༦. ཝེ་ད་གཱུ་པ་ཉྷོ
༦. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཝེ་ད་གཱུ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཀོ པ་ནེ་ས, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་ད་གཱུ ནཱ་མཱ’’ཏི? ‘‘ཡོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཛཱི་ཝོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏི, སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡ་ཏི, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡ་ཏི, ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་ས་ཏི, མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཡ་ཐཱ མ་ཡཾ ཨི་དྷ པཱ་སཱ་དེ ནི་སི་ནྣཱ ཡེ་ན ཡེ་ན ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ པ་སྶི་ཏུཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན པ་སྶེ་ཡྻཱ་མ, པུ་ར་ཏྠི་མེ་ན་པི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན པ་སྶེ་ཡྻཱ་མ, པ་ཙྪི་མེ་ན་པི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན པ་སྶེ་ཡྻཱ་མ, ཨུ་ཏྟ་རེ་ན་པི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན པ་སྶེ་ཡྻཱ་མ, ད་ཀྑི་ཎེ་ན་པི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན པ་སྶེ་ཡྻཱ་མ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཛཱི་ཝོ ཡེ་ན ཡེ་ན དྭཱ་རེ་ན ཨི་ཙྪ་ཏི པ་སྶི་ཏུཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན དྭཱ་རེ་ན པ་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཐེ་རོ ཨཱ་ཧ ‘‘པ་ཉྩ་དྭཱ་རཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, བྷ་ཎི་སྶཱ་མི, ཏཾ སུ་ཎོ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི་ཀ་རོ་ཧི, ཡ་དི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཛཱི་ཝོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ པ་སྶ་ཏི, ཡ་ཐཱ མ་ཡཾ ཨི་དྷ པཱ་སཱ་དེ ནི་སི་ནྣཱ ཡེ་ན ཡེ་ན ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ པ་སྶི་ཏུཾ, ཏེ་ན ཏེ་ན ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན རཱུ་པཾ ཡེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻཱ་མ, པུ་ར་ཏྠི་མེ་ན་པི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན རཱུ་པཾ ཡེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻཱ་མ, པ་ཙྪི་མེ་ན་པི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན རཱུ་པཾ ཡེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻཱ་མ, ཨུ་ཏྟ་རེ་ན་པི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན རཱུ་པཾ ཡེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻཱ་མ, ད་ཀྑི་ཎེ་ན་པི ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་ན རཱུ་པཾ ཡེ་ཝ པ་སྶེ་ཡྻཱ་མ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཛཱི་ཝེ་ན སོ་ཏེ་ན་པི རཱུ་པཾ ཡེ་ཝ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ, གྷཱ་ནེ་ན་པི རཱུ་པཾ ཡེ་ཝ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ་པི རཱུ་པཾ ཡེ་ཝ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་ཡེ་ན་པི རཱུ་པཾ ཡེ་ཝ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ, མ་ན་སཱ་པི རཱུ་པཾ ཡེ་ཝ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ; ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི ས་དྡོ ཡེ་ཝ སོ་ཏ་བྦོ, གྷཱ་ནེ་ན་པི ས་དྡོ ཡེ་ཝ སོ་ཏ་བྦོ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ་པི ས་དྡོ ཡེ་ཝ སོ་ཏ་བྦོ, ཀཱ་ཡེ་ན་པི ས་དྡོ ཡེ་ཝ སོ་ཏ་བྦོ, མ་ན་སཱ་པི ས་དྡོ ཡེ་ཝ སོ་ཏ་བྦོ; ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི ག་ནྡྷོ ཡེ་ཝ གྷཱ་ཡི་ཏ་བྦོ, སོ་ཏེ་ན་པི ག་ནྡྷོ ཡེ་ཝ གྷཱ་ཡི་ཏ་བྦོ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ་པི ག་ནྡྷོ ཡེ་ཝ གྷཱ་ཡི་ཏ་བྦོ, ཀཱ་ཡེ་ན་པི ག་ནྡྷོ ཡེ་ཝ གྷཱ་ཡི་ཏ་བྦོ, མ་ན་སཱ་པི ག་ནྡྷོ ཡེ་ཝ གྷཱ་ཡི་ཏ་བྦོ; ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི ར་སོ ཡེ་ཝ སཱ་ཡི་ཏ་བྦོ, སོ་ཏེ་ན་པི ར་སོ ཡེ་ཝ སཱ་ཡི་ཏ་བྦོ, གྷཱ་ནེ་ན་པི ར་སོ ཡེ་ཝ སཱ་ཡི་ཏ་བྦོ, ཀཱ་ཡེ་ན་པི ར་སོ ཡེ་ཝ སཱ་ཡི་ཏ་བྦོ, མ་ན་སཱ་པི ར་སོ ཡེ་ཝ སཱ་ཡི་ཏ་བྦོ; ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཡེ་ཝ ཕུ་སི་ཏ་བྦཾ, སོ་ཏེ་ན་པི ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཡེ་ཝ ཕུ་སི་ཏ་བྦཾ, གྷཱ་ནེ་ན་པི ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཡེ་ཝ ཕུ་སི་ཏ་བྦཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ་པི ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཡེ་ཝ ཕུ་སི་ཏ་བྦཾ, མ་ན་སཱ་པི ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཡེ་ཝ ཕུ་སི་ཏ་བྦཾ; ཙ་ཀྑུ་ནཱ་པི དྷ་མྨཾ ཡེ་ཝ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, སོ་ཏེ་ན་པི དྷ་མྨཾ ཡེ་ཝ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, གྷཱ་ནེ་ན་པི དྷ་མྨཾ ཡེ་ཝ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ་པི དྷ་མྨཾ ཡེ་ཝ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཾ, ཀཱ་ཡེ་ན་པི དྷ་མྨཾ ཡེ་ཝ ཝི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ’’ནྟི? ‘‘ན ཧི བྷ་ནྟེ’’ཏི.
‘‘ན ཁོ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡུ་ཛྫ་ཏི པུ་རི་མེ་ན ཝཱ པ་ཙྪི་མཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཝཱ པུ་རི་མཾ, ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, མ་ཡཾ ཨི་དྷ པཱ་སཱ་དེ ནི་སི་ནྣཱ ཨི་མེ་སུ ཛཱ་ལ་ཝཱ་ཏ་པཱ་ནེ་སུ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏེ་སུ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན བ་ཧི་མུ་ཁཱ སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ རཱུ་པཾ པ་སྶཱ་མ, ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ ཛཱི་ཝེ་ནཱ་པི ཙ་ཀྑུ་དྭཱ་རེ་སུ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏེ་སུ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ རཱུ་པཾ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ, སོ་ཏེ་སུ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏེ་སུ…པེ… གྷཱ་ནེ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏེ…པེ… ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏཱ་ཡ…པེ… ཀཱ་ཡེ ཨུ་གྒྷཱ་ཊི་ཏེ མ་ཧ་ནྟེ་ན ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན སུ་ཊྛུ་ཏ་རཾ ས་དྡོ སོ་ཏ་བྦོ, ག་ནྡྷོ གྷཱ་ཡི་ཏ་བྦོ, ར་སོ སཱ་ཡི་ཏ་བྦོ, ཕོ་ཊྛ་བྦོ ཕུ་སི་ཏ་བྦོ’’ཏི? ‘‘ན ཧི བྷ་ནྟེ’’ཏི.
‘‘ན ཁོ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡུ་ཛྫ་ཏི པུ་རི་མེ་ན ཝཱ པ་ཙྪི་མཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཝཱ པུ་རི་མཾ, ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡཾ དི་ནྣོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཛཱ་ནཱ་སི ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ‘ཨ་ཡཾ དི་ནྣོ ནི་ཀྑ་མི་ཏྭཱ བ་ཧི་དྭཱ་ར་ཀོ་ཊྛ་ཀེ ཋི་ཏོ’’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཝཱ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་ཡཾ དི་ནྣོ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ ཏ་ཝ པུ་ར་ཏོ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཛཱ་ནཱ་སི ཏྭཾ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ‘ཨ་ཡཾ དི་ནྣོ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་སི་ཏྭཱ མ་མ པུ་ར་ཏོ ཋི་ཏོ’’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཨ་བྦྷ་ནྟ་རེ སོ ཛཱི་ཝོ ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སེ ནི་ཀྑི་ཏྟེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཨ་མྦི་ལ་ཏྟཾ ཝཱ ལ་ཝ་ཎ་ཏྟཾ ཝཱ ཏི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་ཊུ་ཀ་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་སཱ་ཡ་ཏྟཾ ཝཱ མ་དྷུ་ར་ཏྟཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, ཛཱ་ནེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཏེ ར་སེ ཨ་ནྟོ པ་ཝི་ཊྛེ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཨ་མྦི་ལ་ཏྟཾ ཝཱ ལ་ཝ་ཎ་ཏྟཾ ཝཱ ཏི་ཏྟ་ཀ་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་ཊུ་ཀ་ཏྟཾ ཝཱ ཀ་སཱ་ཡ་ཏྟཾ ཝཱ མ་དྷུ་ར་ཏྟཾ ཝཱ’’ཏི. ‘‘ན ཧི བྷ་ནྟེ’’ཏི.
‘‘ན ཁོ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡུ་ཛྫ་ཏི པུ་རི་མེ་ན ཝཱ པ་ཙྪི་མཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཝཱ པུ་རི་མཾ, ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀོ་ཙི་དེ་ཝ པུ་རི་སོ མ་དྷུ་གྷ་ཊ་ས་ཏཾ ཨཱ་ཧ་རཱ་པེ་ཏྭཱ མ་དྷུ་དོ་ཎིཾ པཱུ་རཱ་པེ་ཏྭཱ པུ་རི་ས་སྶ མུ་ཁཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ [པི་ད་ཧི་ཏྭཱ་ཝ (ཀ.)] མ་དྷུ་དོ་ཎི་ཡཱ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ, ཛཱ་ནེ་ཡྻ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སོ པུ་རི་སོ མ་དྷུཾ ས་མྤ་ནྣཾ ཝཱ ན ས་མྤ་ནྣཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ན ཧི བྷ་ནྟེ’’ཏི. ‘‘ཀེ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ན ཧི ཏ་སྶ, བྷ་ནྟེ, མུ་ཁེ མ་དྷུ པ་ཝི་ཊྛ’’ནྟི.
‘‘ན ཁོ ཏེ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡུ་ཛྫ་ཏི པུ་རི་མེ་ན ཝཱ པ་ཙྪི་མཾ, པ་ཙྪི་མེ་ན ཝཱ པུ་རི་མ’’ནྟི. ‘‘ནཱ་ཧཾ པ་ཊི་བ་ལོ ཏ་ཡཱ ཝཱ་དི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ས་ལླ་པི་ཏུཾ; སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཏྠཾ ཛ་པྤེ་ཧཱི’’ཏི.
ཐེ་རོ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ་ཡ ཀ་ཐཱ་ཡ རཱ་ཛཱ་ནཾ མི་ལི་ནྡཾ ས་ཉྙཱ་པེ་སི – ‘‘ཨི་དྷ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཙ་ཀྑུ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ རཱུ་པེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ དྷ་མྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཧེ་ཏྠ ཝེ་ད་གཱུ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, སོ་ཏ་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ ས་དྡེ ཙ…པེ… མ་ན་ཉྩ པ་ཊི་ཙྩ དྷ་མྨེ ཙ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི མ་ནོ་ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཏཾ་ས་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཕ་སྶོ ཝེ་ད་ནཱ ས་ཉྙཱ ཙེ་ཏ་ནཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཏཱ ཛཱི་ཝི་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ མ་ན་སི་ཀཱ་རོ་ཏི ཨེ་ཝ་མེ་ཏེ དྷ་མྨཱ པ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ནྟི, ན ཧེ་ཏྠ ཝེ་ད་གཱུ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཀ་ལློ་སི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ནཱ’’ཏི.
ཝེ་ད་གཱུ་པ་ཉྷོ ཚ་ཊྛོ.