༦. མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སུ་ཏྟཾ
༢༩༣. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ རཱ་ཛ་ག་ཧེ ཝི་ཧ་ར་ཏི གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊེ པ་བྦ་ཏེ. ཨ་ཐ ཁོ པ་ཉྩ་སི་ཁོ ག་ནྡྷ་བྦ་པུ་ཏྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ གི་ཛ྄ཛྷ་ཀཱུ་ཊཾ པ་བྦ་ཏཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ པ་ཉྩ་སི་ཁོ ག་ནྡྷ་བྦ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡཾ ཁོ མེ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱ སུ་ཏཾ ས་མྨུ་ཁཱ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཾ, ཨཱ་རོ་ཙེ་མི ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་རོ་ཙེ་ཧི མེ ཏྭཾ, པ་ཉྩ་སི་ཁཱ’’ཏི བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཝོ་ཙ.
དེ་ཝ་ས་བྷཱ
༢༩༤. ‘‘པུ་རི་མཱ་ནི, བྷ་ནྟེ, དི་ཝ་སཱ་ནི པུ་རི་མ་ཏ་རཱ་ནི ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ པ་ནྣ་ར་སེ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པུ་ཎྞཱ་ཡ པུ་ཎྞ་མཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཱ ཙ དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ; མ་ཧ་ཏཱི ཙ དི་བྦ་པ་རི་སཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི; པུ་ར་ཏྠི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ དྷ་ཏ་ར་ཊྛོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ པ་ཙྪི་མཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི དེ་ཝེ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ; ད་ཀྑི་ཎཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཝི་རཱུ་ལ༹ྷ་ཀོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི དེ་ཝེ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ; པ་ཙྪི་མཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཝི་རཱུ་པ་ཀྑོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ པུ་ར་ཏྠཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི དེ་ཝེ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ; ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཝེ་སྶ་ཝ་ཎོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ད་ཀྑི་ཎཱ་བྷི་མུ་ཁོ ནི་སི་ནྣོ ཧོ་ཏི དེ་ཝེ པུ་ར་ཀྑ་ཏྭཱ. ཡ་དཱ བྷ་ནྟེ, ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཱ ཙ དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ, མ་ཧ་ཏཱི ཙ དི་བྦ་པ་རི་སཱ ས་མ་ནྟ་ཏོ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཙ་ཏུ་དྡི་སཱ ནི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི, ཨི་དཾ ནེ་སཾ ཧོ་ཏི ཨཱ་ས་ན་སྨིཾ; ཨ་ཐ པ་ཙྪཱ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨཱ་ས་ནཾ ཧོ་ཏི.
‘‘ཡེ ཏེ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝཱ བྷ་ག་ཝ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་ཏྭཱ ཨ་དྷུ་ནཱུ་པ་པ་ནྣཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་ས་ཀཱ་ཡཾ, ཏེ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ནྟི ཝ་ཎྞེ་ན ཙེ་ཝ ཡ་ས་སཱ ཙ. ཏེ་ན སུ་དཾ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ནྟི པ་མུ་དི་ཏཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ; ‘དི་བྦཱ ཝ་ཏ, བྷོ, ཀཱ་ཡཱ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི, ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡཱ’ཏི.
༢༩༥. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ས་མྤ་སཱ་དཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དི –
‘མོ་ད་ནྟི ཝ་ཏ བྷོ དེ་ཝཱ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ས་ཧི་ནྡ་ཀཱ;
ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟཱ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ.
ན་ཝེ དེ་ཝེ ཙ པ་སྶ་ནྟཱ, ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟེ ཡ་ས་སྶི་ནེ;
སུ་ག་ཏ་སྨིཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཙ་རི་ཏྭཱ་ན ཨི་དྷཱ་ག་ཏེ.
ཏེ ཨ་ཉྙེ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ནྟི, ཝ་ཎྞེ་ན ཡ་ས་སཱ་ཡུ་ནཱ;
སཱ་ཝ་ཀཱ བྷཱུ་རི་པ་ཉྙ་སྶ, ཝི་སེ་སཱུ་པ་ག་ཏཱ ཨི་དྷ.
ཨི་དཾ དི་སྭཱ་ན ན་ནྡ་ནྟི, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ས་ཧི་ནྡ་ཀཱ;
ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟཱ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ སུ་དྷ་མྨ་ཏ’ནྟི.
‘‘ཏེ་ན སུ་དཾ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ བྷི་ཡྻོ་སོ མ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ནྟི པ་མུ་དི་ཏཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ; ‘དི་བྦཱ ཝ་ཏ, བྷོ, ཀཱ་ཡཱ པ་རི་པཱུ་རེ་ནྟི, ཧཱ་ཡ་ནྟི ཨ་སུ་ར་ཀཱ་ཡཱ’’’ཏི.
ཨ་ཊྛ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ་ཝ་ཎྞཱ
༢༩༦. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ས་མྤ་སཱ་དཾ ཝི་དི་ཏྭཱ དེ་ཝེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཨི་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, མཱ་རི་སཱ, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩེ ཝ་ཎྞེ སོ་ཏུ’ནྟི? ‘ཨི་ཙྪཱ་མ མ་ཡཾ, མཱ་རི་ས, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩེ ཝ་ཎྞེ སོ་ཏུ’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩེ ཝ་ཎྞེ པ་ཡི་རུ་དཱ་ཧཱ་སི – ‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ནྟི, བྷོ་ནྟོ དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ? ཡཱ་ཝ་ཉྩ སོ བྷ་ག་ཝཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཾ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ.
‘‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ ཁོ པ་ན ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི. ཨེ་ཝཾ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ དེ་སེ་ཏཱ་རཾ ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ.
‘‘ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལ་ནྟི ཁོ པ་ན ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ནྟི སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཨི་དཾ སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཨི་དཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ, ཨི་དཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཨི་དཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཧཱི་ནཾ ཨི་དཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, ཨི་དཾ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་ག་ནྟི སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཧཱི་ན-པ་ཎཱི་ཏ་ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཉྙ་པེ་ཏཱ་རཾ ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ.
‘‘སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ ཁོ པ་ན ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, སཾ་ས་ནྡ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཱ ཙ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ག་ངྒོ་ད་ཀཾ ཡ་མུ་ནོ་ད་ཀེ་ན སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ, སཾ་ས་ནྡ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཱ ཙ. ཨེ་ཝཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པ་ཉྙ་པེ་ཏཱ་རཾ ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ.
‘‘ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣོ [ཨ་བྷི་ནི་པྤ་ནྣོ (པཱི. ཀ.)] ཁོ པ་ན ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ལཱ་བྷོ ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣོ སི་ལོ་ཀོ, ཡཱ་ཝ མ་ཉྙེ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཝི་ག་ཏ་མ་དོ ཁོ པ་ན སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ག་ཏ་མ་དཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཡ་མཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ.
‘‘ལ་དྡྷ་ས་ཧཱ་ཡོ ཁོ པ་ན སོ བྷ་ག་ཝཱ སེ་ཁཱ་ན་ཉྩེ་ཝ པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྩ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ཏཾ. ཏེ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་པ་ནུ་ཛྫ ཨེ་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཾ ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ.
‘‘ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཁོ པ་ན སོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི, ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཾ ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ.
‘‘ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཁོ པ་ན སོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ས་ངྐ་པྤོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཾ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ས་ངྐ་པྤཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’ཏི.
༢༩༧. ‘‘ཨི་མེ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩེ ཝ་ཎྞེ པ་ཡི་རུ་དཱ་ཧཱ་སི. ཏེ་ན སུ་དཾ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ བྷི་ཡྻོ་སོ མ་ཏྟཱ་ཡ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ནྟི པ་མུ་དི་ཏཱ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩེ ཝ་ཎྞེ སུ་ཏྭཱ. ཏ་ཏྲ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཀ་ཙྩེ དེ་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ, མཱ་རི་སཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ དྷ་མྨ་ཉྩ དེ་སེ་ཡྻུཾ ཡ་ཐ་རི་ཝ བྷ་ག་ཝཱ. ཏ་ད་སྶ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ དེ་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཏི་ཊྛ་ནྟུ, མཱ་རི་སཱ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཨ་ཧོ ཝ་ཏ, མཱ་རི་སཱ, ཏ་ཡོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ དྷ་མྨ་ཉྩ དེ་སེ་ཡྻུཾ ཡ་ཐ་རི་ཝ བྷ་ག་ཝཱ. ཏ་ད་སྶ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’ནྟི. ཨེ་ཀ་ཙྩེ དེ་ཝཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘ཏི་ཊྛ་ནྟུ, མཱ་རི་སཱ, ཏ་ཡོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ, ཨ་ཧོ ཝ་ཏ, མཱ་རི་སཱ, དྭེ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ དྷ་མྨ་ཉྩ དེ་སེ་ཡྻུཾ ཡ་ཐ་རི་ཝ བྷ་ག་ཝཱ. ཏ་ད་སྶ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’ནྟི.
༢༩༨. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ དེ་ཝེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, མཱ་རི་སཱ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ, ཡཾ ཨེ་ཀི་སྶཱ ལོ་ཀ་དྷཱ་ཏུ་ཡཱ དྭེ ཨ་ར་ཧ་ནྟོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷཱ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཧོ ཝ་ཏ, མཱ་རི་སཱ, སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐོ ཙི་རཾ དཱི་གྷ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཏ་ད་སྶ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ན་ཏྠེ་ན དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ སུ་དྷ་མྨཱ་ཡཾ ས་བྷཱ་ཡཾ ས་ནྣི་སི་ནྣཱ ཧོ་ནྟི ས་ནྣི་པ་ཏི་ཏཱ, ཏཾ ཨ་ཏྠཾ ཙི་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ ཏཾ ཨ་ཏྠཾ མ་ནྟ་ཡི་ཏྭཱ ཝུ་ཏྟ་ཝ་ཙ་ནཱ་པི ཏཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཧོ་ནྟི. པ་ཙྩཱ་ནུ་སི་ཊྛ་ཝ་ཙ་ནཱ་པི ཏཾ ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཏྠེ ཧོ་ནྟི, ས་ཀེ་སུ ས་ཀེ་སུ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ཋི་ཏཱ ཨ་ཝི་པ་ཀྐ་ནྟཱ.
ཏེ ཝུ་ཏྟ་ཝཱ་ཀྱཱ རཱ་ཛཱ་ནོ, པ་ཊི་གྒ་ཡ྄ཧཱ་ནུ་སཱ་ས་ནིཾ;
ཝི་པྤ་ས་ནྣ་མ་ནཱ ས་ནྟཱ, ཨ་ཊྛཾ་སུ ས་མྷི ཨཱ་ས་ནེ་ཏི.
༢༩༩. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཨུ་ཏྟ་རཱ་ཡ དི་སཱ་ཡ ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨཱ་ལོ་ཀོ ས་ཉྫཱ་ཡི, ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ དེ་ཝཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནུ་བྷཱ་ཝཾ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ དེ་ཝེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘ཡ་ཐཱ ཁོ, མཱ་རི་སཱ, ནི་མི་ཏྟཱ་ནི དི་སྶ་ནྟི, ཨུ་ལཱ༹་རོ ཨཱ་ལོ་ཀོ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི, ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི, བྲ་ཧྨཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི; བྲ་ཧྨུ་ནོ ཧེ་ཏཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ, ཡ་དི་དཾ ཨཱ་ལོ་ཀོ ས་ཉྫཱ་ཡ་ཏི ཨོ་བྷཱ་སོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏཱི་ཏི.
‘ཡ་ཐཱ ནི་མི་ཏྟཱ དི་སྶ་ནྟི, བྲ་ཧྨཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝི་སྶ་ཏི;
བྲ་ཧྨུ་ནོ ཧེ་ཏཾ ནི་མི་ཏྟཾ, ཨོ་བྷཱ་སོ ཝི་པུ་ལོ མ་ཧཱ’ཏི.
ས་ན་ངྐུ་མཱ་ར་ཀ་ཐཱ
༣༠༠. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀེ་སུ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སཱི་དིཾ་སུ – ‘ཨོ་བྷཱ་ས་མེ་ཏཾ ཉ་སྶཱ་མ, ཡཾ་ཝི་པཱ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ནཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རོ་པི མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ་ནོ ཡ་ཐཱ་ས་ཀེ་སུ ཨཱ་ས་ནེ་སུ ནི་སཱི་དིཾ་སུ – ‘ཨོ་བྷཱ་ས་མེ་ཏཾ ཉ་སྶཱ་མ, ཡཾ་ཝི་པཱ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ནཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཨི་དཾ སུ་ཏྭཱ དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཨེ་ཀ་གྒཱ ས་མཱ་པ་ཛྫིཾ་སུ – ‘ཨོ་བྷཱ་ས་མེ་ཏཾ ཉ་སྶཱ་མ, ཡཾ་ཝི་པཱ་ཀོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི, ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ་ཝ ནཾ ག་མི་སྶཱ་མཱ’ཏི.
‘‘ཡ་དཱ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི. ཡོ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨུ་ནོ པ་ཀ་ཏི་ཝ་ཎྞོ, ཨ་ན་བྷི་ས་མྦྷ་ཝ་ནཱི་ཡོ སོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་པ་ཐ་སྨིཾ. ཡ་དཱ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི, སོ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི ཝ་ཎྞེ་ན ཙེ་ཝ ཡ་ས་སཱ ཙ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, སོ་ཝ་ཎྞོ ཝི་གྒ་ཧོ མཱ་ནུ་སཾ ཝི་གྒ་ཧཾ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཡ་དཱ བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི, སོ ཨ་ཉྙེ དེ་ཝེ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ཏི ཝ་ཎྞེ་ན ཙེ་ཝ ཡ་ས་སཱ ཙ. ཡ་དཱ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི, ན ཏ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ ཀོ་ཙི དེ་ཝོ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི ཝཱ པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ཏི ཝཱ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏི. ས་བྦེ་ཝ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་ཉྫ་ལི་ཀཱ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་ད་ནྟི – ‘ཡ་སྶ་དཱ་ནི དེ་ཝ་སྶ པ་ལླ་ངྐཾ ཨི་ཙྪི་སྶ་ཏི བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ, ཏ་སྶ དེ་ཝ་སྶ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་དི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཡ་སྶ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝ་སྶ བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨུ་ལཱ༹་རཾ སོ ལ་བྷ་ཏི དེ་ཝོ ཝེ་ད་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ, ཨུ་ལཱ༹་རཾ སོ ལ་བྷ་ཏི དེ་ཝོ སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, རཱ་ཛཱ ཁ་ཏྟི་ཡོ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟོ ཨ་དྷུ་ནཱ་བྷི་སི་ཏྟོ ར་ཛྫེ་ན, ཨུ་ལཱ༹་རཾ སོ ལ་བྷ་ཏི ཝེ་ད་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ, ཨུ་ལཱ༹་རཾ སོ ལ་བྷ་ཏི སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ཡ་སྶ དེ་ཝ་སྶ བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ པ་ལླ་ངྐེ ནི་སཱི་ད་ཏི, ཨུ་ལཱ༹་རཾ སོ ལ་བྷ་ཏི དེ་ཝོ ཝེ་ད་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ, ཨུ་ལཱ༹་རཾ སོ ལ་བྷ་ཏི དེ་ཝོ སོ་མ་ན་སྶ་པ་ཊི་ལཱ་བྷཾ. ཨ་ཐ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ ས་མྤ་སཱ་དཾ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ ཨི་མཱ་ཧི གཱ་ཐཱ་ཧི ཨ་ནུ་མོ་དི –
‘མོ་ད་ནྟི ཝ་ཏ བྷོ དེ་ཝཱ, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ས་ཧི་ནྡ་ཀཱ;
ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟཱ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ སུ་དྷ་མྨ་ཏཾ.
‘ན་ཝེ དེ་ཝེ ཙ པ་སྶ་ནྟཱ, ཝ་ཎྞ་ཝ་ནྟེ ཡ་ས་སྶི་ནེ;
སུ་ག་ཏ་སྨིཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཙ་རི་ཏྭཱ་ན ཨི་དྷཱ་ག་ཏེ.
‘ཏེ ཨ་ཉྙེ ཨ་ཏི་རོ་ཙ་ནྟི, ཝ་ཎྞེ་ན ཡ་ས་སཱ་ཡུ་ནཱ;
སཱ་ཝ་ཀཱ བྷཱུ་རི་པ་ཉྙ་སྶ, ཝི་སེ་སཱུ་པ་ག་ཏཱ ཨི་དྷ.
‘ཨི་དཾ དི་སྭཱ་ན ན་ནྡ་ནྟི, ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ས་ཧི་ནྡ་ཀཱ;
ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ན་མ་སྶ་ནྟཱ, དྷ་མྨ་སྶ ཙ སུ་དྷ་མྨ་ཏ’ནྟི.
༣༠༡. ‘‘ཨི་མ་མ་ཏྠཾ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ ཨ་བྷཱ་སི་ཏྠ. ཨི་མ་མ་ཏྠཾ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་ན་ངྐུ་མཱ་ར་སྶ བྷཱ་ས་ཏོ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་རོ ཧོ་ཏི ཝི་སྶ་ཊྛོ ཙ ཝི་ཉྙེ་ཡྻོ ཙ མ་ཉྫུ ཙ ས་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ བི་ནྡུ ཙ ཨ་ཝི་སཱ་རཱི ཙ ག་མྦྷཱི་རོ ཙ ནི་ནྣཱ་དཱི ཙ. ཡ་ཐཱ་པ་རི་སཾ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ ས་རེ་ན ཝི་ཉྙཱ་པེ་ཏི, ན ཙ་སྶ བ་ཧི་དྡྷཱ པ་རི་སཱ་ཡ གྷོ་སོ ནི་ཙྪ་ར་ཏི. ཡ་སྶ ཁོ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝཾ ཨ་ཊྛ་ངྒ་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ས་རོ ཧོ་ཏི, སོ ཝུ་ཙྩ་ཏི ‘བྲ་ཧྨ་སྶ་རོ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘སཱ་དྷུ, མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨེ, ཨེ་ཏ་དེ་ཝ མ་ཡཾ ས་ངྑཱ་ཡ མོ་དཱ་མ; ཨ་ཏྠི ཙ ས་ཀྐེ་ན དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡེ་ན ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩཱ ཝ་ཎྞཱ བྷཱ་སི་ཏཱ; ཏེ ཙ མ་ཡཾ ས་ངྑཱ་ཡ མོ་དཱ་མཱ’ཏི.
ཨ་ཊྛ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩ་ཝ་ཎྞཱ
༣༠༢. ‘‘ཨ་ཐ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ ས་ཀྐཾ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘སཱ་དྷུ, དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡ, མ་ཡ་མྤི ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩེ ཝ་ཎྞེ སུ་ཎེ་ཡྻཱ་མཱ’ཏི. ‘ཨེ་ཝཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨེ’ཏི ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་ན་ངྐུ་མཱ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩེ ཝ་ཎྞེ པ་ཡི་རུ་དཱ་ཧཱ་སི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཏི, བྷ་ཝཾ མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ? ཡཱ་ཝ་ཉྩ སོ བྷ་ག་ཝཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཨེ་ཝཾ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཾ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ ལོ་ཀཱ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ.
‘‘སྭཱ་ཀྑཱ་ཏོ ཁོ པ་ན ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨོ ས་ནྡི་ཊྛི་ཀོ ཨ་ཀཱ་ལི་ཀོ ཨེ་ཧི་པ་སྶི་ཀོ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀོ པ་ཙྩ་ཏྟཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཝི་ཉྙཱུ་ཧི. ཨེ་ཝཾ ཨོ་པ་ནེ་ཡྻི་ཀ་སྶ དྷ་མྨ་སྶ དེ་སེ་ཏཱ་རཾ ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ.
‘‘ཨི་དཾ ཀུ་ས་ལ’ནྟི ཁོ པ་ན ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘ཨི་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ’ནྟི སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ‘ཨི་དཾ སཱ་ཝ་ཛྫཾ ཨི་དཾ ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ, ཨི་དཾ སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ ཨི་དཾ ན སེ་ཝི་ཏ་བྦཾ, ཨི་དཾ ཧཱི་ནཾ ཨི་དཾ པ་ཎཱི་ཏཾ, ཨི་དཾ ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་ག’ནྟི སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཾ. ཨེ་ཝཾ ཀུ་ས་ལཱ་ཀུ་ས་ལ་སཱ་ཝ་ཛྫཱ་ན་ཝ་ཛྫ་སེ་ཝི་ཏ་བྦཱ་སེ་ཝི་ཏ་བྦ་ཧཱི་ན་པ་ཎཱི་ཏ་ཀ་ཎྷ་སུ་ཀྐ་ས་པྤ་ཊི་བྷཱ་གཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏཱ་རཾ. ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ.
‘‘སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ ཁོ པ་ན ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཱ ཙ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ག་ངྒོ་ད་ཀཾ ཡ་མུ་ནོ་ད་ཀེ་ན སཾ་ས་ནྡ་ཏི ས་མེ་ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ སུ་པ་ཉྙ་ཏྟཱ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ སཾ་ས་ནྡ་ཏི ནི་བྦཱ་ན་ཉྩ པ་ཊི་པ་དཱ ཙ. ཨེ་ཝཾ ནི་བྦཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཊི་པ་དཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏཱ་རཾ ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ.
‘‘ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣོ ཁོ པ་ན ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ལཱ་བྷོ ཨ་བྷི་ནི་པྥ་ནྣོ སི་ལོ་ཀོ, ཡཱ་ཝ མ་ཉྙེ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ས་མྤི་ཡཱ་ཡ་མཱ་ན་རཱུ་པཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཝི་ག་ཏ་མ་དོ ཁོ པ་ན སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝི་ག་ཏ་མ་དཾ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧ་ར་ཡ་མཱ་ནཾ ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ.
‘‘ལ་དྡྷ་ས་ཧཱ་ཡོ ཁོ པ་ན སོ བྷ་ག་ཝཱ སེ་ཁཱ་ན་ཉྩེ་ཝ པ་ཊི་པ་ནྣཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ་ན་ཉྩ ཝུ་སི་ཏ་ཝ་ཏཾ, ཏེ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་པ་ནུ་ཛྫ ཨེ་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ་རཱ་མ་ཏཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཾ ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ.
‘‘ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཁོ པ་ན སོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི; ཨི་ཏི ཡ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི ཏ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི, ཡ་ཐཱ་ཀཱ་རཱི ཏ་ཐཱ་ཝཱ་དཱི. ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པྤ་ནྣཾ ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ.
‘‘ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཁོ པ་ན སོ བྷ་ག་ཝཱ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐོ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ས་ངྐ་པྤོ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཨེ་ཝཾ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཾ པ་རི་ཡོ་སི་ཏ་ས་ངྐ་པྤཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ས་ཡཾ ཨཱ་དི་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ. ཨི་མི་ནཱ་པ་ངྒེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ས་ཏྠཱ་རཾ ནེ་ཝ ཨ་ཏཱི་ཏཾ་སེ ས་མ་ནུ་པ་སྶཱ་མ, ན པ་ནེ་ཏ་ར་ཧི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’ཏི.
༣༠༣. ‘‘ཨི་མེ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ས་ཀྐོ དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ བྲ་ཧྨུ་ནོ ས་ན་ངྐུ་མཱ་ར་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩེ ཝ་ཎྞེ པ་ཡི་རུ་དཱ་ཧཱ་སི. ཏེ་ན སུ་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ ཨ་ཏྟ་མ་ནོ ཧོ་ཏི པ་མུ་དི་ཏོ པཱི་ཏི་སོ་མ་ན་སྶ་ཛཱ་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཊྛ ཡ་ཐཱ་བྷུ་ཙྩེ ཝ་ཎྞེ སུ་ཏྭཱ. ཨ་ཐ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ཨ་བྷི་ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ ཀུ་མཱ་ར་ཝ་ཎྞཱི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྩ་སི་ཁོ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. སོ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷ་ནྟེ, བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ སུ་པ་ཙྩ་ཏྠ་ཏེ ཝཱ པ་ལླ་ངྐེ ས་མེ ཝཱ བྷཱུ་མི་བྷཱ་གེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ ཝེ་ཧཱ་སཾ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ནྟྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ ཨ་ནྟ་ལི་ཀྑེ པ་ལླ་ངྐེ་ན ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ དེ་ཝེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སེ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –
གོ་ཝི་ནྡ་བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཝ་ཏྠུ
༣༠༤. ‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ནྟི, བྷོ་ནྟོ དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ, ཡཱ་ཝ དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ་ཝ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ཧོ་སི. བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷོ, རཱ་ཛཱ དི་ས་མྤ་ཏི ནཱ་མ ཨ་ཧོ་སི. དི་ས་མྤ་ཏི་སྶ ར་ཉྙོ གོ་ཝི་ནྡོ ནཱ་མ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པུ་རོ་ཧི་ཏོ ཨ་ཧོ་སི. དི་ས་མྤ་ཏི་སྶ ར་ཉྙོ རེ་ཎུ ནཱ་མ ཀུ་མཱ་རོ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. གོ་ཝི་ནྡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ པུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི. ཨི་ཏི རེ་ཎུ ཙ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ ཙ མཱ་ཎ་ཝོ ཨ་ཉྙེ ཙ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཨི་ཙྩེ་ཏེ ཨ་ཊྛ ས་ཧཱ་ཡཱ ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. གོ་ཝི་ནྡེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ རཱ་ཛཱ དི་ས་མྤ་ཏི པ་རི་དེ་ཝེ་སི – ‘‘ཡ་སྨིཾ ཝ་ཏ, བྷོ, མ་ཡཾ ས་མ་ཡེ གོ་ཝི་ནྡེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ནི ས་མྨཱ ཝོ་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཙཱ་རེ་མ, ཏ་སྨིཾ ནོ ས་མ་ཡེ གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ བྷོ རེ་ཎུ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ རཱ་ཛཱ་ནཾ དི་ས་མྤ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མཱ ཁོ ཏྭཾ, དེ་ཝ, གོ་ཝི་ནྡེ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ ཨ་ཏི་བཱ་ལ༹ྷཾ པ་རི་དེ་ཝེ་སི. ཨ་ཏྠི, དེ་ཝ, གོ་ཝི་ནྡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ པུ་ཏྟོ པ་ཎྜི་ཏ་ཏ་རོ ཙེ་ཝ པི་ཏ་རཱ, ཨ་ལ་མ་ཏྠ་ད་ས་ཏ་རོ ཙེ་ཝ པི་ཏ་རཱ; ཡེ་པི་སྶ པི་ཏཱ ཨ་ཏྠེ ཨ་ནུ་སཱ་སི, ཏེ་པི ཛོ་ཏི་པཱ་ལ་སྶེ་ཝ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ ཀུ་མཱ་རཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ དེ་ཝཱ’’ཏི.
མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་ཝ་ཏྠུ
༣༠༥. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, རཱ་ཛཱ དི་ས་མྤ་ཏི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཡེ་ན ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ ནཱ་མ མཱ་ཎ་ཝོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཛོ་ཏི་པཱ་ལཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧི – ‘བྷ་ཝ་མ་ཏྠུ བྷ་ཝ་ནྟཾ ཛོ་ཏི་པཱ་ལཾ, རཱ་ཛཱ དི་ས་མྤ་ཏི བྷ་ཝ་ནྟཾ ཛོ་ཏི་པཱ་ལཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ཡ་ཏི, རཱ་ཛཱ དི་ས་མྤ་ཏི བྷོ་ཏོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ་སྶ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, དེ་ཝཱ’’ཏི ཁོ, བྷོ, སོ པུ་རི་སོ དི་ས་མྤ་ཏི་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཛོ་ཏི་པཱ་ལཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘བྷ་ཝ་མ་ཏྠུ བྷ་ཝ་ནྟཾ ཛོ་ཏི་པཱ་ལཾ, རཱ་ཛཱ དི་ས་མྤ་ཏི བྷ་ཝ་ནྟཾ ཛོ་ཏི་པཱ་ལཾ མཱ་ཎ་ཝཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ཡ་ཏི, རཱ་ཛཱ དི་ས་མྤ་ཏི བྷོ་ཏོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལ་སྶ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’ཏི ཁོ བྷོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ མཱ་ཎ་ཝོ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན རཱ་ཛཱ དི་ས་མྤ་ཏི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ དི་ས་མྤ་ཏི་ནཱ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི; ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ, བྷོ, ཛོ་ཏི་པཱ་ལཾ མཱ་ཎ་ཝཾ རཱ་ཛཱ དི་ས་མྤ་ཏི ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏུ ནོ བྷ་ཝཾ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ, མཱ ནོ བྷ་ཝཾ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ པ་ཙྩ་བྱཱ་ཧཱ་སི. པེ་ཏྟི་ཀེ ཏཾ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་སྶཱ་མི, གོ་ཝི་ནྡི་ཡེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’ཏི ཁོ, བྷོ, སོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ མཱ་ཎ་ཝོ དི་ས་མྤ་ཏི་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, རཱ་ཛཱ དི་ས་མྤ་ཏི ཛོ་ཏི་པཱ་ལཾ མཱ་ཎ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡི་ཡེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩི, ཏཾ པེ་ཏྟི་ཀེ ཋཱ་ནེ ཋ་པེ་སི. ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ མཱ་ཎ་ཝོ གོ་ཝི་ནྡི་ཡེ པེ་ཏྟི་ཀེ ཋཱ་ནེ ཋ་པི་ཏོ ཡེ་པི་སྶ པི་ཏཱ ཨ་ཏྠེ ཨ་ནུ་སཱ་སི ཏེ་པི ཨ་ཏྠེ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི, ཡེ་པི་སྶ པི་ཏཱ ཨ་ཏྠེ ནཱ་ནུ་སཱ་སི, ཏེ་པི ཨ་ཏྠེ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏི; ཡེ་པི་སྶ པི་ཏཱ ཀ་མྨ་ནྟེ ཨ་བྷི་ས་མྦྷོ་སི, ཏེ་པི ཀ་མྨ་ནྟེ ཨ་བྷི་ས་མྦྷོ་ཏི, ཡེ་པི་སྶ པི་ཏཱ ཀ་མྨ་ནྟེ ནཱ་བྷི་ས་མྦྷོ་སི, ཏེ་པི ཀ་མྨ་ནྟེ ཨ་བྷི་ས་མྦྷོ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ མ་ནུ་སྶཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘གོ་ཝི་ནྡོ ཝ་ཏ, བྷོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ ཝ་ཏ, བྷོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎོ’’ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཁོ ཨེ་ཝཾ, བྷོ, པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཛོ་ཏི་པཱ་ལ་སྶ མཱ་ཎ་ཝ་སྶ གོ་ཝི་ནྡོ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ་ཏྭེ་ཝ ས་མ་ཉྙཱ ཨུ་ད་པཱ་དི.
ར་ཛྫ་སཾ་ཝི་བྷ་ཛ་ནཾ
༣༠༦. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དི་ས་མྤ་ཏི ཁོ, བྷོ, རཱ་ཛཱ ཛི་ཎྞོ ཝུ་དྡྷོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་དྡྷ་ག་ཏོ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཀོ ནུ ཁོ པ་ན, བྷོ, ཛཱ་ནཱ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏཾ? ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ དི་ས་མྤ་ཏི་མྷི ར་ཉྙེ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ རཱ་ཛ་ཀ་ཏྟཱ་རོ རེ་ཎུཾ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩེ་ཡྻུཾ. ཨཱ་ཡ་ནྟུ, བྷོ་ནྟོ, ཡེ་ན རེ་ཎུ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཐ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རེ་ཎུཾ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཐ – ‘‘མ་ཡཾ ཁོ བྷོ་ཏོ རེ་ཎུ་སྶ ས་ཧཱ་ཡཱ པི་ཡཱ མ་ནཱ་པཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ, ཡཾ་སུ་ཁོ བྷ་ཝཾ ཏཾ་སུ་ཁཱ མ་ཡཾ, ཡཾ་དུ་ཀྑོ བྷ་ཝཾ ཏཾ་དུ་ཀྑཱ མ་ཡཾ. དི་ས་མྤ་ཏི ཁོ, བྷོ, རཱ་ཛཱ ཛི་ཎྞོ ཝུ་དྡྷོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་དྡྷ་ག་ཏོ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཀོ ནུ ཁོ པ་ན, བྷོ, ཛཱ་ནཱ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏཾ? ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ དི་ས་མྤ་ཏི་མྷི ར་ཉྙེ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ རཱ་ཛ་ཀ་ཏྟཱ་རོ བྷ་ཝ་ནྟཾ རེ་ཎུཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩེ་ཡྻུཾ. ས་ཙེ བྷ་ཝཾ རེ་ཎུ ར་ཛྫཾ ལ་བྷེ་ཐ, སཾ་ཝི་བྷ་ཛེ་ཐ ནོ ར་ཛྫེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷོ’’ཏི ཁོ, བྷོ, ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན རེ་ཎུ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རེ་ཎུཾ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘མ་ཡཾ ཁོ བྷོ་ཏོ རེ་ཎུ་སྶ ས་ཧཱ་ཡཱ པི་ཡཱ མ་ནཱ་པཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལཱ; ཡཾ་སུ་ཁོ བྷ་ཝཾ ཏཾ་སུ་ཁཱ མ་ཡཾ, ཡཾ་དུ་ཀྑོ བྷ་ཝཾ ཏཾ་དུ་ཀྑཱ མ་ཡཾ. དི་ས་མྤ་ཏི ཁོ, བྷོ, རཱ་ཛཱ ཛི་ཎྞོ ཝུ་དྡྷོ མ་ཧ་ལླ་ཀོ ཨ་དྡྷ་ག་ཏོ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟོ, ཀོ ནུ ཁོ པ་ན བྷོ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏཾ? ཋཱ་ནཾ ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི, ཡཾ དི་ས་མྤ་ཏི་མྷི ར་ཉྙེ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ རཱ་ཛ་ཀ་ཏྟཱ་རོ བྷ་ཝ་ནྟཾ རེ་ཎུཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩེ་ཡྻུཾ. ས་ཙེ བྷ་ཝཾ རེ་ཎུ ར་ཛྫཾ ལ་བྷེ་ཐ, སཾ་ཝི་བྷ་ཛེ་ཐ ནོ ར་ཛྫེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ, ཨ་ཉྙོ མ་མ ཝི་ཛི་ཏེ སུ་ཁོ བྷ་ཝེ་ཐ [སུ་ཁཱ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐ (ཀ.), སུ་ཁཾ བྷ་ཝེ་ཡྻཱ་ཐ, སུ་ཁ་མེ་དྷེ་ཡྻཱ་ཐ (སཱི. པཱི.),སུ་ཁ མེ་དྷེ་ཐ (?)], ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷ་ཝ་ནྟེ་བྷི? ས་ཙཱ་ཧཾ, བྷོ, ར་ཛྫཾ ལ་བྷི་སྶཱ་མི, སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་སྶཱ་མི ཝོ ར་ཛྫེ་ནཱ’’’ཏི.
༣༠༧. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, ཨ་ཧོ་ར་ཏྟཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན རཱ་ཛཱ དི་ས་མྤ་ཏི ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. དི་ས་མྤ་ཏི་མྷི ར་ཉྙེ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏེ རཱ་ཛ་ཀ་ཏྟཱ་རོ རེ་ཎུཾ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཾ ར་ཛྫེ ཨ་བྷི་སི་ཉྩིཾ་སུ. ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ རེ་ཎུ ར་ཛྫེ་ན པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘དི་ས་མྤ་ཏི ཁོ, བྷོ, རཱ་ཛཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ. ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ རེ་ཎུ ར་ཛྫེ་ན པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏོ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏོ པ་རི་ཙཱ་རེ་ཏི. ཀོ ནུ ཁོ པ་ན, བྷོ, ཛཱ་ནཱ་ཏི, མ་ད་ནཱི་ཡཱ ཀཱ་མཱ? ཨཱ་ཡ་ནྟུ, བྷོ་ནྟོ, ཡེ་ན རེ་ཎུ རཱ་ཛཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཐ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རེ་ཎུཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཐ – དི་ས་མྤ་ཏི ཁོ, བྷོ, རཱ་ཛཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ, ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ བྷ་ཝཾ རེ་ཎུ ར་ཛྫེ་ན, ས་ར་ཏི བྷ་ཝཾ ཏཾ ཝ་ཙ་ན’’’ནྟི?
༣༠༨. ‘‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’ཏི ཁོ, བྷོ, ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡཱ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན རེ་ཎུ རཱ་ཛཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རེ་ཎུཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘དི་ས་མྤ་ཏི ཁོ, བྷོ, རཱ་ཛཱ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ, ཨ་བྷི་སི་ཏྟོ བྷ་ཝཾ རེ་ཎུ ར་ཛྫེ་ན, ས་ར་ཏི བྷ་ཝཾ ཏཾ ཝ་ཙ་ན’’ནྟི? ‘‘ས་རཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཏཾ ཝ་ཙ་ནཾ [ཝ་ཙ་ན་ནྟི (སྱཱ. ཀ.)]. ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ, པ་ཧོ་ཏི ཨི་མཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ས་ཀ་ཊ་མུ་ཁཾ ས་ཏྟ་དྷཱ ས་མཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུ’’ནྟི? ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ, ཨ་ཉྙོ པ་ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏྲ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ནཱ’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, རེ་ཎུ རཱ་ཛཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཡེ་ན མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཧི – ‘རཱ་ཛཱ ཏཾ, བྷ་ནྟེ, རེ་ཎུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ དེ་ཝཱ’’ཏི ཁོ, བྷོ, སོ པུ་རི་སོ རེ་ཎུ་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘རཱ་ཛཱ ཏཾ, བྷ་ནྟེ, རེ་ཎུ ཨཱ་མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’ཏི ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་སྶ པུ་རི་ས་སྶ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ན རེ་ཎུ རཱ་ཛཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རེ་ཎུ་ནཱ ར་ཉྙཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ རེ་ཎུ རཱ་ཛཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཏུ, བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ, ཨི་མཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ས་ཀ་ཊ་མུ་ཁཾ ས་ཏྟ་དྷཱ ས་མཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཝི་བྷ་ཛ་ཏཱུ’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’ཏི ཁོ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ རེ་ཎུ་སྶ ར་ཉྙོ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཨི་མཾ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝིཾ ཨུ་ཏྟ་རེ་ན ཨཱ་ཡ་ཏཾ ད་ཀྑི་ཎེ་ན ས་ཀ་ཊ་མུ་ཁཾ ས་ཏྟ་དྷཱ ས་མཾ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཾ ཝི་བྷ་ཛི. ས་བྦཱ་ནི ས་ཀ་ཊ་མུ་ཁཱ་ནི པ་ཊྛ་པེ་སི [ཨ་ཊྛ་པེ་སི (སཱི. པཱི.)]. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ མ་ཛ྄ཛྷེ རེ་ཎུ་སྶ ར་ཉྙོ ཛ་ན་པ་དོ ཧོ་ཏི.
༣༠༩. ད་ནྟ་པུ་རཾ ཀ་ལི་ངྒཱ་ནཾ [ཀཱ་ལི་ངྒཱ་ནཾ (སྱཱ. པཱི. ཀ.)], ཨ་སྶ་ཀཱ་ན་ཉྩ པོ་ཏ་ནཾ.
མ་ཧེ་ས་ཡཾ [མཱ་ཧི་སྶ་ཏི (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཨ་ཝ་ནྟཱི་ནཾ, སོ་ཝཱི་རཱ་ན་ཉྩ རོ་རུ་ཀཾ.
མི་ཐི་ལཱ ཙ ཝི་དེ་ཧཱ་ནཾ, ཙ་མྤཱ ཨ་ངྒེ་སུ མཱ་པི་ཏཱ;
བཱ་རཱ་ཎ་སཱི ཙ ཀཱ་སཱི་ནཾ, ཨེ་ཏེ གོ་ཝི་ནྡ་མཱ་པི་ཏཱ་ཏི.
༣༡༠. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཡ་ཐཱ་ས་ཀེ་ན ལཱ་བྷེ་ན ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཨ་ཧེ་སུཾ པ་རི་པུ་ཎྞ་ས་ངྐ་པྤཱ – ‘‘ཡཾ ཝ་ཏ ནོ ཨ་ཧོ་སི ཨི་ཙྪི་ཏཾ, ཡཾ ཨཱ་ཀ་ངྑི་ཏཾ, ཡཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ, ཡཾ ཨ་བྷི་པ་ཏྠི་ཏཾ, ཏཾ ནོ ལ་དྡྷ’’ནྟི.
‘‘ས་ཏྟ་བྷཱུ བྲ་ཧྨ་ད་ཏྟོ ཙ, ཝེ་སྶ་བྷཱུ བྷ་ར་ཏོ ས་ཧ;
རེ་ཎུ དྭེ དྷ་ཏ་ར་ཊྛཱ ཙ, ཏ་དཱ་སུཾ ས་ཏྟ བྷཱ་ར་དྷཱ’ཏི.
པ་ཋ་མ་བྷཱ་ཎ་ཝཱ་རོ ནི་ཊྛི་ཏོ.
ཀི་ཏྟི་ས་དྡ་ཨ་བྦྷུ་གྒ་མ་ནཾ
༣༡༡. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཡེ་ན མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཡ་ཐཱ ཁོ བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ རེ་ཎུ་སྶ ར་ཉྙོ ས་ཧཱ་ཡོ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལོ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཁོ བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ཨ་མྷཱ་ཀ་མྤི ས་ཧཱ་ཡོ པི་ཡོ མ་ནཱ་པོ ཨ་པྤ་ཊི་ཀཱུ་ལོ, ཨ་ནུ་སཱ་ས་ཏུ ནོ བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ; མཱ ནོ བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནི་ཡཱ པ་ཙྩ་བྱཱ་ཧཱ་སཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’ཏི ཁོ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏེ་སཾ ཚ་ནྣཾ ཁ་ཏྟི་ཡཱ་ནཾ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ས་ཏྟ ཙ རཱ་ཛཱ་ནོ ཁ་ཏྟི་ཡེ མུ་དྡྷཱ་ཝ་སི་ཏྟེ ར་ཛྫེ [མུ་དྡྷཱ་བྷི་སི་ཏྟེ ར་ཛྫེ་ན (སྱཱ.)] ཨ་ནུ་སཱ་སི, ས་ཏྟ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལེ ས་ཏྟ ཙ ནྷཱ་ཏ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་སི.
༣༡༢. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪི [ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཉྪི (སཱི. པཱི.)] – ‘‘ས་ཀྑི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ས་ཀྑི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་ཏི ས་ལླ་པ་ཏི མ་ནྟེ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ‘ས་ཀྑི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ས་ཀྑི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་ཏི ས་ལླ་པ་ཏི མ་ནྟེ་ཏཱི’ཏི. ན ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶཱ་མི, ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་མི, ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ལླ་པཱ་མི, ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ མ་ནྟེ་མི. སུ་ཏཾ ཁོ པ་ན མེ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཱ་ནཾ – ‘ཡོ ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡ་ཏི, ཀ་རུ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡ་ཏི, སོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་ཏི བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ལླ་པ་ཏི བྲ་ཧྨུ་ནཱ མ་ནྟེ་ཏཱི’ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡེ་ཡྻཾ, ཀ་རུ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡེ་ཡྻ’’ནྟི.
༣༡༣. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན རེ་ཎུ རཱ་ཛཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རེ་ཎུཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ, བྷོ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ‘ས་ཀྑི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ས་ཀྑི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་ཏི ས་ལླ་པ་ཏི མ་ནྟེ་ཏཱི’ཏི. ན ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷོ, བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶཱ་མི, ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་མི, ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ལླ་པཱ་མི, ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ མ་ནྟེ་མི. སུ་ཏཾ ཁོ པ་ན མེ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཱ་ནཾ – ‘ཡོ ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡ་ཏི, ཀ་རུ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡ་ཏི, སོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་ཏི བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ལླ་པ་ཏི བྲ་ཧྨུ་ནཱ མ་ནྟེ་ཏཱི’ཏི. ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ, ཀ་རུ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡི་ཏུཾ; ན་མྷི ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨེ་ཀེ་ན བྷ་ཏྟཱ་བྷི་ཧཱ་རེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་སྶ་དཱ་ནི བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི.
༣༡༤. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ, བྷོ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ‘ས་ཀྑི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ས་ཀྑི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་ཏི ས་ལླ་པ་ཏི མ་ནྟེ་ཏཱི’ཏི. ན ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷོ, བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶཱ་མི, ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་མི, ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ལླ་པཱ་མི, ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ མ་ནྟེ་མི. སུ་ཏཾ ཁོ པ་ན མེ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཱ་ནཾ, ‘ཡོ ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡ་ཏི, ཀ་རུ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡ་ཏི, སོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་ཏི བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ལླ་པ་ཏི བྲ་ཧྨུ་ནཱ མ་ནྟེ་ཏཱི’ཏི. ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ, ཀ་རུ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡི་ཏུཾ; ན་མྷི ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨེ་ཀེ་ན བྷ་ཏྟཱ་བྷི་ཧཱ་རེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་སྶ་དཱ་ནི བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’’ཏི.
༣༡༥. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན ཏེ ས་ཏྟ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ ས་ཏྟ ཙ ནྷཱ་ཏ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ ས་ཏྟ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལེ ས་ཏྟ ཙ ནྷཱ་ཏ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ, བྷོ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ‘ས་ཀྑི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ས་ཀྑི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་ཏི ས་ལླ་པ་ཏི མ་ནྟེ་ཏཱི’ཏི. ན ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷོ, བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶཱ་མི, ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་མི, ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ལླ་པཱ་མི, ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ མ་ནྟེ་མི. སུ་ཏཾ ཁོ པ་ན མེ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཱ་ནཾ – ‘ཡོ ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡ་ཏི, ཀ་རུ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡ་ཏི, སོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་ཏི, བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ལླ་པ་ཏི, བྲ་ཧྨུ་ནཱ མ་ནྟེ་ཏཱི’ཏི. ཏེ་ན ཧི, བྷོ, ཡ་ཐཱ་སུ་ཏེ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟེ མ་ནྟེ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཐ, ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་ཉྩ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་ཐ; ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ, ཀ་རུ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡི་ཏུཾ; ན་མྷི ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨེ་ཀེ་ན བྷ་ཏྟཱ་བྷི་ཧཱ་རེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་སྶ དཱ་ནི བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི.
༣༡༦. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ བྷ་རི་ཡཱ སཱ་དི་སི་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ བྷ་རི་ཡཱ སཱ་དི་སི་ཡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘མ་ཡ྄ཧཾ ཁོ, བྷོ་ཏཱི, ཨེ་ཝཾ ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཏོ – ‘ས་ཀྑི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ས་ཀྑི མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་ཏི ས་ལླ་པ་ཏི མ་ནྟེ་ཏཱི’ཏི. ན ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ, བྷོ་ཏཱི, བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶཱ་མི, ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་མི, ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ལླ་པཱ་མི, ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ མ་ནྟེ་མི. སུ་ཏཾ ཁོ པ་ན མེ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཱ་ནཾ ‘ཡོ ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡ་ཏི, ཀ་རུ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡ་ཏི, སོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་ཏི, བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ལླ་པ་ཏི, བྲ་ཧྨུ་ནཱ མ་ནྟེ་ཏཱི་ཏི, ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷོ་ཏཱི, ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི་ཏུཾ, ཀ་རུ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡི་ཏུཾ; ན་མྷི ཀེ་ན་ཙི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦོ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨེ་ཀེ་ན བྷ་ཏྟཱ་བྷི་ཧཱ་རེ་ནཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་སྶ དཱ་ནི བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’’ཏི.
༣༡༧. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ པུ་ར་ཏྠི་མེ་ན ན་ག་ར་སྶ ན་ཝཾ ས་ནྡྷཱ་གཱ་རཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡི, ཀ་རུ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡི; ནཱ་སྶུ་དྷ ཀོ་ཙི ཨུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏི [ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི (པཱི.)] ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨེ་ཀེ་ན བྷ་ཏྟཱ་བྷི་ཧཱ་རེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཙ་ཏུ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཧུ་དེ་ཝ ཨུ་ཀྐ་ཎྛ་ནཱ ཨ་ཧུ པ་རི་ཏ་སྶ་ནཱ – ‘‘སུ་ཏཾ ཁོ པ་ན མེ་ཏཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཝུ་དྡྷཱ་ནཾ མ་ཧ་ལླ་ཀཱ་ནཾ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་པཱ་ཙ་རི་ཡཱ་ནཾ བྷཱ་ས་མཱ་ནཱ་ནཾ – ‘ཡོ ཝ་སྶི་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡ་ཏི, ཀ་རུ་ཎཾ ཛྷཱ་ནཾ ཛྷཱ་ཡ་ཏི, སོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་ཏི བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ལླ་པ་ཏི བྲ་ཧྨུ་ནཱ མ་ནྟེ་ཏཱི’ཏི. ན ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶཱ་མི, ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪེ་མི ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ལླ་པཱ་མི ན བྲ་ཧྨུ་ནཱ མ་ནྟེ་མཱི’’’ཏི.
བྲ་ཧྨུ་ནཱ སཱ་ཀ་ཙྪཱ
༣༡༨. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, བྲ་ཧྨཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རོ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཙེ་ཏ་སཱ ཙེ་ཏོ་པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐ་མ་ཉྙཱ་ཡ སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ས་མྨུ་ཁེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨ་ཧུ་དེ་ཝ བྷ་ཡཾ ཨ་ཧུ ཚ་མྦྷི་ཏ་ཏྟཾ ཨ་ཧུ ལོ་མ་ཧཾ་སོ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨ་དི་ཊྛ་པུ་བྦཾ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ. ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷཱི་ཏོ སཾ་ཝི་གྒོ ལོ་མ་ཧ་ཊྛ་ཛཱ་ཏོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘‘ཝ་ཎྞ་ཝཱ ཡ་ས་ཝཱ སི་རི་མཱ, ཀོ ནུ ཏྭ་མ་སི མཱ་རི་ས;
ཨ་ཛཱ་ན་ནྟཱ ཏཾ པུ་ཙྪཱ་མ, ཀ་ཐཾ ཛཱ་ནེ་མུ ཏཾ མ་ཡ’’ནྟི.
‘‘མཾ ཝེ ཀུ་མཱ་རཾ ཛཱ་ན་ནྟི, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀེ ས་ན་ནྟ་ནཾ [ས་ན་ནྟི་ཙ (ཀ.)];
ས་བྦེ ཛཱ་ན་ནྟི མཾ དེ་ཝཱ, ཨེ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡ ཛཱ་ན་ཧི’’.
‘‘‘ཨཱ་ས་ནཾ ཨུ་ད་ཀཾ པ་ཛྫཾ, མ་དྷུ་སཱ་ཀ་ཉྩ [མ་དྷུ་པཱ་ཀ་ཉྩ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] བྲ་ཧྨུ་ནོ;
ཨ་གྒྷེ བྷ་ཝ་ནྟཾ པུ་ཙྪཱ་མ, ཨ་གྒྷཾ ཀུ་རུ་ཏུ ནོ བྷ་ཝཾ’’.
‘‘པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ ཏེ ཨ་གྒྷཾ, ཡཾ ཏྭཾ གོ་ཝི་ནྡ བྷཱ་ས་སི;
དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་ཧི་ཏ་ཏྠཱ་ཡ, ས་མྤ་རཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ ཙ;
ཀ་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་སོ པུ་ཙྪ་སྶུ, ཡཾ ཀི་ཉྩི ཨ་བྷི་པ་ཏྠི་ཏ’’ནྟི.
༣༡༩. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཀ་ཏཱ་ཝ་ཀཱ་སོ ཁོ་མྷི བྲ་ཧྨུ་ནཱ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རེ་ན. ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཧཾ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཝཱ ཨ་ཏྠཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ ཝཱ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡ་སྶ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཀུ་ས་ལོ ཁོ ཨ་ཧཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ནཾ, ཨ་ཉྙེ་པི མཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཨ་ཏྠཾ པུ་ཙྪ་ནྟི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཉྙེ་ཝ ཨ་ཏྠཾ པུ་ཙྪེ་ཡྻ’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རཾ གཱ་ཐཱ་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷ་བྷཱ་སི –
‘‘པུ་ཙྪཱ་མི བྲ་ཧྨཱ་ནཾ ས་ན་ངྐུ་མཱ་རཾ,
ཀ་ངྑཱི ཨ་ཀ་ངྑིཾ པ་ར་ཝེ་དི་ཡེ་སུ;
ཀ་ཏྠ་ཊྛི་ཏོ ཀི་མྷི ཙ སི་ཀྑ་མཱ་ནོ,
པ་པྤོ་ཏི མ་ཙྩོ ཨ་མ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ’’ནྟི.
‘‘ཧི་ཏྭཱ མ་མ་ཏྟཾ མ་ནུ་ཛེ་སུ བྲ་ཧྨེ,
ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏོ ཀ་རུ་ཎེ་དྷི་མུ་ཏྟོ [ཀ་རུ་ཎཱ་དྷི་མུ་ཏྟོ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)];
ནི་རཱ་མ་ག་ནྡྷོ ཝི་ར་ཏོ མེ་ཐུ་ན་སྨཱ,
ཨེ་ཏྠ་ཊྛི་ཏོ ཨེ་ཏྠ ཙ སི་ཀྑ་མཱ་ནོ;
པ་པྤོ་ཏི མ་ཙྩོ ཨ་མ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ’’ནྟི.
༣༢༠. ‘‘ཧི་ཏྭཱ མ་མ་ཏྟ’ནྟི ཨ་ཧཾ བྷོ་ཏོ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ བྷོ་ག་ཀྑ་ནྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་པྤཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝ་ཊྚཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ཏི, ‘ཨི་ཏི ཧི་ཏྭཱ མ་མ་ཏྟ’ནྟི ཨ་ཧཾ བྷོ་ཏོ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. ‘ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏོ’ཏི ཨ་ཧཾ བྷོ་ཏོ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ, ཨི་ཏི ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱུ་ཏོ’ཏི ཨ་ཧཾ བྷོ་ཏོ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. ‘ཀ་རུ་ཎེ་དྷི་མུ་ཏྟོ’ཏི ཨ་ཧཾ བྷོ་ཏོ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨེ་ཀཾ དི་སཾ ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཏ་ཐཱ དུ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཏ་ཏི་ཡཾ, ཏ་ཐཱ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ. ཨི་ཏི ཨུ་དྡྷ་མ་དྷོ་ཏི་རི་ཡཾ ས་བྦ་དྷི ས་བྦ་ཏྟ་ཏཱ་ཡ ས་བྦཱ་ཝ་ནྟཾ ལོ་ཀཾ ཀ་རུ་ཎཱ་ས་ཧ་ག་ཏེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་པུ་ལེ་ན མ་ཧ་གྒ་ཏེ་ན ཨ་པྤ་མཱ་ཎེ་ན ཨ་ཝེ་རེ་ན ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫེ་ན ཕ་རི་ཏྭཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་ཏི ‘ཀ་རུ་ཎེ་དྷི་མུ་ཏྟོ’ཏི ཨ་ཧཾ བྷོ་ཏོ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ ཙ ཁོ ཨ་ཧཾ བྷོ་ཏོ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ ན ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི.
‘‘ཀེ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷཱ མ་ནུ་ཛེ་སུ བྲ་ཧྨེ,
ཨེ་ཏེ ཨ་ཝི་དྭཱ ཨི་དྷ བྲཱུ་ཧི དྷཱི་ར;
ཀེ་ནཱ་ཝ་ཊཱ [ཀེ་ནཱ་ཝུ་ཊཱ (སྱཱ.)] ཝཱ་ཏི པ་ཛཱ ཀུ་རུ་ཏུ [ཀུ་རུ་རཱུ (སྱཱ.), ཀུ་རུ་ཊྛ་རཱུ (པཱི.), ཀུ་རཱུ་རུ (?)],
ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ ནི་ཝུ་ཏ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ’’ཏི.
‘‘ཀོ་དྷོ མོ་ས་ཝ་ཛྫཾ ནི་ཀ་ཏི ཙ དུ་བྦྷོ,
ཀ་ད་རི་ཡ་ཏཱ ཨ་ཏི་མཱ་ནོ ཨུ་སཱུ་ཡཱ;
ཨི་ཙྪཱ ཝི་ཝི་ཙྪཱ པ་ར་ཧེ་ཋ་ནཱ ཙ,
ལོ་བྷོ ཙ དོ་སོ ཙ མ་དོ ཙ མོ་ཧོ;
ཨེ་ཏེ་སུ ཡུ་ཏྟཱ ཨ་ནི་རཱ་མ་ག་ནྡྷཱ,
ཨཱ་པཱ་ཡི་ཀཱ ནི་ཝུ་ཏ་བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ’’ཏི.
‘‘ཡ་ཐཱ ཁོ ཨ་ཧཾ བྷོ་ཏོ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཏེ ན སུ་ནི་མྨ་ད་ཡཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ. པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ’’ནྟི. ‘‘ཡ་སྶ་དཱ་ནི བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ཀཱ་ལཾ མ་ཉྙ་ཏཱི’’ཏི.
རེ་ཎུ་རཱ་ཛ་ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ
༣༢༡. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན རེ་ཎུ རཱ་ཛཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ རེ་ཎུཾ རཱ་ཛཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཉྙཾ དཱ་ནི བྷ་ཝཾ པུ་རོ་ཧི་ཏཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏུ, ཡོ བྷོ་ཏོ ར་ཛྫཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་སྶ་ཏི. ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ. ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན མེ སུ་ཏཾ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ, ཏེ ན སུ་ནི་མྨ་ད་ཡཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ. པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ’’ནྟི.
‘‘ཨཱ་མ་ནྟ་ཡཱ་མི རཱ་ཛཱ་ནཾ, རེ་ཎུཾ བྷཱུ་མི་པ་ཏིཾ ཨ་ཧཾ;
ཏྭཾ པ་ཛཱ་ན་སྶུ ར་ཛྫེ་ན, ནཱ་ཧཾ པོ་རོ་ཧི་ཙྩེ ར་མེ’’.
‘‘ས་ཙེ ཏེ ཨཱུ་ནཾ ཀཱ་མེ་ཧི, ཨ་ཧཾ པ་རི་པཱུ་ར་ཡཱ་མི ཏེ;
ཡོ ཏཾ ཧིཾ་ས་ཏི ཝཱ་རེ་མི, བྷཱུ་མི་སེ་ནཱ་པ་ཏི ཨ་ཧཾ;
ཏུ་ཝཾ པི་ཏཱ ཨ་ཧཾ པུ་ཏྟོ, མཱ ནོ གོ་ཝི་ནྡ པཱ་ཛ་ཧི’’ [པཱ་ཛེ་ཧི (ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏ་པཱ་ཋ་ནྟ་རཾ)].
‘‘ན་མ་ཏྠི ཨཱུ་ནཾ ཀཱ་མེ་ཧི, ཧིཾ་སི་ཏཱ མེ ན ཝི་ཛྫ་ཏི;
ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཝ་ཙོ སུ་ཏྭཱ, ཏ་སྨཱ་ཧཾ ན ག་ཧེ ར་མེ’’.
‘‘ཨ་མ་ནུ་སྶོ ཀ་ཐཾ་ཝ་ཎྞོ, ཀིཾ ཏེ ཨ་ཏྠཾ ཨ་བྷཱ་ས་ཐ;
ཡ་ཉྩ སུ་ཏྭཱ ཛ་ཧཱ་སི ནོ, གེ་ཧེ ཨ་མྷེ ཙ ཀེ་ཝ་ལཱི’’.
‘‘ཨུ་པ་ཝུ་ཏྠ་སྶ མེ པུ་བྦེ, ཡི་ཊྛུ་ཀཱ་མ་སྶ མེ ས་ཏོ;
ཨ་གྒི པ་ཛྫ་ལི་ཏོ ཨཱ་སི, ཀུ་ས་པ་ཏྟ་པ་རི་ཏྠ་ཏོ’’.
‘‘ཏ་ཏོ མེ བྲ་ཧྨཱ པཱ་ཏུ་ར་ཧུ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ས་ན་ནྟ་ནོ;
སོ མེ པ་ཉྷཾ ཝི་ཡཱ་ཀཱ་སི, ཏཾ སུ་ཏྭཱ ན ག་ཧེ ར་མེ’’.
‘‘ས་དྡ་ཧཱ་མི ཨ་ཧཾ བྷོ་ཏོ, ཡཾ ཏྭཾ གོ་ཝི་ནྡ བྷཱ་ས་སི;
ཨ་མ་ནུ་སྶ་ཝ་ཙོ སུ་ཏྭཱ, ཀ་ཐཾ ཝ་ཏྟེ་ཐ ཨ་ཉྙ་ཐཱ.
‘‘ཏེ ཏཾ ཨ་ནུ་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མ, ས་ཏྠཱ གོ་ཝི་ནྡ ནོ བྷ་ཝཾ;
མ་ཎི ཡ་ཐཱ ཝེ་ལུ༹་རི་ཡོ, ཨ་ཀཱ་ཙོ ཝི་མ་ལོ སུ་བྷོ;
ཨེ་ཝཾ སུ་དྡྷཱ ཙ་རི་སྶཱ་མ, གོ་ཝི་ནྡ་སྶཱ་ནུ་སཱ་ས་ནེ’’ཏི.
‘‘‘ས་ཙེ བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, མ་ཡ་མྤི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ. ཨ་ཐ ཡཱ ཏེ ག་ཏི, སཱ ནོ ག་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
ཚ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ
༣༢༢. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡེ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཉྙཾ དཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟོ པུ་རོ་ཧི་ཏཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟུ, ཡོ བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ ར་ཛྫེ ཨ་ནུ་སཱ་སི་སྶ་ཏི. ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ. ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན མེ སུ་ཏཾ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ, ཏེ ན སུ་ནི་མྨ་ད་ཡཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ. པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་པ་ཀྐ་མྨ ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘ཨི་མེ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་མ དྷ་ན་ལུ་དྡྷཱ; ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ དྷ་ནེ་ན སི་ཀྑེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ཁོ, བྷོ, ཨི་མེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ར་ཛྫེ་སུ པ་ཧཱུ་ཏཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ, ཏ་ཏོ བྷོ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཀེ་ན ཨ་ཏྠོ, ཏཱ་ཝ་ཏ་ཀཾ ཨཱ་ཧ་རཱི་ཡ་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ལཾ, བྷོ, མ་མ་པི་དཾ པ་ཧཱུ་ཏཾ སཱ་པ་ཏེ་ཡྻཾ བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཝཱ་ཧ་སཱ. ཏ་མ་ཧཾ ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི. ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན མེ སུ་ཏཾ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ, ཏེ ན སུ་ནི་མྨ་ད་ཡཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, ཏེ ཚ ཁ་ཏྟི་ཡཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་པ་ཀྐ་མྨ ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཙི་ནྟེ་སུཾ – ‘‘ཨི་མེ ཁོ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ནཱ་མ ཨི་ཏྠི་ལུ་དྡྷཱ; ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨི་ཏྠཱི་ཧི སི་ཀྑེ་ཡྻཱ་མཱ’’ཏི. ཏེ མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧཾ་སུ – ‘‘སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི ཁོ, བྷོ, ཨི་མེ་སུ ས་ཏྟ་སུ ར་ཛྫེ་སུ པ་ཧཱུ་ཏཱ ཨི་ཏྠི་ཡོ, ཏ་ཏོ བྷོ་ཏོ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ་ཧི ཨ་ཏྠོ, ཏཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཨཱ་ནཱི་ཡ་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཨ་ལཾ, བྷོ, མ་མ་པི་མཱ [མ་མ་པི་ཏཱ (ཀ.), མ་མ་པི (སཱི.)] ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ བྷ་རི་ཡཱ སཱ་དི་སི་ཡོ. ཏཱ་པཱ་ཧཾ ས་བྦཱ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི. ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན མེ སུ་ཏཾ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ, ཏེ ན སུ་ནི་མྨ་ད་ཡཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ་ནྟི’’.
༣༢༣. ‘‘ས་ཙེ བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, མ་ཡ་མྤི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ, ཨ་ཐ ཡཱ ཏེ ག་ཏི, སཱ ནོ ག་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི.
‘‘ས་ཙེ ཛ་ཧ་ཐ ཀཱ་མཱ་ནི, ཡ་ཏྠ ས་ཏྟོ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ;
ཨཱ་ར་མྦྷ་ཝ྄ཧོ ད་ལ༹ྷཱ ཧོ་ཐ, ཁ་ནྟི་བ་ལ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ.
‘‘ཨེ་ས མ་གྒོ ཨུ་ཛུ་མ་གྒོ, ཨེ་ས མ་གྒོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ;
ས་དྡྷ་མྨོ ས་བྦྷི ར་ཀྑི་ཏོ, བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་པ་ཏྟི་ཡཱ་ཏི.
‘‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ག་མེ་ཏུ. ས་ཏྟ་ནྣཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཡ་མྤི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ, ཨ་ཐ ཡཱ ཏེ ག་ཏི, སཱ ནོ ག་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རཾ ཁོ, བྷོ, ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི, ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི, བྷ་ཝ་ནྟེ, ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ག་མེ་ཏུཾ. ཀོ ནུ ཁོ པ་ན, བྷོ, ཛཱ་ནཱ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ནཾ! ག་མ་ནཱི་ཡོ ས་མྤ་རཱ་ཡོ, མ་ནྟཱ་ཡཾ [མ་ནྟཱ་ཡ (བ་ཧཱུ་སུ)] བོ་དྡྷ་བྦཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཙ་རི་ཏ་བྦཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ན་ཏྠི ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎཾ. ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན མེ སུ་ཏཾ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ, ཏེ ན སུ་ནི་མྨ་ད་ཡཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ’’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ག་མེ་ཏུ…པེ… པ་ཉྩ ཝ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ག་མེ་ཏུ… ཙ་ཏྟཱ་རི ཝ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ག་མེ་ཏུ… ཏཱི་ཎི ཝ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ག་མེ་ཏུ… དྭེ ཝ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ག་མེ་ཏུ… ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏུ, ཨེ་ཀ་སྶ ཝ་སྶ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཡ་མྤི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ, ཨ་ཐ ཡཱ ཏེ ག་ཏི, སཱ ནོ ག་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རཾ ཁོ, བྷོ, ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ, ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི བྷ་ཝ་ནྟེ ཨེ་ཀཾ ཝ་སྶཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏུཾ. ཀོ ནུ ཁོ པ་ན, བྷོ, ཛཱ་ནཱ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ནཾ! ག་མ་ནཱི་ཡོ ས་མྤ་རཱ་ཡོ, མ་ནྟཱ་ཡཾ བོ་དྡྷ་བྦཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཙ་རི་ཏ་བྦཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ན་ཏྠི ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎཾ. ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན མེ སུ་ཏཾ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ, ཏེ ན སུ་ནི་མྨ་ད་ཡཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ས་ཏྟ མཱ་སཱ་ནི ཨཱ་ག་མེ་ཏུ, ས་ཏྟ་ནྣཾ མཱ་སཱ་ནཾ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཡ་མྤི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ, ཨ་ཐ ཡཱ ཏེ ག་ཏི, སཱ ནོ ག་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རཾ ཁོ, བྷོ, ས་ཏྟ མཱ་སཱ་ནི, ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི བྷ་ཝ་ནྟེ ས་ཏྟ མཱ་སཱ་ནི ཨཱ་ག་མེ་ཏུཾ. ཀོ ནུ ཁོ པ་ན, བྷོ, ཛཱ་ནཱ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ནཾ. ག་མ་ནཱི་ཡོ ས་མྤ་རཱ་ཡོ, མ་ནྟཱ་ཡཾ བོ་དྡྷ་བྦཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཙ་རི་ཏ་བྦཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ན་ཏྠི ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎཾ. ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན མེ སུ་ཏཾ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ, ཏེ ན སུ་ནི་མྨ་ད་ཡཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ’’ནྟི.
‘‘‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ཚ མཱ་སཱ་ནི ཨཱ་ག་མེ་ཏུ…པེ… པ་ཉྩ མཱ་སཱ་ནི ཨཱ་ག་མེ་ཏུ… ཙ་ཏྟཱ་རི མཱ་སཱ་ནི ཨཱ་ག་མེ་ཏུ… ཏཱི་ཎི མཱ་སཱ་ནི ཨཱ་ག་མེ་ཏུ… དྭེ མཱ་སཱ་ནི ཨཱ་ག་མེ་ཏུ… ཨེ་ཀཾ མཱ་སཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏུ… ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏུ, ཨ་དྡྷ་མཱ་ས་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཡ་མྤི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ, ཨ་ཐ ཡཱ ཏེ ག་ཏི, སཱ ནོ ག་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
‘‘‘ཨ་ཏི་ཙི་རཾ ཁོ, བྷོ, ཨ་དྡྷ་མཱ་སོ, ནཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི བྷ་ཝ་ནྟེ ཨ་དྡྷ་མཱ་སཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏུཾ. ཀོ ནུ ཁོ པ་ན, བྷོ, ཛཱ་ནཱ་ཏི ཛཱི་ཝི་ཏཱ་ནཾ! ག་མ་ནཱི་ཡོ ས་མྤ་རཱ་ཡོ, མ་ནྟཱ་ཡཾ བོ་དྡྷ་བྦཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཙ་རི་ཏ་བྦཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ན་ཏྠི ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎཾ. ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན མེ སུ་ཏཾ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ, ཏེ ན སུ་ནི་མྨ་ད་ཡཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ས་ཏྟཱ་ཧཾ ཨཱ་ག་མེ་ཏུ, ཡཱ་ཝ མ་ཡཾ ས་ཀེ པུ་ཏྟ་བྷཱ་ཏ་རོ ར་ཛྫེ་ན [ར་ཛྫེ (སྱཱ.)] ཨ་ནུ་སཱ་སི་སྶཱ་མ, ས་ཏྟཱ་ཧ་སྶ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན མ་ཡ་མྤི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ, ཨ་ཐ ཡཱ ཏེ ག་ཏི, སཱ ནོ ག་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ན ཙི་རཾ ཁོ, བྷོ, ས་ཏྟཱ་ཧཾ, ཨཱ་ག་མེ་སྶཱ་མ་ཧཾ བྷ་ཝ་ནྟེ ས་ཏྟཱ་ཧ’’ནྟི.
བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་དཱི་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ
༣༢༤. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན ཏེ ས་ཏྟ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ ས་ཏྟ ཙ ནྷཱ་ཏ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཏེ ས་ཏྟ ཙ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལེ ས་ཏྟ ཙ ནྷཱ་ཏ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཉྙཾ དཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟོ ཨཱ་ཙ་རི་ཡཾ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟུ, ཡོ བྷ་ཝ་ནྟཱ་ནཾ མ་ནྟེ ཝཱ་ཙེ་སྶ་ཏི. ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ. ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན མེ སུ་ཏཾ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ. ཏེ ན སུ་ནི་མྨ་ད་ཡཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ, པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ’’ནྟི. ‘‘མཱ བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི. པ་བྦ་ཛྫཱ, བྷོ, ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ ཙ ཨ་པྤ་ལཱ་བྷཱ ཙ; བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ མ་ཧེ་ས་ཀྑ་ཉྩ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ཉྩཱ’’ཏི. ‘‘མཱ བྷ་ཝ་ནྟོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ཝ་ཙུ་ཏྠ – ‘‘པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་པྤེ་ས་ཀྑཱ ཙ ཨ་པྤ་ལཱ་བྷཱ ཙ, བྲ་ཧྨ་ཉྙཾ མ་ཧེ་ས་ཀྑ་ཉྩ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ཉྩཱ’’ཏི. ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ, ཨ་ཉྙ་ཏྲ མ་ཡཱ མ་ཧེ་ས་ཀྑ་ཏ་རོ ཝཱ མ་ཧཱ་ལཱ་བྷ་ཏ་རོ ཝཱ! ཨ་ཧ་ཉྷི, བྷོ, ཨེ་ཏ་ར་ཧི རཱ་ཛཱ་ཝ ར་ཉྙཾ བྲ་ཧྨཱ་ཝ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ [བྲ་ཧྨཱ་ནཾ (སཱི. པཱི. ཀ.)] དེ་ཝ་ཏཱ་ཝ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ནཾ. ཏ་མ་ཧཾ ས་བྦཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མི. ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན མེ སུ་ཏཾ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ, ཏེ ན སུ་ནི་མྨ་ད་ཡཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ. པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷོ, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ’’ནྟི. ‘‘ས་ཙེ བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, མ་ཡ་མྤི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ, ཨ་ཐ ཡཱ ཏེ ག་ཏི, སཱ ནོ ག་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.
བྷ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨཱ་མ་ནྟ་ནཱ
༣༢༥. ‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷོ, མ་ཧཱ་གོ་ཝི་ནྡོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ བྷ་རི་ཡཱ སཱ་དི་སི་ཡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་རཱི་སཱ བྷ་རི་ཡཱ སཱ་དི་སི་ཡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཡཱ བྷོ་ཏཱི་ནཾ ཨི་ཙྪ་ཏི, ས་ཀཱ་ནི ཝཱ ཉཱ་ཏི་ཀུ་ལཱ་ནི ག་ཙྪ་ཏུ ཨ་ཉྙཾ ཝཱ བྷ་ཏྟཱ་རཾ པ་རི་ཡེ་ས་ཏུ. ཨི་ཙྪཱ་མ་ཧཾ, བྷོ་ཏཱི, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏུཾ. ཡ་ཐཱ ཁོ པ་ན མེ སུ་ཏཾ བྲ་ཧྨུ་ནོ ཨཱ་མ་ག་ནྡྷེ བྷཱ་ས་མཱ་ན་སྶ, ཏེ ན སུ་ནི་མྨ་ད་ཡཱ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཱ. པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ་ཧཾ, བྷོ་ཏཱི, ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡ’’ནྟི. ‘‘ཏྭ་ཉྙེ་ཝ ནོ ཉཱ་ཏི ཉཱ་ཏི་ཀཱ་མཱ་ནཾ, ཏྭཾ པ་ན བྷ་ཏྟཱ བྷ་ཏྟུ་ཀཱ་མཱ་ནཾ. ས་ཙེ བྷ་ཝཾ གོ་ཝི་ནྡོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶ་ཏི, མ་ཡ་མྤི ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་སྶཱ་མ, ཨ་ཐ ཡཱ ཏེ ག་ཏི, སཱ ནོ ག་ཏི བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’ཏི.