༡. ག་དྲ་བྷ་ཝ་གྒོ
༡. ག་དྲ་བྷ་ངྒ་པ་ཉྷོ
༡. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘ག་དྲ་བྷ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ག་དྲ་བྷོ ནཱ་མ ས་ངྐཱ་ར་ཀཱུ་ཊེ་པི ཙ་ཏུ་ཀྐེ་པི སི་ངྒྷཱ་ཊ་ཀེ་པི གཱ་མ་དྭཱ་རེ་པི ཐུ་ས་རཱ་སི་མྷི་པི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ཡ་ཏི, ན ས་ཡ་ན་བ་ཧུ་ལོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རེ་པི པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རེ་པི ཀ་ཊྛ་མ་ཉྩ་ཀེ་པི ཚ་མཱ་ཡ་པི ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜཾ པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ ཡ་ཏྠ ཀ་ཏྠ་ཙི ས་ཡི་ཏ་བྦཾ, ན ས་ཡ་ན་བ་ཧུ་ལེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ག་དྲ་བྷ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝེ་ན ‘ཀ་ལི་ངྒ་རཱུ་པ་དྷཱ་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི མ་མ སཱ་ཝ་ཀཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཨ་པྤ་མ་ཏྟཱ ཨཱ་ཏཱ་པི་ནོ པ་དྷཱ་ན་སྨི’ནྟི. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་རེ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ་པི –
‘‘‘པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སི་ནྣ་སྶ, ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ནཱ་བྷི་ཝ་སྶ་ཏི;
ཨ་ལཾ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ, པ་ཧི་ཏ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’’ཏི.
ག་དྲ་བྷ་ངྒ་པ་ཉྷོ པ་ཋ་མོ.
༢. ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ངྒ་པ་ཉྷོ
༢. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སྶ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’ཏི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཀཱ་ལེ་ན ས་མ་ཡེ་ན པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ས་མ་ཡེ་ནེ་ཝ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ཡི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ཝུ་ཌྜྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ད་སྶ་ནཱ་ཡ ག་ནྟྭཱ ཀཱ་ལེ་ན ས་མ་ཡེ་ན སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ཀཱ་ལེ་ན ས་མ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཀཱ་ལེ་ན ས་མ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ པཱ་ནཱི་ཡཾ པ་རི་བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ ས་རཱི་རཾ པ་ཊི་ཛ་གྒི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ པུ་ན་དེ་ཝ སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཾ པ་ཝི་སི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་ཀྐུ་ཊོ པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ ‘ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡ ན མ་དཱ་ཡ ན མ་ཎྜ་ནཱ་ཡ ན ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ་ཡ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཡཱ་པ་ནཱ་ཡ ཝི་ཧིཾ་སཱུ་པ་ར་ཏི་ཡཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ, ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཊི་ཧ་ངྑཱ་མི ན་ཝ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མི, ཡཱ་ཏྲཱ ཙ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཙ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙཱ’ཏི. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སྶ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝེ་ན –
‘‘‘ཀ་ནྟཱ་རེ པུ་ཏྟ་མཾ་སཾ་ཝ, ཨ་ཀྑ་སྶ་བྦྷ་ཉྫ་ནཾ ཡ་ཐཱ;
ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ཧ་རི ཨཱ་ཧཱ་རཾ, ཡཱ་པ་ན་ཏྠ་མ་མུ་ཙྪི་ཏོ’ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ས་ཙ་ཀྑུ་ཀོ་པི ར་ཏྟིཾ ཨ་ནྡྷོ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨ་ན་ནྡྷེ་ནེ་ཝ ཨ་ནྡྷེ་ན ཝི་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ར་ཉྙེ་པི གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ པི་ཎྜཱ་ཡ ཙ་ར་ནྟེ་ན་པི ར་ཛ་ནཱི་ཡེ་སུ རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཨ་ནྡྷེ་ན བ་དྷི་རེ་ན མཱུ་གེ་ན ཝི་ཡ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ན ནི་མི་ཏྟཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ, ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ནཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་རེ་ན མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ཡ་ནེ་ན –
‘ཙ་ཀྑུ་མཱ་སྶ ཡ་ཐཱ ཨ་ནྡྷོ, སོ་ཏ་ཝཱ བ་དྷི་རོ ཡ་ཐཱ;
པ་ཉྙ་ཝཱ་སྶ [ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཝ་སྶ (སཱི. པཱི.)] ཡ་ཐཱ མཱུ་གོ, བ་ལ་ཝཱ དུ་བྦ་ལོ་རི་ཝ;
ཨ་ཏྟ་ཨ་ཏྠེ [ཨ་ཐ ཨ་ཏྠེ (སཱི. པཱི.)] ས་མུ་པྤ་ནྣེ, ས་ཡེ་ཐ མ་ཏ་སཱ་ཡི་ཀ’ནྟི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་ཀྐུ་ཊོ ལེ་ཌྜུ་ད་ཎྜ་ལ་གུ་ལ༹་མུ་གྒ་རེ་ཧི པ་རི་པཱ་ཏི་ཡ་ནྟོ་པི ས་ཀཾ གེ་ཧཾ ན ཝི་ཛ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཙཱི་ཝ་ར་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན་པི ན་ཝ་ཀ་མྨཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན་པི ཝ་ཏྟ་པྤ་ཊི་ཝ་ཏྟཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན་པི ཨུ་དྡི་ས་ནྟེ་ན་པི ཨུ་དྡི་སཱ་པེ་ནྟེ་ན་པི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ན ཝི་ཛ་ཧི་ཏ་བྦོ, ས་ཀཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནོ གེ་ཧཾ, ཡ་དི་དཾ ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སྶ པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝེ་ན ‘ཀོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ གོ་ཙ་རོ ས་ཀོ པེ་ཏྟི་ཀོ ཝི་ས་ཡོ? ཡ་དི་དཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ’ཏི. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་རེ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ་པི –
‘‘‘ཡ་ཐཱ སུ་ད་ནྟོ མཱ་ཏ་ངྒོ, ས་ཀཾ སོ་ཎྜཾ ན མ་དྡ་ཏི;
བྷ་ཀྑཱ་བྷ་ཀྑཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ཏྟ་ནོ ཝུ་ཏྟི་ཀ་པྤ་ནཾ.
‘‘‘ཏ་ཐེ་ཝ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟེ་ན, ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཝཱ པ་ན;
ཛི་ན་ཝ་ཙ་ནཾ ན མ་དྡི་ཏ་བྦཾ, མ་ན་སི་ཀཱ་ར་ཝ་རུ་ཏྟ་མ’’’ནྟི.
ཀུ་ཀྐུ་ཊ་ངྒ་པ་ཉྷོ དུ་ཏི་ཡོ.
༣. ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ངྒ་པ་ཉྷོ
༣. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་ལ་ནྡ་ཀོ པ་ཊི་ས་ཏྟུ་མྷི ཨོ་པ་ཏ་ནྟེ ན་ངྒུ་ཊྛཾ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ན་ངྒུ་ཊྛ་ལ་གུ་ལེ༹་ན པ་ཊི་ས་ཏྟུཾ པ་ཊི་བཱ་ཧ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཀི་ལེ་ས་ས་ཏྟུ་མྷི ཨོ་པ་ཏ་ནྟེ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་གུ་ལ༹ཾ པ་པྥོ་ཊེ་ཏྭཱ མ་ཧ་ནྟཾ ཀ་ཏྭཱ ཏེ་ནེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་གུ་ལེ༹་ན ས་བྦ་ཀི་ལེ་སཱ པ་ཊི་བཱ་ཧི་ཏ་བྦཱ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་རེ་ན ཙཱུ་ལ༹་པ་ནྠ་ཀེ་ན –
‘ཡ་དཱ ཀི་ལེ་སཱ ཨོ་པ་ཏ་ནྟི, སཱ་མ་ཉྙ་གུ་ཎ་དྷཾ་ས་ནཱ;
ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་ལ་གུ་ལེ༹་ན, ཧ་ནྟ་བྦཱ ཏེ པུ་ན་པྤུ་ན’’’ནྟི.
ཀ་ལ་ནྡ་ཀ་ངྒ་པ་ཉྷོ ཏ་ཏི་ཡོ.
༤. དཱི་པི་ནི་ཡ་ངྒ་པ་ཉྷོ
༤. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘དཱི་པི་ནི་ཡཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དཱི་པི་ནཱི ས་ཀིཾ ཡེ་ཝ ག་བྦྷཾ ག་ཎྷཱ་ཏི, ན པུ་ན་པྤུ་ནཾ པུ་རི་སཾ ཨུ་པེ་ཏི? ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏིཾ པ་ཊི་ས་ནྡྷིཾ ཨུ་པྤ་ཏྟིཾ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻཾ ཙུ་ཏིཾ བྷེ་དཾ ཁ་ཡཾ ཝི་ནཱ་སཾ སཾ་སཱ་ར་བྷ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ས་མཾ ས་མྤཱི་ལི༹་ཏཾ དི་སྭཱ ‘པུ་ན་བྦྷ་ཝེ ན་པྤ་ཊི་ས་ནྡ་ཧི་སྶཱ་མཱི’ཏི ཡོ་ནི་སོ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དཱི་པི་ནི་ཡཱ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝེ་ན སུ་ཏྟ་ནི་པཱ་ཏེ དྷ་ནི་ཡ་གོ་པཱ་ལ་ཀ་སུ་ཏྟེ –
‘‘‘ཨུ་ས་བྷོ་རི་ཝ ཚེ་ཏྭ བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི, ནཱ་གོ པཱུ་ཏི་ལ་ཏཾ་ཝ དཱ་ལ་ཡི་ཏྭཱ;
ནཱ་ཧཾ པུ་ནུ་པེ་སྶཾ ག་བྦྷ་སེ་ཡྻཾ, ཨ་ཐ ཙེ པ་ཏྠ་ཡ་སཱི པ་ཝ་སྶ དེ་ཝཱ’’’ཏི.
དཱི་པི་ནི་ཡ་ངྒ་པ་ཉྷོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.
༥. དཱི་པི་ཀ་ངྒ་པ་ཉྷོ
༥. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘དཱི་པི་ཀ་སྶ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’ཏི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནི དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དཱི་པི་ཀོ ཨ་ར་ཉྙེ ཏི་ཎ་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ ཝ་ན་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ པ་བྦ་ཏ་ག་ཧ་ནཾ ཝཱ ནི་སྶཱ་ཡ ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ མི་གེ ག་ཎྷཱ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཝི་ཝེ་ཀཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ ཝི་ཛ་ན་ཝཱ་ཏཾ མ་ནུ་སྶ་རཱ་ཧ་སེ་ཡྻ་ཀཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སཱ་རུ་པྤཾ; ཝི་ཝེ་ཀཾ སེ་ཝ་མཱ་ནོ ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གཱི ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཚ་ལ༹་བྷི་ཉྙཱ་སུ ཙ ཝ་སི་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དཱི་པི་ཀ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་རེ་ཧི དྷ་མྨ་ས་ངྒཱ་ཧ་ཀེ་ཧི –
‘‘‘ཡ་ཐཱ་པི དཱི་པི་ཀོ ནཱ་མ, ནི་ལཱི་ཡི་ཏྭཱ ག་ཎྷ་ཏེ [ག་ཎྷ་ཏཱི (སཱི. པཱི.)] མི་གེ;
ཏ་ཐེ་ཝཱ་ཡཾ བུ་དྡྷ་པུ་ཏྟོ, ཡུ་ཏྟ་ཡོ་གོ ཝི་པ་སྶ་ཀོ;
ཨ་ར་ཉྙཾ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ་ན, ག་ཎྷཱ་ཏི ཕ་ལ་མུ་ཏྟ་མ’ནྟི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དཱི་པི་ཀོ ཡཾ ཀི་ཉྩི པ་སུཾ ཝ་དྷི་ཏྭཱ ཝཱ་མེ་ན པ་སྶེ་ན པ་ཏི་ཏཾ ན བྷ་ཀྑེ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཝེ་ལུ༹་དཱ་ནེ་ན ཝཱ པ་ཏྟ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ པུ་པྥ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ཕ་ལ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ སི་ནཱ་ན་དཱ་ནེ་ན ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ཙུ་ཎྞ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ མུ་ཁོ་ད་ཀ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ཙཱ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ་ཡ ཝཱ མུ་གྒ་སུ་པྱ་ཏཱ་ཡ [མུ་གྒ་སུ་པྤ་ཏཱ་ཡ (སཱི. པཱི.)] ཝཱ པཱ་རི་བྷ་ཊ [པཱ་རི་བྷ་ཊྚ་ཏཱ་ཡ (སཱི. པཱི.)] ཡ་ཏཱ་ཡ ཝཱ ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནཱི་ཡེ་ན ཝཱ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨེ་ན ཝཱ དཱུ་ཏ་ཀ་མྨེ་ན ཝཱ པ་ཧི་ཎ་ག་མ་ནེ་ན ཝཱ པི་ཎྜ་པ་ཊི་པི་ཎྜེ་ན ཝཱ དཱ་ནཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ན ཝཱ ཝ་ཏྠུ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝཱ ན་ཀྑ་ཏྟ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ ཝཱ ཨ་ངྒ་ཝི་ཛྫཱ་ཡ [ན་ག་ཝི་ཛྫཱ་ཡ (ཀ.)] ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་ཉྙ་ཏ་རེ་ན ཝཱ བུ་དྡྷ་པྤ་ཊི་ཀུ་ཊྛེ་ན མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ནི་པྥཱ་དི་ཏཾ བྷོ་ཛ་ནཾ ན བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ [པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཾ (སཱི. པཱི.)] ཝཱ་མེ་ན པ་སྶེ་ན པ་ཏི་ཏཾ པ་སུཾ ཝི་ཡ དཱི་པི་ཀོ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, དཱི་པི་ཀ་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་རེ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ –
‘‘‘ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཝི་པྥཱ་རཱ, ཨུ་པྤ་ནྣཾ མ་དྷུ་པཱ་ཡ་སཾ;
ས་ཙེ བྷུ་ཏྟོ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཧཾ, སཱ་ཛཱི་ཝོ ག་ར་ཧི་ཏོ མ་མ.
‘‘‘ཡ་དི་པི མེ ཨ་ནྟ་གུ་ཎཾ, ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧཱི ཙ་རེ;
ནེ་ཝ བྷི་ནྡེ་ཡྻ་མཱ་ཛཱི་ཝཾ, ཙ་ཛ་མཱ་ནོ་པི ཛཱི་ཝི་ཏ’’’ནྟི.
དཱི་པི་ཀ་ངྒ་པ་ཉྷོ པ་ཉྩ་མོ.
༦. ཀུ་མྨ་ངྒ་པ་ཉྷོ
༦. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘ཀུ་མྨ་སྶ པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’ཏི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྨོ ཨུ་ད་ཀ་ཙ་རོ ཨུ་ད་ཀེ་ཡེ་ཝ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤི་ནཱ མེ་ཏྟཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྨ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྨོ ཨུ་ད་ཀེ ཨུ་པྤི་ལ་ཝ་ནྟོ སཱི་སཾ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཡ་དི ཀོ་ཙི པ་སྶ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་མུ་ཛྫ་ཏི གཱ་ལ༹ྷ་མོ་གཱ་ཧ་ཏི ‘མཱ མཾ ཏེ པུ་ན པ་སྶེ་ཡྻུ’ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཀི་ལེ་སེ་སུ ཨོ་པ་ཏ་ནྟེ་སུ ཨཱ་ར་མྨ་ཎ་ས་རེ ནི་མུ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ གཱ་ལ༹ྷ་མོ་གཱ་ཧི་ཏ་བྦཾ ‘མཱ མཾ ཀི་ལེ་སཱ པུ་ན པ་སྶེ་ཡྻུ’ནྟི. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྨ་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྨོ ཨུ་ད་ཀ་ཏོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཏཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ནི་ས་ཛྫ་ཊྛཱ་ན་ས་ཡ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ཏོ མཱ་ན་སཾ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནེ མཱ་ན་སཾ ཨོ་ཏཱ་པེ་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྨ་སྶ ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྨོ པ་ཐ་ཝིཾ ཁ་ཎི་ཏྭཱ ཝི་ཝི་ཏྟེ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་སི་ལོ་ཀཾ པ་ཛ་ཧི་ཏྭཱ སུ་ཉྙཾ ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཀཱ་ན་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ ཨ་པྤ་ས་དྡཾ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ པ་ཝི་ཝི་ཏྟ་མོ་གཱ་ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཝི་ཏྟེ ཡེ་ཝ ཝཱ་སཾ ཨུ་པ་ག་ནྟ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྨ་སྶ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་རེ་ན ཨུ་པ་སེ་ནེ་ན ཝ་ངྒ་ནྟ་པུ་ཏྟེ་ན –
‘‘‘ཝི་ཝི་ཏྟཾ ཨ་པྤ་ནི་གྒྷོ་སཾ, ཝཱ་ལ༹་མི་ག་ནི་སེ་ཝི་ཏཾ;
སེ་ཝེ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷི་ཀྑུ, པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་ཀཱ་ར་ཎཱ’ཏི.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྨོ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ ཡ་དི ཀ་ཉྩི པ་སྶ་ཏི ཝཱ, ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི ཝཱ, སོ་ཎྜི་པ་ཉྩ་མཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི ས་ཀེ ཀ་པཱ་ལེ ནི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨ་པྤོ་སྶུ་ཀྐོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏོ ཏི་ཊྛ་ཏི ཀཱ་ཡ་མ་ནུ་ར་ཀྑ་ནྟོ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ས་བྦ་ཏྠ རཱུ་པ་ས་དྡ་ག་ནྡྷ་ར་ས་ཕོ་ཊྛ་བྦ་དྷ་མྨེ་སུ ཨཱ་པ་ཏ་ནྟེ་སུ ཚ་སུ དྭཱ་རེ་སུ སཾ་ཝ་ར་ཀ་ཝཱ་ཊཾ ཨ་ནུ་གྒྷཱ་ཊེ་ཏྭཱ མཱ་ན་སཾ ས་མོ་ད་ཧི་ཏྭཱ སཾ་ཝ་རཾ ཀ་ཏྭཱ ས་ཏེ་ན ས་མྤ་ཛཱ་ནེ་ན ཝི་ཧཱ་ཏ་བྦཾ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཨ་ནུ་ར་ཀྑ་མཱ་ནེ་ན. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀུ་མྨ་སྶ པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝེ་ན སཾ་ཡུ་ཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ་ཝ་རེ ཀུ་མྨཱུ་པ་མ་སུ་ཏྟ་ནྟེ –
‘‘‘ཀུ་མྨོ་ཝ ཨ་ངྒཱ་ནི ས་ཀེ ཀ་པཱ་ལེ, ས་མོ་ད་ཧཾ བྷི་ཀྑུ མ་ནོ་ཝི་ཏ་ཀྐེ;
ཨ་ནི་སྶི་ཏོ ཨ་ཉྙ་མ་ཧེ་ཋ་ཡཱ་ནོ, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ་ནཱུ་པ་ཝ་དེ་ཡྻ ཀ་ཉྩཱི’’’ཏི.
ཀུ་མྨ་ངྒ་པ་ཉྷོ ཚ་ཊྛོ.
༧. ཝཾ་ས་ངྒ་པ་ཉྷོ
༧. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘ཝཾ་ས་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝཾ་སོ ཡ་ཏྠ ཝཱ་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏི, ནཱ་ཉྙ་ཏྠ་མ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཡཾ བུ་དྡྷེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བྷཱ་སི་ཏཾ ན་ཝ་ངྒཾ ས་ཏྠུ སཱ་ས་ནཾ, ཏཾ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫེ ཋ་ཏྭཱ ས་མ་ཎ་དྷ་མྨཾ ཡེ་ཝ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝཾ་ས་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ མ་ཧཱ་རཱ་ཛ ཐེ་རེ་ན རཱ་ཧུ་ལེ་ན –
‘‘‘ན་ཝ་ངྒཾ བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ, ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ཏྭཱ་ན ས་བྦ་དཱ;
ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་སྨིཾ, ཋ་ཏྭཱ་པཱ་ཡཾ ས་མུ་ཏྟ་རི’’’ནྟི.
ཝཾ་ས་ངྒ་པ་ཉྷོ ས་ཏྟ་མོ.
༨. ཙཱ་པ་ངྒ་པ་ཉྷོ
༨. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘ཙཱ་པ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’ནྟི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཾ ཏཾ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙཱ་པོ སུ་ཏ་ཙྪི་ཏོ ན་མི་ཏོ [མི་ཏོ (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཡཱ་ཝ་གྒ་མཱུ་ལཾ ས་མ་ཀ་མེ་ཝ ཨ་ནུ་ན་མ་ཏི ན་པྤ་ཊི་ཏྠ་མྦྷ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཐེ་ར་ན་ཝ་མ་ཛ྄ཛྷི་མ་ས་མ་ཀེ་སུ ཨ་ནུ་ན་མི་ཏ་བྦཾ ན་པྤ་ཊི་ཕ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙཱ་པ་སྶ ཨེ་ཀཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དེ་ཝཱ་ཏི་དེ་ཝེ་ན ཝི་དྷུ་ར [པུ་ཎྞ་ཀ] ཛཱ་ཏ་ཀེ –
‘‘‘ཙཱ་པོ་ཝཱུ་ནུ་ད་རོ དྷཱི་རོ, ཝཾ་སོ ཝཱ་པི པ་ཀ་མྤ་ཡེ [ཙཱ་པོ ཝཱ ནུ་ན མེ དྷཱི་རོ, ཝཾ་སོ་ཝ ཨ་ནུ་ལོ་མ་ཡཾ (སཱི. པཱི. ཀ.)];
པ་ཊི་ལོ་མཾ ན ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ས རཱ་ཛ་ཝ་ས་ཏིཾ ཝ་སེ’’’ཏི.
ཙཱ་པ་ངྒ་པ་ཉྷོ ཨ་ཊྛ་མོ.
༩. ཝཱ་ཡ་ས་ངྒ་པ་ཉྷོ
༩. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘ཝཱ་ཡ་ས་སྶ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’ཏི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནི དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝཱ་ཡ་སོ ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏོ ཡ་ཏྟ་པྤ་ཡ་ཏྟོ ཙ་ར་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཨཱ་ས་ངྐི་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏེ་ན ཡ་ཏྟ་པ་ཡ་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ སཾ་ཝུ་ཏེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཙ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝཱ་ཡ་ས་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝཱ་ཡ་སོ ཡཾ ཀི་ཉྩི བྷོ་ཛ་ནཾ དི་སྭཱ ཉཱ་ཏཱི་ཧི སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ཡེ ཏེ ལཱ་བྷཱ དྷ་མྨི་ཀཱ དྷ་མྨ་ལ་དྡྷཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ པ་ཏྟ་པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣ་མ་ཏྟ་མྤི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ་ཧི ལཱ་བྷེ་ཧི པ་ཊི་ཝི་བྷ་ཏྟ་བྷོ་གི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝཱ་ཡ་ས་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་རེ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ –
‘‘‘ས་ཙེ མེ ཨུ་པ་ནཱ་མེ་ནྟི, ཡ་ཐཱ་ལ་དྡྷཾ ཏ་པ་སྶི་ནོ;
ས་བྦེ སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ་ན, ཏ་ཏོ བྷུ་ཉྫཱ་མི བྷོ་ཛ་ན’’’ནྟི.
ཝཱ་ཡ་ས་ངྒ་པ་ཉྷོ ན་ཝ་མོ.
༡༠. མ་ཀྐ་ཊ་ངྒ་པ་ཉྷོ
༡༠. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ‘མ་ཀྐ་ཊ་སྶ དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’ཏི ཡཾ ཝ་དེ་སི, ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཏཱ་ནི དྭེ ཨ་ངྒཱ་ནི ག་ཧེ་ཏ་བྦཱ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཀྐ་ཊོ ཝཱ་ས་མུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཏ་ཐཱ་རཱུ་པེ ཨོ་ཀཱ་སེ མ་ཧ་ཏི་མ་ཧཱ་རུ་ཀྑེ པ་ཝི་ཝི་ཏྟེ ས་བྦ་ཊྛ་ཀ་སཱ་ཁེ [ས་བྦ་ཏྠ་ཀ་སཱ་ཁེ (སྱཱ.), ས་བྦ་ཊྛ་སཱ་ཁེ (ཀ.)] བྷཱི་རུ་ཏྟཱ་ཎེ ཝཱ་ས་མུ་པ་ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན ལ་ཛྫིཾ པེ་ས་ལཾ སཱི་ལ་ཝ་ནྟཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨཾ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཾ དྷ་མྨ་དྷ་རཾ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རཾ པི་ཡཾ ག་རུ་བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡཾ ཝ་ཏྟཱ་རཾ ཝ་ཙ་ན་ཀྑ་མཾ ཨོ་ཝཱ་ད་ཀཾ ཝི་ཉྙཱ་པ་ཀཾ ས་ནྡ་སྶ་ཀཾ ས་མཱ་ད་པ་ཀཾ ས་མུ་ཏྟེ་ཛ་ཀཾ ས་མྤ་ཧཾ་ས་ཀཾ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཀ་ལྱཱ་ཎ་མི་ཏྟཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་རི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཀྐ་ཊ་སྶ པ་ཋ་མཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཀྐ་ཊོ རུ་ཀྑེ ཡེ་ཝ ཙ་ར་ཏི ཏི་ཊྛ་ཏི ནི་སཱི་ད་ཏི, ཡ་དི ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མ་ཏི, ཏ་ཏྠེ་ཝ ར་ཏྟིཾ ཝཱ་ས་མ་ནུ་བྷ་ཝ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ་གི་ནཱ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རེ་ན པ་ཝ་ནཱ་བྷི་མུ་ཁེ་ན བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, པ་ཝ་ནེ ཡེ་ཝ ཋཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ནི་ས་ཛྫཱ་ས་ཡ་ནཾ ནི་དྡཾ ཨོ་ཀྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཏ་ཏྠེ་ཝ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ན་མ་ནུ་བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ. ཨི་དཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཀྐ་ཊ་སྶ དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ངྒཾ ག་ཧེ་ཏ་བྦཾ. བྷཱ་སི་ཏ་མྤེ་ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཐེ་རེ་ན སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན དྷ་མྨ་སེ་ནཱ་པ་ཏི་ནཱ –
‘‘‘ཙ་ངྐ་མ་ནྟོ་པི ཏི་ཊྛ་ནྟོ, ནི་ས་ཛྫཱ་ས་ཡ་ནེ་ན ཝཱ;
པ་ཝ་ནེ སོ་བྷ་ཏེ བྷི་ཀྑུ, པ་ཝ་ན་ནྟཾ་ཝ ཝ་ཎྞི་ཏ’’’ནྟི.
མ་ཀྐ་ཊ་ངྒ་པ་ཉྷོ ད་ས་མོ.
ག་དྲ་བྷ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ག་དྲ་བྷོ ཙེ་ཝ [གྷོ་ར་སྶ་རོ ཙ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཀུ་ཀྐུ་ཊོ, ཀ་ལ་ནྡོ དཱི་པི་ནི དཱི་པི་ཀོ;
ཀུ་མྨོ ཝཾ་སོ ཙ ཙཱ་པོ ཙ, ཝཱ་ཡ་སོ ཨ་ཐ མ་ཀྐ་ཊོ་ཏི.