༦. མ་ཀྐ་ཊ་ཀ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ནྠ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀ་ངྒ་པ་ཉྷོ
༡. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘པ་ནྠ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ནྠ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀོ པ་ནྠེ མ་ཀྐ་ཊ་ཛཱ་ལ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་དི ཏ་ཏྠ ཛཱ་ལ་ཀེ ལ་གྒ་ཏི ཀི་མི ཝཱ མ་ཀྑི་ཀཱ ཝཱ པ་ཊ་ངྒོ ཝཱ, ཏཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ བྷ་ཀྑ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཛཱ་ལ་ཝི་ཏཱ་ནཾ ཀ་ཏྭཱ ཡ་དི ཏ་ཏྠ ཀི་ལེ་ས་མ་ཀྑི་ཀཱ བ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཏ་ཏྠེ་ཝ གྷཱ་ཏེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ནྠ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་རེ་ན ཨ་ནུ་རུ་དྡྷེ་ན –
‘‘‘ཙི་ཏྟཾ ནི་ཡ་མེ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ, ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ཝ་རུ་ཏྟ་མེ;
ཀི་ལེ་སཱ ཏ་ཏྠ ལ་གྒཱ ཙེ, ཧ་ནྟ་བྦཱ ཏེ ཝི་པ་སྶི་ནཱ’’’ཏི.
པ་ནྠ་མ་ཀྐ་ཊ་ཀ་ངྒ་པ་ཉྷོ པ་ཋ་མོ.
༢. ཐ་ན་སྶི་ཏ་དཱ་ར་ཀ་ངྒ་པ་ཉྷོ
༢. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘ཐ་ན་སྶི་ཏ་དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐ་ན་སྶི་ཏ་དཱ་ར་ཀོ ས་ད་ཏྠེ ལ་གྒ་ཏི, ཁཱི་ར་ཏྠི་ཀོ རོ་ད་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ས་ད་ཏྠེ ལ་གྒི་ཏ་བྦཾ, ས་བྦ་ཏྠ དྷ་མྨ་ཉཱ་ཎེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨུ་དྡེ་སེ པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ ས་མྨ་པྤ་ཡོ་གེ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ ག་རུ་སཾ་ཝཱ་སེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟ་སེ་ཝ་ནེ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐ་ན་སྶི་ཏ་དཱ་ར་ཀ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝེ་ན དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཝ་རེ པ་རི་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཏྟ་ནྟེ –
‘‘‘ཨི་ངྒྷཾ ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ན་ནྡ, སཱ་ར་ཏྠེ [ས་ད་ཏྠེ (སཱི. པཱི.)] གྷ་ཊ་ཐ, སཱ་ར་ཏྠེ ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཐ;
སཱ་ར་ཏྠེ ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་ར་ཐཱ’’’ཏི.
ཐ་ན་སྶི་ཏ་དཱ་ར་ཀ་ངྒ་པ་ཉྷོ དུ་ཏི་ཡོ.
༣. ཙི་ཏྟ་ཀ་དྷ་ར་ཀུ་མྨ་ངྒ་པ་ཉྷོ
༣. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘ཙི་ཏྟ་ཀ་དྷ་ར་ཀུ་མྨ་སྶ [ཙི་ཏྟ་ཀ་ཐ་ལ་ཀུ་མྨ་སྶ (སཱི. པཱི.)] ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙི་ཏྟ་ཀ་དྷ་ར་ཀུ་མྨོ ཨུ་ད་ཀ་བྷ་ཡཱ ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ཏི, ཏཱ་ཡ ཙ པ་ན ཨུ་ད་ཀཾ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ནཱ་ཡ ཨཱ་ཡུ་ནཱ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན པ་མཱ་དེ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨ་པྤ་མཱ་དེ གུ་ཎ་ཝི་སེ་ས་ད་སྶཱ་ཝི་ནཱ. ཏཱ་ཡ ཙ པ་ན བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ ན པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི སཱ་མ་ཉྙཱ, ནི་བྦཱ་ན་སྶ ས་ནྟི་ཀེ ཨུ་པེ་ཏི [ཋ་པེ་ཏི (ཀ.)]. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙི་ཏྟ་ཀ་དྷ་ར་ཀུ་མྨ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝེ་ན དྷ་མྨ་པ་དེ –
‘‘‘ཨ་པྤ་མཱ་ད་ར་ཏོ བྷི་ཀྑུ, པ་མཱ་དེ བྷ་ཡ་ད་སྶི ཝཱ;
ཨ་བྷ་བྦོ པ་རི་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ནི་བྦཱ་ན་སྶེ་ཝ ས་ནྟི་ཀེ’’’ཏི.
ཙི་ཏྟ་ཀ་དྷ་ར་ཀུ་མྨ་ངྒ་པ་ཉྷོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.
༤. པ་ཝ་ན་ངྒ་པ་ཉྷོ
༤. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘པ་ཝ་ན་སྶ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’ཏི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཝ་ནཾ ནཱ་མ ཨ་སུ་ཙི་ཛ་ནཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན པ་རེ་སཾ ཨ་པ་ར་དྡྷཾ ཁ་ལི་ཏཾ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏ་བྦཾ ན ཝི་ཝ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཝ་ན་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཝ་ནཾ སུ་ཉྙཾ པ་ཙུ་ར་ཛ་ནེ་ཧི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧ་མཱ་ན་དི་ཊྛི་ཛཱ་ལེ་ཧི ས་བྦེ་ཧི ཙ ཀི་ལེ་སེ་ཧི སུ་ཉྙེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཝ་ན་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཝ་ནཾ ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཛ་ན་ས་མྦཱ་དྷ་ར་ཧི་ཏཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན པཱ་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ཨ་ན་རི་ཡེ་ཧི པ་ཝི་ཝི་ཏྟེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཝ་ན་སྶ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཝ་ནཾ ས་ནྟཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ས་ནྟེ་ན པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ནི་བྦུ་ཏེ་ན པ་ཧཱི་ན་མཱ་ནེ་ན པ་ཧཱི་ན་མ་ཀྑེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཝ་ན་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཝ་ནཾ ཨ་རི་ཡ་ཛ་ན་སཾ་སེ་ཝི་ཏཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨ་རི་ཡ་ཛ་ན་སཾ་སེ་ཝི་ཏེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཝ་ན་སྶ པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཝ་རེ –
‘‘‘པ་ཝི་ཝི་ཏྟེ་ཧི ཨ་རི་ཡེ་ཧི, པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ཧི ཛྷཱ་ཡི་བྷི;
ནི་ཙྩཾ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡེ་ཧི, པ་ཎྜི་ཏེ་ཧི ས་ཧཱ་ཝ་སེ’’’ཏི.
པ་ཝ་ན་ངྒ་པ་ཉྷོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.
༥. རུ་ཀྑ་ངྒ་པ་ཉྷོ
༥. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘རུ་ཀྑ་སྶ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’ཏི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རུ་ཀྑོ ནཱ་མ པུ་པྥ་ཕ་ལ་དྷ་རོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཝི་མུ་ཏྟི་པུ་པྥ་སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལ་དྷཱ་རི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རུ་ཀྑ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རུ་ཀྑོ ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ན་མ་ནུ་པྤ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ ཛ་ནཱ་ནཾ ཚཱ་ཡཾ དེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨུ་པ་ག་ཏཱ་ན་མ་ནུ་པྤ་ཝི་ཊྛཱ་ནཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཨཱ་མི་ས་པྤ་ཊི་ས་ནྡྷཱ་རེ་ན ཝཱ དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ས་ནྠ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རུ་ཀྑ་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རུ་ཀྑོ ཚཱ་ཡཱ་ཝེ་མ་ཏྟཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ས་བྦ་ས་ཏྟེ་སུ ཝེ་མ་ཏྟ་ཏཱ ན ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཙོ་ར་ཝ་དྷ་ཀ་པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་སུ་པི ཨ་ཏྟ་ནི་པི ས་མ་ས་མཱ མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ‘ཀི་ནྟི ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཨ་ཝེ་རཱ ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ [ཨ་བྱཱ་པ་ཛ྄ཛྷཱ (སཱི.)] ཨ་ནཱི་གྷཱ སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻུ’ནྟི. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རུ་ཀྑ་སྶ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་རེ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ –
‘‘‘ཝ་དྷ་ཀེ དེ་ཝ་ད་ཏྟ་མྷི, ཙོ་རེ ཨ་ངྒུ་ལི་མཱ་ལ་ཀེ;
དྷ་ན་པཱ་ལེ རཱ་ཧུ་ལེ ཙ, ས་བྦ་ཏྠ ས་མ་ཀོ མུ་ནཱི’’’ཏི.
རུ་ཀྑ་ངྒ་པ་ཉྷོ པ་ཉྩ་མོ.
༦. མེ་གྷ་ངྒ་པ་ཉྷོ
༦. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘མེ་གྷ་སྶ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’ཏི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མེ་གྷོ ཨུ་པྤ་ནྣཾ ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨུ་པྤ་ནྣཾ ཀི་ལེ་ས་ར་ཛོ་ཛ་ལླཾ ཝཱུ་པ་ས་མེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མེ་གྷ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མེ་གྷོ པ་ཐ་ཝི་ཡཱ ཨུ་ཎྷཾ ནི་བྦཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན མེ་ཏྟཱ་བྷཱ་ཝ་ནཱ་ཡ ས་དེ་ཝ་ཀོ ལོ་ཀོ ནི་བྦཱ་པེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མེ་གྷ་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མེ་གྷོ ས་བྦ་བཱི་ཛཱ་ནི ཝི་རུ་ཧཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ས་བྦ་ས་ཏྟཱ་ནཾ ས་དྡྷཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཏཾ ས་དྡྷཱ་བཱི་ཛཾ ཏཱི་སུ ས་མྤ་ཏྟཱི་སུ རོ་པེ་ཏ་བྦཾ, དི་བྦ་མཱ་ནུ་སི་ཀཱ་སུ སུ་ཁ་ས་མྤ་ཏྟཱི་སུ ཡཱ་ཝ་པ་ར་མ་ཏྠ་ནི་བྦཱ་ན་སུ་ཁ་ས་མྤ་ཏྟི. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མེ་གྷ་སྶ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མེ་གྷོ ཨུ་ཏུ་ཏོ ས་མུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ དྷ་ར་ཎི་ཏ་ལ་རུ་ཧེ ཏི་ཎ་རུ་ཀྑ་ལ་ཏཱ་གུ་མྦ་ཨོ་ས་དྷི་ཝ་ན་པྤ་ཏ་ཡོ པ་རི་ར་ཀྑ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རཾ ནི་བྦ་ཏྟེ་ཏྭཱ ཏེ་ན ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན ས་མ་ཎ་དྷ་མྨོ པ་རི་ར་ཀྑི་ཏ་བྦོ, ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་ར་མཱུ་ལ་ཀཱ ས་བྦེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མེ་གྷ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མེ་གྷོ ཝ་སྶ་མཱ་ནོ ན་དི་ཏ་ལཱ༹་ཀ་པོ་ཀྑ་ར་ཎི་ཡོ ཀ་ནྡ་ར་པ་ད་ར་ས་ར་སོ་བྦྷ་ཨུ་ད་པཱ་ནཱ་ནི ཙ པ་རི་པཱུ་རེ་ཏི ཨུ་ད་ཀ་དྷཱ་རཱ་ཧི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨཱ་ག་མ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ དྷ་མྨ་མེ་གྷ་མ་བྷི་ཝ་སྶ་ཡི་ཏྭཱ ཨ་དྷི་ག་མ་ཀཱ་མཱ་ནཾ མཱ་ན་སཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མེ་གྷ་སྶ པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་རེ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ –
‘‘‘བོ་དྷ་ནེ་ཡྻཾ ཛ་ནཾ དི་སྭཱ, ས་ཏ་ས་ཧ་སྶེ་པི ཡོ་ཛ་ནེ;
ཁ་ཎེ་ན ཨུ་པ་ག་ནྟྭཱ་ན, བོ་དྷེ་ཏི ཏཾ མ་ཧཱ་མུ་ནཱི’’’ཏི.
མེ་གྷ་ངྒ་པ་ཉྷོ ཚ་ཊྛོ.
༧. མ་ཎི་ར་ཏ་ན་ངྒ་པ་ཉྷོ
༧. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘མ་ཎི་ར་ཏ་ན་སྶ ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’ཏི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨེ་ཀ་ནྟ་པ་རི་སུ་དྡྷཱ་ཛཱི་ཝེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཎི་ར་ཏ་ན་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ན ཀེ་ན་ཙི ས་དྡྷིཾ མི་སྶཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན པཱ་པེ་ཧི པཱ་པ་ས་ཧཱ་ཡེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ན མི་སྶི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཎི་ར་ཏ་ན་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཎི་ར་ཏ་ནཾ ཛཱ་ཏི་ར་ཏ་ནེ་ཧི ཡོ་ཛཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨུ་ཏྟ་མ་ཝ་ར་ཛཱ་ཏི་མ་ནྟེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ, པ་ཊི་པ་ནྣ་ཀ་ཕ་ལ་ཊྛ་སེ་ཀྑ་ཕ་ལ་ས་མ་ངྒཱི་ཧི སོ་ཏཱ་པ་ནྣ་ས་ཀ་དཱ་གཱ་མི་ཨ་ནཱ་གཱ་མི་ཨ་ར་ཧ་ནྟ་ཏེ་ཝི་ཛྫ་ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙ་ས་མ་ཎ་མ་ཎི་ར་ཏ་ནེ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཎི་ར་ཏ་ན་སྶ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝེ་ན སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ –
‘‘‘སུ་དྡྷཱ སུ་དྡྷེ་ཧི སཾ་ཝཱ་སཾ, ཀ་པྤ་ཡ་ཝ྄ཧོ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ;
ཏ་ཏོ ས་མ་གྒཱ ནི་པ་ཀཱ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’’ཏི.
མ་ཎི་ར་ཏ་ན་པ་ཉྷོ ས་ཏྟ་མོ.
༨. མཱ་ག་ཝི་ཀ་ངྒ་པ་ཉྷོ
༨. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘མཱ་ག་ཝི་ཀ་སྶ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’ཏི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མཱ་ག་ཝི་ཀོ ཨ་པྤ་མི་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨ་པྤ་མི་དྡྷེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མཱ་ག་ཝི་ཀ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མཱ་ག་ཝི་ཀོ མི་གེ་སུ ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ་སུ ཡེ་ཝ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ནི་བ་ནྡྷི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མཱ་ག་ཝི་ཀ་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མཱ་ག་ཝི་ཀོ ཀཱ་ལཾ ཀ་མྨ་སྶ ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སྶ ཀཱ་ལོ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦོ ‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སྶ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ ནི་ཀྑ་མ་ནཱ་ཡཱ’ཏི. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མཱ་ག་ཝི་ཀ་སྶ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མཱ་ག་ཝི་ཀོ མི་གཾ དི་སྭཱ ཧཱ་ས་མ་བྷི་ཛ་ནེ་ཏི ‘ཨི་མཾ ལ་ཙྪཱ་མཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ཨ་བྷི་ར་མི་ཏ་བྦཾ, ཧཱ་ས་མ་བྷི་ཛ་ནེ་ཏ་བྦཾ ‘ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཝི་སེ་ས་མ་དྷི་ག་ཙྪི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མཱ་ག་ཝི་ཀ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ཐེ་རེ་ན མོ་གྷ་རཱ་ཛེ་ན –
‘‘‘ཨཱ་ར་མྨ་ཎེ ལ་བྷི་ཏྭཱ་ན, པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ;
བྷི་ཡྻོ ཧཱ་སོ ཛ་ནེ་ཏ་བྦོ, ཨ་དྷི་ག་ཙྪི་སྶཱ་མི ཨུ་ཏྟ་རི’’’ནྟི.
མཱ་ག་ཝི་ཀ་ངྒ་པ་ཉྷོ ཨ་ཊྛ་མོ.
༩. བཱ་ལི༹་སི་ཀ་ངྒ་པ་ཉྷོ
༩. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘བཱ་ལི༹་སི་ཀ་སྶ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’ཏི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནི དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བཱ་ལི༹་སི་ཀོ བ་ལི༹་སེ་ན མ་ཙྪེ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཉཱ་ཎེ་ན ཨུ་ཏྟ་རིཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཱ་ནི ཨུ་དྡྷ་རི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བཱ་ལི༹་སི་ཀ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བཱ་ལི༹་སི་ཀོ པ་རི་ཏྟ་ཀཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝི་པུ་ལཾ ལཱ་བྷ་མ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན པ་རི་ཏྟ་ལོ་ཀཱ་མི་ས་མ་ཏྟཾ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏ་བྦཾ. ལོ་ཀཱ་མི་ས་མ་ཏྟཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ ཡོ་གཱི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ཝི་པུ་ལཾ སཱ་མ་ཉྙ་ཕ་ལཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བཱ་ལི༹་སི་ཀ་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་རེ་ན རཱ་ཧུ་ལེ་ན –
‘‘‘སུ་ཉྙ་ཏ་ཉྩཱ་ནི་མི་ཏྟ་ཉྩ, ཝི་མོ་ཀྑ་ཉྩཱ་པྤ་ཎི་ཧི་ཏཾ;
ཙ་ཏུ་རོ ཕ་ལེ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ, ཙ་ཛི་ཏྭཱ ལོ་ཀཱ་མི་སཾ ལ་བྷེ’’’ཏི.
བཱ་ལི༹་སི་ཀ་ངྒ་པ་ཉྷོ ན་ཝ་མོ.
༡༠. ཏ་ཙྪ་ཀ་ངྒ་པ་ཉྷོ
༡༠. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘ཏ་ཙྪ་ཀ་སྶ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’ཏི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནི དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཙྪ་ཀོ ཀཱ་ལ༹་སུ་ཏྟཾ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏྭཱ རུ་ཀྑཾ ཏ་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཛི་ན་སཱ་ས་ན་མ་ནུ་ལོ་མ་ཡི་ཏྭཱ སཱི་ལ་པ་ཐ་ཝི་ཡཾ པ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ས་དྡྷཱ་ཧ་ཏྠེ་ན པ་ཉྙཱ་ཝཱ་སིཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཀི་ལེ་སཱ ཏ་ཙྪེ་ཏ་བྦཱ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཙྪ་ཀ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཙྪ་ཀོ ཕེ་གྒུཾ ཨ་པ་ཧ་རི་ཏྭཱ སཱ་ར་མཱ་དི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ས་སྶ་ཏཾ ཨུ་ཙྪེ་དཾ ཏཾ ཛཱི་ཝཾ ཏཾ ས་རཱི་རཾ ཨ་ཉྙཾ ཛཱི་ཝཾ ཨ་ཉྙཾ ས་རཱི་རཾ ཏ་དུ་ཏྟ་མཾ ཨ་ཉྙ་དུ་ཏྟ་མཾ ཨ་ཀ་ཏ་མ་བྷ་བྦཾ ཨ་པུ་རི་ས་ཀཱ་རཾ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་ཝཱ་སཾ ས་ཏྟ་ཝི་ནཱ་སཾ ན་ཝ་ས་ཏྟ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཾ ས་ངྑཱ་ར་ས་སྶ་ཏ་བྷཱ་ཝཾ ཡོ ཀ་རོ་ཏི, སོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, ཨ་ཉྙོ ཀ་རོ་ཏི, ཨ་ཉྙོ པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, ཀ་མྨ་ཕ་ལ་ད་སྶ་ནཱ ཙ ཀི་རི་ཡ་ཕ་ལ་དི་ཊྛི ཙ ཨི་ཏི ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ་ནི ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙཱ་ནི ཙ ཝི་ཝཱ་ད་པ་ཐཱ་ནི ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་བྷཱ་ཝཾ པ་ར་མ་སུ་ཉྙ་ཏཾ ནི་རཱི་ཧ་ནི་ཛྫཱི་ཝ་ཏཾ [ནི་ས་ཏྟ་ནི་ཛཱི་ཝ་ཏཾ (ཀ.)] ཨ་ཙྩ་ནྟཾ སུ་ཉྙ་ཏཾ ཨཱ་དི་ཡི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་ཙྪ་ཀ་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝེ་ན སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ –
‘‘‘ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝཾ ནི་དྡྷ་མ་ཐ, ཀ་ས་མྦུཾ ཨ་པ་ཀ་སྶ་ཐ;
ཏ་ཏོ པ་ལཱ་པེ ཝཱ་ཧེ་ཐ, ཨ་སྶ་མ་ཎེ ས་མ་ཎ་མཱ་ནི་ནེ.
‘‘‘ནི་དྡྷ་མི་ཏྭཱ་ན པཱ་པི་ཙྪེ, པཱ་པ་ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་རེ;
སུ་དྡྷཱ སུ་དྡྷེ་ཧི སཾ་ཝཱ་སཾ, ཀ་པྤ་ཡ་ཝ྄ཧོ པ་ཏི་སྶ་ཏཱ;
ཏ་ཏོ ས་མ་གྒཱ ནི་པ་ཀཱ, དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟཾ ཀ་རི་སྶ་ཐཱ’’’ཏི.
ཏ་ཙྪ་ཀ་ངྒ་པ་ཉྷོ ད་ས་མོ.
མ་ཀྐ་ཊ་ཀ་ཝ་གྒོ ཚ་ཊྛོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
མ་ཀྐ་ཊོ དཱ་ར་ཀོ ཀུ་མྨོ, ཝ་ནཾ རུ་ཀྑོ ཙ པ་ཉྩ་མོ;
མེ་གྷོ མ་ཎི མཱ་ག་ཝི་ཀོ, བཱ་ལི༹་སཱི ཏ་ཙྪ་ཀེ་ན ཙཱ་ཏི.