༩. ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཉྷོ
༩. ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཀིཾ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨུ་དཱ་ཧུ དུ་ཀྑེ་ན མི་སྶ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནི་བྦཱ་ནཾ, དུ་ཀྑེ་ན ཨ་མི་སྶ’’ནྟི.
‘‘ན མ་ཡཾ ཏཾ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཝ་ཙ་ནཾ ས་དྡ་ཧཱ་མ ‘ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ནི་བྦཱ་ན’ནྟི, ཨེ་ཝ་མེ་ཏྠ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, པ་ཙྩེ་མ ‘ནི་བྦཱ་ནཾ དུ་ཀྑེ་ན མི་སྶ’ནྟི, ཀཱ་ར་ཎ་ཉྩེ་ཏྠ ཨུ་པ་ལ་བྷཱ་མ ‘ནི་བྦཱ་ནཾ དུ་ཀྑེ་ན མི་སྶ’ནྟི. ཀ་ཏ་མཾ ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ? ཡེ ཏེ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི, ཏེ་སཾ དི་སྶ་ཏི ཀཱ་ཡ་སྶ ཙ ཙི་ཏྟ་སྶ ཙ ཨཱ་ཏཱ་པོ པ་རི་ཏཱ་པོ ཋཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ནི་ས་ཛྫཱ་ས་ཡ་ནཱ་ཧཱ་ར་པ་རི་གྒ་ཧོ མི་དྡྷ་སྶ ཙ ཨུ་པ་རོ་དྷོ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པཱི་ལ༹་ནཾ དྷ་ན་དྷ་ཉྙ་པི་ཡ་ཉཱ་ཏི་མི་ཏྟ་པྤ་ཛ་ཧ་ནཾ. ཡེ ཀེ་ཙི ལོ་ཀེ སུ་ཁི་ཏཱ སུ་ཁ་ས་མ་པྤི་ཏཱ, ཏེ ས་བྦེ་པི པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ཨཱ་ཡ་ཏ་ནེ ར་མེ་ནྟི བྲཱུ་ཧེ་ནྟི, མ་ནཱ་པི་ཀ་མ་ནཱ་པི་ཀ་བ་ཧུ་ཝི་དྷ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟེ་ན རཱུ་པེ་ན ཙ་ཀྑུཾ ར་མེ་ནྟི བྲཱུ་ཧེ་ནྟི, མ་ནཱ་པི་ཀ་མ་ནཱ་པི་ཀ་གཱི་ཏ་ཝཱ་དི་ཏ་བ་ཧུ་ཝི་དྷ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ས་དྡེ་ན སོ་ཏཾ ར་མེ་ནྟི བྲཱུ་ཧེ་ནྟི, མ་ནཱ་པི་ཀ་མ་ནཱ་པི་ཀ་པུ་པྥ་ཕ་ལ་པ་ཏྟ་ཏ་ཙ་མཱུ་ལ་སཱ་ར་བ་ཧུ་ཝི་དྷ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ག་ནྡྷེ་ན གྷཱ་ནཾ ར་མེ་ནྟི བྲཱུ་ཧེ་ནྟི, མ་ནཱ་པི་ཀ་མ་ནཱ་པི་ཀ་ཁ་ཛྫ་བྷོ་ཛྫ་ལེ་ཡྻ་པེ་ཡྻ་སཱ་ཡ་ནཱི་ཡ་བ་ཧུ་ཝི་དྷ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ར་སེ་ན ཛི་ཝ྄ཧཾ ར་མེ་ནྟི བྲུ་ཧེ་ནྟི, མ་ནཱ་པི་ཀ་མ་ནཱ་པི་ཀ་ས་ཎྷ་སུ་ཁུ་མ་མུ་དུ་མ་དྡ་ཝ་བ་ཧུ་ཝི་དྷ་སུ་བྷ་ནི་མི་ཏྟེ་ན ཕ་སྶེ་ན ཀཱ་ཡཾ ར་མེ་ནྟི བྲཱུ་ཧེ་ནྟི, མ་ནཱ་པི་ཀ་མ་ནཱ་པི་ཀ་ཀ་ལྱཱ་ཎ་པཱ་པ་ཀ་སུ་བྷཱ་སུ་བྷ་བ་ཧུ་ཝི་དྷ་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ན་སི་ཀཱ་རེ་ན མ་ནཾ ར་མེ་ནྟི བྲཱུ་ཧེ་ནྟི. ཏུ་མྷེ ཏཾ ཙ་ཀྑུ་སོ་ཏ་གྷཱ་ན་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཀཱ་ཡ་མ་ནོ་བྲཱུ་ཧ་ནཾ ཧ་ན་ཐ ཨུ་པ་ཧ་ན་ཐ, ཚི་ནྡ་ཐ ཨུ་པ་ཙྪི་ནྡ་ཐ, རུ་ནྡྷ་ཐ ཨུ་པ་རུ་ནྡྷ་ཐ. ཏེ་ན ཀཱ་ཡོ་པི པ་རི་ཏ་པ་ཏི, ཙི་ཏྟ་མྤི པ་རི་ཏ་པ་ཏི, ཀཱ་ཡེ པ་རི་ཏ་ཏྟེ ཀཱ་ཡི་ཀ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་དི་ཡ་ཏི, ཙི་ཏྟེ པ་རི་ཏ་ཏྟེ ཙེ་ཏ་སི་ཀ་དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི. ན་ནུ མཱ་ག་ཎྜི་ཡོ་པི [མཱ་ག་ནྡི་ཡོ་པི (སཱི. པཱི.)] པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ག་ར་ཧ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ ‘བྷཱུ་ན་ཧུ [བྷཱུ་ཏ་ཧ་ཙྩོ (པཱི.), བྷཱུ་ན་ཧ་ཙྩོ (ཀ.)] ས་མ་ཎོ གོ་ཏ་མོ’ཏི. ཨི་ད་མེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ, ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཀཱ་ར་ཎེ་ན བྲཱུ་མི ‘ནི་བྦཱ་ནཾ དུ་ཀྑེ་ན མི་སྶ’’’ནྟི.
‘‘ན ཧི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནི་བྦཱ་ནཾ དུ་ཀྑེ་ན མི་སྶཾ, ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ནི་བྦཱ་ནཾ. ཡཾ པ་ན ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྲཱུ་སི ‘ནི་བྦཱ་ནཾ དུ་ཀྑ’ནྟི, ནེ་ཏཾ དུ་ཀྑཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ནཱ་མ, ནི་བྦཱ་ན་སྶ པ་ན ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཨེ་སོ, ནི་བྦཱ་ན་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཨེ་ཏཾ, ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ཡེ་ཝ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ནི་བྦཱ་ནཾ, ན དུ་ཀྑེ་ན མི་སྶཾ. ཨེ་ཏྠ ཀཱ་ར་ཎཾ ཝ་དཱ་མི. ཨ་ཏྠི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རཱ་ཛཱུ་ནཾ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠི རཱ་ཛཱུ་ནཾ ར་ཛྫ་སུ་ཁ’’ནྟི. ‘‘ཨ་པི ནུ ཁོ ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ དུ་ཀྑེ་ན མི་སྶ’’ནྟི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀི་སྶ པ་ན ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, རཱ་ཛཱ་ནོ པ་ཙྩ་ནྟེ ཀུ་པི་ཏེ ཏེ་སཾ པ་ཙྩ་ནྟ་ནི་སྶི་ཏཱ་ནཾ པ་ཊི་སེ་དྷཱ་ཡ ཨ་མ་ཙྩེ་ཧི པ་རི་ཎཱ་ཡ་ཀེ་ཧི བྷ་ཊེ་ཧི བ་ལ་ཏྠེ་ཧི པ་རི་ཝུ་ཏཱ པ་ཝཱ་སཾ ག་ནྟྭཱ ཌཾ་ས་མ་ཀ་ས་ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་པ་ཊི་པཱི་ལི༹་ཏཱ ས་མ་ཝི་ས་མེ པ་རི་དྷཱ་ཝ་ནྟི, མ་ཧཱ་ཡུ་དྡྷ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟི, ཛཱི་ཝི་ཏ་སཾ་ས་ཡ་ཉྩ པཱ་པུ་ཎ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ནེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ ནཱ་མ, ར་ཛྫ་སུ་ཁ་སྶ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཨེ་སོ, དུ་ཀྑེ་ན, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, རཱ་ཛཱ་ནོ ར་ཛྫཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ དུ་ཀྑེ་ན ཨ་མི་སྶཾ, ཨ་ཉྙཾ ཏཾ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ, ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ན དུ་ཀྑེ་ན མི་སྶཾ. ཡེ པ་ན ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི, ཏེ ཀཱ་ཡ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཨཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཋཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ནི་ས་ཛྫཱ་ས་ཡ་ནཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ མི་དྡྷཾ ཨུ་པ་རུ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པ་ཊི་པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཉྩ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ དུ་ཀྑེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ནི་ཧ་ཏ་པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟཱ ཝི་ཡ རཱ་ཛཱ་ནོ ར་ཛྫ་སུ་ཁཾ. ཨེ་ཝཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ན དུ་ཀྑེ་ན མི་སྶཾ, ཨ་ཉྙཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑ་ནྟི.
‘‘ཨ་པ་ར་མྤི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཀཱ་ར་ཎཾ སུ་ཎོ་ཧི ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ན དུ་ཀྑེ་ན མི་སྶཾ, ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཉྙཾ ནི་བྦཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཏྠི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ སི་པྤ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ སི་པྤ་སུ་ཁཾ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠི ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ སི་པྤ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ སི་པྤ་སུ་ཁ’’ནྟི. ‘‘ཨ་པི ནུ ཁོ ཏཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སི་པྤ་སུ་ཁཾ དུ་ཀྑེ་ན མི་སྶ’’ནྟི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀི་སྶ པ་ན ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ [ཨི་དཾ པ་དཾ སཱི. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན་ཏྠི] ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ན་པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནེ་ན ཨུ་ད་ཀཱ་ཧ་ར་ཎ་གྷ་ར་ས་མྨ་ཛྫ་ན་ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ་མུ་ཁོ་ད་ཀཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ན ཨུ་ཙྪི་ཊྛ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎ་ཨུ་ཙྪཱ་ད་ན་ན་ཧཱ་པ་ན་པཱ་ད་པ་རི་ཀ་མྨེ་ན ས་ཀ་ཙི་ཏྟཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ར་ཙི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ནེ་ན དུ་ཀྑ་སེ་ཡྻཱ་ཡ ཝི་ས་མ་བྷོ་ཛ་ནེ་ན ཀཱ་ཡཾ ཨཱ་ཏཱ་པེ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ནེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, སི་པྤ་སུ་ཁཾ ནཱ་མ, སི་པྤ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ པུ་བྦ་བྷཱ་གོ ཨེ་སོ, དུ་ཀྑེ་ན, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ སི་པྤཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ སི་པྤ་སུ་ཁཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, སི་པྤ་སུ་ཁཾ དུ་ཀྑེ་ན ཨ་མི་སྶཾ, ཨ་ཉྙཾ ཏཾ སི་པྤ་སུ་ཁཾ, ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑ’’ནྟི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ན དུ་ཀྑེ་ན མི་སྶཾ. ཡེ པ་ན ཏཾ ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟི, ཏེ ཀཱ་ཡ་ཉྩ ཙི་ཏྟ་ཉྩ ཨཱ་ཏཱ་པེ་ཏྭཱ ཋཱ་ན་ཙ་ངྐ་མ་ནི་ས་ཛྫཱ་ས་ཡ་ནཱ་ཧཱ་རཾ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ མི་དྡྷཾ ཨུ་པ་རུ་ནྡྷི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་ཏ་ནཱ་ནི པ་ཊི་པཱི་ལེ༹་ཏྭཱ ཀཱ་ཡ་ཉྩ ཛཱི་ཝི་ཏ་ཉྩ པ་རི་ཙྩ་ཛི་ཏྭཱ དུ་ཀྑེ་ན ནི་བྦཱ་ནཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ནི་བྦཱ་ནཾ ཨ་ནུ་བྷ་ཝ་ནྟི, ཨཱ་ཙ་རི་ཡཱ ཝི་ཡ སི་པྤ་སུ་ཁཾ. ཨེ་ཝཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁཾ ནི་བྦཱ་ནཾ, ན དུ་ཀྑེ་ན མི་སྶཾ, ཨ་ཉྙཾ དུ་ཀྑཾ, ཨ་ཉྙཾ ནི་བྦཱ་ན’’ནྟི. ‘‘སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཨེ་ཝ་མེ་ཏཾ ཏ་ཐཱ ས་མྤ་ཊི་ཙྪཱ་མཱི’’ཏི.
ཨེ་ཀ་ནྟ་སུ་ཁ་ནི་བྦཱ་ན་པ་ཉྷོ ན་ཝ་མོ.