ཀ་ཐི་ན་བྷེ་དཾ
ཀ་ཐི་ན་ཨ་ཏྠ་ཏཱ་དི་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༣. ཀ་ཐི་ནེ – ཨ་ཊྛ མཱ་ཏི་ཀཱཏི ཁ་ནྡྷ་ཀེ ཝུ་ཏྟཱ པ་ཀྐ་མ་ན་ནྟི་ཀཱ་དི་ཀཱ ཨ་ཊྛ. པ་ལི་བོ་དྷཱ་ནི་སཾ་སཱཔི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟཱ ཨེ་ཝ.
༤༠༤. པ་ཡོ་ག་སྶཱཏི ཙཱི་ཝ་ར་དྷོ་ཝ་ནཱ་དི་ནོ ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཡོ ཨུ་ད་ཀཱ་ཧ་ར་ཎཱ་དི་ཀོ པ་ཡོ་གོ ཀ་ཡི་ར་ཏི, ཏ་སྶ པ་ཡོ་ག་སྶ. ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོཏི ཨ་ནཱ་ག་ཏ་ཝ་སེ་ན ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ས་མ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི སུ་ཊྛུ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན, ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ ཨཱ་ས་ནྣ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི. ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ན་སྶ པ་ཡོ་ག་སྶ ནི་སྶ་ཡཾ ཨཱ་དྷཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ ཨུ་པ་ག་ཏཱ ཝི་ཡ ཧུ་ཏྭཱ ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཏྠོ. ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི ཨུ་པེ་ཏེ་ན ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན; ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡ་མེ་ཝ ཨུ་པ་ག་ཏ་ཏ་རཾ ཀ་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏི. པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མཾ ཨུ་པྤ་ནྣ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ཏི. པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ པ་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ཏི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ནཱཏི ཨི་མི་ནཱ ཨ་པུ་བྦཾ ཨ་ཙ་རི་མཾ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཡ་བྷཱ་ཝཾ པུ་ཙྪ་ཏི. པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་སྶཱཏི དྷོ་ཝ་ནཱ་དི་ནོ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་སྶ. པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་ར་སྶཱཏི པུ་རཱ་ཎ་ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དཱི་ནཾ པ་ཙྩུ་དྡྷ་ར་ཎ་སྶ. ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶཱཏི ཀ་ཐི་ན་ཙཱི་ཝ་རཱ་དྷི་ཊྛཱ་ན་སྶ. ཨ་ཏྠཱ་ར་སྶཱཏི ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་སྶ. མཱ་ཏི་ཀཱ་ན་ཉྩ པ་ལི་བོ་དྷཱ་ན་ཉྩཱཏི ཨ་ཊྛ་ནྣཾ མཱ་ཏི་ཀཱ་ནཾ དྭི་ནྣ་ཉྩ པ་ལི་བོ་དྷཱ་ནཾ. ཝ་ཏྠུ་སྶཱཏི ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཨཱ་དི་ནོ ཀ་ཐི་ན་ཝ་ཏྠུ་སྶ; སེ་སཾ ཝུ་ཏྟ་ན་ཡ་མེ་ཝ.
ཨེ་ཝཾ ཡ་ཉྩ ལ་བྦྷ་ཏི ཡ་ཉྩ ན ལ་བྦྷ་ཏི, ས་བྦཾ པུ་ཙྪི་ཏྭཱ ཨི་དཱ་ནི ཡཾ ཡ་སྶ ལ་བྦྷ་ཏི, ཏ་དེ་ཝ ད་སྶེ་ནྟོ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཡོ་ག་སྶཱཏི་ཨཱ་དི་ནཱ ན་ཡེ་ན ཝི་སྶ་ཛྫ་ན་མཱ་ཧ. ཏ་སྶ་ཏྠོ – ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ ‘‘པ་ཡོ་ག་སྶ ཀ་ཏ་མེ དྷ་མྨཱ’’ཏི་ཨཱ་དི, ཏ་ཏྠ ཝུ་ཙྩ་ཏེ, པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཡོ་ག་སྶ ཨ་ན་ནྟ་ར་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ, ས་མ་ན་ནྟ་ར་ནི་སྶ་ཡ་ཨུ་པ་ནི་སྶ་ཡ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ. པ་ཡོ་ག་སྶ ཧི ས་ཏྟ་ཝི་དྷ་མྤི པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ ཡ་སྨཱ ཏེ་ན པ་ཡོ་གེ་ན ནི་པྥཱ་དེ་ཏ་བྦ་སྶ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ སོ པ་ཡོ་གོ ཀ་ཡི་ར་ཏི, ཏ་སྨཱ ཨི་མེ་ཧི ཙ་ཏཱུ་ཧི པ་ཙྩ་ཡེ་ཧི པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི. པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ པ་ནེ་ས ཨུ་དྡི་ཊྛ་དྷ་མྨེ་སུ ཨེ་ཀ་དྷ་མྨ་མྤི ན ལ་བྷ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ས་ཡཾ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡོ ཧོ་ཏི, པ་ཡོ་གེ ས་ཏི པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ནི་པྥ་ཛྫ་ན་ཏོ. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ཡོ་གོ པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་སྶ པུ་རེ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ན ལ་བྷ་ཏི, ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ པ་ཡོ་ག་སྶ པ་ཙྪཱ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. པ་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ན་ཀ་སྶ ཧི པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ སོ པ་ཡོ་གོ ཀ་ཡི་ར་ཏི. ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཾ པ་ན མཱ་ཏི་ཀཱ་པ་ལི་བོ་དྷཱ་ནི་སཾ་ས་ས་ངྑཱ་ཏེ པ་ནྣ་ར་ས དྷ་མྨེ ཋ་པེ་ཏྭཱ ཨ་ཉྙོ པ་ཡོ་གཱ་དཱི་སུ ཨེ་ཀོ་པི དྷ་མྨོ ན ལ་བྷ་ཏི, ཏེ ཨེ་ཝ ཧི པ་ནྣ་ར་ས དྷ་མྨཱ ས་ཧ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་རེ་ན ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་པྥ་ཛྫ་ནྟཱི་ཏི ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཧོ་ནྟི. ཏེ་ན ཝུ་ཏྟཾ – ‘‘པ་ནྣ་ར་ས དྷ་མྨཱ ས་ཧ་ཛཱ་ཏ་པ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཙྩ་ཡོ’’ཏི. ཨེ་ཏེ་ནུ་པཱ་ཡེ་ན ས་བྦ་པ་ད་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཱ་ནི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི.
པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎ་ནི་དཱ་ནཱ་དི་ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༠༥. པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཾ ཀིཾ་ནི་དཱ་ནནྟི་ཨཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནཾ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝ.
༤༠༦-༧. ‘‘པ་ཡོ་གོ ཀིཾ་ནི་དཱ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་སུ པུ་ཙྪཱ་དྭ་ཡ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ་སུ ཧེ་ཏུ་ནི་དཱ་ནོ པ་ཙྩ་ཡ་ནི་དཱ་ནོཏི ཨེ་ཏྠ ཚ ཙཱི་ཝ་རཱ་ནི ཧེ་ཏུ ཙེ་ཝ པ་ཙྩ་ཡོ ཙཱ་ཏི ཝེ་དི་ཏ་བྦཱ་ནི. པུ་བྦ་པ་ཡོ་གཱ་དཱི་ན་ཉྷི ས་བྦེ་སཾ ཏཱ་ནི་ཡེ་ཝ ཧེ་ཏུ, ཏཱ་ནི པ་ཙྩ་ཡོ. ན ཧི ཚ་བྦི་དྷེ ཙཱི་ཝ་རེ ཨ་ས་ཏི པ་ཡོ་གོ ཨ་ཏྠི, ན པུ་བྦ་ཀ་ར་ཎཱ་དཱི་ནི, ཏ་སྨཱ ‘‘པ་ཡོ་གོ ཧེ་ཏུ་ནི་དཱ་ནོ’’ཏི་ཨཱ་དི ཝུ་ཏྟཾ.
༤༠༨. ས་ངྒ་ཧ་ཝཱ་རེ – ཝ་ཙཱི་བྷེ་དེ་ནཱཏི ‘‘ཨི་མཱ་ཡ ས་ངྒྷཱ་ཊི་ཡཱ, ཨི་མི་ནཱ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒེ་ན, ཨི་མི་ནཱ ཨ་ནྟ་ར་ཝཱ་ས་ཀེ་ན ཀ་ཐི་ནཾ ཨ་ཏྠ་རཱ་མཱི’’ཏི ཨེ་ཏེ་ན ཝ་ཙཱི་བྷེ་དེ་ན. ཀ་ཏི་མཱུ་ལཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ – ཀི་རི་ཡཱ མ་ཛ྄ཛྷེཏི པ་ཙྩུ་དྡྷཱ་རོ ཙེ་ཝ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ན་ཉྩ.
༤༡༡. ཝ་ཏྠུ་ཝི་པ་ནྣཾ ཧོ་ཏཱིཏི ཨ་ཀ་པྤི་ཡ་དུ་སྶཾ ཧོ་ཏི. ཀཱ་ལ་ཝི་པ་ནྣཾ ནཱ་མ ཨ་ཛྫ དཱ་ཡ་ཀེ་ཧི དི་ནྣཾ སྭེ ས་ངྒྷོ ཀ་ཐི་ན་ཏྠཱ་ར་ཀ་སྶ དེ་ཏི. ཀ་ར་ཎ་ཝི་པ་ནྣཾ ནཱ་མ ཏ་ད་ཧེ་ཝ ཚི་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་ཏཾ.
ཀ་ཐི་ནཱ་དི་ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ཝི་བྷཱ་ག་ཝ་ཎྞ་ནཱ
༤༡༢. ཀ་ཐི་ནཾ ཛཱ་ནི་ཏ་བྦ་ནྟི་ཨཱ་དི་པུ་ཙྪཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཛྫ་ནེ – ཏེ་ས་ཉྙེ་ཝ དྷ་མྨཱ་ནནྟི ཡེ་སུ རཱུ་པཱ་དི་དྷ་མྨེ་སུ ས་ཏི ཀ་ཐི་ནཾ ནཱ་མ ཧོ་ཏི, ཏེ་སཾ ས་མོ་དྷཱ་ནཾ མི་སྶཱི་བྷཱ་ཝོ. ནཱ་མཾ ནཱ་མ་ཀ་མྨནྟི་ཨཱ་དི་ནཱ པ་ན ‘‘ཀ་ཐི་ན’’ནྟི ཨི་དཾ བ་ཧཱུ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ནཱ་མ་མ་ཏྟཾ, ན པ་ར་མ་ཏྠ་ཏོ ཨེ་ཀོ དྷ་མྨོ ཨ་ཏྠཱི་ཏི ད་སྶེ་ཏི.
ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡཱ ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ‘‘ན ཨུ་ལླི་ཁི་ཏ་མ་ཏྟེ་ནཱ’’ཏི་ཨཱ་དཱི་ཧི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ས་ཏྟ་ར་ས་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧཱིཏི ‘‘ཨ་ཧ་ཏེ་ན ཨ་ཏྠ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀ་ཐི་ན’’ནྟི་ཨཱ་དཱི་ཧི པུ་བྦེ ཝུ་ཏྟ་ཀཱ་ར་ཎེ་ཧི. ནི་མི་ཏྟ་ཀ་མྨཱ་དཱི་སུ ཡཾ ཝ་ཏྟ་བྦཾ ས་བྦཾ ཀ་ཐི་ན་ཀྑ་ནྡྷ་ཀ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡཾ ཝུ་ཏྟཾ.
༤༡༦. ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ ཨེ་ཀ་ནི་རོ་དྷཱཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ་པི ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཨེ་ཀུ་པྤཱ་དཱ ནཱ་ནཱ་ནི་རོ་དྷཱཏི ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ ནཱ་ནཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཀིཾ ཝུ་ཏྟཾ ཧོ་ཏི? ས་བྦེ་པི ཨ་ཏྠཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཨ་ཏྠཱ་རེ ཧི ས་ཏི ཨུ་དྡྷཱ་རོ ནཱ་མ. ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་མཱ་ནཱ པ་ནེ་ཏྠ པུ་རི་མཱ དྭེ ཨ་ཏྠཱ་རེ་ན ས་དྡྷིཾ ཨེ་ཀ་ཏོ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི, ཨུ་དྡྷཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ པཱ་པུ་ཎ་ནྟི. ཨ་ཏྠཱ་ར་སྶ ཧི ནི་རོ་དྷོ ཨེ་ཏེ་ས་ཉྩ ཨུ་དྡྷཱ་ར་བྷཱ་ཝོ ཨེ་ཀ་ཀྑ་ཎེ ཧོ་ཏི, ཨི་ཏ་རེ ནཱ་ནཱ ནི་རུ་ཛ྄ཛྷ་ནྟི. ཏེ་སུ ཨུ་དྡྷཱ་ར་བྷཱ་ཝཾ པ་ཏྟེ་སུ་པི ཨ་ཏྠཱ་རོ ཏི་ཊྛ་ཏི་ཡེ་ཝ. སེ་སཾ ས་བྦ་ཏྠ ཨུ་ཏྟཱ་ན་མེ་ཝཱ་ཏི.
ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཱ་ཡ ཝི་ན་ཡ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ་ཡ
ཀ་ཐི་ན་བྷེ་ད་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.
པ་ཉྙ་ཏྟི་ཝ་གྒ་ཝ་ཎྞ་ནཱ ནི་ཊྛི་ཏཱ.