༥༣༦. ཀུ་ཎཱ་ལ་ཛཱ་ཏ་ཀཾ (༤)
ཨེ་ཝ་མ་ཀྑཱ་ཡ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་ནུ་སཱུ་ཡ་ཏི [སུ་ཡྻ་ཏི (ཀ.)]. ས་བྦོ་ས་དྷ་དྷ་ར་ཎི་དྷ་རེ ནེ་ཀ་པུ་པྥ་མཱ་ལྱ་ཝི་ཏ་ཏེ ག་ཛ-ག་ཝ་ཛ མ་ཧིཾ་ས-རུ་རུ-ཙ་མ་ར-པ་ས་ད-ཁ་གྒ-གོ་ཀ་ཎྞ-སཱི་ཧ-བྱ་གྒྷ-དཱི་པི-ཨ་ཙྪ-ཀོ་ཀ-ཏ་ར་ཙྪ-ཨུ་དྡཱ་ར-ཀ་ད་ལི་མི་ག- བི་ལཱ༹་ར-ས་ས-ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ནུ་ཙ་རི་ཏེ་ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ནེ་ལ་མ་ཎྜ་ལ་མ་ཧཱ་ཝ་རཱ་ཧ་ནཱ་ག་ཀུ་ལ་ཀ་རེ་ཎུ [ཀ་ཎེ་རུ (སཱི. པཱི.)] -ས་ངྒྷཱ་དྷི་ཝུ་ཊྛེ [ཝུ་ཏྠེ (སཱི. པཱི.)] ཨི་སྶ་མི་ག- སཱ་ཁ་མི་ག-ས་ར་བྷ་མི་ག-ཨེ་ཎཱི་མི་ག-ཝཱ་ཏ་མི་ག-པ་ས་ད་མི་ག-པུ་རི་སཱ་ལུ [པུ་རི་ས་ལླུ (སཱི. པཱི.)] -ཀི་མྤུ་རི་ས-ཡ་ཀྑ-ར་ཀྑ་ས་ནི་སེ་ཝི་ཏེ ཨ་མ་ཛྫ་ཝ་མ་ཉྫ་རཱི་དྷ་ར-པ་ཧ་ཊྛ [བྲ་ཧ་ཊྛ (སཱི. པཱི.)] -པུ་པྥ་ཕུ་སི་ཏ་གྒཱ [པུ་པྥི་ཏ་གྒ (སཱི. པཱི.)] ནེ་ཀ་པཱ་ད་པ་ག་ཎ་ཝི་ཏ་ཏེ་ཀུ་ར་ར-ཙ་ཀོ་ར-ཝཱ་ར་ཎ-མ་ཡཱུ་ར-པ་ར་བྷ་ཏ- ཛཱི་ཝ་ཉྫཱི་ཝ་ཀ-ཙེ་ལཱ་ཝ་ཀཱ-བྷི་ངྐཱ་ར-ཀ་ར་ཝཱི་ཀ་མ་ཏྟ་ཝི་ཧ་ངྒ་ག་ཎ-ས་ཏ་ཏ [ཝི་ཧ་ངྒ་ས་ཏ (སཱི. པཱི.)] ས་མྤ་གྷུ་ཊྛེ་ཨ་ཉྫ་ན-མ་ནོ་སི་ལཱ-ཧ་རི་ཏཱ་ལ- ཧི་ངྒུ་ལ་ཀ་ཧེ་མ-ར་ཛ་ཏ་ཀ་ན་ཀཱ་ནེ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ས་ཏ་ཝི་ན་དྡྷ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་པྤ་དེ་སེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཁ་ལུ, བྷོ, ར་མྨེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ ཀུ་ཎཱ་ལོ ནཱ་མ ས་ཀུ་ཎོ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཙི་ཏྟོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཙི་ཏྟ་པ་ཏྟ་ཙྪ་ད་ནོ.
ཏ་སྶེ་ཝ ཁ་ལུ, བྷོ, ཀུ་ཎཱ་ལ་སྶ ས་ཀུ་ཎ་སྶ ཨ་ཌྜྷུ་ཌྜྷཱ་ནི ཨི་ཏྠི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཁ་ལུ, བྷོ, དྭེ དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ ཀ་ཊྛཾ མུ་ཁེ་ན ཌཾ་སི་ཏྭཱ [ཌ་སི་ཏྭཱ (སཱི. པཱི.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] ཏཾ ཀུ་ཎཱ་ལཾ ས་ཀུ་ཎཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཌྜེ་ནྟི [ཌེ་ནྟི (སཱི. པཱི.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] – ‘‘མཱ ནཾ ཀུ་ཎཱ་ལཾ ས་ཀུ་ཎཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐེ ཀི་ལ་མ་ཐོ ཨུ་བྦཱ་ཧེ་ཏྠཱ’’ཏི [ཨུ་བྦཱ་ཧེ་ཐཱ་ཏི (སྱཱ. ཀ.)].
པ་ཉྩ་ས་ཏཱ [པ་ཉྩ་ས་ཏ (པཱི.)] དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཨུ་ཌྜེ་ནྟི – [ཌེ་ནྟི (སཱི. པཱི.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] ‘‘ས་ཙཱ་ཡཾ ཀུ་ཎཱ་ལོ ས་ཀུ་ཎོ ཨཱ་ས་ནཱ པ་རི་པ་ཏི་སྶ་ཏི, མ་ཡཾ ཏཾ པ་ཀྑེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱ་ཏི.
པ་ཉྩ་ས་ཏཱ དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཨུ་ཌྜེ་ནྟི – [ཌེ་ནྟི (སཱི. པཱི.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] ‘‘མཱ ནཾ ཀུ་ཎཱ་ལཾ ས་ཀུ་ཎཾ ཨཱ་ཏ་པོ པ་རི་ཏཱ་པེ་སཱི’’ཏི [པ་རི་ཀཱ་པཱི་ཏི (སཱི. པཱི.)].
པ་ཉྩ་ས་ཏཱ པ་ཉྩ་ས་ཏཱ [སཱི. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ‘‘པ་ཉྩ་ས་ཏཱ’’ཏི ས་ཀི་དེ་ཝ ཨཱ་ག་ཏཾ] དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་སྶེ་ན ཨུ་ཌྜེ་ནྟི – [ཌེ་ནྟི (སཱི. པཱི.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] ‘‘མཱ ནཾ ཀུ་ཎཱ་ལཾ ས་ཀུ་ཎཾ སཱི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཎྷཾ ཝཱ ཏི་ཎཾ ཝཱ ར་ཛོ ཝཱ ཝཱ་ཏོ ཝཱ ཨུ་སྶཱ་ཝོ ཝཱ ཨུ་པ་པྥུ་སཱི’’ཏི.
པ་ཉྩ་ས་ཏཱ དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཨུ་ཌྜེ་ནྟི – ‘‘མཱ ནཾ ཀུ་ཎཱ་ལཾ ས་ཀུ་ཎཾ གོ་པཱ་ལ་ཀཱ ཝཱ པ་སུ་པཱ་ལ་ཀཱ ཝཱ ཏི་ཎ་ཧཱ་ར་ཀཱ ཝཱ ཀ་ཊྛ་ཧཱ་ར་ཀཱ ཝཱ ཝ་ན་ཀ་མྨི་ཀཱ ཝཱ ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་ཋ་ལེ་ན ཝཱ [ཀ་ཐ་ལཱ་ཡ ཝཱ (ཀ.)] པཱ་ཎི་ནཱ ཝཱ ( ) [(པཱ་སཱ་ཎེ་ན ཝཱ) (སྱཱ.)] ལེ་ཌྜུ་ནཱ ཝཱ ད་ཎྜེ་ན ཝཱ ས་ཏྠེ་ན ཝཱ ས་ཀྑ་རཱ་ཧི ཝཱ [ས་ཀྑ་རཱ་ཡ ཝཱ (སཱི.)] པ་ཧཱ་རཾ ཨ་དཾ་སུ. མཱ་ཡཾ ཀུ་ཎཱ་ལོ ས་ཀུ་ཎོ ག་ཙྪེ་ཧི ཝཱ ལ་ཏཱ་ཧི ཝཱ རུ་ཀྑེ་ཧི ཝཱ སཱ་ཁཱ་ཧི ཝཱ [ཨི་དཾ པ་ད་དྭ་ཡཾ སཱི. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན་ཏྠི] ཐ་མྦྷེ་ཧི ཝཱ པཱ་སཱ་ཎེ་ཧི ཝཱ བ་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི ཝཱ པ་ཀྑཱི་ཧི ས་ངྒ་མེ་སཱི’’ཏི [ས་ངྒཱ་མེ་སཱི་ཏི (སཱི. པཱི.)].
པ་ཉྩ་ས་ཏཱ དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨུ་ཌྜེ་ནྟི ས་ཎྷཱ་ཧི ས་ཁི་ལཱ་ཧི མ་ཉྫཱུ་ཧི མ་དྷུ་རཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི་ཡོ – ‘‘མཱ་ཡཾ ཀུ་ཎཱ་ལོ ས་ཀུ་ཎོ ཨཱ་ས་ནེ པ་རི་ཡུ་ཀྐ་ཎྛཱི’’ཏི.
པ་ཉྩ་ས་ཏཱ དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ དི་སོ་དི་སཾ ཨུ་ཌྜེ་ནྟི ཨ་ནེ་ཀ་རུ་ཀྑ་ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་ཀ་ཏི་ཕ་ལ་མཱ་ཧ་ར་ནྟི་ཡོ – ‘‘མཱ་ཡཾ ཀུ་ཎཱ་ལོ ས་ཀུ་ཎོ ཁུ་དཱ་ཡ པ་རི་ཀི་ལ་མི་ཏྠཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁ་ལུ, བྷོ, ཏཱ [ན་ཏྠི སཱི. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ] དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ ཏཾ ཀུ་ཎཱ་ལཾ ས་ཀུ་ཎཾ ཨཱ་རཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ན་དཱི་ཏི་ཏྠེ་ནེ་ཝ ན་དཱི་ཏི་ཏྠཾ པ་བྦ་ཏ་སི་ཁ་རེ་ནེ་ཝ པ་བྦ་ཏ་སི་ཁ་རཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ ཛ་མྦུ་ཝ་ནེ་ནེ་ཝ ཛ་མྦུ་ཝ་ནཾ ལ་བུ་ཛ་ཝ་ནེ་ནེ་ཝ ལ་བུ་ཛ་ཝ་ནཾ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ས་ཉྩཱ་རི་ཡེ་ནེ་ཝ [ས་ཉྫཱ་དི་ཡེ་ནེ་ཝ (པཱི.)] ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ས་ཉྩཱ་རི་ཡཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་མྦྷོ་ནྟི ར་ཏི་ཏྠཱ་ཡ [ར་ཏ་ཏྠཱ་ཡ (སཱི. པཱི.)].
ཨ་ཐ ཁ་ལུ, བྷོ, ཀུ་ཎཱ་ལོ ས་ཀུ་ཎོ ཏཱ་ཧི དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཧི དི་ཝ་སཾ པ་རི་བྱཱུ་ལ༹ྷོ ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་ཏི – ‘‘ན་སྶ་ཐ ཏུ་མྷེ ཝ་ས་ལི་ཡོ, ཝི་ན་སྶ་ཐ ཏུ་མྷེ ཝ་ས་ལི་ཡོ, ཙོ་རི་ཡོ དྷུ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ས་ཏི་ཡོ ལ་ཧུ་ཙི་ཏྟཱ་ཡོ ཀ་ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡོ ཨ་ནི་ལོ ཝི་ཡ ཡེ་ན་ཀཱ་མཾ་ག་མཱ་ཡོ’’ཏི.
ཏ་སྶེ་ཝ ཁ་ལུ, བྷོ, ཧི་མ་ཝ་ཏོ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སྶ པུ་ར་ཏྠི་མ་དི་སཱ་བྷཱ་གེ སུ་སུ་ཁུ་མ་སུ་ནི་པུ་ཎ་གི་རི་པྤ་བྷ་ཝ [པྤ་བྷ་ཝཱ (སཱི. པཱི.)] – ཧ་རི་ཏུ་པ་ཡ་ནྟི་ཡོ.
ཨུ་པྤ་ལ པ་དུ་མ ཀུ་མུ་ད ན་ལི༹་ན ས་ཏ་པ་ཏྟ སོ་ག་ནྡྷི་ཀ མ་ནྡཱ་ལ་ཀ [མ་ནྡཱ་ལ་ཝ (སཱི. པཱི.), མ་ནྡཱ་ར་ཝ (ཀ.)] ས་མྤ་ཏི་ཝི་རཱུ་ལ༹ྷ་སུ་ཙི་ག་ནྡྷ མ་ནུ་ཉྙ་མཱ་ཝ་ཀ་པྤ་དེ་སེ [པཱ་ཝ་ཀ་པྤ་དེ་སེ (སཱི. པཱི.)].
ཀུ་ར་ཝ་ཀ-མུ་ཙ་ལི་ནྡ-ཀེ་ཏ་ཀ-ཝེ་དི་ས-ཝ་ཉྫུ་ལ [ཝེ་ཏ་ས་མ་ཉྫུ་ལ (སཱི.)] -པུ་ནྣཱ་ག་བ་ཀུ་ལ-ཏི་ལ་ཀ-པི་ཡ་ཀ-ཧ་ས་ན་སཱ་ལ-ས་ལ༹་ལ་ཙ་མྤ་ཀ ཨ་སོ་ཀ-ནཱ་ག་རུ་ཀྑ-ཏི་རཱི་ཊི-བྷུ་ཛ་པ་ཏྟ-ལོ་དྡ-ཙ་ནྡ་ནོ་གྷ་ཝ་ནེ་ཀཱ་ལཱ༹་ག་རུ-པ་དྨ་ཀ-པི་ཡ་ངྒུ-དེ་ཝ་དཱ་རུ་ཀ་ཙོ་ཙ་ག་ཧ་ནེ ཀ་ཀུ་དྷ་ཀུ་ཊ་ཛ་ཨ་ངྐོ་ལ-ཀ་ཙྩི་ཀཱ་ར [ཀ་ཙྪི་ཀཱ་ར (ཀ.)] -ཀ་ཎི་ཀཱ་ར-ཀ་ཎྞི་ཀཱ་ར-ཀ་ན་ཝེ་ར-ཀོ་ར་ཎྜ་ཀ-ཀོ་ཝི་ལཱ༹་ར-ཀིཾ་སུ་ཀ-ཡོ་དྷི་ཀ ཝ་ན་མ་ལླི་ཀ [ན་ཝ་མ་ལླི་ཀ (སཱི. པཱི.)] -མ་ན་ངྒ་ཎ-མ་ན་ཝ་ཛྫ-བྷ་ཎྜི-སུ་རུ་ཙི་ར-བྷ་གི་ནི་མཱ་ལཱ་མ་ལྱ་དྷ་རེ ཛཱ་ཏི་སུ་མ་ན་མ་དྷུ་ག་ནྡྷི་ཀ- [མ་དྷུ་ཀ་བ་ནྡྷུ་ཀ (ཀ.)] དྷ་ནུ་ཏ་ཀྐཱ་རི [དྷ་ནུ་ཀཱ་རི (སཱི.), དྷ་ནུ་ཀཱ་རི་ཀ (པཱི.)] ཏཱ་ལཱི་ས-ཏ་ག་ར་མུ་སཱི་ར་ཀོ་ཊྛ-ཀ་ཙྪ་ཝི་ཏ་ཏེ ཨ་ཏི་མུ་ཏྟ་ཀ་སཾ་ཀུ་སུ་མི་ཏ་ལ་ཏཱ་ཝི་ཏ་ཏ་པ་ཊི་མ་ཎྜི་ཏ་པྤ་དེ་སེ ཧཾ་ས-པི་ལ་ཝ-ཀཱ་ད་མྦ-ཀཱ་ར་ཎྜ་ཝཱ་བྷི་ན་དི་ཏེ ཝི་ཛྫཱ་དྷ་ར-སི་དྡྷ [སི་ནྡྷ་ཝ (སཱི. པཱི.)] -ས་མ་ཎ-ཏཱ་པ་ས་ག་ཎཱ་དྷི་ཝུ་ཊྛེ ཝ་ར་དེ་ཝ-ཡ་ཀྑ-ར་ཀྑ་ས-དཱ་ན་ཝ-ག་ནྡྷ་བྦ-ཀི་ནྣ་ར་མ་ཧོ་ར་གཱ་ནུ་ཙི་ཎྞ་པྤ་དེ་སེ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ ཁ་ལུ, བྷོ, ར་མྨེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ པུ་ཎྞ་མུ་ཁོ ནཱ་མ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལོ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི ཨ་ཏི་ཝི་ཡ མ་དྷུ་ར་གི་རོ ཝི་ལཱ་སི་ཏ་ན་ཡ་ནོ མ་ཏྟ་ཀྑོ [ས་ཝི་ལཱ་སི་ཏ་ན་ཡ་ན་མ་ཏྟ་ཀྑོ (ཀ.)].
ཏ་སྶེ་ཝ ཁ་ལུ, བྷོ, པུ་ཎྞ་མུ་ཁ་སྶ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལ་སྶ ཨ་ཌྜྷུ་ཌྜྷཱ་ནི ཨི་ཏྠི་ས་ཏཱ་ནི པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ. ཨ་ཐ ཁ་ལུ, བྷོ, དྭེ དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ ཀ་ཊྛཾ མུ་ཁེ་ན ཌཾ་སི་ཏྭཱ ཏཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁཾ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལཾ མ་ཛ྄ཛྷེ ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཏྭཱ ཨུ་ཌྜེ་ནྟི – ‘‘མཱ ནཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁཾ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལཾ ཨ་དྡྷཱ་ན་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐེ ཀི་ལ་མ་ཐོ ཨུ་བྦཱ་ཧེ་ཏྠཱ’’ཏི.
པ་ཉྙཱ་ས དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཧེ་ཊྛ་ཏོ ཨུ་ཌྜེ་ནྟི – ‘‘ས་ཙཱ་ཡཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁོ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལོ ཨཱ་ས་ནཱ པ་རི་པ་ཏི་སྶ་ཏི, མ་ཡཾ ཏཾ པ་ཀྑེ་ཧི པ་ཊི་གྒ་ཧེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི.
པ་ཉྙཱ་ས དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ ཨུ་པ་རཱུ་པ་རི ཨུ་ཌྜེ་ནྟི – ‘‘མཱ ནཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁཾ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལཾ ཨཱ་ཏ་པོ པ་རི་ཏཱ་པེ་སཱི’’ཏི.
པ་ཉྙཱ་ས པ་ཉྙཱ་ས དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ ཨུ་བྷ་ཏོ་པ་སྶེ་ན ཨུ་ཌྜེ་ནྟི – ‘‘མཱ ནཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁཾ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལཾ སཱི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཎྷཾ ཝཱ ཏི་ཎཾ ཝཱ ར་ཛོ ཝཱ ཝཱ་ཏོ ཝཱ ཨུ་སྶཱ་ཝོ ཝཱ ཨུ་པ་པྥུ་སཱི’’ཏི.
པ་ཉྙཱ་ས དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ པུ་ར་ཏོ པུ་ར་ཏོ ཨུ་ཌྜེ་ནྟི – ‘‘མཱ ནཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁཾ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལཾ གོ་པཱ་ལ་ཀཱ ཝཱ པ་སུ་པཱ་ལ་ཀཱ ཝཱ ཏི་ཎ་ཧཱ་ར་ཀཱ ཝཱ ཀ་ཊྛ་ཧཱ་ར་ཀཱ ཝཱ ཝ་ན་ཀ་མྨི་ཀཱ ཝཱ ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཀ་ཐ་ལཱ་ཡ ཝཱ པཱ་ཎི་ནཱ ཝཱ ལེ་ཌྜུ་ནཱ ཝཱ ད་ཎྜེ་ན ཝཱ ས་ཏྠེ་ན ཝཱ ས་ཀྑ་རཱ་ཧི ཝཱ པ་ཧཱ་རཾ ཨ་དཾ་སུ. མཱ་ཡཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁོ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལོ ག་ཙྪེ་ཧི ཝཱ ལ་ཏཱ་ཧི ཝཱ རུ་ཀྑེ་ཧི ཝཱ སཱ་ཁཱ་ཧི ཝཱ ཐ་མྦྷེ་ཧི ཝཱ པཱ་སཱ་ཎེ་ཧི ཝཱ བ་ལ་ཝ་ནྟེ་ཧི ཝཱ པ་ཀྑཱི་ཧི ས་ངྒཱ་མེ་སཱི’’ཏི.
པ་ཉྙཱ་ས དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ པ་ཙྪ་ཏོ པ་ཙྪ་ཏོ ཨུ་ཌྜེ་ནྟི ས་ཎྷཱ་ཧི ས་ཁི་ལཱ་ཧི མ་ཉྫཱུ་ཧི མ་དྷུ་རཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི་ཡོ – ‘‘མཱ་ཡཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁོ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལོ ཨཱ་ས་ནེ པ་རི་ཡུ་ཀྐ་ཎྛཱི’’ཏི.
པ་ཉྙཱ་ས དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ དི་སོ་དི་སཾ ཨུ་ཌྜེ་ནྟི ཨ་ནེ་ཀ་རུ་ཀྑ་ཝི་ཝི་དྷ་ཝི་ཀ་ཏི་ཕ་ལ་མཱ་ཧ་ར་ནྟི་ཡོ – ‘‘མཱ་ཡཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁོ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལོ ཁུ་དཱ་ཡ པ་རི་ཀི་ལ་མི་ཏྠཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁ་ལུ, བྷོ, ཏཱ དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ ཏཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁཾ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལཾ ཨཱ་རཱ་མེ་ནེ་ཝ ཨཱ་རཱ་མཾ ཨུ་ཡྻཱ་ནེ་ནེ་ཝ ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ ན་དཱི་ཏི་ཏྠེ་ནེ་ཝ ན་དཱི་ཏི་ཏྠཾ པ་བྦ་ཏ་སི་ཁ་རེ་ནེ་ཝ པ་བྦ་ཏ་སི་ཁ་རཾ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ་ནེ་ཝ ཨ་མྦ་ཝ་ནཾ ཛ་མྦུ་ཝ་ནེ་ནེ་ཝ ཛ་མྦུ་ཝ་ནཾ ལ་བུ་ཛ་ཝ་ནེ་ནེ་ཝ ལ་བུ་ཛ་ཝ་ནཾ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ས་ཉྩཱ་རི་ཡེ་ནེ་ཝ ནཱ་ལི༹་ཀེ་ར་ས་ཉྩཱ་རི་ཡཾ ཁི་པྤ་མེ་ཝ ཨ་བྷི་ས་མྦྷོ་ནྟི ར་ཏི་ཏྠཱ་ཡ.
ཨ་ཐ ཁ་ལུ, བྷོ, པུ་ཎྞ་མུ་ཁོ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལོ ཏཱ་ཧི དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཧི དི་ཝ་སཾ པ་རི་བྱཱུ་ལ༹ྷོ ཨེ་ཝཾ པ་སཾ་ས་ཏི – ‘‘སཱ་དྷུ, སཱ་དྷུ, བྷ་གི་ནི་ཡོ, ཨེ་ཏཾ ཁོ, བྷ་གི་ནི་ཡོ, ཏུ་མྷཱ་ཀཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ་ནཾ, ཡཾ ཏུ་མྷེ བྷ་ཏྟཱ་རཾ པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁ་ལུ, བྷོ, པུ་ཎྞ་མུ་ཁོ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལོ ཡེ་ན ཀུ་ཎཱ་ལོ ས་ཀུ་ཎོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཾ་སུ ཁོ ཀུ་ཎཱ་ལ་སྶ ས་ཀུ་ཎ་སྶ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ ཏཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁཾ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ; དི་སྭཱ་ན ཡེ་ན པུ་ཎྞ་མུ་ཁོ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁཾ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨ་ཡཾ, ས་མྨ པུ་ཎྞ་མུ་ཁ, ཀུ་ཎཱ་ལོ ས་ཀུ་ཎོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཕ་རུ་སོ ཨ་ཏི་ཝི་ཡ ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙོ, ཨ་པྤེ་ཝ་ནཱ་མ ཏ་ཝ་མྤི ཨཱ་ག་མྨ པི་ཡ་ཝཱ་ཙཾ ལ་བྷེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི. ‘‘ཨ་པྤེ་ཝ་ནཱ་མ, བྷ་གི་ནི་ཡོ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀུ་ཎཱ་ལོ ས་ཀུ་ཎོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཀུ་ཎཱ་ལེ་ན ས་ཀུ་ཎེ་ན ས་དྡྷིཾ པ་ཊི་ས་མྨོ་དི་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ པུ་ཎྞ་མུ་ཁོ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལོ ཏཾ ཀུ་ཎཱ་ལཾ ས་ཀུ་ཎཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀི་སྶ ཏྭཾ, ས་མྨ ཀུ་ཎཱ་ལ, ཨི་ཏྠཱི་ནཾ སུ་ཛཱ་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ལ་དྷཱི་ཏཱ་ནཾ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ’སི [པ་ཊི་པ་ནྣོ (སཱི. པཱི.)]? ཨ་མ་ནཱ་པ་བྷཱ་ཎཱི་ན་མྤི ཀི་ར, ས་མྨ ཀུ་ཎཱ་ལ, ཨི་ཏྠཱི་ནཾ མ་ནཱ་པ་བྷཱ་ཎི་ནཱ བྷ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཀི་མ་ངྒ པ་ན མ་ནཱ་པ་བྷཱ་ཎཱི་ན’’ནྟི!
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཀུ་ཎཱ་ལོ ས་ཀུ་ཎོ ཏཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁཾ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལཾ ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་སི – ‘‘ན་སྶ ཏྭཾ, ས་མྨ ཛ་མྨ ཝ་ས་ལ, ཝི་ན་སྶ ཏྭཾ, ས་མྨ ཛ་མྨ ཝ་ས་ལ, ཀོ ནུ ཏ་ཡཱ ཝི་ཡ་ཏྟོ ཛཱ་ཡཱ་ཛི་ནེ་ནཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་སཱ་དི་ཏོ ཙ པ་ན པུ་ཎྞ་མུ་ཁོ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལོ ཏ་ཏོ་ཡེ་ཝ [ཏ་ཏོ ཧེ་ཝ (སཱི. པཱི.)] པ་ཊི་ནི་ཝ་ཏྟི.
ཨ་ཐ ཁ་ལུ, བྷོ, པུ་ཎྞ་མུ་ཁ་སྶ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལ་སྶ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ [ཨ་ཙི་ར་སྶེ་ཝ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན (ཀ.)] ཁ་རོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨུ་པྤ་ཛྫི ལོ་ཧི་ཏ་པ་ཀྑ་ནྡི་ཀཱ. བཱ་ལ༹ྷཱ ཝེ་ད་ནཱ ཝ་ཏྟ་ནྟི མཱ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཱ [མ་ར་ཎ་ནྟི་ཀཱ (སྱཱ.)]. ཨ་ཐ ཁ་ལུ, བྷོ, པུ་ཎྞ་མུ་ཁ་སྶ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལ་སྶ པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ་ནཾ དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཁོ ཨ་ཡཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁོ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལོ, ཨ་པྤེ་ཝ་ནཱ་མ ཨི་མ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨེ་ཀཾ ཨ་དུ་ཏི་ཡཾ ཨོ་ཧཱ་ཡ ཡེ་ན ཀུ་ཎཱ་ལོ ས་ཀུ་ཎོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ ཀུ་ཎཱ་ལོ ས་ཀུ་ཎོ ཏཱ དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟི་ཡོ, དི་སྭཱ་ན ཏཱ དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཧཾ པ་ན ཏུ་མྷཾ ཝ་ས་ལི་ཡོ བྷ་ཏྟཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཁོ, ས་མྨ ཀུ་ཎཱ་ལ, པུ་ཎྞ་མུ་ཁོ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལོ ཨ་པྤེ་ཝ་ནཱ་མ ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, ཀུ་ཎཱ་ལོ ས་ཀུ་ཎོ ཏཱ དི་ཛ་ཀ་ཉྙཱ་ཡོ ཨེ་ཝཾ ཨ་པ་སཱ་དེ་སི – ‘‘ན་སྶ་ཐ ཏུ་མྷེ ཝ་ས་ལི་ཡོ, ཝི་ན་སྶ་ཐ ཏུ་མྷེ ཝ་ས་ལི་ཡོ, ཙོ་རི་ཡོ དྷུ་ཏྟི་ཡོ ཨ་ས་ཏི་ཡོ ལ་ཧུ་ཙི་ཏྟཱ་ཡོ ཀ་ཏ་སྶ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱ་རི་ཀཱ་ཡོ ཨ་ནི་ལོ ཝི་ཡ ཡེ་ན་ཀཱ་མཾ་ག་མཱ་ཡོ’’ཏི; ཝ་ཏྭཱ ཡེ་ན པུ་ཎྞ་མུ་ཁོ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁཾ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཧཾ, ས་མྨ, པུ་ཎྞ་མུ་ཁཱ’’ཏི. ‘‘ཧཾ, ས་མྨ, ཀུ་ཎཱ་ལཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁ་ལུ, བྷོ ཀུ་ཎཱ་ལོ ས་ཀུ་ཎོ ཏཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁཾ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལཾ པ་ཀྑེ་ཧི ཙ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཙ པ་རི་གྒ་ཧེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ནཱ་ནཱ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི པཱ་ཡཱ་པེ་སི. ཨ་ཐ ཁ་ལུ, བྷོ, པུ་ཎྞ་མུ་ཁ་སྶ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལ་སྶ སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷཱི་ཏི. ཨ་ཐ ཁ་ལུ, བྷོ, ཀུ་ཎཱ་ལོ ས་ཀུ་ཎོ ཏཾ པུ་ཎྞ་མུ་ཁཾ ཕུ་སྶ་ཀོ་ཀི་ལཾ གི་ལཱ་ན་ཝུ་ཊྛི་ཏཾ [གི་ལཱ་ནཱ་ཝུ་ཊྛི་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏཾ གེ་ལ་ཉྙཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘དི་ཊྛཱ མ་ཡཱ, ས་མྨ པུ་ཎྞ་མུ་ཁ, ཀ་ཎྷཱ དྭེ་པི་ཏི་ཀཱ པ་ཉྩ་པ་ཏི་ཀཱ་ཡ ཚ་ཊྛེ པུ་རི་སེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཊི་བ་ནྡྷ་ནྟི་ཡཱ, ཡ་དི་དཾ ཀ་བ་ནྡྷེ [ཀ་ཝ་ནྡྷེ (སཱི. པཱི.)] པཱི་ཋ་ས་པྤི་མྷཱི་ཏི. བྷ་ཝ་ཏི ཙ པ་ནུ་ཏྟ་རེ་ཏྠ [པུ་ནུ་ཏྟ་ཙེ་ཏྠ (ཀ.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] ཝཱ་ཀྱཾ –
༢༩༠. ‘‘ཨ་ཐ་ཛྫུ་ནོ ན་ཀུ་ལོ བྷཱི་མ་སེ་ནོ [བྷི་མྨ་སེ་ནོ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)], ཡུ་དྷི་ཊྛི་ལོ ས་ཧ་དེ་ཝོ [སཱི་ཧ་དེ་ཝོ (ཀ.)] ཙ རཱ་ཛཱ;
ཨེ་ཏེ པ་ཏཱི པ་ཉྩ མ་ཏྟི་ཙྩ ནཱ་རཱི, ཨ་ཀཱ་སི ཁུ་ཛྫ་ཝཱ་མ་ན་ཀེ་ན [ཁུ་ཛྫ་ཝཱ་མ་ནེ་ན (པཱི.)] པཱ་པ’’ནྟི.
‘‘དི་ཊྛཱ མ་ཡཱ, ས་མྨ པུ་ཎྞ་མུ་ཁ, ས་ཙྩ་ཏ་པཱ་པཱི [ས་ཙྩ་ཏ་པཱ་ཝཱི (སཱི. པཱི.), པ་ཉྩ་ཏ་པཱ་ཝཱི (སྱཱ.)] ནཱ་མ ས་མ་ཎཱི སུ་སཱ་ན་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟཱི ཙ་ཏུ་ཏྠ་བྷ་ཏྟཾ པ་རི་ཎཱ་མ་ཡ་མཱ་ནཱ སུ་རཱ་དྷུ་ཏྟ་ཀེ་ན [ཏུ་ལཱ་པུ་ཏྟ་ཀེ་ན (སཱི. པཱི.), སཱ སུ་རཱ་དྷུ་ཏྟ་ཀེ་ན (ཀ.)] པཱ་པ་མ་ཀཱ་སི.
‘‘དི་ཊྛཱ མ་ཡཱ, ས་མྨ པུ་ཎྞ་མུ་ཁ, ཀཱ་ཀ་ཝ་ཏཱི [ཀཱ་ཀཱ་ཏཱི (སཱི.), ཀཱ་ཀཱ་ཏི (པཱི.)] ནཱ་མ དེ་ཝཱི ས་མུ་དྡ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཝ་ས་ནྟཱི བྷ་རི་ཡཱ ཝེ་ན་ཏེ་ཡྻ་སྶ ན་ཊ་ཀུ་ཝེ་རེ་ན པཱ་པ་མ་ཀཱ་སི.
དི་ཊྛཱ མ་ཡཱ, ས་མྨ པུ་ཎྞ་མུ་ཁ, ཀུ་རུ་ངྒ་དེ་ཝཱི [ཀུ་ར་ངྒ་ཝཱི (སཱི. པཱི.)] ནཱ་མ ལོ་མ་སུ་དྡ་རཱི [ལོ་མ་སུ་ནྡ་རཱི (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཨེ་ལི༹་ཀ་ཀུ་མཱ་རཾ [ཨེ་ལ༹་མཱ་ར་ཀཾ (སཱི.), ཨེ་ལ༹་ཀ་ཀུ་མཱ་རཾ (སྱཱ.), ཨེ་ལ༹་ཀ་མཱ་རཾ (པཱི.)] ཀཱ་མ་ཡ་མཱ་ནཱ ཚ་ལ༹་ངྒ་ཀུ་མཱ་ར་དྷ་ན་ནྟེ་ཝཱ་སི་ནཱ པཱ་པ་མ་ཀཱ་སི.
ཨེ་ཝ་ཉྷེ་ཏཾ མ་ཡཱ ཉཱ་ཏཾ, བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་སྶ མཱ་ཏ་རཾ [མཱ་ཏུ་ཀཱ (སྱཱ.)] ཨོ་ཧཱ་ཡ ཀོ་ས་ལ་རཱ་ཛཾ པ་ཉྩཱ་ལ་ཙ་ཎྜེ་ན པཱ་པ་མ་ཀཱ་སི.
༢༩༡. ‘‘ཨེ་ཏཱ ཙ ཨ་ཉྙཱ ཙ ཨ་ཀཾ་སུ པཱ་པཾ, ཏ་སྨཱ་ཧ་མི་ཏྠཱི་ནཾ ན ཝི་སྶ་སེ ན་པྤ་སཾ་སེ;
མ་ཧཱི ཡ་ཐཱ ཛ་ག་ཏི ས་མཱ་ན་ར་ཏྟཱ, ཝ་སུ་ནྡྷ་རཱ ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཱ་པ་ཏི་ཊྛཱ [ཨི་ཏ་རཱི་ཏ་རཱ་ནཾ པ་ཏི་ཊྛཱ (སྱཱ.), ཨི་ཏྟ་རཱི་ཏ་ར་པྤ་ཏི་ཊྛཱ (?)];
ས་བྦ་ས་ཧཱ ཨ་ཕ་ནྡ་ནཱ ཨ་ཀུ་པྤཱ, ཏ་ཐི་ཏྠི་ཡོ ཏཱ་ཡོ ན ཝི་སྶ་སེ ན་རོ.
༢༩༢. ‘‘སཱི་ཧོ ཡ་ཐཱ ལོ་ཧི་ཏ་མཾ་ས་བྷོ་ཛ་ནོ, ཝཱ་ལ༹་མི་གོ པ་ཉྩཱ་ཝུ་དྷོ [པ་ཉྩ་ཧ་ཏྠོ (སཱི. པཱི.)] སུ་རུ་དྡྷོ;
པ་ས་ཡ྄ཧ་ཁཱ་དཱི པ་ར་ཧིཾ་ས་ནེ ར་ཏོ, ཏ་ཐི་ཏྠི་ཡོ ཏཱ་ཡོ ན ཝི་སྶ་སེ ན་རོ.
‘‘ན ཁ་ལུ [ན ཁ་ལུ བྷོ (སྱཱ. ཀ.)], ས་མྨ པུ་ཎྞ་མུ་ཁ, ཝེ་སི་ཡོ ནཱ་རི་ཡོ ག་མ་ནི་ཡོ, ན ཧེ་ཏཱ བ་ནྡྷ་ཀི་ཡོ ནཱ་མ, ཝ་དྷི་ཀཱ་ཡོ ནཱ་མ ཨེ་ཏཱ་ཡོ, ཡ་དི་དཾ ཝེ་སི་ཡོ ནཱ་རི་ཡོ ག་མ་ནི་ཡོ’’ཏི.
‘‘ཙོ་རོ [ཙོ་རཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཝི་ཡ ཝེ་ཎི་ཀ་ཏཱ, མ་དི་རཱ་ཝ [མ་དི་རཱ ཝི་ཡ (སཱི. སྱཱ.), མ་དི་རི་ཝ (པཱི.)] དི་དྡྷཱ [དི་ཊྛཱ (ཀ.), ཝི་ས་དུ་ཊྛཱ (སྱཱ.)] ཝཱ་ཎི་ཛོ [ཝཱ་ཎི་ཛཱ (པཱི.)] ཝི་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ས་ནྠུ་ཏི་ཡོ, ཨི་སྶ་སི་ངྒྷ་མི་ཝ ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ་ཡོ [པ་རི་ཝ་ཏྟཱ་ཡོ (པཱི.), ཝི་པ་རི་ཝ་ཏྟཱ་རོ (ཀ.)], ཨུ་ར་གཱ་མི་ཝ དུ་ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡོ, སོ་བྦྷ་མི་ཝ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ, པཱ་ཏཱ་ལ་མི་ཝ དུ་པྤཱུ་རཱ ར་ཀྑ་སཱི ཝི་ཡ དུ་ཏྟོ་སཱ, ཡ་མོ་ཝེ་ཀ་ནྟ་ཧཱ་རི་ཡོ, སི་ཁཱི་རི་ཝ ས་བྦ་བྷ་ཀྑཱ, ན་དཱི་རི་ཝ ས་བྦ་ཝཱ་ཧཱི, ཨ་ནི་ལོ ཝི་ཡ ཡེ་ན་ཀཱ་མཾ་ཙ་རཱ, ནེ་རུ ཝི་ཡ ཨ་ཝི་སེ་ས་ཀ་རཱ, ཝི་ས་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ཕ་ལི་ཏཱ་ཡོ’’ཏི. བྷ་ཝ་ཏི ཙ པ་ནུ་ཏྟ་རེ་ཏྠ ཝཱ་ཀྱཾ –
༢༩༣. ‘‘ཡ་ཐཱ ཙོ་རོ ཡ་ཐཱ དི་དྡྷོ, ཝཱ་ཎི་ཛོ་ཝ ཝི་ཀ་ཏྠ་ནཱི;
ཨི་སྶ་སི་ངྒྷ་མི་ཝ པ་རི་ཝ་ཏྟཱ [མི་ཝཱ་ཝ་ཊྚོ (སཱི.), མི་ཝཱ་ཝ་ཏྟཱ (པཱི.)], དུ་ཛི་ཝ྄ཧཱ [དུ་ཛྫི་ཝ྄ཧ (པཱི.)] ཨུ་ར་གོ ཝི་ཡ.
༢༩༤. ‘‘སོ་བྦྷ་མི་ཝ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཱ, པཱ་ཏཱ་ལ་མི་ཝ དུ་པྤུ་རཱ;
ར་ཀྑ་སཱི ཝི་ཡ དུ་ཏྟོ་སཱ, ཡ་མོ་ཝེ་ཀ་ནྟ་ཧཱ་རི་ཡོ.
༢༩༥. [ཡ་ཐཱ སི་ཁཱི ན་དཱི་ཝཱ་ཧོ, ཨ་ནི་ལོ ཀཱ་མ་ཙཱ་ར་ཝཱ;§ནེ་རཱུ་ཝ ཨ་ཝི་སེ་སཱ ཙ, ཝི་ས་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ཕ་ལཱ;§ནཱ་ས་ཡ་ནྟི གྷ་རེ བྷོ་གཾ, ར་ཏ་ནཱ་ན་ནྟ་ཀ་རི་ཏྠི ཡོ་ཏི; (སཱི. སྱཱ.)]
‘‘ཡ་ཐཱ སི་ཁཱི ན་དཱི ཝཱ་ཏོ, ནེ་རུ་ནཱ་ཝ ས་མཱ་ག་ཏཱ.
ཝི་ས་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ཕ་ལཱ, ནཱ་ས་ཡ་ནྟི གྷ་རེ བྷོ་གཾ;
ར་ཏ་ན་ནྟ་ཀ་རི་ཏྠི་ཡོ’’ཏི [ཡ་ཐཱ སི་ཁཱི ན་དཱི་ཝཱ་ཧོ, ཨ་ནི་ལོ ཀཱ་མ་ཙཱ་ར་ཝཱ;§ནེ་རཱུ་ཝ ཨ་ཝི་སེ་སཱ ཙ, ཝི་ས་རུ་ཀྑོ ཝི་ཡ ནི་ཙྩ་ཕ་ལཱ;§ནཱ་ས་ཡ་ནྟི གྷ་རེ བྷོ་གཾ, ར་ཏ་ནཱ་ན་ནྟ་ཀ་རི་ཏྠི ཡོ་ཏི; (སཱི. སྱཱ.)].
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, ས་མྨ པུ་ཎྞ་མུ་ཁ, ཡཱ་ནི (ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཀི་ཙྩེ ཛཱ་ཏེ ཨ་ན་ཏྠ་ཙ་རཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི; ཏཱ་ནི) [( ) སཱི. སྱཱ. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན དི་སྶ་ཏི] པ་ར་ཀུ་ལེ ན ཝཱ་སེ་ཏ་བྦཱ་ནི – གོ་ཎཾ དྷེ་ནུཾ ཡཱ་ནཾ བྷ་རི་ཡཱ. ཙ་ཏྟཱ་རི ཨེ་ཏཱ་ནི པ་ཎྜི་ཏོ དྷ་ནཱ་ནི [ཡཱ་ནི (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] གྷ་རཱ ན ཝི་པྤ་ཝཱ་ས་ཡེ.
༢༩༦. ‘གོ་ཎཾ དྷེ་ནུ་ཉྩ ཡཱ་ན་ཉྩ, བྷ་རི་ཡཾ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལེ ན ཝཱ་ས་ཡེ;
བྷ་ཉྫ་ནྟི ར་ཐཾ ཨ་ཡཱ་ན་ཀཱ, ཨ་ཏི་ཝཱ་ཧེ་ན ཧ་ན་ནྟི པུ་ངྒ་ཝཾ;
དོ་ཧེ་ན ཧ་ན་ནྟི ཝ་ཙྪ་ཀཾ, བྷ་རི་ཡཱ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལེ པ་དུ་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཚ ཨི་མཱ་ནི, ས་མྨ པུ་ཎྞ་མུ་ཁ, ཡཱ་ནི (ཝ་ཏྠཱུ་ནི) [( ) སཱི. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ནུ དི་སྶ་ཏི] ཀི་ཙྩེ ཛཱ་ཏེ ཨ་ན་ཏྠ་ཙ་རཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི –
༢༩༧. ‘ཨ་གུ་ཎཾ དྷ་ནུ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལེ ཙ བྷ་རི་ཡཱ, པཱ་རཾ ནཱ་ཝཱ ཨ་ཀྑ་བྷ་གྒ་ཉྩ ཡཱ་ནཾ;
དཱུ་རེ མི་ཏྟོ པཱ་པ་ས་ཧཱ་ཡ་ཀོ ཙ, ཀི་ཙྩེ ཛཱ་ཏེ ཨ་ན་ཏྠ་ཙ་རཱ་ནི བྷ་ཝ’’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཊྛ་ཧི ཁ་ལུ, ས་མྨ པུ་ཎྞ་མུ་ཁ, ཋཱ་ནེ་ཧི ཨི་ཏྠཱི སཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ད་ལི་དྡ་ཏཱ, ཨཱ་ཏུ་ར་ཏཱ, ཛི་ཎྞ་ཏཱ, སུ་རཱ་སོ་ཎྜ་ཏཱ, མུ་དྡྷ་ཏཱ, པ་མ་ཏྟ་ཏཱ, ས་བྦ་ཀི་ཙྩེ་སུ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ན་ཏཱ, ས་བྦ་དྷ་ན་ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ནེ་ན – ཨི་མེ་ཧི ཁ་ལུ, ས་མྨ པུ་ཎྞ་མུ་ཁ, ཨ་ཊྛ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨི་ཏྠཱི སཱ་མི་ཀཾ ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. བྷ་ཝ་ཏི ཙ པ་ནུ་ཏྟ་རེ་ཏྠ ཝཱ་ཀྱཾ –
༢༩༨. ‘ད་ལི་དྡཾ ཨཱ་ཏུ་ར་ཉྩཱ་པི, ཛི་ཎྞ་ཀཾ སུ་ར་སོ་ཎྜ་ཀཾ;
པ་མ་ཏྟཾ མུ་དྡྷ་པ་ཏྟ་ཉྩ, ས་བྦ་ཀི་ཙྩེ་སུ [ར་ཏྟཾ ཀི་ཙྩེ་སུ (སཱི. པཱི.)] ཧཱ་པ་ནཾ;
ས་བྦ་ཀཱ་མ་པྤ་དཱ་ནེ་ན [ས་བྦ་ཀཱ་མ་པ་ཎི་དྷཱ་ནེ་ན (སྱཱ)], ཨ་ཝ་ཛཱ་ནཱ་ཏི [ཨ་ཝ་ཛཱ་ན་ནྟི (སཱི. པཱི.)] སཱ་མི་ཀ’’’ནྟི.
‘‘ན་ཝ་ཧི ཁ་ལུ, ས་མྨ པུ་ཎྞ་མུ་ཁ, ཋཱ་ནེ་ཧི ཨི་ཏྠཱི པ་དོ་ས་མཱ་ཧ་ར་ཏི. ཨཱ་རཱ་མ་ག་མ་ན་སཱི་ལཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཨུ་ཡྻཱ་ན་ག་མ་ན་སཱི་ལཱ ཙ ཧོ་ཏི, ན་དཱི་ཏི་ཏྠ་ག་མ་ན་སཱི་ལཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལ་ག་མ་ན་སཱི་ལཱ ཙ ཧོ་ཏི, པ་ར་ཀུ་ལ་ག་མ་ན་སཱི་ལཱ ཙ ཧོ་ཏི, ཨཱ་དཱ་ས་དུ་སྶ་མ་ཎྜ་ནཱ་ནུ་ཡོ་ག་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སཱི་ལཱ ཙ ཧོ་ཏི, མ་ཛྫ་པཱ་ཡི་ནཱི ཙ ཧོ་ཏི, ནི་ལློ་ཀ་ན་སཱི་ལཱ ཙ ཧོ་ཏི, ས་དྭཱ་ར་ཋཱ་ཡི་ནཱི [པ་དྭཱ་ར་ཊྛཱ་ཡི་ནཱི (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཙ ཧོ་ཏི – ཨི་མེ་ཧི ཁ་ལུ, ས་མྨ པུ་ཎྞ་མུ་ཁ, ན་ཝ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི ཨི་ཏྠཱི པ་དོ་ས་མཱ་ཧ་ར་ཏཱི་ཏི. བྷ་ཝ་ཏི ཙ པ་ནུ་ཏྟ་རེ་ཏྠ ཝཱ་ཀྱཾ –
༢༩༩. ‘ཨཱ་རཱ་མ་སཱི་ལཱ ཙ [ཨཱ་རཱ་མ་སཱི་ལཱ (སཱི. པཱི.)] ཨུ་ཡྻཱ་ནཾ, ན་དཱི ཉཱ་ཏི པ་ར་ཀུ་ལཾ;
ཨཱ་དཱ་ས་དུ་སྶ་མ་ཎྜ་ན་མ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ, ཡཱ ཙི་ཏྠཱི མ་ཛྫ་པཱ་ཡི་ནཱི.
༣༠༠. ‘ཡཱ ཙ ནི་ལློ་ཀ་ན་སཱི་ལཱ, ཡཱ ཙ ས་དྭཱ་ར་ཋཱ་ཡི་ནཱི;
ན་ཝ་ཧེ་ཏེ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི, པ་དོ་ས་མཱ་ཧ་ར་ནྟི ཨི་ཏྠི་ཡོ’’’ཏི.
‘‘ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ [ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡི (པཱི. ཀ.)] ཁ་ལུ, ས་མྨ པུ་ཎྞ་མུ་ཁ, ཋཱ་ནེ་ཧི ཨི་ཏྠཱི པུ་རི་སཾ ཨ་ཙྩཱ་ཙ་ར་ཏི [ཨ་ཙྩཱ་ཝ་ད་ཏི (སཱི. སྱཱ. པཱི.)]. ཝི་ཛ་མྦྷ་ཏི, ཝི་ན་མ་ཏི, ཝི་ལ་ས་ཏི, ཝི་ལ་ཛྫ་ཏི, ན་ཁེ་ན ན་ཁཾ གྷ་ཊྚེ་ཏི, པཱ་དེ་ན པཱ་དཾ ཨ་ཀྐ་མ་ཏི, ཀ་ཊྛེ་ན པ་ཐ་ཝིཾ ཝི་ལི་ཁ་ཏི [ལི་ཁ་ཏི (སཱི. པཱི.)], དཱ་ར་ཀཾ ཨུ་ལླ་ངྒྷ་ཏི ཨུ་ལླ་ངྒྷཱ་པེ་ཏི [དཱ་ར་ཀཾ ཨུ་ལླ་ངྒྷེ་ཏི ཨོ་ལ་ངྒྷེ་ཏི (སཱི. པཱི.)], ཀཱི་ལ༹་ཏི ཀཱི་ལཱ༹་པེ་ཏི, ཙུ་མྦ་ཏི ཙུ་མྦཱ་པེ་ཏི, བྷུ་ཉྫ་ཏི བྷུ་ཉྫཱ་པེ་ཏི, ད་དཱ་ཏི, ཡཱ་ཙ་ཏི, ཀ་ཏ་མ་ནུ་ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་ཙྩཾ བྷཱ་ས་ཏི, ནཱི་ཙཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ཝི་ཙྩཾ བྷཱ་ས་ཏི, ཝི་ཝི་ཙྩཾ བྷཱ་ས་ཏི, ན་ཙྩེ་ན གཱི་ཏེ་ན ཝཱ་དི་ཏེ་ན རོ་ད་ནེ་ན [རོ་དི་ཏེ་ན (སཱི. པཱི.)] ཝི་ལ་སི་ཏེ་ན ཝི་བྷཱུ་སི་ཏེ་ན ཛ་གྒྷ་ཏི, པེ་ཀྑ་ཏི, ཀ་ཊིཾ ཙཱ་ལེ་ཏི, གུ་ཡ྄ཧ་བྷ་ཎྜ་ཀཾ ས་ཉྩཱ་ལེ་ཏི, ཨཱུ་རུཾ ཝི་ཝ་ར་ཏི, ཨཱུ་རུཾ པི་ད་ཧ་ཏི, ཐ་ནཾ ད་སྶེ་ཏི, ཀ་ཙྪཾ ད་སྶེ་ཏི, ནཱ་བྷིཾ ད་སྶེ་ཏི, ཨ་ཀྑིཾ ནི་ཁ་ན་ཏི, བྷ་མུ་ཀཾ ཨུ་ཀྑི་པ་ཏི, ཨོ་ཊྛཾ ཨུ་པ་ལི་ཁ་ཏི [ཨོ་ཊྛཾ པ་ལི་ཁ་ཏི ཛི་ཝ྄ཧཾ པ་ལི་ཁ་ཏི (སཱི. པཱི.)], ཛི་ཝ྄ཧཾ ནི་ལླཱ་ལེ་ཏི, དུ་སྶཾ མུ་ཉྩ་ཏི, དུ་སྶཾ པ་ཊི་བ་ནྡྷ་ཏི, སི་ར་སཾ མུ་ཉྩ་ཏི, སི་ར་སཾ བ་ནྡྷ་ཏི – ཨི་མེ་ཧི ཁ་ལུ, ས་མྨ པུ་ཎྞ་མུ་ཁ, ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་སཱ་ཡ ཋཱ་ནེ་ཧི ཨི་ཏྠཱི པུ་རི་སཾ ཨ་ཙྩཱ་ཙ་ར་ཏི.
‘‘པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་ཡ [པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་ཧི (པཱི. ཀ.)] ཁ་ལུ, ས་མྨ པུ་ཎྞ་མུ་ཁ, ཋཱ་ནེ་ཧི ཨི་ཏྠཱི པ་དུ་ཊྛཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ བྷ་ཝ་ཏི. སཱ་མི་ཀ་སྶ པ་ཝཱ་སཾ ཝ་ཎྞེ་ཏི, པ་ཝུ་ཊྛཾ ན ས་ར་ཏི, ཨཱ་ག་ཏཾ ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི, ཨ་ཝ་ཎྞཾ ཏ་སྶ བྷ་ཎ་ཏི, ཝ་ཎྞཾ ཏ་སྶ ན བྷ་ཎ་ཏི, ཨ་ན་ཏྠཾ ཏ་སྶ ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཏྠཾ ཏ་སྶ ན ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཀི་ཙྩཾ ཏ་སྶ ཀ་རོ་ཏི, ཀི་ཙྩཾ ཏ་སྶ ན ཀ་རོ་ཏི, པ་རི་ད་ཧི་ཏྭཱ ས་ཡ་ཏི, པ་ར་མྨུ་ཁཱི ནི་པ་ཛྫ་ཏི, པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི ཀུ་ངྐུ་མི་ཡ་ཛཱ་ཏཱ, དཱི་གྷཾ ཨ་སྶ་ས་ཏི, དུ་ཀྑཾ ཝེ་ད་ཡ་ཏི, ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་ཎྷཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཝི་ལོ་མ་མཱ་ཙ་ར་ཏི, པ་ར་པུ་རི་ས་ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཀ་ཎྞ་སོ་ཏཾ ཝི་ཝ་ར་མོ་ད་ཧ་ཏི [ཝི་ཝ་ར་ཏི ཀ་མོ་ད་ཧ་ཏི (པཱི.)], ནི་ཧ་ཏ་བྷོ་གཱ ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི, པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀེ་ཧི ས་ནྠ་ཝཾ ཀ་རོ་ཏི, ནི་ཀྑ་ནྟ་པཱ་དཱ ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི, ཝི་སི་ཁཱ་ནུ་ཙཱ་རི་ནཱི ཨ་ཏི་ཙཱ་རི་ནཱི ཁོ པ་ན ཧོ་ཏི, ནི་ཙྩཾ [ན་ཏྠི སཱི. སྱཱ. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ] སཱ་མི་ཀེ ཨ་གཱ་ར་ཝཱ པ་དུ་ཊྛ་མ་ན་ས་ངྐ་པྤཱ, ཨ་བྷི་ཎྷཾ དྭཱ་རེ ཏི་ཊྛ་ཏི, ཀ་ཙྪཱ་ནི ཨ་ངྒཱ་ནི ཐ་ནཱ་ནི ད་སྶེ་ཏི, དི་སོ་དི་སཾ ག་ནྟྭཱ པེ་ཀྑ་ཏི – ཨི་མེ་ཧི ཁ་ལུ, ས་མྨ པུ་ཎྞ་མུ་ཁ, པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་ཡ [པ་ཉྩ་ཝཱི་སཱ་ཧི (ཀ.)] ཋཱ་ནེ་ཧི ཨི་ཏྠཱི པ་དུ་ཊྛཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ བྷ་ཝ་ཏི. བྷ་ཝ་ཏི ཙ པ་ནུ་ཏྟ་རེ་ཏྠ ཝཱ་ཀྱཾ –
༣༠༡. ‘པ་ཝཱ་སཾ ཏ་སྶ ཝ་ཎྞེ་ཏི, ག་ཏཾ ཏ་སྶ ན སོ་ཙ་ཏི [པ་ཝཱ་ས’མ་སྶ ཝ་ཎྞེ་ཏི ག་ཏིཾ ནཱ་ནུ་སོ་ཙ་ཏི (སཱི. པཱི.)];
དི་སྭཱ་ན པ་ཏི་མཱ་ག་ཏཾ [དི་སྭཱ་པ་ཏིཾ ཨཱ་ག་ཏཾ (སཱི. པཱི.)] ནཱ་བྷི་ན་ནྡ་ཏི;
བྷ་ཏྟཱ་ར་ཝ་ཎྞཾ ན ཀ་དཱ་ཙི བྷཱ་ས་ཏི, ཨེ་ཏེ པ་དུ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནྟི ལ་ཀྑ་ཎཱ.
༣༠༢. ‘ཨ་ན་ཏྠཾ ཏ་སྶ ཙ་ར་ཏི ཨ་ས་ཉྙ་ཏཱ, ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཧཱ་པེ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རི་ནཱི;
པ་རི་ད་ཧི་ཏྭཱ ས་ཡ་ཏི པ་ར་མྨུ་ཁཱི, ཨེ་ཏེ པ་དུ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནྟི ལ་ཀྑ་ཎཱ.
༣༠༣. ‘པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཛཱ་ཏཱ ཙ [པ་རཱ་ཝ་ཏྟ་ཀ་ཛཱ་ཏཱ ཙ (སཱི.)] བྷ་ཝ་ཏི ཀུ་ངྐུ་མཱི, དཱི་གྷ་ཉྩ ཨ་སྶ་ས་ཏི དུ་ཀྑ་ཝེ་དི་ནཱི;
ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་མ་བྷི་ཎྷཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཨེ་ཏེ པ་དུ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནྟི ལ་ཀྑ་ཎཱ.
༣༠༤. ‘‘ཝི་ལོ་མ་མཱ་ཙ་ར་ཏི ཨ་ཀི་ཙྩ་ཀཱ་རི་ནཱི, ས་དྡཾ ནི་སཱ་མེ་ཏི པ་ར་སྶ བྷཱ་ས་ཏོ;
ནི་ཧ་ཏ་བྷོ་གཱ ཙ ཀ་རོ་ཏི ས་ནྠ་ཝཾ, ཨེ་ཏེ པ་དུ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནྟི ལ་ཀྑ་ཎཱ.
༣༠༥. ‘ཀི་ཙྪེ་ན ལ་དྡྷཾ ཀ་སི་རཱ་བྷ་ཏཾ [ཀ་སི་རེ་ནཱ་བྷ་ཏཾ (སཱི.)] དྷ་ནཾ, ཝི་ཏྟཾ ཝི་ནཱ་སེ་ཏི དུ་ཀྑེ་ན ས་མྦྷ་ཏཾ;
པ་ཊི་ཝི་སྶ་ཀེ་ཧི ཙ ཀ་རོ་ཏི ས་ནྠ་ཝཾ, ཨེ་ཏེ པ་དུ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནྟི ལ་ཀྑ་ཎཱ.
༣༠༦. ‘ནི་ཀྑ་ནྟ་པཱ་དཱ ཝི་སི་ཁཱ་ནུ་ཙཱ་རི་ནཱི, ནི་ཙྩ་ཉྩ སཱ་མི་མྷི [ནི་ཙྩཾ ས་སཱ་མི་མྷི (པཱི. ཀ.)] པ་དུ་ཊྛ་མཱ་ན་སཱ;
ཨ་ཏི་ཙཱ་རི་ནཱི ཧོ་ཏི ཨ་པེ་ཏ་གཱ་ར་ཝཱ [ཏ་ཐེ་ཝ’གཱ་ར་ཝཱ (སཱི. པཱི.)], ཨེ་ཏེ པ་དུ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནྟི ལ་ཀྑ་ཎཱ.
༣༠༧. ‘ཨ་བྷི་ཀྑ་ཎཾ ཏི་ཊྛ་ཏི དྭཱ་ར་མཱུ་ལེ, ཐ་ནཱ་ནི ཀ་ཙྪཱ་ནི ཙ ད་སྶ་ཡ་ནྟཱི;
དི་སོ་དི་སཾ པེ་ཀྑ་ཏི བྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ, ཨེ་ཏེ པ་དུ་ཊྛཱ་ཡ བྷ་ཝ་ནྟི ལ་ཀྑ་ཎཱ.
༣༠༨. ‘ས་བྦཱ ན་དཱི ཝ་ངྐ་ག་ཏཱི [ཝ་ངྐ་ན་དཱི (ཀ.)], ས་བྦེ ཀ་ཊྛ་མ་ཡཱ ཝ་ནཱ;
ས་བྦི་ཏྠི་ཡོ ཀ་རེ པཱ་པཾ, ལ་བྷ་མཱ་ནེ ནི་ཝཱ་ཏ་ཀེ.
༣༠༩. ‘ས་ཙེ ལ་བྷེ་ཐ ཁ་ཎཾ ཝཱ ར་ཧོ ཝཱ, ནི་ཝཱ་ཏ་ཀཾ ཝཱ་པི ལ་བྷེ་ཐ ཏཱ་དི་སཾ;
ས་བྦཱ་ཝ ཨི་ཏྠཱི ཀ་ཡི་རུཾ ནུ [ཀ་རེ་ཡྻུ ནོ (སཱི.), ཀ་རེ་ཡྻུཾ ནོ (པཱི.)] པཱ་པཾ, ཨ་ཉྙཾ ཨ་ལ་ཏྠ [ཨ་ལ་དྡྷཱ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)] པཱི་ཋ་ས་པྤི་ནཱ་པི ས་དྡྷིཾ.
༣༡༠. ‘‘ན་རཱ་ན་མཱ་རཱ་མ་ཀ་རཱ་སུ ནཱ་རི་སུ, ཨ་ནེ་ཀ་ཙི་ཏྟཱ་སུ ཨ་ནི་གྒ་ཧཱ་སུ ཙ;
ས་བྦ་ཏྠ ནཱ་པཱི་ཏི་ཀ་རཱ་པི [ས་བྦ’ཏྟ་ནཱ’པཱི་ཏི་ཀཱ་རཱ་པི (སཱི. སྱཱ.)] ཙེ སི་ཡཱ [སི་ཡུཾ (སྱཱ.)], ན ཝི་སྶ་སེ ཏི་ཏྠ་ས་མཱ ཧི ནཱ་རི་ཡོ’’ཏི.
༣༡༡. ‘ཡཾ ཝེ [ཡ་ཉྩ (སྱཱ. ཀ.)] དི་སྭཱ ཀ་ཎྜ་རཱི་ཀི་ནྣ་རཱ་ནཾ [ཀི་ནྣ་ར་ཀི་ནྣ་རཱི་ནཾ (སྱཱ.), ཀི་ནྣ་རཱི་ཀི་ནྣ་རཱ་ནཾ (ཀ.)], ས་བྦི་ཏྠི་ཡོ ན ར་མ་ནྟི ཨ་གཱ་རེ;
ཏཾ ཏཱ་དི་སཾ མ་ཙྩཾ ཙ་ཛི་ཏྭཱ བྷ་རི་ཡཱ, ཨ་ཉྙཾ དི་སྭཱ པུ་རི་སཾ པཱི་ཋ་ས་པྤིཾ.
༣༡༢. ‘བ་ཀ་སྶ ཙ བཱ་ཝ་རི་ཀ་སྶ [པཱ་ཝཱ་རི་ཀ་སྶ (སཱི.), བཱ་ཝ་རི་ཡ་སྶ (སྱཱ.)] ར་ཉྙོ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་ཀཱ་མཱ་ནུ་ག་ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ;
ཨ་ཝཱ་ཙ་རཱི [ཨ་ཙྩཱ་ཙ་རི (སྱཱ.), ཨ་ནཱ་ཙ་རི (ཀ.)] པ་ཊྛ་ཝ་སཱ་ནུ་ག་སྶ [བ་དྡྷ་ཝ་སཱ་ནུ་ག་སྶ (སཱི. སྱཱ.), པ་ཏྟ་ཝ་སཱ་ནུ་ག་ཏ་སྶ (ཀ.)], ཀཾ ཝཱ་པི ཨི་ཏྠཱི ནཱ་ཏི་ཙ་རེ ཏ་ད་ཉྙཾ.
༣༡༣. ‘པི་ངྒི་ཡཱ་ནཱི ས་བྦ་ལོ་ཀི་སྶ་ར་སྶ, ར་ཉྙོ པི་ཡཱ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ;
ཨ་ཝཱ་ཙ་རཱི པ་ཊྛ་ཝ་སཱ་ནུ་ག་སྶ, ཏཾ ཝཱ་པི སཱ ནཱ་ཛ྄ཛྷ་གཱ ཀཱ་མ་ཀཱ་མི་ནཱི.
༣༡༤. ‘ལུ་དྡྷཱ་ནཾ [ཁུ་དྡཱ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ལ་ཧུ་ཙི་ཏྟཱ་ནཾ, ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ་ན དུ་བྦྷི་ནཾ;
ནཱ་དེ་ཝ་ས་ཏྟོ པུ་རི་སོ, ཐཱི་ནཾ ས་དྡྷཱ་ཏུ་མ་ར་ཧ་ཏི.
༣༡༥. ‘ན ཏཱ པ་ཛཱ་ན་ནྟི ཀ་ཏཾ ན ཀི་ཙྩཾ, ན མཱ་ཏ་རཾ པི་ཏ་རཾ བྷཱ་ཏ་རཾ ཝཱ;
ཨ་ན་རི་ཡཱ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་དྷ་མྨཱ, ས་སྶེ་ཝ ཙི་ཏྟ་སྶ ཝ་སཾ ཝ་ཛ་ནྟི.
༣༡༦. ‘ཙི་རཱ་ནུ་ཝུ་ཊྛ་མྤི [ཙི་རཱ་ནུ་ཝུ་ཏྠ་མྤི (སཱི. པཱི.)] པི་ཡཾ མ་ནཱ་པཾ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀཾ པཱ་ཎ་ས་མ་མྤི བྷ་ཏྟུཾ [ས་ནྟཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)];
ཨཱ་ཝཱ་སུ ཀི་ཙྩེ་སུ ཙ ནཾ ཛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ་ཧ་མི་ཏྠཱི་ནཾ ན ཝི་སྶ་སཱ་མི.
༣༡༧. ‘ཐཱི་ན་ཉྷི ཙི་ཏྟཾ ཡ་ཐཱ ཝཱ་ན་ར་སྶ, ཀ་ནྣ་པྤ་ཀ་ནྣཾ ཡ་ཐཱ རུ་ཀྑ་ཚཱ་ཡཱ;
ཙ་ལཱ་ཙ་ལཾ ཧ་ད་ཡ་མི་ཏྠི་ཡཱ་ནཾ, ཙ་ཀྐ་སྶ ནེ་མི ཝི་ཡ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི.
༣༡༨. ‘ཡ་དཱ ཏཱ པ་སྶ་ནྟི ས་མེ་ཀྑ་མཱ་ནཱ, ཨཱ་དེ་ཡྻ་རཱུ་པཾ པུ་རི་ས་སྶ ཝི་ཏྟཾ;
ས་ཎྷཱ་ཧི ཝཱ་ཙཱ་ཧི ན་ཡ་ནྟི མེ་ནཾ, ཀ་མྦོ་ཛ་ཀཱ ཛ་ལ་ཛེ་ནེ་ཝ ཨ་སྶཾ.
༣༡༩. ‘ཡ་དཱ ན པ་སྶ་ནྟི ས་མེ་ཀྑ་མཱ་ནཱ, ཨཱ་དེ་ཡྻ་རཱུ་པཾ པུ་རི་ས་སྶ ཝི་ཏྟཾ;
ས་མ་ནྟ་ཏོ ནཾ པ་རི་ཝ་ཛྫ་ཡ་ནྟི, ཏི་ཎྞོ ན་དཱི་པཱ་ར་ག་ཏོ་ཝ ཀུ་ལླཾ.
༣༢༠. ‘སི་ལེ་སཱུ་པ་མཱཾ སི་ཁི་རི་ཝ ས་བྦ་བྷ་ཀྑཱ, ཏི་ཀྑ་མཱ་ཡཱ ན་དཱི་རི་ཝ སཱི་གྷ་སོ་ཏཱ;
སེ་ཝ་ནྟི ཧེ་ཏཱ པི་ཡ་མ་པྤི་ཡ་ཉྩ, ནཱ་ཝཱ ཡ་ཐཱ ཨོ་ར་ཀཱུ་ལཾ [ཨོ་ར་ཀུ་ལཾ (སཱི.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི] པ་ར་ཉྩ.
༣༢༡. ‘ན ཏཱ ཨེ་ཀ་སྶ ན དྭི་ནྣཾ, ཨཱ་པ་ཎོ་ཝ པ་སཱ་རི་ཏོ;
ཡོ ཏཱ མ་ཡ྄ཧ་ནྟི མ་ཉྙེ་ཡྻ, ཝཱ་ཏཾ ཛཱ་ལེ་ན བཱ་དྷ་ཡེ [བ་ནྡྷ་ཡེ (སྱཱ. ཀ.)].
༣༢༢. ‘ཡ་ཐཱ ན་དཱི ཙ པ་ནྠོ ཙ, པཱ་ནཱ་གཱ་རཾ ས་བྷཱ པ་པཱ;
ཨེ་ཝཾ ལོ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ, ཝེ་ལཱ ཏཱ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི [ཀེ་སུ་ཙི པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ཨི་མི་སྶཱ གཱ་ཐཱ་ཡ པུ་བྦ་དྡྷཱ་པ་ར་དྡྷཾ ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དི་སྶ་ཏི].
༣༢༣. ‘གྷ་ཏཱ་ས་ན་ས་མཱ ཨེ་ཏཱ, ཀ་ཎྷ་ས་པྤ་སི་རཱུ་པ་མཱ;
གཱ་ཝོ བ་ཧི་ཏི་ཎ་སྶེ་ཝ, ཨོ་མ་ས་ནྟི ཝ་རཾ ཝ་རཾ.
༣༢༤. ‘གྷ་ཏཱ་ས་ནཾ ཀུ་ཉྫ་རཾ ཀ་ཎྷ་ས་པྤཾ, མུ་དྡྷཱ་བྷི་སི་ཏྟཾ པ་མ་དཱ ཙ ས་བྦཱ;
ཨེ་ཏེ ན་རོ [ཨེ་ཏེ་ན སོ (པཱི.)] ནི་ཙྩ་ཡ་ཏོ [ནི་ཙྩ་ཡ་ཏྟོ (སཱི. པཱི.)] བྷ་ཛེ་ཐ, ཏེ་སཾ ཧ་ཝེ དུ་བྦི་དུ ས་བྦ་བྷཱ་ཝོ [ས་ཙྩ་བྷཱ་ཝོ (སྱཱ.)].
༣༢༥. ‘ན་ཙྩ་ནྟ་ཝ་ཎྞཱ ན བ་ཧཱུ་ནཾ ཀ་ནྟཱ, ན ད་ཀྑི་ཎཱ པ་མ་དཱ སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ;
ན པ་ར་སྶ བྷ་རི་ཡཱ ན དྷ་ན་སྶ ཧེ་ཏུ, ཨེ་ཏི་ཏྠི་ཡོ པ་ཉྩ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ’’’.
ཨ་ཐ ཁ་ལུ, བྷོ, ཨཱ་ན་ནྡོ གི་ཛ྄ཛྷ་རཱ་ཛཱ ཀུ་ཎཱ་ལ་སྶ ས་ཀུ་ཎ་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ [ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་གཱ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ (སྱཱ. ཀ.)] ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –
༣༢༦. ‘‘པུ་ཎྞ་མྤི ཙེ་མཾ པ་ཐ་ཝིཾ དྷ་ནེ་ན, ད་ཛྫི་ཏྠི་ཡཱ པུ་རི་སོ ས་མྨ་ཏཱ་ཡ;
ལ་དྡྷཱ ཁ་ཎཾ ཨ་ཏི་མ་ཉྙེ་ཡྻ ཏ་མྤི, ཏཱ་སཾ ཝ་སཾ ཨ་ས་ཏཱི་ནཾ ན ག་ཙྪེ.
༣༢༧. ‘‘ཨུ་ཊྛཱ་ཧ་ཀཾ ཙེ་པི ཨ་ལཱི་ན་ཝུ་ཏྟིཾ, ཀོ་མཱ་ར་བྷ་ཏྟཱ་རཾ པི་ཡཾ མ་ནཱ་པཾ;
ཨཱ་ཝཱ་སུ ཀི་ཙྩེ་སུ ཙ ནཾ ཛ་ཧ་ནྟི, ཏ་སྨཱ་ཧ་མི་ཏྠཱི་ནཾ [ཏ་སྨཱ ཧི ཨི་ཏྠཱི་ནཾ (སཱི. པཱི.)] ན ཝི་སྶ་སཱ་མི.
༣༢༨. ‘‘ན ཝི་སྶ་སེ ཨི་ཙྪ་ཏི མ་ནྟི པོ་སོ, ན ཝི་སྶ་སེ རོ་ད་ཏི མེ ས་ཀཱ་སེ;
སེ་ཝ་ནྟི ཧེ་ཏཱ པི་ཡ་མ་པྤི་ཡ་ཉྩ, ནཱ་ཝཱ ཡ་ཐཱ ཨོ་ར་ཀཱུ་ལཾ པ་ར་ཉྩ.
༣༢༩. ‘‘ན ཝི་སྶ་སེ སཱ་ཁ་པུ་རཱ་ཎ་ས་ནྠ་ཏཾ, ན ཝི་སྶ་སེ མི་ཏྟ་པུ་རཱ་ཎ་ཙོ་རཾ;
ན ཝི་སྶ་སེ རཱ་ཛཱ་ནཾ ས་ཁཱ [རཱ་ཛཱ ས་ཁཱ (སཱི. པཱི.)] མ་མ་ནྟི, ན ཝི་སྶ་སེ ཨི་ཏྠི ད་ས་ནྣ མཱ་ཏ་རཾ.
༣༣༠. ‘‘ན ཝི་སྶ་སེ རཱ་མ་ཀ་རཱ་སུ ནཱ་རི་སུ, ཨ་ཙྩ་ནྟ་སཱི་ལཱ་སུ ཨ་ས་ཉྙ་ཏཱ་སུ;
ཨ་ཙྩ་ནྟ་པེ་མཱ་ནུ་ག་ཏ་སྶ བྷ་རི་ཡཱ, ན ཝི་སྶ་སེ ཏི་ཏྠ་ས་མཱ ཧི ནཱ་རི་ཡོ.
༣༣༡. ‘‘ཧ་ནེ་ཡྻུཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ ཚེ་དཱ་པེ་ཡྻུ་མྤི [ཧ་ནེ་ཡྻུ ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ་པི ཚ་ད་ཡེ་ཡྻུཾ (སཱི. པཱི.), ཧ་ནེ་ཡྻུཾ་པི ཚི་ནྡེ་ཡྻུཾ་པི ཚེ་དཱ་པེ་ཡྻུཾ་པི (སྱཱ.)], ཀ་ཎྛེ་པི [ཀ་ཎྛ་མྤི (སཱི. སྱཱ.)] ཚེ་ཏྭཱ རུ་དྷི་རཾ པི་ཝེ་ཡྻུཾ;
མཱ དཱི་ན་ཀཱ་མཱ་སུ ཨ་ས་ཉྙ་ཏཱ་སུ, བྷཱ་ཝཾ ཀ་རེ ག་ངྒ་ཏི་ཏྠཱུ་པ་མཱ་སུ.
༣༣༢. ‘‘མུ་སཱ ཏཱ་སཾ ཡ་ཐཱ ས་ཙྩཾ, ས་ཙྩཾ ཏཱ་སཾ ཡ་ཐཱ མུ་སཱ;
གཱ་ཝོ བ་ཧི་ཏི་ཎ་སྶེ་ཝ, ཨོ་མ་ས་ནྟི ཝ་རཾ ཝ་རཾ.
༣༣༣. ‘‘ག་ཏེ་ནེ་ཏཱ པ་ལོ་བྷེ་ནྟི, པེ་ཀྑི་ཏེ་ན མྷི་ཏེ་ན ཙ;
ཨ་ཐོ་པི དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠེ་ན, མ་ཉྫུ་ནཱ བྷ་ཎི་ཏེ་ན ཙ.
༣༣༤. ‘‘ཙོ་རི་ཡོ ཀ་ཐི་ནཱ [ཀ་ཋི་ནཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཧེ་ཏཱ, ཝཱ་ལཱ༹ ཙ ལ་པ་ས་ཀྑ་རཱ;
ན ཏཱ ཀི་ཉྩི ན ཛཱ་ན་ནྟི, ཡཾ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཝ་ཉྩ་ནཾ.
༣༣༥. ‘‘ཨ་སཱ ལོ་ཀི་ཏྠི་ཡོ ནཱ་མ, ཝེ་ལཱ ཏཱ་སཾ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
སཱ་ར་ཏྟཱ ཙ པ་ག་བྦྷཱ ཙ, སི་ཁཱི ས་བྦ་གྷ་སོ ཡ་ཐཱ.
༣༣༦. ‘‘ན་ཏྠི་ཏྠཱི་ནཾ པི་ཡོ ནཱ་མ, ཨ་པྤི་ཡོ་པི ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
སེ་ཝ་ནྟི ཧེ་ཏཱ པི་ཡ་མ་པྤི་ཡ་ཉྩ, ནཱ་ཝཱ ཡ་ཐཱ ཨོ་ར་ཀཱུ་ལཾ པ་ར་ཉྩ.
༣༣༧. ‘‘ན་ཏྠི་ཏྠཱི་ནཾ པི་ཡོ ནཱ་མ, ཨ་པྤི་ཡོ་པི ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
དྷ་ན་ཏྟཱ [དྷ་ན་ཏྠཱ (སྱཱ.)] པ་ཊི་ཝ་ལླ་ནྟི, ལ་ཏཱ་ཝ དུ་མ་ནི་སྶི་ཏཱ.
༣༣༨. ‘‘ཧ་ཏྠི་བ་ནྡྷཾ ཨ་སྶ་བ་ནྡྷཾ, གོ་པུ་རི་ས་ཉྩ མ་ཎྜ་ལཾ [ཙ་ཎྜ་ལཾ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)];
ཚ་ཝ་ཌཱ་ཧ་ཀཾ པུ་པྥ་ཚ་ཌྜ་ཀཾ, ས་དྷ་ན་མ་ནུ་པ་ཏ་ནྟི ནཱ་རི་ཡོ.
༣༣༩. ‘‘ཀུ་ལ་པུ་ཏྟ་མྤི ཛ་ཧ་ནྟི ཨ་ཀི་ཉྩ་ནཾ, ཚ་ཝ་ཀ་ས་མ་ས་དི་ས་མྤི [ཚ་ཝ་ཀ་ས་མཾ (སྱཱ. པཱི.)];
ཨ་ནུ་ག་ཙྪ་ནྟི [ག་ཙྪ་ནྟི (པཱི.)] ཨ་ནུ་པ་ཏ་ནྟི, དྷ་ན་ཧེ་ཏུ ཧི ནཱ་རི་ཡོ’’ཏི [དྷ་ན་ཧེ་ཏུ ཙ ནཱ་རི་ཡོ (སྱཱ.), དྷ་ན་ཧེ་ཏུ ནཱ་རི་ཡོ (པཱི.)].
ཨ་ཐ ཁ་ལུ, བྷོ, ནཱ་ར་དོ དེ་ཝ་བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ གི་ཛ྄ཛྷ་རཱ་ཛ་སྶ ཨཱ་དི་མ་ཛ྄ཛྷ་ཀ་ཐཱ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཏཱ་ཡཾ ཝེ་ལཱ་ཡཾ ཨི་མཱ གཱ་ཐཱ་ཡོ ཨ་བྷཱ་སི –
༣༤༠. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ ན པཱུ་རེ་ནྟི, ཏེ མེ སུ་ཎཱ་ཐ བྷཱ་ས་ཏོ;
ས་མུ་དྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ རཱ་ཛཱ, ཨི་ཏྠཱི ཙཱ་པི དི་ཛ་མྤ་ཏི.