཝེ་ཝ་ཙ་ནོ ཧཱ་རོ? ‘‘ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནཱི’’ཏི. ཡ་ཐཱ ཨེ་ཀཾ བྷ་ག་ཝཱ དྷ་མྨཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙེ་ཧི ཝེ་ཝ་ཙ་ནེ་ཧི ནི་དྡི་ས་ཏི. ཡ་ཐཱ་ཧ བྷ་ག་ཝཱ –
‘‘ཨཱ་སཱ ཙ པི་ཧཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ ཙ, ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུ་སུ ས་རཱ པ་ཏི་ཊྛི་ཏཱ;
ཨ་ཉྙཱ་ཎ་མཱུ་ལ་པྤ་བྷ་ཝཱ པ་ཛ་པྤི་ཏཱ, ས་བྦཱ མ་ཡཱ བྱ་ནྟི་ཀ་ཏཱ ས་མཱུ་ལི་ཀཱ’’ཏི.
ཨཱ་སཱ ནཱ་མ ཝུ་ཙྩ་ཏི ཡཱ བྷ་ཝི་སྶ་སྶ ཨ་ཏྠ་སྶ ཨཱ་སཱི་ས་ནཱ [ཨཱ་སིཾ་ས་ནཱ (སཱི.)] ཨ་ཝ་སྶཾ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨཱ་སཱ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. པི་ཧཱ ནཱ་མ ཡཱ ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་སྶ [ཝ་ཏྟ་མཱ་ན་ཀ་སྶ (སཱི.)] ཨ་ཏྠ་སྶ པ་ཏྠ་ནཱ, སེ་ཡྻ་ཏ་རཾ ཝཱ དི་སྭཱ ‘‘ཨེ་དི་སོ བྷ་ཝེ་ཡྻ’’ནྟི པི་ཧཱ་སྶ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཏྠ་ནི་པྥ་ཏྟི་པ་ཊི་པཱ་ལ་ནཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ནཱ ནཱ་མ, པི་ཡཾ ཝཱ ཉཱ་ཏིཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, པི་ཡཾ ཝཱ དྷ་མྨཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ཏོ ཝཱ ཨ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི.
ཨ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏཱུཏི ཙ་ཀྑུ་དྷཱ་ཏུ རཱུ་པ་དྷཱ་ཏུ ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ, སོ་ཏ་དྷཱ་ཏུ ས་དྡ་དྷཱ་ཏུ སོ་ཏ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ, གྷཱ་ན་དྷཱ་ཏུ ག་ནྡྷ་དྷཱ་ཏུ གྷཱ་ན་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་དྷཱ་ཏུ ར་ས་དྷཱ་ཏུ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ, ཀཱ་ཡ་དྷཱ་ཏུ ཕོ་ཊྛ་བྦ་དྷཱ་ཏུ ཀཱ་ཡ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ, མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ དྷ་མྨ་དྷཱ་ཏུ མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎ་དྷཱ་ཏུ.
ས་རཱཏི ཀེ་ཙི རཱུ་པཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ ཀེ་ཙི ས་དྡཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ ཀེ་ཙི ག་ནྡྷཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ ཀེ་ཙི ར་སཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ ཀེ་ཙི ཕོ་ཊྛ་བྦཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ ཀེ་ཙི དྷ་མྨཱ་དྷི་མུ་ཏྟཱ. ཏ་ཏྠ ཡཱ་ནི ཚ གེ་ཧ་སི་ཏཱ་ནི དོ་མ་ན་སྶཱ་ནི ཡཱ་ནི ཙ ཚ གེ་ཧ་སི་ཏཱ་ནི སོ་མ་ན་སྶཱ་ནི ཡཱ་ནི ཙ ཚ ནེ་ཀྑ་མྨ་སི་ཏཱ་ནི དོ་མ་ན་སྶཱ་ནི ཡཱ་ནི ཙ ཚ ནེ་ཀྑ་མྨ་སི་ཏཱ་ནི སོ་མ་ན་སྶཱ་ནི, ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་པ་དཱ་ནི ཏ་ཎྷཱ་པ་ཀྑོ, ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཡཱ ཚ ཨུ་པེ་ཀྑཱ གེ་ཧ་སི་ཏཱ, ཨ་ཡཾ དི་ཊྛི་པ་ཀྑོ.
༣༨. སཱ་ཡེ་ཝ པ་ཏྠ་ནཱ་ཀཱ་རེ་ན དྷ་མྨ་ན་ནྡཱི དྷ་མྨ་པེ་མཾ དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ན་ནྟི ཏ་ཎྷཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཙི་ཏྟཾ མ་ནོ ཝི་ཉྙཱ་ཎ་ནྟི ཙི་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ མ་ནོ་དྷཱ་ཏུ མ་ནཱ་ཡ་ཏ་ནཾ ཝི་ཛཱ་ན་ནཱ་ཏི མ་ན་སྶེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཉྙཱ་བ་ལཾ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ སི་ཀྑཱ པ་ཉྙཱ པ་ཉྙཱ་ཀྑ་ནྡྷོ དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒོ ཉཱ་ཎཾ ས་མྨཱ་དི་ཊྛི ཏཱི་ར་ཎཱ ཝི་པ་སྶ་ནཱ དྷ་མྨེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ཏྠེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནྭ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ ཁ་ཡེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་དེ ཉཱ་ཎཾ ཨ་ན་ཉྙཱ་ཏ་ཉྙ་སྶཱ་མཱི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ཝི་ནྡྲི་ཡཾ ཙ་ཀྑུ ཝི་ཛྫཱ བུ་དྡྷི བྷཱུ་རི མེ་དྷཱ ཨཱ་ལོ་ཀོ, ཡཾ ཝཱ པ་ན ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་ཉྙཾ་པི ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ཏི་ཡཾ, པ་ཉྙཱ་ཡ ཨེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ་ནི, ས་བྦཱ པ་ཉྙཱ. ཨ་པི ཙ ཨཱ་དྷི་པ་ཏེ་ཡྻ་ཊྛེ་ན ས་དྡྷཱ, ཨཱ་ར་མྦྷ་ཊྛེ་ན ཝཱི་རི་ཡཾ, ཨ་པི་ལཱ་པ་ན་ཊྛེ་ན ས་ཏི, ཨ་ཝི་ཀྑེ་པ་ཊྛེ་ན ས་མཱ་དྷི, པ་ཛཱ་ན་ན་ཊྛེ་ན པ་ཉྙཱ.
ཡ་ཐཱ ཙ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ཏི་པི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ ཝི་ཛྫཱ་ཙ་ར་ཎ་ས་མྤ་ནྣོ སུ་ག་ཏོ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ པུ་རི་ས་ད་མྨ་སཱ་ར་ཐི ས་ཏྠཱ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ. བ་ལ་ནི་པྥ་ཏྟི་ག་ཏོ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟོ ཨ་དྷི་ག་ཏ་པྤ་ཊི་ས་མྦྷི་དོ ཙ་ཏུ་ཡོ་ག་ཝི་པྤ་ཧཱི་ནོ ཨ་ག་ཏི་ག་མ་ན་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ ཨུ་དྡྷ་ཊ་ས་ལློ ནི་རཱུ་ལ༹ྷ་ཝ་ཎོ མ་དྡི་ཏ་ཀ་ཎྜ་ཀོ ནི་བྦཱ་པི་ཏ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ནོ [ནི་བྦཱ་ཧི་ཏ … (ཀ.)] བ་ནྡྷ་ནཱ་ཏཱི་ཏོ ག་ནྠ་ཝི་ནི་ཝེ་ཋ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡ་ཝཱི་ཏི་ཝ་ཏྟོ བྷི་ནྣ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ཙ་ཀྑུ་མཱ ལོ་ཀ་དྷ་མྨ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ ཨ་ནུ་རོ་དྷ་ཝི་རོ་དྷ་ཝི་པྤ་ཡུ་ཏྟོ ཨི་ཊྛཱ་ནི་ཊྛེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ས་ངྑེ་པ་ག་ཏོ བ་ནྡྷ་ནཱ་ཏི་ཝ་ཏྟོ ཋ་པི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཏ་རོ ཨུ་ཀྐཱ་དྷ་རོ ཨཱ་ལོ་ཀ་ཀ་རོ པ་ཛྫོ་ཏ་ཀ་རོ ཏ་མོ་ནུ་དོ ར་ཎ་ཉྫ་ཧོ ཨ་པ་རི་མཱ་ཎ་ཝ་ཎྞོ ཨ་པྤ་མེ་ཡྻ་ཝ་ཎྞོ ཨ་ས་ངྑེ་ཡྻ་ཝ་ཎྞོ ཨཱ་བྷཾ་ཀ་རོ པ་བྷཾ་ཀ་རོ དྷ་མྨོ་བྷཱ་ས་པ་ཛྫོ་ཏ་ཀ་རོ་ཏི ཙ བུ་དྡྷཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟོ་ཏི ཙ བུ་དྡྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཡ་ཐཱ ཙ དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ [ཨོ་པ་ན་ཡི་ཀོ (སཱི.)] པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི. ཡ་དི་དཾ མ་ད་ནི་མྨ་ད་ནོ པི་པཱ་ས་ཝི་ན་ཡོ ཨཱ་ལ་ཡ་ས་མུ་གྒྷཱ་ཊོ ཝ་ཊྚཱུ་པ་ཙྪེ་དོ སུ་ཉྙ་ཏོ ཨ་ཏི་དུ་ལླ་བྷོ ཏ་ཎྷ་ཀྑ་ཡོ ཝི་རཱ་གོ ནི་རོ་དྷོ ནི་བྦཱ་ནཾ.
‘‘ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ ཨ་ན་ཏཾ [ཨ་ས་ངྑ་ཏཾ ན་ནྟ … (སཱི.) པ་སྶ སཾ. ནི. ༤.༤༠༩] ཨ་ནཱ་ས་ཝ་ཉྩ, ས་ཙྩ་ཉྩ པཱ་རཾ ནི་པུ་ཎཾ སུ་དུ་དྡ་སཾ;
ཨ་ཛ་ཛྫ་རཾ དྷུ་ཝཾ ཨ་པ་ལོ་ཀི་ཏཾ [ཨ་པ་ལོ་ཀི་ཡཾ (སཱི. ཀ.)], ཨ་ནི་ད་སྶ་ནཾ ནི་པྤ་པ་ཉྩ ས་ནྟཾ.
‘‘ཨ་མ་ཏཾ པ་ཎཱི་ཏ་ཉྩ སི་ཝ་ཉྩ ཁེ་མཾ, ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡོ ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་ཉྩ ཨ་བྦྷུ་ཏཾ;
ཨ་ནཱི་ཏི་ཀཾ ཨ་ནཱི་ཏི་ཀ་དྷ་མྨཾ [ནཱི་ཏི་ཀ་དྷ་མྨ་མེ་ཝ ཝཱ (སཱི. ཀ.) པ་སྶ སཾ. ནི. ༤.༤༠༩], ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཏཾ སུ་ག་ཏེ་ན དེ་སི་ཏཾ.
‘‘ཨ་ཛཱ་ཏཾ ཨ་བྷཱུ་ཏཾ ཨ་ནུ་པ་དྡ་ཝ་ཉྩ, ཨ་ཀ་ཏཾ ཨ་སོ་ཀ་ཉྩ ཨ་ཐོ ཝི་སོ་ཀཾ;
ཨ་ནཱུ་པ་ས་གྒཾ་ནུ་པ་ས་གྒ་དྷ་མྨཾ, ནི་བྦཱ་ན་མེ་ཏཾ སུ་ག་ཏེ་ན དེ་སི་ཏཾ.
‘‘ག་མྦྷཱི་ར་ཉྩེ་ཝ དུ་པྤ་སྶཾ, ཨུ་ཏྟ་ར་ཉྩ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ;
ཨ་ས་མཾ ཨ་པྤ་ཊི་ས་མཾ, ཛེ་ཊྛཾ སེ་ཊྛ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི.
‘‘ལེ་ཎ་ཉྩ ཏཱ་ཎཾ ཨ་ར་ཎཾ ཨ་ན་ངྒ་ཎཾ, ཨ་ཀཱ་ཙ མེ་ཏཾ ཝི་མ་ལ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི;
དཱི་པོ སུ་ཁཾ ཨ་པྤ་མཱ་ཎཾ པ་ཏི་ཊྛཱ, ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཾ ཨ་པྤ་པ་ཉྩ་ནྟི ཝུ་ཏྟ’’ནྟི.
དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཡ་ཐཱ ཙ ས་ངྒྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ སུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨུ་ཛུ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཉཱ་ཡ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ སཱ་མཱི་ཙི་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཡ་དི་དཾ ཙ་ཏྟཱ་རི པུ་རི་ས་ཡུ་གཱ་ནི ཨ་ཊྛ པུ་རི་ས་པུ་གྒ་ལཱ ཨེ་ས བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷོ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻོ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ, སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣོ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཏྟཱ་ནཾ སཱ་རོ ས་ཏྟཱ་ནཾ མ་ཎྜོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་དྡྷཱ་རོ ས་ཏྟཱ་ནཾ ཨེ་སི་ཀཱ [ཨེ་སི་ཀོ (ཀ.)] ས་ཏྟཱ་ནཾ སུ་ར་བྷི་པ་སཱུ་ནཾ པུ་ཛྫོ དེ་ཝཱ་ན་ཉྩ མ་ནུ་སྶཱ་ན་ཉྩཱ་ཏི ས་ངྒྷཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཡ་ཐཱ ཙ སཱི་ལཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཡཱ་ནི ཏཱ་ནི སཱི་ལཱ་ནི ཨ་ཁ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཙྪི་དྡཱ་ནི ཨ་ས་བ་ལཱ་ནི ཨ་ཀ་མྨཱ་སཱ་ནི ཨ་རི་ཡཱ་ནི ཨ་རི་ཡ་ཀ་ནྟཱ་ནི བྷུ་ཛི་སྶཱ་ནི ཝི་ཉྙུ་པྤ་ས་ཏྠཱ་ནི ཨ་པ་རཱ་མ་ཊྛཱ་ནི ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ནི, ཨ་ལ་ངྐཱ་རོ ཙ སཱི་ལཾ ཨུ་ཏྟ་མ་ངྒོ་པ་སོ་བྷ་ཎ་ཏཱ་ཡ, ནི་དྷཱ་ན་ཉྩ སཱི་ལཾ ས་བྦ་དོ་བྷ་གྒ་ས་མ་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ན, སི་པྤ་ཉྩ སཱི་ལཾ ཨ་ཀྑ་ཎ་ཝེ་དྷི་ཏཱ་ཡ, ཝེ་ལཱ ཙ སཱི་ལཾ ཨ་ན་ཏི་ཀྐ་མ་ན་ཊྛེ་ན, དྷ་ཉྙ་ཉྩ སཱི་ལཾ ད་ལི་དྡོ་པ་ཙྪེ་ད་ན་ཊྛེ་ན [ད་ལི༹་དྡོ… (སཱི.)], ཨཱ་དཱ་སོ ཙ སཱི་ལཾ དྷ་མྨ་ཝོ་ལོ་ཀ་ན་ཏཱ་ཡ, པཱ་སཱ་དོ ཙ སཱི་ལཾ ཝོ་ལོ་ཀ་ན་ཊྛེ་ན, ས་བྦ་བྷཱུ་མཱ་ནུ་པ་རི་ཝ་ཏྟི ཙ སཱི་ལཾ ཨ་མ་ཏ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ནྟི སཱི་ལཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ.
ཡ་ཐཱ ཙ ཙཱ་གཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི མུ་ཏྟ་ཙཱ་གོ པ་ཡ་ཏ་པཱ་ཎི ཝོ་སྶ་གྒ་ར་ཏོ ཡཱ་ཙ་ཡོ་གོ དཱ་ན་སཾ་ཝི་བྷཱ་ག་ར་ཏོ་ཏི ཙཱ་གཱ་ནུ་སྶ་ཏི་ཡཱ ཨེ་ཏཾ ཝེ་ཝ་ཙ་ནཾ. ཏེ་ནཱ་ཧ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནོ ‘‘ཝེ་ཝ་ཙ་ནཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནཱི’’ཏི.
ནི་ཡུ་ཏྟོ ཝེ་ཝ་ཙ་ནོ ཧཱ་རོ.