ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡོ
ཨེ་ཀ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༡. ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཱ དྷ་མྨཱ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱཏི་ཨཱ་དི་མྷི ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ན་ཡེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཱ དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ཚ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི. ཨེ་ཏེ་ས་ཉྷི ཝ་སེ་ན པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་སྨཱ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཀ་རཱ ནཱ་མ ས་ཏྟ ས་མ་ཐཱ. ཨཱ་པ་ཏྟི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ ཙ ཝི་བྷ་ངྒེ ཙ ཝུ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ནཱ་པ་ཏྟཱིཏི ‘‘ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི བྷི་ཀྑུ ཨ་སཱ་དི་ཡ་ནྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱ. ལ་ཧུ་ཀཱཏི ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ པ་ཉྩ་ཝི་དྷཱ ཨཱ་པ་ཏྟི. ག་རུ་ཀཱཏི ག་རུ་ཀེ་ན ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨེ་ན ཝི་སུ་ཛ྄ཛྷ་ན་ཏོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨཱ་པ་ཏྟི. ཀེ་ན་ཙི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ན ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྐུ་ཎེ་ཡྻ་ཏོ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི ཙ. སཱ་ཝ་སེ་སཱཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ སེ་སཱ. ཨ་ན་ཝ་སེ་སཱཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི. དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ དུ་ཊྛུ་ལླཱ; ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཨ་དུ་ཊྛུ་ལླཱ. ས་པྤ་ཊི་ཀ་མྨ་དུ་ཀཾ སཱ་ཝ་སེ་ས་དུ་ཀ་ས་དི་སཾ. དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནི་དུ་ཀཾ ལ་ཧུ་ཀ་དུ་ཀ་ས་ངྒ་ཧི་ཏཾ.
ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱཏི ས་ཏྟ་པི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ཉྩི་ཙྩ ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ ས་གྒ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཉྩེ་ཝ མོ་ཀྑ་ནྟ་རཱ་ཡ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟེ་ན ཝཱི་ཏི་ཀྐ་ནྟཱ པ་ན པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱ་པ་ཏྟི ནེ་ཝ ས་གྒ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ན མོ་ཀྑ་ནྟ་རཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏཱི་ཏི ཨ་ན་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ. ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶཱ་པི དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནིཾ དེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ སུ་དྡྷི་པ་ཏྟ་སྶ སཱ་མ་ཎེ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ཝཱ་རི་ཏོ ས་གྒ་མོ་ཀྑ་མ་གྒོ་ཏི. སཱ་ཝ་ཛྫ་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི ལོ་ཀ་ཝ་ཛྫཱ. ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་པ་ཉྙ་ཏྟཱིཏི པ་ཎྞ་ཏྟི་ཝ་ཛྫཱ. ཀི་རི་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛི་ཏཱ ནཱ་མ ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡ. ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཏོཏི ཡཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཙཱི་ཝ་ར་ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡ. ཀི་རི་ཡཱ་ཀི་རི་ཡ་ཏོཏི ཡཾ ཀ་རོ་ནྟོ ཙ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཙ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཀུ་ཊི་ཀཱ་རཱ་པ་ཏྟི ཝི་ཡ.
པུ་བྦཱ་པ་ཏྟཱིཏི པ་ཋ་མཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ་པ་ཏྟི. ཨ་པ་རཱ་པ་ཏྟཱིཏི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་དཱི་ཧི པ་ཙྪཱ ཨཱ་པ་ནྣཱ་པ་ཏྟི. པུ་བྦཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ མཱུ་ལ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི. ཨ་པ་རཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་གྒྷ་ཝི་སུ་དྡྷི་ཡཱ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘པུ་བྦཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ པ་ཋ་མཾ ཨཱ་པ་ནྣཱ. ཨ་པ་རཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ མཱ་ན་ཏྟཱ་ར་ཧ་ཀཱ་ལེ ཨཱ་པ་ནྣཱ. པུ་བྦཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ པ་རི་ཝཱ་སེ ཨཱ་པ་ནྣཱ. ཨ་པ་རཱ་པ་ཏྟཱི་ནཾ ཨ་ནྟ་རཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ མཱ་ན་ཏྟ་ཙཱ་རེ ཨཱ་པ་ནྣཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་ད་མྤི ཨེ་ཀེ་ན པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན ཡུ་ཛྫ་ཏི.
དེ་སི་ཏཱ ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཱ ནཱ་མ ཡཱ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ན ན ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶཱ་མཱི་ཏི དེ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ག་ཎ་ནཱུ་པ་གཱ ནཱ་མ ཡཱ དྷུ་ར་ནི་ཀྑེ་པཾ ཨ་ཀ་ཏྭཱ ས་ཨུ་སྶཱ་ཧེ་ནེ་ཝ ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན དེ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡ་ཉྷི དེ་སི་ཏཱ་པི དེ་སི་ཏ་ག་ཎ་ནཾ ན ཨུ་པེ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མེ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་མེ་ཝ ཧོ་ཏི. པ་ཉྙ་ཏྟི ཛཱ་ནི་ཏ་བྦཱཏི་ཨཱ་དཱི་སུ ན་ཝ་སུ པ་དེ་སུ པ་ཋ་མ་པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡེ་ནེ་ཝ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ.
ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཱཏི ཐུ་ལླ་དོ་སེ པ་ཉྙ་ཏྟཱ ག་རུ་ཀཱ་པ་ཏྟི. ཨ་ཐུ་ལླ་ཝ་ཛྫཱཏི ལ་ཧུ་ཀཱ་པ་ཏྟི. གི་ཧི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱཏི སུ་དྷ་མྨ་ཏྠེ་ར་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཡཱ ཙ དྷ་མྨི་ཀ་སྶ པ་ཊི་སྶ་ཝ་སྶ ཨ་ས་ཙྩཱ་པ་ནེ ཨཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ཝ་སེ་སཱ ན གི་ཧི་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ. པ་ཉྩཱ་ན་ནྟ་རི་ཡ་ཀ་མྨཱ་པ་ཏྟི ནི་ཡ་ཏཱ, སེ་སཱ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ. ཨཱ་དི་ཀ་རོཏི སུ་དི་ནྣ་ཏྠེ་རཱ་དི ཨཱ་དི་ཀ་མྨི་ཀོ. ཨ་ནཱ་དི་ཀ་རོཏི མ་ཀྐ་ཊི་ས་མ་ཎཱ་དི ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཀཱ་ར་ཀོ. ཨ་དྷི་ཙྩཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ནཱ་མ ཡོ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་བྷི་ཎྷཱ་པ་ཏྟི་ཀོ ནཱ་མ ཡོ ནི་ཙྩཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཙོ་ད་ཀོ ནཱ་མ ཡོ ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཝཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ པ་རཾ ཙོ་དེ་ཏི. ཡོ པ་ན ཨེ་ཝཾ ཙོ་དི་ཏོ ཨ་ཡཾ ཙུ་དི་ཏ་ཀོ ནཱ་མ. པ་ཉྩ་ད་ས་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་པྤ་ཏི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ ཙོ་དེ་ནྟོ ཨ་དྷ་མྨ་ཙོ་ད་ཀོ ནཱ་མ, ཏེ་ན ཏ་ཐཱ ཙོ་དི་ཏོ ཨ་དྷ་མྨ་ཙུ་དི་ཏ་ཀོ ནཱ་མ. ཝི་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨ་ཙོ་ད་ཀ་ཙུ་དི་ཏ་ཀཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. མི་ཙྪ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏེ་ཧི ཝཱ ས་མྨ་ཏྟ་ནི་ཡ་ཏེ་ཧི ཝཱ དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ནི་ཡ་ཏོ, ཝི་པ་རཱི་ཏོ ཨ་ནི་ཡ་ཏོ.
སཱ་ཝ་ཀཱ བྷ་བྦཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ ནཱ་མ, བུ་དྡྷཱ ཙ པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷཱ ཙ ཨ་བྷ་བྦཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ ནཱ་མ. ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ ནཱ་མ, ཨ་ཝ་སེ་ས་ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་དི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏོ ཨ་ནུ་ཀྑི་ཏྟ་ཀོ ནཱ་མ. ཨ་ཡ་ཉྷི ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ཝཱ དྷ་མྨ་པ་རི་བྷོ་གཾ ཝཱ ཨཱ་མི་ས་པ་རི་བྷོ་གཾ ཝཱ ན ཀོ་པེ་ཏི. ‘‘མེ་ཏྟི་ཡཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ནཱ་སེ་ཐ, དཱུ་ས་ཀོ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ, ཀ་ཎྚ་ཀོ ས་མ་ཎུ་དྡེ་སོ ནཱ་སེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ལི་ངྒ་ད་ཎྜ་ཀ་མྨ-སཾ་ཝཱ་ས་ནཱ་ས་ནཱ་ཧི ནཱ་སི་ཏ་བྦོ ནཱ་སི་ཏ་ཀོ ནཱ་མ. སེ་སཱ ས་བྦེ ཨ་ནཱ་སི་ཏ་ཀཱ. ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཱ་དི་ཀོ སཾ་ཝཱ་སོ ཨ་ཏྠི, ཨ་ཡཾ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ, ཨི་ཏ་རོ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ. སོ ཀ་མྨ་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ལ་དྡྷི་ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ་ཏི དུ་ཝི་དྷོ ཧོ་ཏི. ཋ་པ་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦནྟི ‘‘ཨེ་ཀཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ན’’ནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་ཊྛ་པ་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨེ་ཀ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
དུ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༢. དུ་ཀེ་སུ ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཱ, ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ ནོ་ས་ཉྙཱ་ཝི་མོ་ཀྑཱ. ལ་དྡྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ནཱ་པ་ཏྟི, ཨ་ལ་དྡྷ་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཀ་སྶ ཨཱ་པ་ཏྟི ནཱ་མ ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ནཱ་པ་ཏྟི. ས་དྡྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱ ནཱ་མ པ་ད་སོ་དྷ་མྨཱ་དི་ཀཱ, ཨ་ས་དྡྷ་མྨ་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱ ནཱ་མ དུ་ཊྛུ་ལླ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཏྟི. ས་པ་རི་ཀྑཱ་ར་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུ་ནོ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་བྷོ་གེ, པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ནི་ད་ཧ་ནེ, ཀི་ལི་ཊྛ་ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཾ ཨ་དྷོ་ཝ་ནེ, མ་ལ་གྒ་ཧི་ཏ་པ་ཏྟ་སྶ ཨ་པ་ཙ་ནེ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཡུ་ཏྟ་པ་རི་བྷོ་གེ ཨཱ་པ་ཏྟི. པ་ར་པ་རི་ཀྑཱ་ར་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ས་ངྒྷི་ཀ་མ་ཉྩ་པཱི་ཋཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ས་ནྠ་ར་ཎ་ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ་ག་མ་ནཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ ཨཱ་པ་ཏྟི. ས་པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱ ནཱ་མ ‘‘མུ་དུ་པི་ཊྛི་ཀ་སྶ ལ་མྦི་སྶ ཨཱུ་རུ་ནཱ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏཾ པཱི་ལེ༹་ནྟ་སྶཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་པ་ཏྟི. པ་ར་པུ་གྒ་ལ་པ་ཊི་ས་ཉྙུ་ཏྟཱ ནཱ་མ མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨ་ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ་པ་ཧཱ་ར་དཱ་ནཱ་དཱི་སུ ཝུ་ཏྟཱ་པ་ཏྟི, ‘‘སི་ཁ་ར་ཎཱི་སཱི’’ཏི ས་ཙྩཾ བྷ་ཎ་ནྟོ ག་རུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ‘‘ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི མུ་སཱ བྷ་ཎ་ནྟོ ལ་ཧུ་ཀཾ. ཨ་བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ནེ མུ་སཱ བྷ་ཎ་ནྟོ ག་རུ་ཀཾ. བྷཱུ་ཏཱ་རོ་ཙ་ནེ ས་ཙྩཾ བྷ་ཎ་ནྟོ ལ་ཧུ་ཀཾ.
‘‘ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཝ་གྒཾ ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཨེ་ཀ་མ་ནྟེ ནི་སཱི་ད་ནྟོ བྷཱུ་མི་ག་ཏོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ས་ཙེ པ་ན ཨ་ངྒུ་ལི་མ་ཏྟ་མྤི ཨཱ་ཀཱ་སེ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ན ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ནོ ཝེ་ཧཱ་ས་ག་ཏོ’’ཏི. ཝེ་ཧཱ་ས་ཀུ་ཊི་ཡཱ ཨཱ་ཧ་ཙྩ་པཱ་ད་ཀཾ མ་ཉྩཾ ཝཱ པཱི་ཋཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ནྟོ ཝེ་ཧཱ་ས་ག་ཏོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ས་ཙེ པ་ན ཏཾ བྷཱུ་མི་ཡཾ པ་ཉྙཱ་པེ་ཏྭཱ ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ ན ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘ནོ བྷཱུ་མི་ག་ཏོ’’ཏི. ག་མི་ཡོ ག་མི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ, ནོ པ་ཝི་ས་ནྟོ. ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ནོ པ་ཝི་ས་ནྟོ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ, ནོ ནི་ཀྑ་མ་ནྟོ.
ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ཏི་ག་མྦྷཱི་རཾ ཨུ་ད་ཀ་སུ་དྡྷི་ཀཾ ཨཱ་དི་ཡ་མཱ་ནཱ; དུ་བྦ་ཎྞ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ནཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པ་ན ཨ་ནཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. མཱུ་ག་བྦ་ཏཱ་དཱི་ནི ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་ནི ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟོ ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀཱ་ད་ཡོ པ་ན ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ་དི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཱ ཝཱ ཨ་ཏྟ་ནོ ཝ་ཏྟཾ ཨ་ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཏེ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ན ས་མཱ་དི་ཡ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཾ སི་བྦ་ནྟོ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨ་བྷ་ཎྜཱ་གཱ་རི་ཀ་ཀ་མྨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དཱི་ནི ཝཱ ཀ་རོ་ནྟོ ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་དཱི་ནི ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ད་ད་མཱ་ནོ དེ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་ཨ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རཱ་དཱི་ནི ཨ་དེ་ནྟོ ཨ་དེ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཨ་ཉྙཱ་ཏི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙཱི་ཝ་རཾ ག་ཎྷ་ནྟོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ‘‘ན བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨོ་ཝཱ་དོ ན ག་ཧེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཨོ་ཝཱ་དཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟོ ན པ་ཊི་གྒ་ཎྷ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ.
ནི་སྶ་གྒི་ཡ་ཝ་ཏྠུཾ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟོ པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. པ་ཉྩཱ་ཧི་ཀཾ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཙཱ་རཾ ཨ་ཏི་ཀྐཱ་མ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་པ་རི་བྷོ་གེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ས་ཧ་གཱ་ར་སེ་ཡྻཾ ར་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ, ནོ དི་ཝཱ, དྭཱ་རཾ ཨ་སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡ་ནྟོ དི་ཝཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ ར་ཏྟིཾ. ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་ཚཱ་ར་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧ་ད་སཱ་ཧ་མཱ་སཱ་ཏི་ཀྐ་མེ་སུ ཝུ་ཏྟ་ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་རུ་ཎུ་གྒེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ, པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ན ཨ་རུ་ཎུ་གྒེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ.
བྷཱུ་ཏ་གཱ་མ་ཉྩེ་ཝ ཨ་ངྒ་ཛཱ་ཏ་ཉྩ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཚི་ནྡ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ, ཀེ་སེ ཝཱ ན་ཁེ ཝཱ ན ཚི་ནྡ་ནྟོ ན ཚི་ནྡ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཚཱ་དེ་ནྟོ ཚཱ་དེ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ, ‘‘ཏི་ཎེ་ན ཝཱ པ་ཎྞེ་ན ཝཱ པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ, ན་ཏྭེ་ཝ ན་གྒེ་ན ཨཱ་ག་ནྟ་བྦཾ, ཡོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ ཨཱ་པ་ཏྟི དུ་ཀྐ་ཊ་སྶཱ’’ཏི ཨི་མཾ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཚཱ་དེ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཀུ་ས་ཙཱི་རཱ་དཱི་ནི དྷཱ་རེ་ནྟོ དྷཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ, ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ བྷི་ཀྑུ པ་ཏྟོ ཡཱ་ཝ བྷེ་ད་ནཱ་ཡ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ’’ཏི ཨི་མཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན དྷཱ་རེ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ.
‘‘ཨ་ཏྟ་ནཱ ཝཱ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཀ་སཱི་མཱ་ཡཾ དྭཱི་སུ ས་ངྒྷེ་སུ ནི་སི་ནྣེ་སུ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ནི་སཱི་དི་ཏྭཱ པ་ར་པ་ཀྑ་སྶ ལ་དྡྷིཾ ག་ཎྷ་ནྟོ ཡ་སྨིཾ པ་ཀྑེ ནི་སི་ནྣོ ཏེ་སཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཾ ཀ་རོ་ཏི ནཱ་མ. ཡེ་སཾ ས་ནྟི་ཀེ ནི་སི་ནྣོ ཏེ་སཾ ག་ཎ་པཱུ་ར་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་མྨཾ ཀོ་པེ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ཧ་ཏྠ་པཱ་སཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཏྟཱ. ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཡེ་ས་ཉྷི སོ ལ་དྡྷིཾ རོ་ཙེ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་མཱ་ན་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ་སཾ ནཱ་ནཱ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀོ. ས་ཏྟ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ས་ཏྟ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱཏི ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ཏོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ, རཱ་ས་ཊྛེ་ན ཁ་ནྡྷཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ དྭེ་ཡེ་ཝ ནཱ་མཱ་ནི ཧོ་ནྟཱི་ཏི ནཱ་མ་ཝ་སེ་ན དུ་ཀཾ ད་སྶི་ཏཾ. ཀ་མྨེ་ན ཝཱ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧེ་ན ཝཱཏི ཨེ་ཏྠ ཨུ་དྡེ་སོ ཙེ་ཝ ཀ་མྨ་ཉྩ ཨེ་ཀཾ, ཝོ་ཧཱ་རོ ཙེ་ཝ ཨ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ནཱ ཙ ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧོ ཙ ཨེ་ཀཾ, ཝོ་ཧཱ་རཱ་ནུ་སྶཱ་ཝ་ན་ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ པུ་བྦ་བྷཱ་གཱ, ཀ་མྨ་ཉྩེ་ཝ ཨུ་དྡེ་སོ ཙ པ་མཱ་ཎཾ.
ཨ་དྡྷཱ་ན་ཧཱི་ནོ ནཱ་མ ཨཱུ་ན་ཝཱི་ས་ཏི་ཝ་སྶོ. ཨ་ངྒ་ཧཱི་ནོ ནཱ་མ ཧ་ཏྠ་ཙྪི་ནྣཱ་དི་བྷེ་དོ. ཝ་ཏྠུ་ཝི་པ་ནྣོ ནཱ་མ པ་ཎྜ་ཀོ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ག་ཏོ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྱ་ཉྫ་ན་ཀོ ཙ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཐེ་ཡྻ་སཾ་ཝཱ་ས་ཀཱ་ད་ཡོ ཨ་ཊྛ ཨ་བྷ་བྦ་པུ་གྒ་ལཱ ཀ་ར་ཎ་དུ་ཀྐ་ཊ་ཀཱ ནཱ་མ. དུ་ཀྐ་ཊ་ཀི་རི་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊ་ཀ་མྨཱ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཀ་ཏེ་ན ཨ་ཏྟ་ནོ ཀ་མྨེ་ན ཨ་བྷ་བྦ་ཊྛཱ་ནཾ པ་ཏྟཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་པ་རི་པཱུ་རོ ནཱ་མ ཨ་པ་རི་པུ་ཎྞ་པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་རོ. ནོ ཙ ཡཱ་ཙ་ཏི ནཱ་མ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཾ ན ཡཱ་ཙ་ཏི. ཨ་ལ་ཛྫི་སྶ ཙ བཱ་ལ་སྶ ཙཱཏི ཨ་ལ་ཛྫཱི ས་ཙེ་པི ཏེ་པི་ཊ་ཀོ ཧོ་ཏི, བཱ་ལོ ཙ ས་ཙེ་པི ས་ཊྛི་ཝ་སྶོ ཧོ་ཏི, ཨུ་བྷོ་པི ནི་སྶཱ་ཡ ན ཝ་ཏྠ་བྦཾ. བཱ་ལ་སྶ ཙ ལ་ཛྫི་སྶ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ བཱ་ལ་སྶ ‘‘ཏྭཾ ནི་སྶ་ཡཾ ག་ཎྷཱ’’ཏི ཨཱ་ཎཱ་ཡ་པི ནི་སྶ་ཡོ དཱ་ཏ་བྦོ, ལ་ཛྫི་སྶ པ་ན ཡཱ་ཙ་ནྟ་སྶེ་ཝ. སཱ་ཏི་སཱ་རནྟི ས་དོ་སཾ; ཡཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཙ་ར་ནྟོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནཱ ནཱ་མ ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ནཱ. ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཧ་ཏྠ་ཝི་ཀཱ་རཱ་དཱི་ཧི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏཱ. སི་ཀྑཱུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ སི་ཀྑཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ. བྷོ་གཱུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀཱ ནཱ་མ པ་རི་བྷོ་གཱུ་པ་གྷཱ་ཏོ, ཏ་ཏྠ ཏི་སྶོ སི་ཀྑཱ ཨ་སི་ཀྑ་ཏོ སི་ཀྑཱུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ངྒྷི་ཀཾ ཝཱ པུ་གྒ་ལི་ཀཾ ཝཱ དུ་པྤ་རི་བྷོ་གཾ བྷུ་ཉྫ་ཏོ བྷོ་གཱུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. དྭེ ཝེ་ན་ཡི་ཀཱཏི དྭེ ཨ་ཏྠཱ ཝི་ན་ཡ་སི་དྡྷཱ. པ་ཉྙ་ཏྟཾ ནཱ་མ ས་ཀ་ལེ ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀེ ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ཝ་སེ་ན པ་ཉྙ་ཏྟཾ. པ་ཉྙ་ཏྟཱ་ནུ་ལོ་མཾ ནཱ་མ ཙ་ཏཱུ་སུ མ་ཧཱ་པ་དེ་སེ་སུ ད་ཊྛ་བྦཾ. སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏོཏི པ་ཙྩ་ཡ་གྷཱ་ཏོ; ཡེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡཾ ཀ་རེ་ཡྻ, ཏ་སྶ ཙི་ཏྟ་སྶཱ་པི ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. མ་ཏྟ་ཀཱ་རི་ཏཱཏི མ་ཏྟཱ་ཡ པ་མཱ་ཎེ་ན ཀ་ར་ཎཾ; པ་མཱ་ཎེ ཋཱ་ན་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཀཱ་ཡེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རི་ཀཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རི་ཀཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ. ཀཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ས་མ་ཐེ ཝི་ནཱ་པི དེ་ས་ནཱ་ཡ ཀཱ་ཡེ་ནེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི; དེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ པ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་བྦྷ་ནྟ་ར་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎ་པ་རི་བྷོ་གོ. བཱ་ཧི་ར་པ་རི་བྷོ་གོ ནཱ་མ སཱི་ས་མ་ཀྑ་ནཱ་དི.
ཨ་ནཱ་ག་ཏཾ བྷཱ་རཾ ཝ་ཧ་ཏཱིཏི ཨ་ཐེ་རོ་ཝ ས་མཱ་ནོ ཐེ་རེ་ཧི ཝ་ཧི་ཏ་བྦཾ བཱི་ཛ་ན་གཱ་ཧ་དྷ་མྨ་ཛ྄ཛྷེ་ས་ནཱ་དི་བྷཱ་རཾ ཝ་ཧ་ཏི; ཏཾ ནི་ཏྠ་རི་ཏུཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི. ཨཱ་ག་ཏཾ བྷཱ་རཾ ན ཝ་ཧ་ཏཱིཏི ཐེ་རོ ཐེ་ར་ཀི་ཙྩཾ ན ཀ་རོ་ཏི, ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཐེ་རེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ སཱ་མཾ ཝཱ དྷ་མྨཾ བྷཱ་སི་ཏུཾ, པ་རཾ ཝཱ ཨ་ཛ྄ཛྷེ་སི་ཏུཾ, ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ ཐེ་རཱ་དྷེ་ཡྻཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི ས་བྦཾ པ་རི་ཧཱ་པེ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏཱིཏི ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི. ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡ་ཏཱིཏི ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏ་བྦཾ ན ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ་ཡི་ཏྭཱ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཏེ་སཾ དྭི་ནྣཾ དི་ཝཱ ཙ ར་ཏྟོ ཙ ཨཱ་ས་ཝཱ ཝ་ཌྜྷ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ན་ནྟ་ར་དུ་ཀེ་པི ཝུ་ཏྟ་པ་ཊི་པ་ཀྑ་ཝ་སེ་ན ཨ་ཏྠོ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ. སེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
དུ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཏི་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༣. ཏི་ཀེ་སུ ཨ་ཏྠཱ་པ་ཏྟི ཏི་ཊྛ་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱིཏི ཨ་ཏྠི ཨཱ་པ་ཏྟི, ཡཾ ཏི་ཊྛ་ནྟེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. ཏ་ཏྠ ལོ་ཧི་ཏུ་པྤཱ་དཱ་པ་ཏྟིཾ ཏི་ཊྛ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ པ་ནཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཨཱ་ཝུ་སོ་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ནྟི, ན ཝོ མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨེ་ཝཾ ས་མུ་དཱ་ཙ་རི་ཏ་བྦཾ, ན་ཝ་ཀེ་ན, ཨཱ་ན་ནྡ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑཱུ ‘བྷ་ནྟེ’ཏི ཝཱ ‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ’ཏི ཝཱ ས་མུ་དཱ་ཙ་རི་ཏ་བྦོ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ ཐེ་རཾ ཨཱ་ཝུ་སོ་ཝཱ་དེ་ན ས་མུ་དཱ་ཙ་ར་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ ཏི་ཊྛ་ནྟེ. ཨི་མཱ དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཝ་སེ་སཱ དྷ་ར་ནྟེ་པི བྷ་ག་ཝ་ཏི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་རི་ནི་བྦུ་ཏེ་པི.
པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟཾ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཀཱ་ལེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ ཝི་ཀཱ་ལེ. ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ པ་ན ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ ཀཱ་ལེ. ཨ་ཝ་སེ་སཱ ཀཱ་ལེ ཙེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཝི་ཀཱ་ལེ ཙ. ས་ཧ་གཱ་ར་སེ་ཡྻཾ ར་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, དྭཱ་རཾ ཨ་སཾ་ཝ་རི་ཏྭཱ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ཡ་ནཾ དི་ཝཱ. སེ་སཱ ར་ཏྟི་ཉྩེ་ཝ དི་ཝཱ ཙ. ‘‘ད་ས་ཝ་སྶོ་མྷི ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ད་ས་ཝ་སྶོ་མྷཱི’’ཏི བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ད་ས་ཝ་སྶོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ ཨཱུ་ན་ད་ས་ཝ་སྶོ. ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ’’ཏི ན་ཝོ ཝཱ མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཝཱ པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ཨཱུ་ན་ད་ས་ཝ་སྶོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ ད་ས་ཝ་སྶོ. སེ་སཱ ད་ས་ཝ་སྶོ ཙེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨཱུ་ན་ད་ས་ཝ་སྶོ ཙ. ‘‘པ་ཉྩ་ཝ་སྶོ་མྷཱི’’ཏི བཱ་ལོ ཨ་བྱ་ཏྟོ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟོ པ་ཉྩ་ཝ་སྶོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཨ་ཧཾ པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ’’ཏི ན་ཝ་ཀོ ཨ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝ་ས་ནྟོ ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་ཝ་སྶོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སེ་སཾ པ་ཉྩ་ཝ་སྶོ ཙེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་ཝ་སྶོ ཙ. ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣཾ པ་ད་སོ་དྷ་མྨཾ ཝཱ་ཙེ་ནྟོ, མཱ་ཏུ་གཱ་མ་སྶ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟོ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀ-སུ་ཀྐ་ཝི་སྶ་ཊྛི-ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒ-དུ་ཊྛུ་ལླ-ཨ་ཏྟ་ཀཱ་མ་པཱ་རི་ཙ་རི་ཡ-དུ་ཊྛ་དོ་ས-ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་པ་ཧཱ་ར་དཱ་ན-ཏ་ལ་ས་ཏྟི་ཀཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ས་ཉྩི་ཙྩ ས་ཧ་གཱ་ར་སེ་ཡྻཱ་དིཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཡཾ ཨ་ར་ཧཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་བྦཾ ཨ་བྱཱ་ཀ་ཏ་ཙི་ཏྟོ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, མེ་ཐུ་ན་དྷ་མྨཱ་དི་བྷེ་ད་མཱ་པ་ཏྟིཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མ་ངྒཱི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, དུ་ཊྛ་དོ་སཱ་དི་བྷེ་དཾ དུ་ཀྑ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མ་ངྒཱི, ཡཾ སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མ་ངྒཱི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏཾ་ཡེ་ཝ མ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁ་ཝེ་ད་ནཱ་ས་མ་ངྒཱི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི.
ཏ་ཡོ པ་ཊི་ཀྑེ་པཱཏི བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཏ་ཡོ པ་ཊི་ཀྑེ་པཱ. ཙ་ཏཱུ་སུ པ་ཙྩ་ཡེ་སུ མ་ཧི་ཙྪ་ཏཱ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ ཀི་ལེ་ས་ས་ལླེ་ཁ་ན་པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་གོ་པཱ་ཡ་ནཱ, ཨི་མེ ཧི ཏ་ཡོ དྷ་མྨཱ བུ་དྡྷེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ. ཨ་པྤི་ཙྪ་ཏཱ་ད་ཡོ པ་ན ཏ་ཡོ བུ་དྡྷེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ ‘‘ཏ་ཡོ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏཱ’’ཏི.
‘‘ད་ས་ཝ་སྶོ་མྷཱི’’ཏི པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ‘‘པ་ཉྩ་ཝ་སྶོ་མྷཱི’’ཏི ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟོ བཱ་ལོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ པ་ཎྜི་ཏོ, ཨཱུ་ན་ད་ས་ཝ་སྶོ ‘‘བྱ་ཏྟོ་མྷཱི’’ཏི བ་ཧུ་སྶུ་ཏ་ཏྟཱ པ་རི་སཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟོ ཨཱུ་ན་པ་ཉྩ་ཝ་སྶོ ཙ ནི་སྶ་ཡཾ ཨ་ག་ཎྷ་ནྟོ པ་ཎྜི་ཏོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ བཱ་ལོ; ཨ་ཝ་སེ་སཾ པ་ཎྜི་ཏོ ཙེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི བཱ་ལོ ཙ. ཝ་སྶཾ ཨ་ནུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟོ ཀཱ་ལེ༹ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ ཛུ་ཎྷེ; མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཝཱ་རེ་ནྟོ ཛུ་ཎྷེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ ཀཱ་ལེ༹; ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཀཱ་ལེ༹ ཙེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཛུ་ཎྷེ ཙ. ཝ་སྶཱུ་པ་ག་མ་ནཾ ཀཱ་ལེ༹ ཀ་པྤ་ཏི ནོ ཛུ་ཎྷེ; མ་ཧཱ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཛུ་ཎྷེ ཀ་པྤ་ཏི ནོ ཀཱ་ལེ༹; སེ་སཾ ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཾ ཀཱ་ལེ༹ ཙེ་ཝ ཀ་པྤ་ཏི ཛུ་ཎྷེ ཙ.
ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མཱ་སི་ཡཱ པ་ཙྪི་མེ པཱ་ཊི་པ་ད་དི་ཝ་སེ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏཾ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ པ་ན ‘‘ཀ་ཏྟི་ཀ་པུ་ཎྞ་མ་དི་ཝ་སེ ཨ་པ་ཙྩུ་དྡྷ་རི་ཏྭཱ ཧེ་མ་ནྟེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ, ཏ་མྤི སུ་ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཙཱ་ཏུ་མཱ་སཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏུཾ ཏ་ཏོ པ་རཾ ཝི་ཀ་པྤེ་ཏུ’’ནྟི ཧི ཝུ་ཏྟཾ. ཨ་ཏི་རེ་ཀ་མཱ་སེ སེ་སེ གི་མྷཱ་ནེ པ་རི་ཡེ་ས་ནྟོ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཌྜྷ་མཱ་སེ སེ་སེ ཀ་ཏྭཱ ནི་ཝཱ་སེ་ནྟོ ཙ གི་མྷེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ས་ཏི་ཡཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ན་གྒོ ཀཱ་ཡཾ ཨོ་ཝ་སྶཱ་པེ་ནྟོ ཝ་སྶེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པོ་ས་ཐཾ ཝཱ ཀ་རོ་ནྟོ ས་ངྒྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སུ་ཏྟུ་དྡེ་ས་ཉྩ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པོ་ས་ཐ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟོ ག་ཎོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཀ་ཀོ སུ་ཏྟུ་དྡེ་སཾ པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཉྩ ཀ་རོ་ནྟོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཡ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ས་ངྒྷུ་པོ་ས་ཐོ ཙ ས་ངྒྷ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཙ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ ཀ་པྤ་ཏི. ག་ཎུ་པོ་ས་ཐོ ཙ ག་ཎ་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཙ ག་ཎ་སྶེ་ཝ ཀ་པྤ་ཏི. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནུ་པོ་ས་ཐོ ཙ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཙ པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ ཀ་པྤ་ཏི. ‘‘པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨཱ་པ་ནྣོ་མྷཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷ་ཎ་ནྟོ ཝ་ཏྠུཾ ཚཱ་དེ་ཏི ན ཨཱ་པ་ཏྟིཾ, ‘‘མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝི’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི བྷ་ཎ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཚཱ་དེ་ཏི ནོ ཝ་ཏྠུཾ, ཡོ ནེ་ཝ ཝ་ཏྠུཾ ན ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝ་ཏྠུ་ཉྩེ་ཝ ཚཱ་དེ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ.
པ་ཊི་ཙྪཱ་དེ་ཏཱི་ཏི པ་ཊི་ཙྪཱ་དི. ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་མེ་ཝ པ་ཊི་ཙྪཱ་དི ཛ་ནྟཱ་གྷ་ར་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི. ཨི་ཏ་རཱ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དྭཱ་རཾ པི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ནྟོ་ཛ་ནྟཱ་གྷ་རེ ཋི་ཏེ་ན པ་རི་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་ད་ཀེ ཨོ་ཏི་ཎྞེ་ནཱ་པི ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཁཱ་དི་ཏུཾ བྷུ་ཉྫི་ཏུཾ ཝཱ ན ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་ཏྠ་པ་ཊི་ཙྪཱ་དི ས་བྦ་ཀ་པྤི་ཡ་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣེ་ན ས་བྦཾ ཀཱ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཝ་ཧ་ནྟཱིཏི ཡ་ནྟི ནི་ཡྻ་ནྟི; ནི་ནྡཾ ཝཱ པ་ཊི་ཀྐོ་སཾ ཝཱ ན ལ་བྷ་ནྟི. ཙ་ནྡ་མ་ཎྜ་ལཾ ཨ་བྦྷཱ་མ་ཧི་ཀཱ་དྷཱུ་མ་ར་ཛ་རཱ་ཧུ་ཝི་མུ་ཏྟཾ ཝི་ཝ་ཊཾ་ཡེ་ཝ ཝི་རོ་ཙ་ཏི, ན ཏེ་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ. ཏ་ཐཱ སཱུ་རི་ཡ་མ་ཎྜ་ལཾ, དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡོ་པི ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ དེ་སི་ཡ་མཱ་ནོ་ཝ ཝི་རོ་ཙ་ཏི ནོ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣོ.
ཨ་ཉྙེ་ན བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ གི་ལཱ་ནོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ན བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ ཨ་གི་ལཱ་ནོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ གི་ལཱ་ནོ ཙེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་གི་ལཱ་ནོ ཙ.
ཨ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ བ་ཧཱིཏི ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ནྟོ ཨ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ བ་ཧི, བ་ཧི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ ཨ་ནྟོཏི ས་ངྒྷི་ཀཾ མ་ཉྩཱ་དིཾ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ས་ནྠ་རི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟོ བ་ཧི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ ཨ་ནྟོ, ཨ་ཝ་སེ་སཾ པ་ན ཨ་ནྟོ ཙེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི བ་ཧི ཙ. ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡཱཏི ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ད་སྶེ་ཏྭཱ ས་ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ནོ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟོ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡཱཏི ག་མི་ཀོ དཱ་རུ་བྷ་ཎྜ་པ་ཊི་སཱ་མ་ནཱ་དི་ག་མི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་པཱུ་རེ་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟོ ཨུ་པ་ཙཱ་ར་སཱི་མཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་ནྟ་མ་ཏྟོ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨ་ཝ་སེ་སཾ ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཙེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ ཙ. ས་ཏི ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རེ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ དྷ་མྨཾ བྷཱ་ས་ནྟོ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ག་ཎ་མ་ཛ྄ཛྷེ་པི པུ་གྒ་ལ་ས་ནྟི་ཀེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ས་མ་ཐེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཀཱ་ཡཾ ཨ་ཙཱ་ལེ་ཏྭཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཝ་ཙཱི་ས་མྤ་ཡུ་ཏྟཾ ཀཱ་ཡ་ཀི་རི་ཡཾ ཀ་ཏྭཱ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཀཱ་ཡེ་ན ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ. ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནཱི་པི ཝུ་ཊྛཱ་ན་གཱ་མི་ནཱི་པི ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ག་ཎ་པུ་གྒ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷེ པ་ན དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནཱི་ཡེ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི.
ཨཱ་གཱ་ལ༹ྷཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཡྻཱཏི ཨཱ་གཱ་ལ༹ྷཱ་ཡ ད་ལ༹ྷ་བྷཱ་ཝཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཡྻ; ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཱ་དི་ཀ་ཏ་སྶ ཝ་ཏྟཾ ན པཱུ་ར་ཡ་ཏོ ཨི་ཙྪ་མཱ་ནོ ས་ངྒྷོ ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ལ་ཛྫཱི ཙ ཧོ་ཏི བཱ་ལོ ཙ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ཙཱཏི ཨེ་ཏྠ བཱ་ལོ ‘‘ཨ་ཡཾ དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི’’ ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟོ ཝཱ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟཱ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི’’ཏི ན ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ; བཱ་ལ་བྷཱ་ཝ་མཱུ་ལ་ཀཾ པ་ན ཨ་པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་མཱུ་ལ་ཀ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ནྣ་སྶ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་སཱི་ལེ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣོ ནཱ་མ དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ ཨཱ་པ་ནྣོ; ཨཱ་ཙཱ་ར་ཝི་པ་ནྣོ ནཱ་མ པ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ ཨཱ་པ་ནྣོ; དི་ཊྛི་ཝི་པ་ནྣོ ནཱ་མ ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. ཏེ་སཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་པ་སྶ་ནྟཱ་ནཾ ཨ་པྤ་ཊི་ཀ་རོ་ནྟཱ་ནཾ དི་ཊྛི་ཉྩ ཨ་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ.
ཀཱ་ཡི་ཀོ ད་ཝོ ནཱ་མ པཱ་ས་ཀཱ་དཱི་ཧི ཛཱུ་ཏ་ཀཱི་ལ༹་ནཱ་དི་བྷེ་དོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ; ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ད་ཝོ ནཱ་མ མུ་ཁཱ་ལ་མྦ་ར་ཀ་ར་ཎཱ་དི་བྷེ་དོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ; ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ནཱ་མ ན་ཙྩ་ན་གཱ་ཡ་ནཱ་དི་བྷེ་དོ དྭཱི་ཧི་པི དྭཱ་རེ་ཧི ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ. ཀཱ་ཡི་ཀོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ; ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ཨ་ནཱ་ཙཱ་རོ ནཱ་མ ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ; ཀཱ་ཡི་ཀ་ཝཱ་ཙ་སི་ཀོ ནཱ་མ དྭཱ་ར་དྭ་ཡེ་པི པ་ཉྙ་ཏྟ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཀྐ་མོ. ཀཱ་ཡི་ཀེ་ན ཨུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀེ་ནཱཏི ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རེ པ་ཉྙ་ཏྟ་སྶ སི་ཀྑཱ་པ་ད་སྶ ཨ་སི་ཀྑ་ནེ་ན, ཡོ ཧི ཏཾ ན སི་ཀྑ་ཏི, སོ ནཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏེ་ཏི, ཏ་སྨཱ ཏ་སྶ ཏཾ ཨ་སི་ཀྑ་ནཾ ‘‘ཀཱ་ཡི་ཀཾ ཨུ་པ་གྷཱ་ཏི་ཀ’’ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏི. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. ཀཱ་ཡི་ཀེ་ན མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ནཱཏི ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཀཱ་དི་ནཱ ཝཱ ག་ཎྜ་ཕཱ་ལ་ནཱ་དི་ནཱ ཝཱ ཝེ་ཛྫ་ཀ་མྨེ་ན; ཝཱ་ཙ་སི་ཀེ་ནཱཏི སཱ་ས་ན་ཨུ་གྒ་ཧ་ཎ་ཨཱ་རོ་ཙ་ནཱ་དི་ནཱ; ཏ་ཏི་ཡ་པ་དཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ས་མྤ་ཡོ་ག་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ལཾ བྷི་ཀྑུ མཱ བྷ་ཎྜ་ནནྟི ཨ་ལཾ བྷི་ཀྑུ མཱ བྷ་ཎྜ་ནཾ ཀ་རི, མཱ ཀ་ལ་ཧཾ, མཱ ཝི་ཝཱ་དཾ ཀ་རཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན ཝོ་ཧ་རི་ཏ་བྦནྟི ན ཀི་ཉྩི ཝ་ཏྟ་བྦཾ; ཝ་ད་ཏོ་པི ཧི ཏཱ་དི་ས་སྶ ཝ་ཙ་ནཾ ན སོ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི. ན ཀི་སྨི་ཉྩི པ་ཙྩེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེཏི ཀི་སྨི་ཉྩི བཱི་ཛ་ན་གྒཱ་ཧཱ་དི་ཀེ ཨེ་ཀ་སྨི་མྤི ཛེ་ཊྛ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ན ཋ་པེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶཱཏི ‘‘ཀ་རོ་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨོ་ཀཱ་སཾ, ཨ་ཧཾ ཏཾ ཝ་ཏྟུ་ཀཱ་མོ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཀཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ནྟ་སྶ. ནཱ་ལཾ ཨོ་ཀཱ་ས་ཀ་མྨཾ ཀཱ་ཏུནྟི ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ ཀ་རི་སྶ་སཱི’’ཏི ཨོ་ཀཱ་སོ ན ཀཱ་ཏ་བྦོ. ས་ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ ནཱ་དཱ་ཏ་བྦནྟི ཝ་ཙ་ནཾ ན ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ, ཝ་ཙ་ན་མྤི ན སོ་ཏ་བྦཾ; ཡ་ཏྠ ག་ཧེ་ཏྭཱ ག་ནྟུ་ཀཱ་མོ ཧོ་ཏི, ན ཏ་ཏྠ ག་ནྟ་བྦ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཏཱི་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ན་ཡོཏི ཡཾ སོ ཛཱ་ནཱ་ཏི, སོ ཏ་སྶ ཝི་ན་ཡོ ནཱ་མ ཧོ་ཏི; སོ ན པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་ནུ་ཡོ་གོ ན དཱ་ཏ་བྦོཏི ‘‘ཨི་དཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི པུ་ཙྪ་ནྟ་སྶ པུ་ཙྪཱ་ཡ ཨོ་ཀཱ་སོ ན དཱ་ཏ་བྦོ, ‘‘ཨ་ཉྙཾ པུ་ཙྪཱ’’ཏི ཝ་ཏྟ་བྦོ. ཨི་ཏི སོ ནེ་ཝ པུ་ཙྪི་ཏ་བྦོ ནཱ་སྶ པུ་ཙྪཱ སོ་ཏ་བྦཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཝི་ན་ཡོ ན སཱ་ཀ་ཙྪཱ་ཏ་བྦོཏི ཝི་ན་ཡ་པ་ཉྷོ ན སཱ་ཀ་ཙྪི་ཏ་བྦོ, ཀ་པྤི་ཡཱ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཐཱ ན སཾ་ས་ནྡེ་ཏ་བྦཱ.
ཨི་ད་མ་པྤ་ཧཱ་ཡཱཏི ཨེ་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཱ་དི་ཀཾ ལ་དྡྷིཾ ཨ་ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ. སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རིནྟི ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ བྷི་ཀྑུཾ. ‘‘པཱ་ཏ་བྱ་ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི པཱ་ཏ་བྱ་བྷཱ་ཝཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ‘‘ཨི་ད་མ་པྤ་ཧཱ་ཡཱ’’ཏི ཝ་ཙ་ན་ཏོ པ་ན ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཾ ‘‘མུ་སཱ མ་ཡཱ བྷ་ཎི་ཏཾ, ཁ་མ་ཐ མེ’’ཏི ཁ་མཱ་པེ་ཏྭཱ ‘‘ན་ཏྠི ཀཱ་མེ་སུ དོ་སོ’’ཏི ལ་དྡྷིཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ ག་ཏི་ཝི་སོ་དྷ་ནཾ ཀ་རེ་ཡྻ. ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནཱིཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི ཙེ་ཝ མཱུ་ལཱ་ནི ཙ, ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཝཱ མཱུ་ལཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལཱ་ནི. ཀུ་ས་ལ་མཱུ་ལེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. དུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཱ་ནི ཝི་རཱུ་པཱ་ནི ཝཱ ཙ་རི་ཏཱ་ནི དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་ནི. སུ་ཊྛུ ཙ་རི་ཏཱ་ནི སུ་ནྡ་རཱ་ནི ཝཱ ཙ་རི་ཏཱ་ནི སུ་ཙ་རི་ཏཱ་ནི. ཀཱ་ཡེ་ན ཀ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀ་ཏཾ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦ་ཏྠ. སེ་སཾ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་ཏྟཱ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཏི་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༤. ཙ་ཏུ་ཀྐེ་སུ ས་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ར་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རི་ཀཾ པ་ད་སོ་དྷ་མྨཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ས་མ་ཐ་ཊྛཱ་ནཾ ག་ཏོ པ་ར་སྶ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. པ་ར་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ས་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི པཱ་པི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ པ་ར་སྶ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པུ་གྒ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ དེ་སེ་ནྟོ ས་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ས་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ས་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རི་ཀཾ པ་ད་སོ་དྷ་མྨཱ་དི་བྷེ་དཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, དེ་སེ་ཏྭཱ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ་པི ས་ཀ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. པ་ར་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་ར་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ཏཱིཏི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ པ་ར་སྶ ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ་པི པ་ར་སྶ པ་རི་ཝཱ་ས་ཀ་མྨ་ཝཱ་ཙཱ་དཱི་ཧི ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཏ་ཏོ པ་རེ་སུ ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རི་ཀཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, དེ་སེ་ནྟོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རི་ཀཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ ཀཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཀཱ་ཡ་དྭཱ་རི་ཀཾ ཀཱ་ཡེ་ན་ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་མེ་ཝ ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀེ ཀཱ་ཡེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རི་ཀཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཏ་མེ་ཝ དེ་སེ་ནྟོ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ས་ངྒྷི་ཀ་མ་ཉྩ་སྶ ཨ་ཏྟ་ནོ པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎེ་ན ཨ་ན་ཏྠ་ར་ཏོ ཀཱ་ཡ་ས་མྥུ་ས་ནེ ལོ་མ་ག་ཎ་ནཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ཧ་གཱ་ར་སེ་ཡྻཱ་པ་ཏྟི་ཉྩ པ་སུ་ཏྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ པ་ན ཨཱ་པ་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ དེ་སེ་ནྟོ པ་ཊི་བུ་དྡྷོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཛ་གྒ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ པ་ན ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ས་མ་ཐ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཡ་ནྟོ པ་ཊི་བུ་དྡྷོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི པ་སུ་ཏྟོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ནཱ་མ. པ་ཙྪི་མ་པ་ད་དྭ་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. པ་ཙྪཱ དེ་སེ་ནྟོ ས་ཙི་ཏྟ་ཀོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ས་ཙི་ཏྟ་ཀཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ཙི་ཏྟ་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནཱ་མ. ཏི་ཎ་ཝ་ཏྠཱ་ར་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ས་ཡ་ནྟོ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. སེ་ས་པ་ད་དྭ་ཡ་མྤི ཝུ་ཏྟཱ་ནུ་སཱ་རེ་ནེ་ཝ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ. ཡོ ས་བྷཱ་གཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ དེ་སེ་ཏི, ཨ་ཡཾ དེ་ས་ནཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་དཱི་སུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་སེ་ཏི, ཏ་ཉྩ དེ་སེ་ནྟོ དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏཾ པ་ན དུ་ཀྐ་ཊཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་དི་ཏོ ཙ ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ ཏཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨི་ཏི ཨེ་ཀ་སྶ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཨེ་ཀ་མེ་ཝ པ་ཡོ་གཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ‘‘ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟོ དེ་སེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཝུ་ཏྟ་ནྟི ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཀ་མྨ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ པཱ་པི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་པ་ཏྟིཾ ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, དེ་སེ་ནྟོ ཨ་ཀ་མྨེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཝི་སྶ་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཀཾ ཨ་ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་རི་ཝཱ་སཱ་དི་ནཱ ཀ་མྨེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཾ ཀ་མྨེ་ནེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཀ་མྨེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. སེ་སཾ ཨ་ཀ་མྨེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི,ཨ་ཀ་མྨེ་ན་ཝུ་ཊྛཱ་ཏི.
པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙ་ཏུ་ཀྐེ པ་ཋ་མོ ས་ཀ་པ་རི་ཀྑཱ་རོ, དུ་ཏི་ཡོ ས་ངྒྷི་ཀོ་ཝ ཏ་ཏི་ཡོ ཙེ་ཏི་ཡ་ས་ནྟ་ཀོ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ གི་ཧི་པ་རི་ཀྑཱ་རོ. ས་ཙེ པ་ན སོ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་ན་ཝ་ཀ་མྨ་བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཨཱ་ཧ་ཊོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཝཱ་པུ་ར་ཎཾ དཱ་ཏུཾ ཨ་ནྟོ ཋ་པཱ་པེ་ཏུ་ཉྩ ཝ་ཊྚ་ཏི.
ས་མྨུ་ཁཱ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ པཱ་པི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ངྒྷ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཝུ་ཊྛཱ་ན་ཀཱ་ལེ པ་ན ས་ངྒྷེ་ན ཀི་ཙྩཾ ན་ཏྠཱི་ཏི པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཝི་སྶ་ཊྛི་ཨཱ་དི་ཀཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ངྒྷ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཾ ས་ངྒྷ་སྶ ས་མྨུ་ཁཱ ཨེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་མྨུ་ཁཱ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. སེ་སཾ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དི་བྷེ་དཾ པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, པ་ར་མྨུ་ཁཱ་ཝ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ཨ་ཛཱ་ན་ནྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐཾ ཨ་ཙི་ཏྟ་ཀ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་ས་དི་སཾ.
ལི་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ནཱཏི ས་ཡི་ཏ་སྶེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཝཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཝཱ ལི་ངྒ་པ་རི་ཝ་ཏྟེ ཛཱ་ཏེ ས་ཧ་གཱ་ར་སེ་ཡྻཱ་པ་ཏྟི ཧོ་ཏི ཨི་ད་མེ་ཝ ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ. ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི པ་ན ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་པ་ཏྟི ལི་ངྒ་པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝེ་ན ཝུ་ཊྛཱ་ཏི. ས་ཧ་པ་ཊི་ལཱ་བྷ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཡ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ལི་ངྒཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི, སོ ས་ཧ ལི་ངྒ་པ་ཊི་ལཱ་བྷེ་ན པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་ཝ་སེ་ན སེ་ཊྛ་བྷཱ་ཝེ་ན ཙ པུ་རི་མཾ པུ་རི་ས་ལི་ངྒཾ ཛ་ཧ་ཏི, པ་ཙྪི་མེ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི, པུ་རི་ས་ཀུ་ཏྟ་པུ་རི་སཱ་ཀཱ་རཱ་དི་ཝ་སེ་ན པ་ཝ་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི, བྷི་ཀྑཱུ་ཏི ཝཱ པུ་རི་སོ་ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཡཱ་ནི བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ཚ་ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི ཏེ་ཧི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ པ་ན ཡ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ལི་ངྒཾ པ་རི་ཝ་ཏྟ་ཏི, སཱ པ་ཙྪཱ་ས་མུ་པྤ་ཏྟི་ཡཱ ཝཱ ཧཱི་ན་བྷཱ་ཝེ་ན ཝཱ པ་ཙྪི་མ་ནྟི ས་ངྑྱཾ ག་ཏཾ ཨི་ཏྠི་ལི་ངྒཾ ཛ་ཧ་ཏི, ཝུ་ཏྟ་པྤ་ཀཱ་རེ་ན པུ་རི་མ་ནྟི ས་ངྑྱཾ ག་ཏེ པུ་རི་ས་ལི་ངྒེ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏི. ཝུ་ཏྟ་ཝི་པ་རཱི་ཏཱ ཝི་ཉྙ་ཏྟི་ཡོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨི་ཏྠཱི་ཏི ཝཱ ཨེ་ཝཾ པ་ཝ་ཏྟཱ པ་ཎྞ་ཏྟི་ཡོ་པི ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཡཱ་ནི བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་ནི ས་ཏཾ ཏིཾ་ས་ཉྩ སི་ཀྑཱ་པ་དཱ་ནི, ཏེ་ཧི ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.
ཙ་ཏྟཱ་རོ སཱ་མུ་ཀྐཾ་སཱཏི ཙ་ཏྟཱ་རོ མ་ཧཱ་པ་དེ་སཱ, ཏེ ཧི བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨ་ནུ་པྤ་ནྣེ ཝ་ཏྠུ་མྷི ས་ཡཾ ཨུ་ཀྐཾ་སི་ཏྭཱ ཨུ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཋ་པི་ཏ་ཏྟཱ ‘‘སཱ་མུ་ཀྐཾ་སཱ’’ཏི ཝུ་ཙྩ་ནྟི. པ་རི་བྷོ་གཱཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་ར་ཎཱི་ཡ་པ་རི་བྷོ་གཱ, ཨུ་ད་ཀཾ པ་ན ཨ་ཀཱ་ལི་ཀ་ཏྟཱ ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དཱི་ནི ཨ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀཱ་ནི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཧ་རི་ཏུཾ ན ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཙ་ཏྟཱ་རི མ་ཧཱ་ཝི་ཀ་ཊཱ་ནི ཀཱ་ལོ་དི་སྶ་ཏྟཱ ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཏྟེ ཀཱ་ལེ ཝ་ཊྚ་ནྟི. ཨུ་པཱ་ས་ཀོ སཱི་ལ་ཝཱཏི པ་ཉྩ ཝཱ ད་ས ཝཱ སཱི་ལཱ་ནི གོ་པ་ཡ་མཱ་ནོ.
ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ས་ཚ་ཏྟུ་པཱ་ཧ་ནོ ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་ཏོ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ས་ནྟོ ཏ་ཏྠ ཝི་ཙ་ར་ནྟོ ཙ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ པ་ན ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ. སེ་སཾ ཀཱ་ཡ་ཝ་ཙཱི་དྭཱ་རི་ཀཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨུ་བྷོ་པི ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ནེ་ཝ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ. ག་མི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་པི ག་མི་ཡ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་པཱུ་རེ་ཏྭཱ ག་ཙྪ་ནྟོ ག་མི་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ. ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ པ་ན ཨཱ་ཝཱ་སི་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ ག་མི་ཀོ. སེ་སཾ ཨུ་བྷོ་པི ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨུ་བྷོ་པི ནཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི,ན་ཨཱ་པ་ཏྟི་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ. ས་བྦཱ་པི ཧི སཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་པ་ཏྟི་ཡེ་ཝ. ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་དཱི་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ. བྷི་ཀྑུ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ བྷི་ཀྑུ་སྶ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ་ཝ ཧོ་ཏི, ན ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ, ཨུ་བྷི་ནྣ་མྤི ཧི ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒོ་ཝ ཝ་ཏྠུ. ཏ་ཐཱ ‘‘ལ་སུ་ཎ་ཀྑཱ་ད་ནེ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ, བྷི་ཀྑུ་སྶ དུ་ཀྐ་ཊ’’ནྟི ཨེ་ཝ་མཱ་དི་ནཱ་པེ་ཏྠ ན་ཡེ་ན ཡོ་ཛ་ནཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཙ་ཏུ་ནྣཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ ཏེ་ར་ས་ཧི ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ཧི ས་དྡྷིཾ ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ ཙེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ ཙ. ཨེ་ཝཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་དཱི་ནཾ ཨ་ནི་ཡ་ཏཱ་དཱི་ཧི. ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཙ་ཏྟཱ་རི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ནེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནཱ་ན་ཏྟ་ཏཱ. ཝི་སུཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ་སུ་པི སེ་སཱ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟེ་སུ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་གཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙ ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒེ ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ, ནོ ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ་དཱི་སུ. བྷི་ཀྑུ་སྶ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཙ ཙ་ཏཱུ་སུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་སུ ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ཙེ་ཝ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ཙ. ཨེ་ས ན་ཡོ ས་བྦཱ་སུ སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་པ་ཏྟཱི་སུ. ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ་པ་ཏྟི་ཡཾ ནེ་ཝ ཝ་ཏྠུ་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ ནོ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་བྷཱ་ག་ཏཱ. ཡོ ཧི པུ་རི་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ པ་ཋ་མོ པ་ཉྷོ, སོ ཨི་དྷ དུ་ཏི་ཡོ; ཡོ ཙ ཏ་ཏྠ དུ་ཏི་ཡོ, སོ ཨི་དྷ པ་ཋ་མོ. ཏ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཏྠེ་སུ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ན་ཏྠི.
ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀ་སྶ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཏྟ་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་སྶ ཀ་ཏྟ་བྦ་ཝ་ཏྟཾ ཨ་ཀ་རོ་ནྟོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡོ; སེ་སཾ ཨུ་བྷོ་པི ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨུ་བྷོ་པི ནཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ.
ཨཱ་དི་ཡ་ནྟ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ པཱ་དཾ ཝཱ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པཱ་དཾ ཝཱ ས་ཧ་ཏྠཱ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟོ ག་རུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨཱུ་ན་ཀ་པཱ་དཾ ག་ཎྷཱ་ཧཱི་ཏི ཨཱ་ཎ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཉྙཾ པ་ཡོ་ཛེ་ནྟོ ལ་ཧུ་ཀཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཏེ་ན ན་ཡེ་ན སེ་ས་པ་ད་ཏྟ་ཡཾ ཝེ་དི་ཏ་བྦཾ.
ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་ར་ཧ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཏཱ་ཝ བྷ་ཏྟ་གྒེ ན་ཝ་མ་བྷི་ཀྑུ་ནི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཱ་པི ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་ར་ཧཱ ནོ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་ཧཱ. ཨ་ཝི་སེ་སེ་ན ཙ ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་བྷོ་ཛ་ན་སྶ བྷི་ཀྑུ་སྶ ཡོ ཀོ་ཙི ཝུ་ཌྜྷ་ཏ་རོ. ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་སྶཱ་པི པཱ་རི་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ས་མཱི་པ་ག་ཏོ ཏ་ད་ཧུ་པ་ས་མྤ་ནྣོ་པི པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་ཧོ ནོ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་ར་ཧོ. ཨ་པྤ་ཊི་ཀྑི་ཏྟེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཝུ་ཌྜྷོ ན་ཝ་ཀ་སྶ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་ར་ཧོ ཙེ་ཝ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་ཧོ ཙ. ན་ཝ་ཀོ པ་ན ཝུ་ཌྜྷ་སྶ ནེ་ཝ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཱ་ར་ཧོ ན པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཱ་ར་ཧོ. ཨཱ་ས་ནཱ་ར་ཧ་ཙ་ཏུ་ཀྐ་སྶ པ་ཋ་མ་པ་དཾ པུ་རི་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ དུ་ཏི་ཡ་པ་དེ་ན, དུ་ཏི་ཡ་པ་ད་ཉྩ པ་ཋ་མ་པ་དེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏོ ས་དི་སཾ.
ཀཱ་ལ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ བྷུ་ཉྫ་ནྟོ ཀཱ་ལེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ ཝི་ཀཱ་ལེ, ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཱ་པ་ཏྟིཾ ཝི་ཀཱ་ལེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ ཀཱ་ལེ, སེ་སཾ ཀཱ་ལེ ཙེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཝི་ཀཱ་ལེ ཙ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ནེ་ཝ ཀཱ་ལེ ནོ ཝི་ཀཱ་ལེ. པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏཱ་མི་སཾ ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏི ནོ ཝི་ཀཱ་ལེ. པཱ་ན་ཀཾ ཝི་ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏི, པུ་ན་དི་ཝ་ས་མྷི ནོ ཀཱ་ལེ. ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀཱ་ལི་ཀཾ ཡཱ་ཝ་ཛཱི་ཝི་ཀཾ ཀཱ་ལེ ཙེ་ཝ ཀ་པྤ་ཏི ཝི་ཀཱ་ལེ ཙ. ཨ་ཏྟ་ནོ ཨ་ཏྟ་ནོ ཀཱ་ལཱ་ཏཱི་ཏཾ ཡཱ་ཝ་ཀཱ་ལི་ཀཱ་དི་ཏྟ་ཡཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཨུ་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་མ་པྤ་ཊི་གྒ་ཧི་ཏ་ཀ་ཉྩ ནེ་ཝ ཀཱ་ལེ ཀ་པྤ་ཏི ནོ ཝི་ཀཱ་ལེ.
པ་ཙྩ་ནྟི་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ས་མུ་དྡེ སཱི་མཾ བ་ནྡྷ་ནྟོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ནོ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ; པ་ཉྩ་ཝ་གྒེ་ན ག་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་ནྟོ གུ་ཎ་ངྒུ་ཎཱུ་པཱ་ཧ་ནཾ དྷུ་ཝ་ན་ཧཱ་ནཾ ཙ་མྨ་ཏྠ་ར་ཎཱ་ནི ཙ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ་སུ. ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ‘‘ཨི་དྷ ན ཀ་པྤ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ་པི པ་ཙྩ་ནྟི་མེ་སུ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ‘‘ཨི་དྷ ཀ་པྤ་ནྟཱི’’ཏི ཝ་ད་ནྟོ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སེ་སཱ་པ་ཏྟིཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ན ཀ་ཏྠ་ཙི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ པ་ཉྩ་ཝ་གྒེ་ན ག་ཎེ་ན ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་དི ཙ་ཏུ་བྦི་དྷ་མྤི ཝ་ཏྠུ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཀ་པྤ་ཏི. ‘‘ཨི་དཾ ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི དཱི་པེ་ཏུ་མྤི ཏ་ཏྠེ་ཝ ཀ་པྤ་ཏི ནོ མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ. ‘‘ཨི་དཾ ན ཀ་པྤ་ཏཱི’’ཏི དཱི་པེ་ཏུཾ པ་ན མ་ཛ྄ཛྷི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ ཀ་པྤ་ཏི ནོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ་སུ. སེ་སཾ ‘‘ཨ་ནུ་ཛཱ་ནཱ་མི བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་ཉྩ ལོ་ཎཱ་ནཱི’’ཏི་ཨཱ་དི ཨ་ནུ་ཉྙཱ་ཏ་ཀཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ ཀ་པྤ་ཏི. ཡཾ པ་ན ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ནྟི པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཾ, ཏཾ ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཱ་པི ན ཀ་པྤ་ཏི.
ཨ་ནྟོ་ཨཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ སེ་ཡྻཱ་དིཾ ཨ་ནྟོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ བ་ཧི, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཀཱ་སེ ས་ངྒྷི་ཀ་མ་ཉྩཱ་དཱི་ནི ནི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མ་ནྟོ བ་ཧི ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ ཨ་ནྟོ, སེ་སཾ ཨ་ནྟོ ཙེ་ཝ བ་ཧི ཙ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ནེ་ཝ ཨ་ནྟོ ན བ་ཧི. ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་དི་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཨཱ་ག་ནྟུ་ཀོ ཝ་ཏྟཾ ཨ་པཱུ་རེ་ནྟོ ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ག་མི་ཡོ བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དིཾ ཨ་ནྟོ་སཱི་མཱ་ཡ ཙ བ་ཧི་སཱི་མཱ་ཡ ཙ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི,ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ན ཀ་ཏྠ་ཙི. གཱ་མ་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཨ་ནྟ་ར་གྷ་ར་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཾ སེ་ཁི་ཡ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ གཱ་མེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ ཨ་ར་ཉྙེ. བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་རུ་ཎཾ ཨུ་ཊྛཱ་པ་ཡ་མཱ་ནཱ ཨ་ར་ཉྙེ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ནོ གཱ་མེ. མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དིཾ གཱ་མེ ཙེ་ཝ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ར་ཉྙེ ཙ, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ན ཀ་ཏྠ་ཙི.
ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ་ཏི ‘‘ས་མྨ་ཛྫ་ནཱི པ་དཱི་པོ ཙ ཨུ་ད་ཀཾ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཙཱ’’ཏི ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི ཝུ་ཏྟཾ. ‘‘ཚ་ནྡ་པཱ་རི་སུ་དྡྷི་ཨུ་ཏུ་ཀྑཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ག་ཎ་ནཱ ཙ ཨོ་ཝཱ་དོ’’ཏི ཨི་མེ པ་ན ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་བྦ་ཀི་ཙྩཱ’’ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཙ་ཏྟཱ་རོ པ་ཏྟ་ཀ་ལླཱ་ཏི ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཡཱ་ཝ་ཏི་ཀཱ ཙ བྷི་ཀྑཱུ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟཱ ཏེ ཨཱ་ག་ཏཱ ཧོ་ནྟི, ས་བྷཱ་གཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ན ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཝ་ཛྫ་ནཱི་ཡཱ ཙ པུ་གྒ་ལཱ ཏ་སྨིཾ ན ཧོ་ནྟི, པ་ཏྟ་ཀ་ལླ་ནྟི ཝུ་ཙྩ་ཏཱི་ཏི. ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་ན་ཉྙ་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ་ནཱིཏི ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཉྙཾ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ནུ་པ་ཁ་ཛྫ་སེ་ཡྻཱ་ཀ་པྤ་ན་སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ‘‘ཨེ་ཧཱ་ཝུ་སོ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ’’ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དཾ, ས་ཉྩི་ཙྩ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་ཨུ་པ་ད་ཧ་ནཾ, ཨུ་པ་སྶུ་ཏི་ཏི་ཊྛ་ན་ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི. ཙ་ཏ་སྶོ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡོཏི ‘‘ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་མྤི ཙེ བྷི་ཀྑུ ཏི་ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻ ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ, ཨ་ཉྙཾ ན་ཝཾ ས་ནྠ་ཏཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཡྻ ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ, ཏ་ཏོ ཙེ ཨུ་ཏྟ་རི ཝི་པྤ་ཝ་སེ་ཡྻ ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ, དུ་ཊྛུ་ལླཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨ་ནུ་པ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻ ཨ་ཉྙ་ཏྲ བྷི་ཀྑུ་ས་མྨུ་ཏི་ཡཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་ག་ཏཱ ཏེ་ར་ས་ཧི ས་མྨུ་ཏཱི་ཧི མུ་ཏྟཱ ས་མྨུ་ཏི་ཡོ. གི་ལཱ་ན་ཙ་ཏུ་ཀྐེ ཨ་ཉྙ་བྷེ་ས་ཛྫེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ལོ་ལ་ཏཱ་ཡ ཨ་ཉྙཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ གི་ལཱ་ནོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ཨ་བྷེ་ས་ཛྫ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན བྷེ་ས་ཛྫཾ ཝི་ཉྙཱ་པེ་ནྟོ ཨ་གི་ལཱ་ནོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ་དིཾ ཨུ་བྷོ་པི ཨཱ་པ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཾ ཨུ་བྷོ་པི ནཱ་པ་ཛྫ་ནྟི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཙ་ཏུ་ཀྐ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཉྩ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༥. པ་ཉྩ་ཀེ་སུ པ་ཉྩ པུ་གྒ་ལཱ ནི་ཡ་ཏཱཏི ཨཱ་ན་ནྟ་རི་ཡཱ་ན་མེ་ཝེ་ཏཾ ག་ཧ་ཎཾ. པ་ཉྩ ཚེ་ད་ན་ཀཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནཱ་མ པ་མཱ་ཎཱ་ཏི་ཀྐ་ནྟེ མ་ཉྩ་པཱི་ཋེ ནི་སཱི་ད་ན་ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི་ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་སུ སུ་ག་ཏ་ཙཱི་ཝ་རེ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ, ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏཱ, ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པྤ་ཀ་ཏ་ཏཱ, ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ, ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི. པ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ མུ་སཱ་ཝཱ་ད་པ་ཙྩ་ཡཱཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡ་དུ་ཀྐ་ཊ་ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཱ. ཨ་ནཱ་མ་ནྟ་ཙཱ་རོཏི ‘‘ས་ནྟཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ནཱ་པུ་ཙྪཱ པུ་རེ་བྷ་ཏྟཾ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ ཀུ་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི ཨི་མ་སྶ ཨཱ་པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཙཱ་ར་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝོ. ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནནྟི ‘‘ག་ཎ་བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ས་མ་ཡཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ ས་མ་ཡཾ ཨ་དྷི་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ བྷོ་ཛ་ནཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ ནཱ་མ; ཏ་ཐཱ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ན་དྷི་ཊྛཱ་ནཾ. ཨ་ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ནཱ་མ ཡཱ པ་ར་མྤ་ར་བྷོ་ཛ་ནེ ཝི་ཀ་པྤ་ནཱ ཝུ་ཏྟཱ, ཏ་སྶཱ ཨ་ཀ་ར་ཎཾ. ཨི་མཱ་ནི ཧི པ་ཉྩ པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་སྶ དྷུ་ཏ་ངྒེ་ནེ་ཝ པ་ཊི་ཀྑི་ཏྟཱ་ནི. ཨུ་སྶ་ངྐི་ཏ་པ་རི་ས་ངྐི་ཏོཏི ཡེ པ་སྶ་ནྟི, ཡེ སུ་ཎ་ནྟི, ཏེ་ཧི ཨུ་སྶ་ངྐི་ཏོ ཙེ་ཝ པ་རི་ས་ངྐི་ཏོ ཙ. ཨ་པི ཨ་ཀུ་པྤ་དྷ་མྨོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ་པི ས་མཱ་ནོ, ཏ་སྨཱ ཨ་གོ་ཙ་རཱ པ་རི་ཧ་རི་ཏ་བྦཱ. ན ཧི ཨེ་ཏེ་སུ ས་ནྡི་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ཡ་ས་ཏོ ཝཱ ག་ར་ཧ་ཏོ ཝཱ མུ་ཙྩ་ཏི. སོ་སཱ་ནི་ཀནྟི སུ་སཱ་ནེ པ་ཏི་ཏ་ཀཾ. པཱ་པ་ཎི་ཀནྟི ཨཱ་པ་ཎ་དྭཱ་རེ པ་ཏི་ཏ་ཀཾ. ཐཱུ་པ་ཙཱི་ཝ་རནྟི ཝ་མྨི་ཀཾ པ་རི་ཀྑི་པི་ཏྭཱ བ་ལི་ཀ་མྨ་ཀ་ཏཾ. ཨཱ་བྷི་སེ་ཀི་ཀནྟི ན་ཧཱ་ན་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ར་ཉྙོ ཨ་བྷི་སེ་ཀ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ ཚ་ཌྜི་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཾ. བྷ་ཏ་པ་ཊི་ཡཱ་བྷ་ཏནྟི སུ་སཱ་ནཾ ནེ་ཏྭཱ པུ་ན ཨཱ་ནཱི་ཏ་ཀཾ. པ་ཉྩ མ་ཧཱ་ཙོ་རཱ ཨུ་ཏྟ་རི་མ་ནུ་སྶ་དྷ་མྨེ ཝུ་ཏྟཱ.
པ་ཉྩཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཀཱ་ཡ་ཏོ ས་མུ་ཊྛ་ནྟཱིཏི པ་ཋ་མེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ‘‘བྷི་ཀྑུ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙཱི ས་ཉྙཱ་ཙི་ཀཱ་ཡ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནྟ་ར་པེ་ཡྻཱ་ལེ ཝུ་ཏྟཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. པ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཀཱ་ཡ་ཏོ ཙ ཝཱ་ཙ་ཏོ ཙཱཏི ཏ་ཏི་ཡེ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནེ་ན པ་ཉྩ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, ‘‘བྷི་ཀྑུ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙཱི སཾ་ཝི་ད་ཧི་ཏྭཱ ཀུ་ཊིཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཏ་ཏྠེ་ཝ ཝུ་ཏྟཱ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོ. དེ་ས་ནཱ་གཱ་མི་ནི་ཡོཏི ཋ་པེ་ཏྭཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་ཉྩ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་ཉྩ ཨ་ཝ་སེ་སཱ.
པ་ཉྩ ཀ་མྨཱ་ནཱིཏི ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ་ནི་ཡ་སྶ་པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ་པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི ཨུ་ཀྑེ་པ་ནཱི་ཡ་ཉྩ ཏི་ཝི་དྷ་མྤི ཨེ་ཀ་ནྟི པ་ཉྩ. ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀེ པ་ཉྩཱཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡཾ ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཱ་ཡ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་ཛྫ་ནྟི་ཡཱ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཐུ་ལླ་ཙྩ་ཡཾ དུ་ཀྐ་ཊ་ནྟི ཏི་སྶོ, བྷེ་ད་ཀཱ་ནུ་ཝ་ཏྟ་ཀཱ་དི་ས་མ་ནུ་བྷཱ་ས་ནཱ་སུ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སོ, པཱ་པི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡཾ. ཨ་དི་ནྣནྟི ཨ་ཉྙེ་ན ཨ་དི་ནྣཾ. ཨ་ཝི་དི་ཏནྟི པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མཱི་ཏི ཙེ་ཏ་ནཱ་ཡ ཨ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཝི་དི་ཏཾ. ཨ་ཀ་པྤི་ཡནྟི པ་ཉྩ་ཧི ས་མ་ཎ་ཀ་པྤེ་ཧི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ཀ་ཏཾ; ཡཾ ཝཱ པ་ན་ཉྙ་མྤི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཾ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་བྷོ་ཛ་ནཾ. ཨ་ཀ་ཏཱ་ཏི་རི་ཏྟནྟི པ་ཝཱ་རེ་ཏྭཱ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཾ ཨ་ཀ་ཏཾ. ས་མ་ཛྫ་དཱ་ནནྟི ན་ཊ་ས་མ་ཛྫཱ་དི་དཱ་ནཾ. ཨུ་ས་བྷ་དཱ་ནནྟི གོ་ག་ཎ་སྶ ཨ་ནྟ་རེ ཨུ་ས་བྷ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ. ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་དཱ་ནནྟི ཨཱ་ཝཱ་སཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྠ ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨཾ ཀཱ་རེ་ཏུཾ ཝ་ཊྚ་ཏི. ཨི་དཾ པ་ན པ་ཊི་བྷཱ་ན་ཙི་ཏྟ་ཀ་མྨ་དཱ་ནཾ ས་ནྡྷཱ་ཡ ཝུ་ཏྟཾ. ཨི་མཱ་ནི ཧི པ་ཉྩ ཀི་ཉྩཱ་པི ལོ་ཀ་སྶ པུ་ཉྙ་ས་མྨ་ཏཱ་ནི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་པུ་ཉྙཱ་ནི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནི་ཡེ་ཝ. ཨུ་པྤ་ནྣཾ པ་ཊི་བྷཱ་ནནྟི ཨེ་ཏྠ པ་ཊི་བྷཱ་ན་ནྟི ཀ་ཐེ་ཏུ་ཀ་མྱ་ཏཱ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་མེ པ་ཉྩ དུ་པྤ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡཱཏི ན སུ་པ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ཡཱ; ཨུ་པཱ་ཡེ་ན པ་ན ཀཱ་ར་ཎེ་ན ཨ་ནུ་རཱུ་པཱ་ཧི པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ནཱ་ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱ་དཱི་ཧི ས་ཀྐཱ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ཏུ་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ས་ཀ་ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་ད་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི – ཀ་ཊ་ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་ར་ཝཱ་སཱི ཕུ་སྶ་དེ་ཝ་ཏྠེ་རོ ཀི་ར ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ སི་ནྡུ་ཝཱ་ར་ཀུ་སུ་མ་ས་ནྠ་ཏ་མི་ཝ ས་མ་ཝི་པྤ་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ལི་ཀཾ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱི་ཏི་པཱ་མོ་ཛྫཾ ཨུ་པྤཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ མཱ་རོ པ་བྦ་ཏ་པཱ་དེ ནི་བྦ་ཏྟ་ཀཱ་ལ༹་མ་ཀྐ་ཊོ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ གོ་མ་ཡཾ ཝི་པྤ་ཀི་ར་ནྟོ ག་ཏོ. ཐེ་རོ ནཱ་ས་ཀྑི ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ, ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨ་ག་མཱ་སི. དུ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ་པི ཛ་ར་གྒ་ཝོ ཧུ་ཏྭཱ ཏཱ་དི་ས་མེ་ཝ ཝི་པྤ་ཀཱ་རཾ ཨ་ཀཱ་སི. ཏ་ཏི་ཡ་དི་ཝ་སེ ཝ་ངྐ་པཱ་དཾ མ་ནུ་སྶ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་མྨི་ནི་ཏྭཱ པཱ་དེ་ན པ་རི་ཀ་ས་ནྟོ ཨ་ག་མཱ་སི. ཐེ་རོ ‘‘ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ བཱི་བྷ་ཙྪ་པུ་རི་སོ ས་མ་ནྟཱ ཡོ་ཛ་ན་པྤ་མཱ་ཎེ་སུ གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ་སུ ན་ཏྠི, སི་ཡཱ ནུ ཁོ མཱ་རོ’’ཏི ཙི་ནྟེ་ཏྭཱ ‘‘མཱ་རོ་སི ཏྭ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ‘‘ཨཱ་མ, བྷ་ནྟེ, མཱ་རོ་མྷི, ན དཱ་ནི ཏེ ཝ་ཉྩེ་ཏུཾ ཨ་ས་ཀྑི’’ནྟི. ‘‘དི་ཊྛ་པུ་བྦོ ཏ་ཡཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་མ, དི་ཊྛ་པུ་བྦོ’’ཏི. ‘‘མཱ་རོ ནཱ་མ མ་ཧཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཧོ་ཏི, ཨི་ངྒྷ ཏཱ་ཝ བུ་དྡྷ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝ་ས་དི་སཾ ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝཾ ནི་མྨི་ནཱ་ཧཱི’’ཏི? ‘‘ན ས་ཀྐཱ, བྷ་ནྟེ, ཏཱ་དི་སཾ རཱུ་པཾ ནི་མྨི་ནི་ཏུཾ; ཨ་པི་ཙ ཁོ པ་ན ཏཾ་ས་རི་ཀྑ་ཀཾ པ་ཏི་རཱུ་པ་ཀཾ ནི་མྨི་ནི་སྶཱ་མཱི’’ཏི ས་ཀ་བྷཱ་ཝཾ ཝི་ཛ་ཧི་ཏྭཱ བུ་དྡྷ་རཱུ་པ་ས་དི་སེ་ན ཨ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ་ན ཨ་ཊྛཱ་སི. ཐེ་རོ མཱ་རཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏྭཱ ‘‘ཨ་ཡཾ ཏཱ་ཝ ས་རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧོ ཨེ་ཝཾ སོ་བྷ་ཏི, ཀ་ཐཾ ནུ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ན སོ་བྷ་ཏི ས་བྦ་སོ ཝཱི་ཏ་རཱ་ག་དོ་ས་མོ་ཧོ’’ཏི བུ་དྡྷཱ་ར་མྨ་ཎཾ པཱི་ཏིཾ པ་ཊི་ལ་བྷི་ཏྭཱ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ པཱ་པུ་ཎི. མཱ་རོ ‘‘ཝ་ཉྩི་ཏོ་མྷི ཏ་ཡཱ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ཐེ་རོ་པི ‘‘ཀིཾ ཨ་ཏྠི ཛ་ར་མཱ་ར, ཏཱ་དི་སཾ ཝ་ཉྩེ་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ལོ་ཀ་ནྟ་ར་ཝི་ཧཱ་རེ་པི ད་ཏྟོ ནཱ་མ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ ཨོ་དཱ་ཏ་ཀ་སི་ཎཾ པ་ཊི་ལ་བྷི. ཨ་ཊྛ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡོ ནི་བྦ་ཏྟེ་སི. ཏ་ཏོ ཝི་པ་སྶ་ནཾ ཝ་ཌྜྷེ་ཏྭཱ ཕ་ལ་ཏྟ་ཡཾ ས་ཙྪཱ་ཀཱ་སི.
པ་ར་ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་ད་ཏཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་མཱ་ནི ཝ་ཏྠཱུ་ནི – ཏི་སྶོ ནཱ་མ ད་ཧ་ར་བྷི་ཀྑུ ཛ་མྦུ་ཀོ་ལ་ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ས་ངྐཱ་ར་ཚ་ཌྜ་ནིཾ ཧ་ཏྠེ་ན ག་ཧེ་ཏྭཱ་ཝ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཏ་སྨིཾ ཁ་ཎེ ཏི་སྶ་ད་ཏྟ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ནཱ་ཝཱ་ཏོ ཨོ་རུ་ཡ྄ཧ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ཨོ་ལོ་ཀེ་ནྟོ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟེ་ན ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ན་ནྟི ཉ་ཏྭཱ པ་ཉྷཱ་ས་ཧ་སྶཾ པུ་ཙྪི, ཨི་ཏ་རོ ས་བྦཾ ཝི་སྶ་ཛྫེ་སི. ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨི་མྤི ཝི་ཧཱ་རེ ཐེ་རོ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ཝ་ཏྟཾ པ་རི་ཙྪི་ནྡི. ཡོ་ན་ཀ་ཝི་ས་ཡ་ཏོ ཙེ་ཏི་ཡ་ཝ་ནྡ་ཀཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ ཐེ་རཱ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ དི་སྭཱ ཨ་ནྟོ ཨ་པྤ་ཝི་སི་ཏྭཱ དྭཱ་རེ་ཡེ་ཝ ཋ་ཏྭཱ ཨེ་ཀོ ཐེ་རོ ཨ་ཊྛ ཀ་པྤེ ཨ་ནུ་སྶ་རི, ཨེ་ཀོ སོ་ལ༹་ས, ཨེ་ཀོ ཝཱི་ས་ཏི, ཨེ་ཀོ ཏིཾ་ས ཀ་པྤེ ཨ་ནུ་སྶ་རི.
དེ་ཝ་ཏཱ ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ ཧོ་ནྟཱིཏི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཀི་ར ཝི་ཧཱ་རེ ཨེ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཉྩ བོ་དྷི་ཡ་ངྒ་ཎ་ཉྩ ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ན་ཧཱ་ཡི་ཏུཾ ག་ཏོ. དེ་ཝ་ཏཱ ‘‘ཨི་མ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཀ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཊྛ་པུ་བྦོ བྷི་ཀྑུ ན་ཏྠཱི’’ཏི པ་ས་ནྣ་ཙི་ཏྟཱ པུ་པྥ་ཧ་ཏྠཱ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཐེ་རོ ཨཱ་ག་ནྟྭཱ ‘‘ཀ་ཏ་ར་གཱ་མ་ཝཱ་སི་ཀཱ་ཏྠཱ’’ཏི ཨཱ་ཧ. ‘‘བྷ་ནྟེ, ཨི་དྷེ་ཝ ཝ་སཱ་མ, ཨི་མ་སྶ ཝི་ཧཱ་ར་སྶ ཀ་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཨེ་ཝཾ ཝ་ཏྟཾ པཱུ་རེ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཊྛ་པུ་བྦོ བྷི་ཀྑུ ན་ཏྠཱི་ཏི ཏུ་མྷཱ་ཀཾ, བྷ་ནྟེ, ཝ་ཏྟེ པ་སཱི་དི་ཏྭཱ པུ་པྥ་ཧ་ཏྠཱ ཋི་ཏཱ་མྷཱ’’ཏི དེ་ཝ་ཏཱ ཨཱ་ཧཾ་སུ.
པཱ་སཱ་དི་ཀ་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀནྟི ཨེ་ཏྠ ཨི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨེ་ཀཾ ཀི་ར ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟཾ ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་ར་ཉྩ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨ་ཡཾ ཀ་ཐཱ ཨུ་ད་པཱ་དི ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟོ པཱ་སཱ་དི་ཀོ, ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ་ཏི ཨུ་བྷོ་པི ནེ ཨེ་ཀ་སྨིཾ ཋཱ་ནེ ཨོ་ལོ་ཀེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི. ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟཾ ཨ་ལ་ངྐ་རི་ཏྭཱ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡཱ་པེ་སྶཱ་མཱ་ཏི ཨ་ག་མཾ་སུ. ཐེ་ར་མཱ་ཏཱ་པི པཱ་སཱ་དི་ཀཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ཀཱ་རེ་ཏྭཱ པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཧི་ཎི, ‘‘པུ་ཏྟོ མེ ཀེ་སེ ཚི་ནྡཱ་པེ་ཏྭཱ ཨི་མཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ མ་ཧཱ་ཙེ་ཏི་ཡཾ ཝ་ནྡ་ཏཱུ’’ཏི. ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟོ ཉཱ་ཏི་པ་རི་ཝུ་ཏོ པཱ་ཙཱི་ན་དྭཱ་རེ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ཨཱ་རུ་ལ༹ྷོ, ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་པ་རི་ཝུ་ཏོ ད་ཀྑི་ཎ་དྭཱ་རེ་ན ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ཨཱ་རུ་ཧི་ཏྭཱ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎེ ཏེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མཱ་ག་ནྟྭཱ ཨཱ་ཧ – ‘‘ཀིཾ ཏྭཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་ར་སྶ ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཚ་ཌྜེ་ཏྭཱ མ་ཡཱ ས་དྡྷིཾ ཡུ་ག་གྒཱ་ཧཾ ག་ཎྷཱ་སཱི’’ཏི. ཨ་ཏཱི་ཏ་ཏྟ་བྷཱ་ཝེ ཀི་ར ཨ་བྷ་ཡ་ཏྠེ་རོ མ་ཧ་ལླ་ཀ་ཏྠེ་རོ ནཱ་མ ཧུ་ཏྭཱ གོ་ཙ་ར་གཱ་མེ ཙེ་ཏི་ཡ་ངྒ་ཎཾ ས་མྨ་ཛྫི, ཨ་མ་ཙྩ་པུ་ཏྟོ མ་ཧཱ་ཨུ་པཱ་ས་ཀོ ཧུ་ཏྭཱ ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཚ་ཌྜེ་སི.
ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨི་དཾ ས་མྨ་ཛྫ་ན་ཝ་ཏྟཾ ནཱ་མ བུ་དྡྷེ་ཧི ཝ་ཎྞི་ཏཾ, ཏ་སྨཱ ཏཾ ཀ་རོ་ནྟེ་ན ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི. ཏ་ཏྲི་དཾ ཝ་ཏྠུ – ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀི་ར སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཧི་མ་ཝ་ནྟཾ ག་ནྟྭཱ ཨེ་ཀ་སྨིཾ པ་བྦྷཱ་རེ ཨ་ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ་ཝ ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཝ་ཛྫ་ནྟོ ཐེ་ར་སྶ ཨ་ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཉ་ཏྭཱ ཨཱ་ཀཱ་སེ་ན ག་ནྟྭཱ ཐེ་ར་སྶ པུ་ར་ཏོ ཨ་ས་མྨ་ཊྛ་ཊྛཱ་ནེ པཱ་དཱ་ནི ད་སྶེ་ཏྭཱ པ་ཙྩཱ་ག་ཉྪི. ཐེ་རོ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཏོ ཝུ་ཊྛི་ཏོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པཱ་དཱ་ནི དི་སྭཱ བ་ལ་ཝ་ཧི་རོ་ཏྟ་པྤཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ཛ་ཎྞུ་ཀེ་ཧི པ་ཏི་ཊྛཱ་ཡ ‘‘ཨ་ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་སི་ནྣ་བྷཱ་ཝཾ ཝ་ཏ མེ ས་ཏྠཱ ཨ་ཉྙཱ་སི, ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ དཱ་ནི ཙོ་ད་ནཾ ཀཱ་རེ་སྶཱ་མཱི’’ཏི ད་ས་བ་ལ་སྶ ས་ནྟི་ཀཾ ག་ནྟྭཱ ཝ་ནྡི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི. བྷ་ག་ཝཱ ‘‘ཀུ་ཧིཾ ག་ཏོ་སི, སཱ་རི་པུ་ཏྟཱ’’ཏི ཝ་ཏྭཱ ‘‘ན པ་ཏི་རཱུ་པཾ དཱ་ནི ཏེ མ་ཡ྄ཧཾ ཨ་ན་ནྟ་རེ ཋཱ་ནེ ཋ་ཏྭཱ ཝི་ཙ་ར་ནྟ་སྶ ཨ་ས་མྨ་ཛྫི་ཏྭཱ ནི་སཱི་དི་ཏུ’’ནྟི ཨཱ་ཧ. ཏ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ཐེ་རོ ག་ཎྛི་ཀ་པ་ཊི་མུ་ཉྩ་ན་ཊྛཱ་ནེ་པི ཏི་ཊྛ་ནྟོ པཱ་དེ་ན ཀ་ཙ་ཝ་རཾ ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ་ཝ ཏི་ཊྛ་ཏི.
ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ས་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་མ་སྨིཾ ཝ་ཏྠུ་སྨིཾ ཨེ་ཏྟ་ཀཾ སུ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ལ་བྦྷ་ཏི, ཨེ་ཏྟ་ཀོ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ སུ་ཏྟ་ཉྩ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ཉྩ ཝ་ཀྑཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཨ་ཏྟ་ནོ བྷཱ་ས་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ‘‘ཨ་ཡཾ ཙོ་ད་ཀ་སྶ པུ་རི་མ་ཀ་ཐཱ, ཨ་ཡཾ པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཐཱ, ཨ་ཡཾ ཙུ་དི་ཏ་ཀ་སྶ པུ་རི་མ་ཀ་ཐཱ, ཨ་ཡཾ པ་ཙྪི་མ་ཀ་ཐཱ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ག་ཡ྄ཧཱུ་པ་གཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ན ག་ཡ྄ཧཱུ་པ་ག’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་གྒ་ཎྷ་ནྟོ པ་ན པ་ར་སྶ བྷཱ་ས་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ན ཨུ་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ནཱ་མ. ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཝཱ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཝཱ་ཏི ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ནཱ་ནཱ་ཀ་ར་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. མཱུ་ལནྟི དྭེ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ མཱུ་ལཱ་ནི ཀཱ་ཡོ ཙ ཝཱ་ཙཱ ཙ, ཏཱ་ནི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་མུ་ད་ཡནྟི ཚ ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཱ་ནི ཨཱ་པ་ཏྟི་ས་མུ་ད་ཡོ ནཱ་མ, ཏཱ་ནི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. པཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་དཱི་ནཾ ཝ་ཏྠུཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི་པི ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི. ནི་རོ་དྷནྟི ཨ་ཡཾ ཨཱ་པ་ཏྟི དེ་ས་ནཱ་ཡ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ཏི, ཝཱུ་པ་ས་མྨ་ཏི, ཨ་ཡཾ ཝུ་ཊྛཱ་ནེ་ནཱ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ས་ཏྟ ས་མ་ཐེ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ན ཨཱ་པ་ཏྟི་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི.
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་པ་ཉྩ་ཀེ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ནཱ་མ ཙ་ཏྟཱ་རི ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཱ་ནི. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ མཱུ་ལཾ ནཱ་མ ཏེ་ཏྟིཾ་ས མཱུ་ལཱ་ནི – ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ དྭཱ་ད་ས མཱུ་ལཱ་ནི, ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཙུ་དྡ་ས, ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཚ, ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨེ་ཀཾ; ཏཱ་ནི པ་ར་ཏོ ཨཱ་ཝི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མུ་ད་ཡོ ནཱ་མ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ས་མུ་ཊྛཱ་ནཾ. ཝི་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨ་ཊྛཱ་ར་ས བྷེ་ད་ཀ་ར་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ནི་སྶཱ་ཡ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ཏི; ཨ་ནུ་ཝཱ་དཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཙ་ཏ་སྶོ ཝི་པ་ཏྟི་ཡོ; ཨཱ་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ས་ཏྟཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷེ; ཀི་ཙྩཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཙ་ཏྟཱ་རི ས་ངྒྷ་ཀི་ཙྩཱ་ནཱི་ཏི ཨི་མཾ ཝི་བྷཱ་གཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི དྷ་མྨེ་ན ཝི་ན་ཡེ་ན ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ་ན མཱུ་ལཱ་མཱུ་ལཾ ག་ནྟྭཱ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡ་ས་མ་ཐཾ པཱ་པེ་ཏུཾ ན ས་ཀྐོ་ཏི; ‘‘ཨི་དཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ དྭཱི་ཧི, ཨི་དཾ ཙ་ཏཱུ་ཧི, ཨི་དཾ ཏཱི་ཧི ཨི་དཾ ཨེ་ཀེ་ན ས་མ་ཐེ་ན ས་མྨ་ཏཱི’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ ས་མ་ཐེ ཨ་ཛཱ་ན་ནྟོ པ་ན ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་པ་ཊི་པ་དཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི ནཱ་མ. ཝ་ཏྠུཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ‘‘ཨི་དཾ པཱ་རཱ་ཛི་ཀ་སྶ ཝ་ཏྠུ, ཨི་དཾ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་ས་སྶཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཀྑ་ནྡྷཱ་ནཾ ཝ་ཏྠུཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ནི་དཱ་ནནྟི ‘‘ས་ཏྟ་ནྣཾ ནི་དཱ་ནཱ་ནཾ ཨི་དཾ སི་ཀྑཱ་པ་དཾ ཨེ་ཏྠ པ་ཉྙ་ཏྟཾ, ཨི་དཾ ཨེ་ཏྠཱ’’ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཏ་སྨིཾ ཏ་སྨིཾ སི་ཀྑཱ་པ་དེ པ་ཋ་མ་པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནུ་པ་ཉྙ་ཏྟིནྟི པུ་ན་པྤུ་ནཾ པ་ཉྙ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་ཙ་ན་པ་ཐནྟི ཀ་ཐཱ་ནུ་ས་ནྡྷི-ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཱ་ནུ་ས་ནྡྷི་ཝ་སེ་ན ཝ་ཏྠུཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཉ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ ཉ་ཏྟིཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་ར་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ཉ་ཏྟི་ཀི་ཙྩཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨོ་སཱ་ར་ཎཱ་དཱི་སུ ན་ཝ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ ཉ་ཏྟི་ཀ་མྨཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཉ་ཏྟི་དུ་ཏི་ཡ་ཉ་ཏྟི་ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཀ་མྨེ་སུ ཉ་ཏྟི་ཡཱ ཀ་མྨ་པྤ་ཏྟོ ཧུ་ཏྭཱ ཏི་ཊྛ་ཏཱི་ཏི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ན པུ་བྦ་ཀུ་ས་ལོ ཧོ་ཏི ན ཨ་པ་ར་ཀུ་ས་ལོཏི པུ་བྦེ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ཉྩ པ་ཙྪཱ ཀ་ཐེ་ཏ་བྦ་ཉྩ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཉ་ཏྟི ནཱ་མ པུ་བྦེ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ, པ་ཙྪཱ ན ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ་ཏི་པི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ ཙ ཧོ་ཏཱིཏི ཀཱ་ལཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཨ་ན་ཛ྄ཛྷི་ཊྛོ ཨ་ཡཱ་ཙི་ཏོ བྷཱ་ས་ཏི, ཉ་ཏྟི་ཀཱ་ལ་མྤི ཉ་ཏྟི་ཁེ་ཏྟ་མྤི ཉ་ཏྟི་ཨོ་ཀཱ་ས་མྤི ན ཛཱ་ནཱ་ཏི.
མ་ནྡ་ཏྟཱ མོ་མཱུ་ཧ་ཏྟཱཏི ཀེ་ཝ་ལཾ ཨ་ཉྙཱ་ཎེ་ན མོ་མཱུ་ཧ་བྷཱ་ཝེ་ན དྷུ་ཏ་ངྒེ ཨཱ་ནི་སཾ་སཾ ཨ་ཛཱ་ནི་ཏྭཱ. པཱ་པི་ཙྪོཏི ཏེ་ན ཨ་ར་ཉྙ་ཝཱ་སེ་ན པ་ཙྩ་ཡ་ལཱ་བྷཾ པ་ཏྠ་ཡ་མཱ་ནོ. པ་ཝི་ཝེ་ཀནྟི ཀཱ་ཡ་ཙི་ཏྟ་ཨུ་པ་དྷི་ཝི་ཝེ་ཀཾ. ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཏནྟི ཨི་མཱ་ཡ ཀ་ལྱཱ་ཎཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཏ་སྶཱ་ཏི ཨི་ད་མ་ཏྠི, ཨི་ད་མ་ཏྠི་ནོ བྷཱ་ཝོ ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཏཱ; ཏཾ ཨི་ད་མ་ཏྠི་ཏཾ་ཡེ་ཝ ནི་སྶཱ་ཡ ན ཨ་ཉྙཾ ཀི་ཉྩི ལོ་ཀཱ་མི་ས་ནྟི ཨ་ཏྠོ.
ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏཱིཏི ན་ཝ་ཝི་དྷཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨནྟི ཨ་དྷ་མྨེ་ན་ཝ་གྒཱ་དི་བྷེ་དཾ ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑནྟི དྭེ མཱ་ཏི་ཀཱ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སནྟི ས་བྦ་མྤི ན་ཝ་ཝི་དྷཾ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑུ་དྡེ་སཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཝཱ་ར་ཎནྟི ན་ཝ་ཝི་དྷཾ པ་ཝཱ་ར་ཎཾ ན ཛཱ་ནཱ་ཏི. པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་ཀ་མྨཾ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ཀ་མྨ་ས་དི་ས་མེ་ཝ.
ཨ་པཱ་སཱ་དི་ཀ་པ་ཉྩ་ཀེ – ཨ་པཱ་སཱ་དི་ཀནྟི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཱ་དི ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. པཱ་སཱ་དི་ཀནྟི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཱ་དི ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨ་ཏི་ཝེ་ལནྟི ཝེ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཀཱ་ལཾ ཀུ་ལེ་སུ ཨ་པྤཾ ཝི་ཧཱ་རེ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨོ་ཏཱ་རོཏི ཀི་ལེ་སཱ་ནཾ ཨ་ནྟོ ཨོ་ཏ་ར་ཎཾ. སཾ་ཀི་ལི་ཊྛནྟི དུ་ཊྛུ་ལླཱ་པ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ་སཾ་ས་གྒཱ་དི་བྷེ་དཾ. ཝི་སུ་དྡྷི་པ་ཉྩ་ཀེཔ་ཝཱ་ར་ཎཱ་གྒ་ཧ་ཎེ་ན ན་ཝ་ཝི་དྷཱ་པི པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
པ་ཉྩ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཚ་ཀྐ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༦. ཚ་ཀྐེ་སུ – ཚ སཱ་མཱི་ཙི་ཡོཏི ‘‘སོ ཙ བྷི་ཀྑུ ཨ་ན་བྦྷི་ཏོ, ཏེ ཙ བྷི་ཀྑཱུ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ སཱ་མཱི་ཙི’’, ‘‘ཡུ་ཉྫ་ནྟཱ་ཡ་སྨ་ནྟོ ས་ཀཾ, མཱ ཝོ ས་ཀཾ ཝི་ན་སྶཱ་ཏི ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ སཱ་མཱི་ཙི’’, ‘‘ཨ་ཡཾ ཏེ བྷི་ཀྑུ པ་ཏྟོ ཡཱ་ཝ བྷེ་ད་ནཱ་ཡ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ་ཏི ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ སཱ་མཱི་ཙི’’, ‘‘ཏ་ཏོ ནཱི་ཧ་རི་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ས་དྡྷིཾ སཾ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ སཱ་མཱི་ཙི’’, ‘‘ཨ་ཉྙཱ་ཏ་བྦཾ པ་རི་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ པ་རི་པ་ཉྷི་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ སཱ་མཱི་ཙི’’, ‘‘ཡ་སྶ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི སོ ཧ་རི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ སཱ་མཱི་ཙཱི’’ཏི ཨི་མཱ བྷི་ཀྑུ་པཱ་ཏི་མོ་ཀྑེ་ཡེ་ཝ ཚ སཱ་མཱི་ཙི་ཡོ. ཚ ཚེ་ད་ན་ཀཱཏི པ་ཉྩ་ཀེ ཝུ་ཏྟཱ པ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ ཚ. ཚ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ཨ་ལ་ཛྫི་ཏཱ ཨ་ཉྙཱ་ཎ་ཏཱ ཀུ་ཀྐུ་ཙྩ་པ་ཀ་ཏ་ཏཱ ཨ་ཀ་པྤི་ཡེ ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ ཀ་པྤི་ཡེ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་ས་ཉྙི་ཏཱ ས་ཏི་ས་མྨོ་སཱ་ཏི. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཀ་ར་ཏྟ་ཚཱ་ར་ཏྟ་ས་ཏྟཱ་ཧཱ་ཏི་ཀྐ་མཱ་དཱི་སུ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ས་ཏི་ས་མྨོ་སེ་ན ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ. ཚ ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེཏི པ་ཉྩ་ཀེ ཝུ་ཏྟཱ པ་ཉྩ ཏ་སྶཱ་དྷེ་ཡྻོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ་ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཚ.
ཚ པ་ར་མཱ་ནཱིཏི ‘‘ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ཙཱི་ཝ་རཾ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, མཱ་ས་པ་ར་མཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏཾ ཙཱི་ཝ་རཾ ནི་ཀྑི་པི་ཏ་བྦཾ, ས་ནྟ་རུ་ཏྟ་ར་པ་ར་མཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏ་ཏོ ཙཱི་ཝ་རཾ སཱ་དི་ཏ་བྦཾ, ཚ་ཀྑ་ཏྟུ་པ་ར་མཾ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨུ་དྡི་སྶ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ན་ཝཾ པ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་ནྠ་ཏཾ ཀཱ་རཱ་པེ་ཏྭཱ ཚ་བྦ་སྶཱ་ནི དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ ཚ་བྦ་སྶ་པ་ར་མ་ཏཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཾ, ཏི་ཡོ་ཛ་ན་པ་ར་མཾ ས་ཧ་ཏྠཱ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦཱ་ནི, ད་སཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ཨ་ཏི་རེ་ཀ་པ་ཏྟོ དྷཱ་རེ་ཏ་བྦོ, ས་ཏྟཱ་ཧ་པ་ར་མཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་ཀཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫི་ཏ་བྦཱ་ནི, ཚཱ་ར་ཏྟ་པ་ར་མཾ ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཏེ་ན ཙཱི་ཝ་རེ་ན ཝི་པྤ་ཝ་སི་ཏ་བྦཾ, ཙ་ཏུ་ཀྐཾ་ས་པ་ར་མཾ, ཨ་ཌྜྷ་ཏེ་ཡྻ་ཀཾ་ས་པ་ར་མཾ, དྭ་ངྒུ་ལ་པ་བྦ་པ་ར་མཾ ཨཱ་དཱ་ཏ་བྦཾ, ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པ་ར་མཾ མ་ཉྩ་པ་ཊི་པཱ་ད་ཀཾ, ཨ་ཊྛ་ངྒུ་ལ་པ་ར་མཾ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛ’’ནྟི ཨི་མཱ་ནི ཙུ་དྡ་ས པ་ར་མཱ་ནི. ཏ་ཏྠ པ་ཋ་མཱ་ནི ཚ ཨེ་ཀཾ ཚ་ཀྐཾ, ཏ་ཏོ ཨེ་ཀཾ ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ སེ་སེ་སུ ཨེ་ཀེ་ཀཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཨ་ཉྙཱ་ནི་པི ཚ་ཀྐཱ་ནི ཀཱ་ཏ་བྦཱ་ནི.
ཚ ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡོཏི ཏཱི་ཎི ཚ་ཀྐཱ་ནི ཨ་ནྟ་ར་པེ་ཡྻཱ་ལེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཚ ཀ་མྨཱ་ནཱིཏི ཏ་ཛྫ་ནཱི་ཡ-ནི་ཡ་སྶ-པ་བྦཱ་ཛ་ནཱི་ཡ-པ་ཊི་སཱ་ར་ཎཱི་ཡཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི, ཨཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ད་སྶ་ནེ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཀ་མྨེ ཙ ཝུ་ཏྟ་དྭ་ཡ་མྤི ཨེ་ཀཾ, པཱ་པི་ཀཱ་ཡ དི་ཊྛི་ཡཱ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ ཨེ་ཀ་ནྟི ཚ. ན་ཧཱ་ནེཏི ཨོ་རེ་ན་ཌྜྷ་མཱ་སཾ ན་ཧཱ་ནེ; ཝི་པྤ་ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རཱ་དི་ཚ་ཀྐ་དྭ་ཡཾ ཀ་ཐི་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ནི་དྡི་ཊྛཾ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཚ་ཀྐ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ས་ཏྟ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༧. ས་ཏྟ་ཀེ་སུ – ས་ཏྟ སཱ་མཱི་ཙི་ཡོཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཚ་སུ ‘‘སཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ན་བྦྷི་ཏཱ, ཏཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡོ གཱ་ར་ཡ྄ཧཱ, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏྠ སཱ་མཱི་ཙཱི’’ཏི ཨི་མཾ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ས་ཏྟ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ས་ཏྟ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎཱཏི ‘‘བྷི་ཀྑུ པཱ་རཱ་ཛི་ཀཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པཱ་རཱ་ཛི་ཀེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ‘ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་པ་ནྣོ་མྷཱི’ཏི པ་ཊི་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ཏཾ ས་ངྒྷོ ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སེ་ན ཀཱ་རེ་ཏི, ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ པ་ཊི་ཉྙཱ་ཏ་ཀ་ར་ཎ’’ནྟི ཨེ་ཝཾ ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ནི་དྡི་ཊྛཱ. དྷ་མྨི་ཀཱ་པི ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ས་ཏྟ་ནྣཾ ཨ་ནཱ་པ་ཏྟི ས་ཏྟཱ་ཧ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ་ན ག་ནྟུནྟི ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ. ས་ཏྟཱ་ནི་སཾ་སཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེཏི ‘‘ཏ་སྶཱ་དྷེ་ཡྻོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ’’ཏི ཨི་མེ་ཧི ས་དྡྷིཾ པ་ཉྩ་ཀེ ཝུ་ཏྟཱ པ་ཉྩ ས་ཏྟ ཧོ་ནྟི. ས་ཏྟ པ་ར་མཱ་ནཱིཏི ཚ་ཀྐེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི་ཡེ་ཝ ས་ཏྟ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ཀ་ཏ་ཙཱི་ཝ་རནྟི་ཨཱ་དཱི་ནི དྭེ ས་ཏྟ་ཀཱ་ནི ཀ་ཐི་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི.
བྷི་ཀྑུ་སྶ ན ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ, བྷི་ཀྑུ་སྶ ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི ད་ཊྛ་བྦཱ, བྷི་ཀྑུ་སྶ ཧོ་ཏི ཨཱ་པ་ཏྟི པ་ཊི་ཀཱ་ཏ་བྦཱཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི ས་ཏྟ་ཀཱ་ནི, དྭེ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི, ཨེ་ཀཾ དྷ་མྨི་ཀཾ; ཏཱ་ནི ཏཱི་ཎི་པི ཙ་མྤེ་ཡྻ་ཀེ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱཏི ཨ་ས་ཏཾ དྷ་མྨཱ, ཨ་ས་ནྟོ ཝཱ དྷ་མྨཱ; ཨ་སོ་བྷ་ནཱ ཧཱི་ནཱ ལཱ་མ་ཀཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་དྡྷ་མྨཱཏི ས་ཏཾ བུ་དྡྷཱ་དཱི་ནཾ དྷ་མྨཱ; ས་ནྟོ ཝཱ དྷ་མྨཱ སུ་ནྡ་རཱ ཨུ་ཏྟ་མཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ས་ཏྟ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༨. ཨ་ཊྛ་ཀེ་སུ – ཨ་ཊྛཱ་ནི་སཾ་སེཏི ‘‘ན མ་ཡཾ ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཝི་ནཱ ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨུ་པོ་ས་ཐཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ན མ་ཡཾ ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ས་དྡྷིཾ པ་ཝཱ་རེ་སྶཱ་མ, ས་ངྒྷ་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མ, ཡཱ་གུ་པཱ་ནེ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མ, བྷ་ཏྟ་གྒེ ནི་སཱི་དི་སྶཱ་མ, ཨེ་ཀ་ཙྪ་ནྣེ ཝ་སི་སྶཱ་མ, ཡ་ཐཱ་ཝུ་ཌྜྷཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ནཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་མཱི་ཙི་ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶཱ་མ, ཝི་ནཱ ཨི་མི་ནཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཀ་རི་སྶཱ་མཱ’’ཏི ཨེ་ཝཾ ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ནི་སཾ་སེ. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ཊྛ་ཀེ་པི ཨེ་སེ་ཝ ན་ཡོ, ཏ་མྤི ཧི ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཀོ་ས་མྦ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཊྛ ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཱཏི བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཏེ་ར་ས་ཀེ ཙ་ཏྟཱ་རོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ ས་ཏྟ་ར་ས་ཀེ བྷི་ཀྑཱུ་ཧི ཨ་སཱ་དྷཱ་ར་ཎཱ ཙ་ཏྟཱ་རོ་ཏི ཨ་ཊྛ. ཨ་ཊྛ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཀུ་ལཱ་ནི དཱུ་སེ་ཏཱིཏི ཀུ་ལཱ་ནི དཱུ་སེ་ཏི པུ་པྥེ་ན ཝཱ ཕ་ལེ་ན ཝཱ ཙུ་ཎྞེ་ན ཝཱ མ་ཏྟི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ད་ནྟ་ཀ་ཊྛེ་ན ཝཱ ཝེ་ལུ༹་ཡཱ ཝཱ ཝེ་ཛྫི་ཀཱ་ཡ ཝཱ ཛ་ངྒྷ་པེ་ས་ནི་ཀེ་ན ཝཱ་ཏི ཨི་མེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ཧི. ཨ་ཊྛ མཱ་ཏི་ཀཱ ཙཱི་ཝ་ར་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ, ཨ་པ་རཱ ཨ་ཊྛ ཀ་ཐི་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟཱ. ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ས་དྡྷ་མྨེ་ཧཱིཏི ལཱ་བྷེ་ན ཨ་ལཱ་བྷེ་ན ཡ་སེ་ན ཨ་ཡ་སེ་ན ས་ཀྐཱ་རེ་ན ཨ་ས་ཀྐཱ་རེ་ན པཱ་པི་ཙྪ་ཏཱ་ཡ པཱ་པ་མི་ཏྟ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ཊྛ ལོ་ཀ་དྷ་མྨཱ ནཱ་མ ལཱ་བྷེ སཱ་རཱ་གོ, ཨ་ལཱ་བྷེ པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷོ; ཨེ་ཝཾ ཡ་སེ ཨ་ཡ་སེ, པ་སཾ་སཱ་ཡ ནི་ནྡཱ་ཡ, སུ་ཁེ སཱ་རཱ་གོ, དུ་ཀྑེ པ་ཊི་ཝི་རོ་དྷོ་ཏི. ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ མུ་སཱ་ཝཱ་དོཏི ‘‘ཝི་ནི་དྷཱ་ཡ ས་ཉྙ’’ནྟི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ པཱ་ལི༹་ཡཾ ཨཱ་ག་ཏེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧཱི་ཏི ཨ་ཊྛ་ཧི ཨ་ངྒེ་ཧི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀོ.
ཨ་ཊྛ ཨུ་པོ་ས་ཐ་ངྒཱ་ནཱིཏི –
‘‘པཱ་ཎཾ ན ཧ་ནེ ན ཙཱ་དི་ནྣ་མཱ་དི་ཡེ,
མུ་སཱ ན བྷཱ་སེ ན ཙ མ་ཛྫ་པོ སི་ཡཱ;
ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ ཝི་ར་མེ་ཡྻ མེ་ཐུ་ནཱ,
ར་ཏྟིཾ ན བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ ཝི་ཀཱ་ལ་བྷོ་ཛ་ནཾ.
‘‘མཱ་ལཾ ན དྷཱ་རེ ན ཙ ག་ནྡྷ་མཱ་ཙ་རེ,
མ་ཉྩེ ཚ་མཱ་ཡཾ་ཝ ས་ཡེ་ཐ ས་ནྠ་ཏེ;
ཨེ་ཏ་ཉྷི ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་མཱ་ཧུ་པོ་ས་ཐཾ,
བུ་དྡྷེ་ན དུ་ཀྑ་ནྟ་གུ་ནཱ པ་ཀཱ་སི་ཏ’’ནྟི. (ཨ. ནི. ༣.༧༡);
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ཨ་ཊྛ. ཨ་ཊྛ དཱུ་ཏེ་ཡྻ་ངྒཱ་ནཱིཏི ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སོ་ཏཱ ཙ ཧོ་ཏི སཱ་ཝེ་ཏཱ ཙཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་ངྒྷ་བྷེ་ད་ཀེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ཏི་ཏྠི་ཡ་ཝ་ཏྟཱ་ནི མ་ཧཱ་ཁ་ནྡྷ་ཀེ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ཨ་ན་ཏི་རི་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཏི་རི་ཏྟཱ ཙ པ་ཝཱ་ར་ཎཱ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཨ་ཊྛ་ནྣཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཏ་བྦནྟི བྷ་ཏྟ་གྒེ ཝུ་ཌྜྷ་བྷི་ཀྑུ་ནཱི་ནཾ, ཨཱ་ས་ན་མྤི ཏཱ་སཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ཏ་བྦཾ. ཨུ་པཱ་སི་ཀཱཏི ཝི་སཱ་ཁཱ. ཨ་ཊྛཱ་ནི་སཾ་སཱ ཝི་ན་ཡ་དྷ་རེཏི པ་ཉྩ་ཀེ ཝུ་ཏྟེ་སུ པ་ཉྩ་སུ ‘‘ཏ་སྶཱ་དྷེ་ཡྻོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ, པ་ཝཱ་ར་ཎཱ, ས་ངྒྷ་ཀ་མྨ’’ནྟི ཨི་མེ ཏ་ཡོ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ཨ་ཊྛ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ཨ་ཊྛ པ་ར་མཱ་ནཱིཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པ་ར་མཱ་ནེ་ཝ ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨ་ཊྛ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ས་མྨཱ ཝ་ཏྟི་ཏ་བྦནྟི ‘‘ན པ་ཀ་ཏ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པོ་ས་ཐོ ཋ་པེ་ཏ་བྦོ, ན པ་ཝཱ་ར་ཎཱ ཋ་པེ་ཏ་བྦཱ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ནི་དྡི་ཊྛེ་སུ ཨ་ཊྛ་སུ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨ་ཊྛ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ན་ཝ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༢༩. ན་ཝ་ཀེ་སུ – ན་ཝ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ‘‘ཨ་ན་ཏྠཾ མེ ཨ་ཙ་རཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ན་ཝ. ན་ཝ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱཏི ‘‘ཨ་ན་ཏྠཾ མེ ཨ་ཙ་རི, ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ ལ་བྦྷཱ་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ནི ན་ཝ. ན་ཝ ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ན་ཝ་ཧི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཨཱ་ར་ཏི ཝི་ར་ཏི པ་ཊི་ཝི་ར་ཏི སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏོ. ན་ཝ་ཧི ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫ་ཏཱིཏི ‘‘ན་ཝ་ནྣཾ ཝཱ, ཨུ་པཱ་ལི, ཨ་ཏི་རེ་ཀ་ན་ཝ་ནྣཾ ཝཱ ས་ངྒྷ་རཱ་ཛི ཙེ་ཝ ཧོ་ཏི ས་ངྒྷ་བྷེ་དོ ཙཱ’’ཏི. ན་ཝ པ་ར་མཱ་ནཱིཏི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་པ་ར་མཱ་ནེ་ཝ ན་ཝ་ཀ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ན་ཝ ཏ་ཎྷཱ་མཱུ་ལ་ཀཱ ནཱ་མ ཏ་ཎྷཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ, པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ ལཱ་བྷོ, ལཱ་བྷཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝི་ནི་ཙྪ་ཡོ, ཝི་ནི་ཙྪ་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཚ་ནྡ་རཱ་གོ, ཚ་ནྡ་རཱ་གཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ, ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ པ་ཊི་ཙྩ པ་རི་གྒ་ཧོ, པ་རི་གྒ་ཧཾ པ་ཊི་ཙྩ མ་ཙྪ་རི་ཡཾ, མ་ཙྪ་རི་ཡཾ པ་ཊི་ཙྩ ཨཱ་ར་ཀྑཱ, ཨཱ་ར་ཀྑཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ད་ཎྜཱ་དཱ་ན་ས་ཏྠཱ་དཱ་ན་ཀ་ལ་ཧ་ཝི་གྒ་ཧ་ཝི་ཝཱ་ད་ཏུ་ཝཾ་ཏུ་ཝཾ་པེ་སུ་ཉྙ་མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ. ན་ཝ ཝི་དྷ་མཱ་ནཱཏི ‘‘སེ་ཡྻ་སྶ སེ་ཡྻོ་ཧ་མ་སྨཱི’’ཏི་མཱ་ནཱ་ད་ཡོ. ན་ཝ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱིཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་ར་ནྟི ཝཱ ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ་ཏི ཝཱ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ན་ཝ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི དཱ་ནཱ་ནཱིཏི ས་ངྒྷ་སྶ པ་རི་ཎ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ པ་རི་ཎ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏི, པུ་གྒ་ལ་སྶ པ་རི་ཎ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་པུ་གྒ་ལ་སྶ ཝཱ ས་ངྒྷ་སྶ ཝཱ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ཝཱ པ་རི་ཎཱ་མེ་ཏཱི་ཏི ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟཱ་ནི.
ན་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧ་པ་རི་བྷོ་གཱཏི ཨེ་ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ དཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧཱ ཙ པ་རི་བྷོ་གཱ ཙ. ཏཱི་ཎི དྷ་མྨི་ཀཱ་ནི དཱ་ནཱ་ནཱིཏི ས་ངྒྷ་སྶ ནི་ནྣཾ ས་ངྒྷ་སྶེ་ཝ དེ་ཏི, ཙེ་ཏི་ཡ་སྶ ནི་ནྣཾ ཙེ་ཏི་ཡ་སྶེ་ཝ, པུ་གྒ་ལ་སྶ ནི་ནྣཾ པུ་གྒ་ལ་སྶེ་ཝ དེ་ཏཱི་ཏི ཨི་མཱ་ནི ཏཱི་ཎི. པ་ཊི་གྒ་ཧ་པ་ཊི་བྷོ་གཱ་པི ཏེ་སཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་གྒ་ཧཱ ཙ པ་རི་བྷོ་གཱ ཙ. ན་ཝ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ ས་ཉྙ་ཏྟི་ཡོཏི ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་པུ་གྒ་ལོ, ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ས་མྦ་ཧུ་ལཱ, ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ས་ངྒྷོ་ཏི ཨེ་ཝཾ ཏཱི་ཎི ཏི་ཀཱ་ནི ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. དྷ་མྨི་ཀཱ ས་ཉྙ་ཏྟི་ཡོཔི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི པུ་གྒ་ལོ་ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཏ་ཏྠེ་ཝ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ དྭེ ན་ཝ་ཀཱ་ནི ཨོ་ཝཱ་ད་ཝ་གྒ་སྶ པ་ཋ་མ་སི་ཀྑཱ་པ་ད་ནི་དྡེ་སེ པཱ་ཙི་ཏྟི་ཡ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. དྷ་མྨ་ཀ་མྨེ དྭེ ན་ཝ་ཀཱ་ནི ཏ་ཏྠེ་ཝ དུ་ཀྐ་ཊ་ཝ་སེ་ན ཝུ་ཏྟཱ་ནི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ན་ཝ་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ད་ས་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༠. ད་ས་ཀེ་སུ – ད་ས ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ན་ཝ་ཀེ་སུ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ན་ཝ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ པ་ན ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ད་ས ཧོ་ནྟི. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱཔི ཏ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཱ ན་ཝ ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནེ ཝཱ པ་ན ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡ་ཏི, ཏཾ ཀུ་ཏེ་ཏྠ ལ་བྦྷཱ་ཏི ཨཱ་གྷཱ་ཏཾ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏཱི’’ཏི ཨི་མི་ནཱ ས་དྡྷིཾ ད་ས ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ད་ས ཝི་ནཱི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ད་ས་ཧི ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ཧི ཝི་ར་ཏི་ས་ངྑཱ་ཏཱ་ནི ད་ས. ད་ས་ཝ་ཏྠུ་ཀཱ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛཱིཏི ‘‘ན་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ, ‘‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣ’’ནྟི་ཨཱ་དི་ཝ་སེ་ན ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ‘‘ས་སྶ་ཏོ ལོ་ཀོ’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ཝ་སེ་ན པ་ན ཨ་ནྟ་གྒཱ་ཧི་ཀཱ དི་ཊྛི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ. ད་ས མི་ཙྪ་ཏྟཱཏི མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཨཱ་ད་ཡོ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ, ཝི་པ་རཱི་ཏཱ ས་མྨ་ཏྟཱ. ས་ལཱ་ཀ་གྒཱ་ཧཱ ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ནི་དྡི་ཊྛཱ.
ད་ས་ཧ་ངྒེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་བྦཱ་ཧི་ཀཱ་ཡ ས་མྨ་ནྣི་ཏ་བྦོཏི ‘‘སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ས་མ་ཐ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟེ་ཧི ད་ས་ཧི. ད་ས ཨཱ་དཱི་ན་ཝཱ རཱ་ཛ་ནྟེ་པུ་ར་པྤ་ཝེ་ས་ནེ རཱ་ཛ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ད་ས དཱ་ན་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱིཏི ཨ་ནྣཾ པཱ་ནཾ ཝ་ཏྠཾ ཡཱ་ནཾ མཱ་ལཱ ག་ནྡྷཾ ཝི་ལེ་པ་ནཾ སེ་ཡྻཱ་ཝ་ས་ཐཾ པ་དཱི་པེ་ཡྻཾ. ད་ས ར་ཏ་ནཱ་ནཱིཏི མུ་ཏྟཱ་མ་ཎི་ཝེ་ལུ༹་རི་ཡཱ་དཱི་ནི. ད་ས པཾ་སུ་ཀཱུ་ལཱ་ནཱིཏི སོ་སཱ་ནི་ཀཾ, པཱ་པ་ཎི་ཀཾ, ཨུ་ནྡཱུ་ར་ཀྑཱ་ཡི་ཏཾ, ཨུ་པ་ཙི་ཀ་ཀྑཱ་ཡི་ཏཾ, ཨ་གྒི་ད་ཌྜྷཾ, གོ་ཁཱ་ཡི་ཏཾ, ཨ་ཛི་ཀ་ཀྑཱ་ཡི་ཏཾ, ཐཱུ་པ་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཨཱ་བྷི་སེ་ཀི་ཡཾ, བྷ་ཏ་པ་ཊི་ཡཱ་བྷ་ཏ་ནྟི ཨེ་ཏེ་སུ ཨུ་པ་ས་མྤ་ནྣེ་ན ཨུ་སྶུ་ཀྐཾ ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ད་ས ཙཱི་ཝ་ར་དྷཱ་ར་ཎཱཏི ‘‘ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀཱ་ནི ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི དྷཱ་རེ་ནྟཱི’’ཏི ཝུ་ཏྟ་ཝ་སེ་ན ད་སཱ་ཏི ཀུ་རུ་ནྡི་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ. མ་ཧཱ་ཨ་ཊྛ་ཀ་ཐཱ་ཡཾ པ་ན ‘‘ན་ཝ་སུ ཀ་པྤི་ཡ་ཙཱི་ཝ་རེ་སུ ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཾ ཝཱ ས་ངྐ་ཙྩི་ཀཾ ཝཱ པ་ཀྑི་པི་ཏྭཱ ད་སཱ’’ཏི ཝུ་ཏྟཾ.
ཨ་ཝ་ནྡ་ནཱི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ད་ས ཨ་ཀྐོ་ས་ཝ་ཏྠཱུ་ནི ཨོ་མ་ས་ཝཱ་དེ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. ད་ས ཨཱ་ཀཱ་རཱ པེ་སུ་ཉྙ་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ད་ས སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནཱིཏི མ་ཉྩོ, པཱི་ཋཾ, བྷི་སི, བི་མྦོ་ཧ་ནཾ, ཙི་མི་ལི་ཀཱ, ཨུ་ཏྟ་ར་ཏྠ་ར་ཎཾ, ཏ་ཊྚི་ཀཱ, ཙ་མྨ་ཁ་ཎྜོ, ནི་སཱི་ད་ནཾ, ཏི་ཎ་ས་ནྠཱ་རོ, པ་ཎྞ་ས་ནྠཱ་རོ་ཏི. ད་ས ཝ་རཱ་ནི ཡཱ་ཙིཾ་སཱུཏི ཝི་སཱ་ཁཱ ཨ་ཊྛ, སུ་དྡྷོ་ད་ན་མ་ཧཱ་རཱ་ཛཱ ཨེ་ཀཾ, ཛཱི་ཝ་ཀོ ཨེ་ཀཾ. ཡཱ་གུ་ཨཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་མཾ་སཱ་ནི ཙ བྷེ་ས་ཛྫ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ནི་དྡི་ཊྛཱ་ནི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ད་ས་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༣༣༡. ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀེ་སུ – ཨེ་ཀཱ་ད་སཱཏི པ་ཎྜ་ཀཱ་ད་ཡོ ཨེ་ཀཱ་ད་ས. ཨེ་ཀཱ་ད་ས པཱ་དུ་ཀཱཏི ད་ས ར་ཏ་ན་མ་ཡཱ, ཨེ་ཀཱ ཀ་ཊྛ་པཱ་དུ་ཀཱ. ཏི་ཎ་པཱ་དུ་ཀ་མུ་ཉྫ་པཱ་དུ་ཀ་པ་བྦ་ཛ་པཱ་དུ་ཀཱ་ད་ཡོ པ་ན ཀ་ཊྛ་པཱ་དུ་ཀ་ས་ངྒ་ཧ་མེ་ཝ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས པ་ཏྟཱཏི ཏ་མྦ་ལོ་ཧ་མ་ཡེ་ན ཝཱ དཱ་རུ་མ་ཡེ་ན ཝཱ ས་དྡྷིཾ ད་ས ར་ཏ་ན་མ་ཡཱ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཙཱི་ཝ་རཱ་ནཱིཏི ས་བྦ་ནཱི་ལ་ཀཱ་དཱི་ནི ཨེ་ཀཱ་ད་ས. ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཱཏི ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ཀཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི, ས་ངྒྷཱ་དི་སེ་སཱ ཨ་ཊྛ, ཨ་རི་ཊྛོ, ཙ་ཎྜ་ཀཱ་ལཱི༹་ཏི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཨ་ནྟ་རཱ་ཡི་ཀཱ ནཱ་མ ‘‘ན་སི ཨ་ནི་མི་ཏྟཱ’’ཏི ཨཱ་ད་ཡོ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཏི་ཙཱི་ཝ་རཾ, ཝ་སྶི་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ, ནི་སཱི་ད་ནཾ, པ་ཙྩ་ཏྠ་ར་ཎཾ, ཀ་ཎྜུ་པྤ་ཊི་ཙྪཱ་དི, མུ་ཁ་པུ་ཉྪ་ན་ཙོ་ལ༹ཾ, པ་རི་ཀྑཱ་ར་ཙོ་ལ༹ཾ, ཨུ་ད་ཀ་སཱ་ཊི་ཀཱ, ས་ངྐ་ཙྩི་ཀཱ་ཏི. ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ནཱིཏི ཨེ་ཏཱ་ནེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛི་ཏ་ཀཱ་ལ་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ ན ཝི་ཀ་པྤེ་ཏ་བྦཱ་ནི. ག་ཎྛི་ཀཱ ཙ ཝི་དྷཱ ཙ སུ་ཏྟ་མ་ཡེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཧོ་ནྟི, ཏེ ས་བྦེ ཁུ་དྡ་ཀ་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ནི་དྡི་ཊྛཱ. པ་ཐ་ཝི་ཡོ པ་ཐ་ཝི་སི་ཀྑཱ་པ་དེ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ནི་སྶ་ཡ་པ་ཊི་པ་སྶ་དྡྷི་ཡོ ཨུ་པ་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་མྷཱ པ་ཉྩ, ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་མྷཱ ཚ; ཨེ་ཝཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས. ཨ་ཝ་ནྡི་ཡ་པུ་གྒ་ལཱ ན་གྒེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས, ཏེ ས་བྦེ སེ་ནཱ་ས་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀེ ནི་དྡི་ཊྛཱ. ཨེ་ཀཱ་ད་ས པ་ར་མཱ་ནི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟེ་སུ ཙུ་དྡ་ས་སུ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ཝ་སེ་ན ཡོ་ཛེ་ཏྭཱ ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. ཨེ་ཀཱ་ད་ས ཝ་རཱ་ནཱིཏི མ་ཧཱ་པ་ཛཱ་པ་ཏི་ཡཱ ཡཱ་ཙི་ཏ་ཝ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ་ནི ད་ས. ཨེ་ཀཱ་ད་ས སཱི་མཱ་དོ་སཱཏི ‘‘ཨ་ཏི་ཁུ་དྡ་ཀཾ སཱི་མཾ ས་མྨ་ནྣ་ནྟཱི’’ཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཀ་མྨ་ཝ་གྒེ ཨཱ་ག་མི་སྶ་ནྟི.
ཨ་ཀྐོ་ས་ཀ་པ་རི་བྷཱ་ས་ཀེ པུ་གྒ་ལེ ཨེ་ཀཱ་ད་སཱ་དཱི་ན་ཝཱ ནཱ་མ ‘‘ཡོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀྐོ་ས་ཀོ པ་རི་བྷཱ་ས་ཀོ ཨ་རི་ཡཱུ་པ་ཝཱ་དཱི, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ ཨ་ཊྛཱ་ན་མེ་ཏཾ ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ སོ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ བྱ་ས་ནཱ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ བྱ་ས་ནཾ ན ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ནྣཾ? ཨ་ན་དྷི་ག་ཏཾ ནཱ་དྷི་ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་དྷི་ག་ཏཱ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ཏི, ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ན ཝོ་དཱ་ཡ་ནྟི, ས་དྡྷ་མྨེ་སུ ཝཱ ཨ་དྷི་མཱ་ནི་ཀོ ཧོ་ཏི, ཨ་ན་བྷི་ར་ཏོ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་ར་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི, སི་ཀྑཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི, གཱ་ལ༹ྷཾ ཝཱ རོ་གཱ་ཏ་ངྐཾ ཕུ་ས་ཏི, ཨུ་མྨཱ་དཾ ཝཱ པཱ་པུ་ཎཱ་ཏི ཙི་ཏྟ་ཀྑེ་པཾ ཝཱ, ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་ར་མྨ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི (ཨ. ནི. ༡༡.༦). ཨེ་ཏྠ ཙ ས་དྡྷ་མྨོཏི བུ་དྡྷ་ཝ་ཙ་ནཾ ཨ་དྷི་པྤེ་ཏཾ.
ཨཱ་སེ་ཝི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨཱ་དི་ཏོ པ་ཊྛཱ་ཡ སེ་ཝི་ཏཱ་ཡ. བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡཱཏི ནི་པྥཱ་དི་ཏཱ་ཡ ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ཡ
ཝཱ. བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི པུ་ན་པྤུ་ནཾ ཀ་ཏཱ་ཡ. ཡཱ་ནཱི་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི སུ་ཡུ་ཏྟ་ཡཱ་ན་ས་དི་སཱ་ཡ ཀ་ཏཱ་ཡ. ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ཡཱཏི ཡ་ཐཱ པ་ཏི་ཊྛཱ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏཱ་ཡ. ཨ་ནུ་ཊྛི་ཏཱ་ཡཱཏི ཨ་ནུ ཨ་ནུ པ་ཝ་ཏྟི་ཏཱ་ཡ; ནི་ཙྩཱ་དྷི་ཊྛི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. པ་རི་ཙི་ཏཱ་ཡཱཏི ས་མ་ནྟ་ཏོ ཙི་ཏཱ་ཡ; ས་བྦ་དི་སཱ་སུ ཙི་ཏཱ་ཡ ཨཱ་ཙི་ཏཱ་ཡ བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ཡ ཨ་བྷི་ཝ་ཌྜྷི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. སུ་ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡཱཏི སུ་ཊྛུ ས་མཱ་ར་དྡྷཱ་ཡ; ཝ་སཱི་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ནཱི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི ཨ་ཏྠོ. ན པཱ་པ་ཀཾ སུ་པི་ནནྟི པཱ་པ་ཀ་མེ་ཝ ན པ་སྶ་ཏི, བྷ་དྲ་ཀཾ པ་ན ཝུ་ཌྜྷི་ཀཱ་ར་ཎ་བྷཱུ་ཏཾ པ་སྶ་ཏི. དེ་ཝ་ཏཱ ར་ཀྑ་ནྟཱིཏི ཨཱ་ར་ཀྑ་དེ་ཝ་ཏཱ དྷ་མྨི་ཀཾ ར་ཀྑཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ནྟི. ཏུ་ཝ་ཊཾ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏཱིཏི ཁི་པྤཾ ཙི་ཏྟཾ ས་མཱ་དྷི་ཡ་ཏི. ཨུ་ཏྟ་རི ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ཛ྄ཛྷ་ནྟོཏི མེ་ཏྟཱ་ཛྷཱ་ན་ཏོ ཨུ་ཏྟ་རིཾ ཨ་ར་ཧ་ཏྟཾ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་རོ་ནྟོ སེ་ཁོ ཝཱ པུ་ཐུ་ཛྫ་ནོ ཝཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ནྟོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ཝཱ་ར་ཝ་ཎྞ་ནཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཱ
ཨེ་ཀུ་ཏྟ་རི་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.