༣. ཉཱ་ཎ་པ་ཉྙཱ་པ་ཉྷོ
༣. རཱ་ཛཱ ཨཱ་ཧ ‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཡ་སྶ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་སྶ པ་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡ་སྶ ཉཱ་ཎཾ ཨུ་པྤ་ནྣཾ, ཏ་སྶ པ་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ, བྷ་ནྟེ, ཡ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ སཱ ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ སཱ ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་སྶ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཏ་ཉྙེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ སཱ ཡེ་ཝ པ་ཉྙཱ ཨུ་པྤ་ནྣཱ, ཀིཾ ས་མྨུ་ཡ྄ཧེ་ཡྻ སོ, ཨུ་དཱ་ཧུ ན ས་མྨུ་ཡ྄ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཀ་ཏྠ་ཙི, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་མྨུ་ཡ྄ཧེ་ཡྻ, ཀ་ཏྠ་ཙི ན ས་མྨུ་ཡ྄ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཧིཾ, བྷ་ནྟེ, ས་མྨུ་ཡ྄ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏ་པུ་བྦེ་སུ ཝཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, སི་པྤ་ཊྛཱ་ནེ་སུ, ཨ་ག་ཏ་པུ་བྦཱ་ཡ ཝཱ དི་སཱ་ཡ, ཨ་སྶུ་ཏ་པུ་བྦཱ་ཡ ཝཱ ནཱ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྨུ་ཡ྄ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘ཀུ་ཧིཾ ན ས་མྨུ་ཡ྄ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཡཾ ཁོ པ་ན, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཝཱ ‘དུ་ཀྑ’ནྟི ཝཱ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི ཝཱ, ཏ་ཧིཾ ན ས་མྨུ་ཡ྄ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི. ‘‘མོ་ཧོ པ་ན་སྶ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘མོ་ཧོ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཉཱ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟེ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཨོ་པ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཀོ་ཙི་དེ་ཝ པུ་རི་སོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་གེ་ཧེ པ་དཱི་པཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཡྻ, ཏ་ཏོ ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷེ་ཡྻ, ཨཱ་ལོ་ཀོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཉཱ་ཎེ ཨུ་པྤ་ནྣ་མ་ཏྟེ མོ་ཧོ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘པ་ཉྙཱ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ཧིཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘པ་ཉྙཱ་པི ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ཀི་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡཾ པ་ན ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཝཱ ‘དུ་ཀྑ’ནྟི ཝཱ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི ཝཱ, ཏཾ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ན, ཡཾ པ་ནེ་ཏཾ བྲཱུ་སི ‘པ་ཉྙཱ ས་ཀི་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡཾ པ་ན ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཝཱ ‘དུ་ཀྑ’ནྟི ཝཱ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི ཝཱ, ཏཾ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’ཏི, ཏ་སྶ ཨོ་པ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཡོ ཀོ་ཙི པུ་རི་སོ ར་ཏྟིཾ ལེ་ཁཾ པེ་སེ་ཏུ་ཀཱ་མོ ལེ་ཁ་ཀཾ པ་ཀྐོ་སཱ་པེ་ཏྭཱ པ་དཱི་པཾ ཨཱ་རོ་པེ་ཏྭཱ ལེ་ཁཾ ལི་ཁཱ་པེ་ཡྻ, ལི་ཁི་ཏེ པ་ན ལེ་ཁེ པ་དཱི་པཾ ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཡྻ, ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་པི་ཏེ་པི པ་དཱི་པེ ལེ་ཁཾ ན ཝི་ན་སྶེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཉྙཱ ས་ཀི་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡཾ པ་ན ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཝཱ ‘དུ་ཀྑ’ནྟི ཝཱ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི ཝཱ, ཏཾ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘བྷི་ཡྻོ ཨོ་པ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པུ་ར་ཏྠི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ མ་ནུ་སྶཱ ཨ་ནུ་གྷ་རཾ པ་ཉྩ པ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་གྷ་ཊ་ཀཱ་ནི ཋ་པེ་ནྟི ཨཱ་ལི་མྤ་ནཾ ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ཏུཾ, གྷ་རེ པ་དི་ཏྟེ ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་གྷ་ཊ་ཀཱ་ནི གྷ་ར་སྶཱུ་པ་རི ཁི་པ་ནྟི, ཏ་ཏོ ཨ་གྒི ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཏི, ཀིཾ ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏེ་སཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘པུ་ན ཏེ་ཧི གྷ་ཊེ་ཧི གྷ་ཊ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ལཾ ཏེ་ཧི གྷ་ཊེ་ཧི, ཀིཾ ཏེ་ཧི གྷ་ཊེ་ཧཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཉྩ ཨུ་ད་ཀ་གྷ་ཊ་ཀཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ. ཡ་ཐཱ ཏེ མ་ནུ་སྶཱ, ཨེ་ཝཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་ཐཱ ཨ་གྒི, ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་སཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ པ་ཉྩ་ཧི ཨུ་ད་ཀ་གྷ་ཊ་ཀེ་ཧི ཨ་གྒི ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་པཱི་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཀི་ལེ་སཱ ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་པི་ཡ་ནྟི, ཝི་ཛ྄ཛྷཱ་པི་ཏཱ་པི ཀི་ལེ་སཱ ན པུ་ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཉྙཱ ས་ཀི་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡཾ པ་ན ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཝཱ ‘དུ་ཀྑ’ནྟི ཝཱ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི ཝཱ, ཏཾ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘བྷི་ཡྻོ ཨོ་པ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཝེ་ཛྫོ པ་ཉྩ་མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ གི་ལཱ་ན་ཀཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཱ་ནི པ་ཉྩ་མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི པི་སི་ཏྭཱ [པིཾ་སི་ཏྭཱ (སཱི. པཱི.)] གི་ལཱ་ན་ཀཾ པཱ་ཡེ་ཡྻ, ཏེ་ཧི ཙ དོ་སཱ ནི་དྡྷ་མེ་ཡྻུཾ, ཀིཾ ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་སྶ ཝེ་ཛྫ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘པུ་ན ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི བྷེ་ས་ཛྫ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ལཾ ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི, ཀིཾ ཏེ་ཧི པ་ཉྩ་མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཉྩ་མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ, ཡ་ཐཱ ཝེ་ཛྫོ, ཨེ་ཝཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་ཐཱ བྱཱ་དྷི, ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་སཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ བྱཱ་དྷི་ཏོ པུ་རི་སོ, ཨེ་ཝཾ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་ཐཱ པ་ཉྩ་མཱུ་ལ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ཧི གི་ལཱ་ན་སྶ དོ་སཱ ནི་དྡྷ་ནྟཱ, དོ་སེ ནི་དྡྷ་ནྟེ གི་ལཱ་ནོ ཨ་རོ་གོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཀི་ལེ་སཱ ནི་དྡྷ་མཱི་ཡ་ནྟི, ནི་དྡྷ་མི་ཏཱ ཙ ཀི་ལེ་སཱ ན པུ་ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཉྙཱ ས་ཀི་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡཾ པ་ན ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཝཱ ‘དུ་ཀྑ’ནྟི ཝཱ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི ཝཱ, ཏཾ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘བྷི་ཡྻོ ཨོ་པ་མྨཾ ཀ་རོ་ཧཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ཡོ་དྷོ པ་ཉྩ ཀ་ཎྜཱ་ནི ག་ཧེ་ཏྭཱ ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་རེ་ཡྻ པ་ར་སེ་ནཾ ཝི་ཛེ་ཏུཾ, སོ ས་ངྒཱ་མ་ག་ཏོ ཏཱ་ནི པ་ཉྩ ཀ་ཎྜཱ་ནི ཁི་པེ་ཡྻ, ཏེ་ཧི ཙ པ་ར་སེ་ནཱ བྷི་ཛྫེ་ཡྻ, ཀིཾ ནུ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ཏ་སྶ ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་ར་སྶ ཡོ་དྷ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི ‘པུ་ན ཏེ་ཧི ཀ་ཎྜེ་ཧི ཀ་ཎྜ་ཀི་ཙྩཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི? ‘‘ན ཧི, བྷ་ནྟེ, ཨ་ལཾ ཏེ་ཧི ཀ་ཎྜེ་ཧི, ཀིཾ ཏེ་ཧི ཀ་ཎྜེ་ཧཱི’’ཏི? ‘‘ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཉྩ ཀ་ཎྜཱ་ནི, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡཱ་ནི ད་ཊྛ་བྦཱ་ནི ས་དྡྷི་ནྡྲི་ཡཾ ཝཱི་རི་ཡི་ནྡྲི་ཡཾ ས་ཏི་ནྡྲི་ཡཾ ས་མཱ་དྷི་ནྡྲི་ཡཾ པ་ཉྙི་ནྡྲི་ཡཾ. ཡ་ཐཱ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, ས་ངྒཱ་མཱ་ཝ་ཙ་རོ ཡོ་དྷོ, ཨེ་ཝཾ ཡོ་གཱ་ཝ་ཙ་རོ ད་ཊྛ་བྦོ. ཡ་ཐཱ པ་ར་སེ་ནཱ, ཨེ་ཝཾ ཀི་ལེ་སཱ ད་ཊྛ་བྦཱ. ཡ་ཐཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀ་ཎྜེ་ཧི པ་ར་སེ་ནཱ བྷི་ཛྫ་ཏི, ཨེ་ཝཾ པ་ཉྩི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི ཀི་ལེ་སཱ བྷི་ཛྫ་ནྟི, བྷ་གྒཱ ཙ ཀི་ལེ་སཱ ན པུ་ན ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, མ་ཧཱ་རཱ་ཛ, པ་ཉྙཱ ས་ཀི་ཙྩ་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཡཾ པ་ན ཏཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཀ་ཏཾ ‘ཨ་ནི་ཙྩ’ནྟི ཝཱ ‘དུ་ཀྑ’ནྟི ཝཱ ‘ཨ་ན་ཏྟཱ’ཏི ཝཱ, ཏཾ ན ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘ཀ་ལློ་སི, བྷ་ནྟེ ནཱ་ག་སེ་ནཱ’’ཏི.
ཉཱ་ཎ་པ་ཉྙཱ་པ་ཉྷོ ཏ་ཏི་ཡོ.